၇. မာတင်္ဂစရိယာဝဏ္ဏနာ

၆၀. သတ္တမေ ဇဋိလောတိ ဇဋာဝန္တော၊ ဇဋာဗန္ဓကေသောတိ အတ္ထော. ဥဂ္ဂတာပနောတိ မနစ္ဆဋ္ဌာနံ ဣန္ဒြိယာနံ တာပနတော နိဂ္ဂဏှနတော တပသင်္ခါတံ ဥဂ္ဂတာပနံ ဧတဿာတိ ဥဂ္ဂတာပနော၊ ဃောရတပေါ ပရမဓိတိန္ဒြိယောတိ အတ္ထော. အထ ဝါ နာနပ္ပကာရေ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာဒိဘေဒေ အနတ္ထေ ဥဂ္ဂိရဏတော ဗဟိ ဆဍ္ဍာပနတော ဃောရဘီမဘယာနကဋ္ဌေန ဝါ ‘‘ဥဂ္ဂါ’’တိ လဒ္ဓနာမေ ကိလေသေ ဝီရိယာတပေန သန္တာပနတော ဥဂ္ဂေ တာပေတီတိ ဥဂ္ဂတာပနော. မာတင်္ဂေါ နာမ နာမေနာတိ နာမေန မာတင်္ဂေါ နာမ. မာတင်္ဂကုလေ နိဗ္ဗတ္တိယာ ဇာတိယာ အာဂတံ ဟိဿ ဧတံ နာမံ. သီလဝါတိ သီလသမ္ပန္နော သုပရိသုဒ္ဓသီလော. သုသမာဟိတောတိ ဥပစာရပ္ပနာသမာဓီဟိ သုဋ္ဌု သမာဟိတော၊ ဈာနသမာပတ္တိလာဘီတိ အတ္ထော.

တဒါ ဟိ ဗောဓိသတ္တော စဏ္ဍာလယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ရူပေန ဒုဒ္ဒသိကော ဗဟိနဂရေ စဏ္ဍာလဂါမေ ဝသတိ. ‘‘မာတင်္ဂပဏ္ဍိတော’’တိ ပကာသနာမော. အထေကဒိဝသံ တသ္မိံ နဂရေ နက္ခတ္တေ ဃောသိတေ ယေဘုယျေန နာဂရာ နက္ခတ္တံ ကီဠန္တိ. အညတရာပိ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကညာ သောဠသပန္နရသဝဿုဒ္ဒေသိကာ ဒေဝကညာ ဝိယ ရူပေန ဒဿနီယာ ပါသာဒိကာ ‘‘အတ္တနော ဝိဘဝါနုရူပံ နက္ခတ္တံ ကီဠိဿာမီ’’တိ ပဟူတခဇ္ဇဘောဇ္ဇာဒီနိ သကဋေသု အာရောပေတွာ သဗ္ဗသေတံ ဝဠဝါရထမာရုယှ မဟတာ ပရိဝါရေန ဥယျာနဘူမိံ ဂစ္ဆတိ. ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာ နာမေသာ၊ သာ ကိရ ဒုဿဏ္ဌိတံ ရူပံ ‘‘အဝမင်္ဂလ’’န္တိ တံ ဒဋ္ဌုံ န ဣစ္ဆတိ၊ တေနဿာ ‘‘ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာ’’တွေဝ သမညာ ဥဒပါဒိ.

တဒါ ဗောဓိသတ္တော ကာလဿေဝ ဥဋ္ဌာယ ပဋပိလောတိကံ နိဝါသေတွာ ဇဇ္ဇရိတမုခဘာဂံ ဝေဏုဒဏ္ဍံ ဂဟေတွာ ဘာဇနဟတ္ထော နဂရံ ပဝိသတိ မနုဿေ ဒိသွာ ဒူရတောဝ တေသံ ဒူရီကရဏတ္ထံ တေန ဝေဏုဒဏ္ဍေန သညံ ကရောန္တော. အထ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာ ‘‘ဥဿရထ ဥဿရထာ’’တိ ဥဿာရဏံ ကရောန္တေဟိ အတ္တနော ပုရိသေဟိ နီယမာနာ နဂရဒွါရမဇ္ဈေ မာတင်္ဂံ ဒိသွာ ‘‘ကော ဧသော’’တိ အာဟ. ‘‘အယျေ၊ မာတင်္ဂစဏ္ဍာလော’’တိ စ ဝုတ္တေ ‘‘ဤဒိသံ ဒိသွာ ဂတာနံ ကုတော ဝုဍ္ဎီ’’တိ ယာနံ နိဝတ္တာပေသိ. မနုဿာ ‘‘ယံ မယံ ဥယျာနံ ဂန္တွာ ဗဟုံ ခဇ္ဇဘောဇ္ဇာဒိံ လဘေယျာမ၊ တဿ နော မာတင်္ဂေန အန္တရာယော ကတော’’တိ ကုပိတာ ‘‘ဂဏှထ၊ စဏ္ဍာလ’’န္တိ လေဍ္ဍူဟိ ပဟရိတွာ ဝိသညီဘူတံ ပါတေတွာ အဂမံသု.

သော န စိရေနေဝ သတိံ ပဋိလဘိတွာ ဝုဋ္ဌာယ မနုဿေ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကိံ၊ အယျာ၊ ဒွါရံ နာမ သဗ္ဗသာဓာရဏံ၊ ဥဒါဟု ဗြာဟ္မဏာနံ ဧဝ ကတ’’န္တိ? ‘‘သဗ္ဗေသံ သာဓာရဏ’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ သဗ္ဗသာဓာရဏဒွါရေ ဧကမန္တံ အပက္ကမန္တံ မံ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ မနုဿာ ဣမံ အနယဗျသနံ ပါပေသု’’န္တိ ရထိကာယ မနုဿာနံ အာရောစေတွာ ‘‘ဟန္ဒာဟံ ဣမိဿာ မာနံ ဘိန္ဒိဿာမီ’’တိ တဿာ နိဝေသနဒွါရံ ဂန္တွာ ‘‘အဟံ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကံ အလဒ္ဓါ န ဝုဋ္ဌဟိဿာမီ’’တိ နိပဇ္ဇိ. ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ ပိတာ ‘‘ဃရဒွါရေ မာတင်္ဂေါ နိပန္နော’’တိ သုတွာ ‘‘တဿ ကာကဏိကံ ဒေထ၊ တေလေန သရီရံ မက္ခေတွာ ဂစ္ဆတူ’’တိ အာဟ. သော ‘‘ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကံ အလဒ္ဓါ န ဥဋ္ဌဟိဿာမိ’’စ္စေဝ အာဟ. တတော ဗြာဟ္မဏေန – ‘‘ဒွေ ကာကဏိကေ ဒေထ၊ မာသကံ ပါဒံ ကဟာပဏံ ဒွေ တီဏိ ယာဝ ကဟာပဏသတံ ကဟာပဏသဟဿံ ဒေထာ’’တိ ဝုတ္တေပိ န သမ္ပဋိစ္ဆတိ ဧဝ. ဧဝံ တေသံ မန္တေန္တာနံ ဧဝ သူရိယော အတ္ထင်္ဂတော.

အထ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ မာတာ ပါသာဒါ ဩရုယှ သာဏိပါကာရံ ပရိက္ခိပါပေတွာ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘တာတ၊ မာတင်္ဂ၊ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ အပရာဓံ ခမ၊ ဒွေ သဟဿာနိ ဂဏှာဟိ ယာဝ သတသဟဿံ ဂဏှာဟီ’’တိ ဝုတ္တေပိ န သမ္ပဋိစ္ဆိ၊ နိပဇ္ဇိ ဧဝ. တဿေဝံ ဆ ဒိဝသေ နိပဇ္ဇိတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ သမ္ပတ္တေ သမန္တာ သာမန္တဃရာ ပဋိဝိသကဃရာ စ မနုဿာ ဥဋ္ဌဟိတွာ ‘‘တုမှေ မာတင်္ဂံ ဝါ ဥဋ္ဌာပေထ၊ ဒါရိကံ ဝါ ဒေထ၊ မာ အမှေ နာသယိတ္ထာ’’တိ အာဟံသု. တဒါ ကိရ အယံ တသ္မိံ ဒေသေ ဒေသဓမ္မော ‘‘ယဿ ဃရဒွါရေ ဧဝံ နိပဇ္ဇိတွာ စဏ္ဍာလော မရတိ၊ တေန ဃရေန သဒ္ဓိံ သတ္တသတ္တဃရဝါသိနော စဏ္ဍာလာ ဟောန္တီ’’တိ.

တတော ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ မာတာပိတရော ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကံ ပဋပိလောတိကံ နိဝါသာပေတွာ စဏ္ဍာလာနုစ္ဆဝိကံ ပရိက္ခာရံ ဒတွာ ပရိဒေဝမာနံ ဧဝ တဿ သန္တိကံ နေတွာ ‘‘ဟန္ဒ၊ ဒါနိ ဒါရိကံ ဥဋ္ဌာယ ဂဏှာဟီ’’တိ အဒံသု. သာ ပဿေ ဌတွာ ‘‘ဥဋ္ဌာဟီ’’တိ အာဟ. သော ‘‘အဟံ အတိဝိယ ကိလန္တော၊ ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ မံ ဥဋ္ဌာပေဟီ’’တိ အာဟ. သာ တထာ အကာသိ. မာတင်္ဂေါ ‘‘မယံ အန္တောနဂရေ ဝသိတုံ န လဘာမ၊ ဧဟိ၊ ဗဟိနဂရေ စဏ္ဍာလဂါမံ ဂမိဿာမာ’’တိ တံ အပဿာယ အတ္တနော ဂေဟံ အဂမာသိ. ‘‘တဿာ ပိဋ္ဌိံ အဘိရုဟိတွာ’’တိ ဇာတကဘာဏကာ ဝဒန္တိ.

ဧဝံ ပန ဂေဟံ ဂန္တွာ ဇာတိသမ္ဘေဒဝီတိက္ကမံ အကတွာဝ ကတိပါဟံ ဂေဟေ ဝသိတွာ ဗလံ ဂဟေတွာ စိန္တေသိ – ‘‘အဟံ ဣမံ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကညံ မယှံ စဏ္ဍာလဂေဟေ ဝါသာပေသိံ၊ ဟန္ဒ၊ ဒါနိ တံ လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တံ ကရိဿာမီ’’တိ. သော အရညံ ပဝိသိတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ သတ္တာဟဗ္ဘန္တရေယေဝ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော ပဉ္စာဘိညာယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဣဒ္ဓိယာ စဏ္ဍာလဂါမဒွါရေ ဩတရိတွာ ဂေဟဒွါရေ ဌိတော ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘သာမိ၊ ကိဿ မံ အနာထံ ကတွာ ပဗ္ဗဇိတောသီ’’တိ ပရိဒေဝမာနံ ‘‘တွံ၊ ဘဒ္ဒေ၊ မာ စိန္တယိ၊ တဝ ပေါရာဏကယသတော ဣဒါနိ မဟန္တတရံ ယသံ ကရိဿာမိ၊ တွံ ပန ‘မဟာဗြဟ္မာ မေ သာမိကော၊ န မာတင်္ဂေါ၊ သော ဗြဟ္မလောကံ ဂတော၊ ဣတော သတ္တမေ ဒိဝသေ ပုဏ္ဏမာယ စန္ဒမဏ္ဍလံ ဘိန္ဒိတွာ အာဂမိဿတီ’တိ ပရိသာသု ဝဒေယျာသီ’’တိ ဝတွာ ဟိမဝန္တမေဝ ဂတော.

ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာပိ ဗာရာဏသိယံ မဟာဇနမဇ္ဈေ တေသု တေသု ဌာနေသု တထာ ကထေသိ. အထ ပုဏ္ဏမဒိဝသေ ဗောဓိသတ္တော စန္ဒမဏ္ဍလဿ ဂဂနမဇ္ဈေ ဌိတကာလေ ဗြဟ္မတ္တဘာဝံ မာပေတွာ စန္ဒမဏ္ဍလံ ဘိန္ဒိတွာ ဒွါဒသယောဇနိကံ ဗာရာဏသိံ သကလံ ကာသိရဋ္ဌဉ္စ ဧကောဘာသံ ကတွာ အာကာသတော ဩတရိတွာ ဗာရာဏသိယာ ဥပရိ တိက္ခတ္တုံ ပရိဗ္ဘမိတွာ မဟာဇနေန ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇိယမာနော စဏ္ဍာလဂါမာဘိမုခေါ အဟောသိ. ဗြဟ္မဘတ္တာ သန္နိပတိတွာ တံ စဏ္ဍာလဂါမကံ ဂန္တွာ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ ဂေဟံ သုဒ္ဓဝတ္ထဂန္ဓမာလာဒီဟိ ဒေဝဝိမာနံ ဝိယ အလင်္ကရိံသု. ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာ စ တဒါ ဥတုနီ ဟောတိ. မဟာသတ္တော တတ္ထ ဂန္တွာ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကံ အင်္ဂုဋ္ဌေန နာဘိယံ ပရာမသိတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ ဂဗ္ဘော တေ ပတိဋ္ဌိတော၊ တွံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိဿသိ၊ တွမ္ပိ ပုတ္တောပိ တေ လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တာ ဘဝိဿထ၊ တဝ သီသဓောဝနဥဒကံ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ရာဇူနံ အဘိသေကောဒကံ ဘဝိဿတိ၊ နှာနောဒကံ ပန တေ အမတောဒကံ ဘဝိဿတိ၊ ယေ နံ သီသေ အာသိဉ္စိဿန္တိ၊ တေ သဗ္ဗရောဂေဟိ မုစ္စိဿန္တိ၊ ကာဠကဏ္ဏိယာ စ ပရိမုစ္စိဿန္တိ၊ တဝ ပါဒပိဋ္ဌေ သီသံ ဌပေတွာ ဝန္ဒန္တာ သဟဿံ ဒဿန္တိ၊ ကထာသဝနဋ္ဌာနေ ဌတွာ ဝန္ဒန္တာ သတံ ဒဿန္တိ၊ စက္ခုပထေ ဌတွာ ဝန္ဒန္တာ ဧကေကံ ကဟာပဏံ ဒတွာ ဝန္ဒိဿန္တိ၊ အပ္ပမတ္တာ ဟောဟီ’’တိ တံ ဩဝဒိတွာ ဂေဟာ နိက္ခမ္မ မဟာဇနဿ ပဿန္တဿေဝ စန္ဒမဏ္ဍလံ ပါဝိသိ.

ဗြဟ္မဘတ္တာ သန္နိပတိတွာ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကံ မဟန္တေန သက္ကာရေန နဂရံ ပဝေသေတွာ မဟန္တေန သိရိသောဘဂ္ဂေန တတ္ထ ဝသာပေသုံ. ဒေဝဝိမာနသဒိသဉ္စဿာ နိဝေသနံ ကာရေသုံ. တတ္ထ နေတွာ ဥဠာရံ လာဘသက္ကာရံ ဥပနာမေသုံ. ပုတ္တလာဘာဒိ သဗ္ဗော ဗောဓိသတ္တေန ဝုတ္တသဒိသောဝ အဟောသိ. သောဠသသဟဿာ ဗြာဟ္မဏာ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ ပုတ္တေန သဟ နိဗဒ္ဓံ ဘုဉ္ဇန္တိ၊ သဟဿမတ္တာ နံ ပရိဝါရေန္တိ၊ အနေကသဟဿာနံ ဒါနံ ဒီယတိ. အထ မဟာသတ္တော ‘‘အယံ အဋ္ဌာနေ အဘိပ္ပသန္နော၊ ဟန္ဒဿ ဒက္ခိဏေယျေ ဇာနာပေဿာမီ’’တိ ဘိက္ခာယ စရန္တော တဿာ ဂေဟံ ဂန္တွာ တေန သဒ္ဓိံ သလ္လပိတွာ အဂမာသိ. အထ ကုမာရော ဂါထမာဟ –

‘‘ကုတော နု အာဂစ္ဆသိ ဒုမ္မဝါသီ၊ ဩတလ္လကော ပံသုပိသာစကောဝ၊

သင်္ကာရစောဠံ ပဋိမုဉ္စ ကဏ္ဌေ၊ ကော ရေ တုဝံ ဟောသိ အဒက္ခိဏေယျော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၁)၊

တေန ဝုတ္တံ အနာစာရံ အသဟမာနာ ဒေဝတာ တဿ တေသဉ္စ သောဠသသဟဿာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ မုခံ ဝိပရိဝတ္တေသုံ. တံ ဒိသွာ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာ မဟာသတ္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ တမတ္ထံ အာရောစေသိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘တဿ အနာစာရံ အသဟန္တေဟိ ယက္ခေဟိ သော ဝိပ္ပကာရော ကတော၊ အပိ စ ခေါ ပန ဣမံ ဥစ္ဆိဋ္ဌပိဏ္ဍကံ တေသံ မုခေ အာသိဉ္စိတွာ တံ ဝိပ္ပကာရံ ဝူပသမေဟီ’’တိ အာဟ. သာပိ တထာ ကတွာ တံ ဝူပသမေသိ. အထ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာ ပုတ္တံ အာဟ – ‘‘တာတ၊ ဣမသ္မိံ လောကေ ဒက္ခိဏေယျာ နာမ မာတင်္ဂပဏ္ဍိတသဒိသာ ဘဝန္တိ၊ န ဣမေ ဗြာဟ္မဏာ ဝိယ ဇာတိမတ္တေန၊ မန္တသဇ္ဈာယနမတ္တေန ဝါ မာနတ္ထဒ္ဓါ’’တိ ဝတွာ ယေ တဒါ သီလာဒိဂုဏဝိသေသယုတ္တာ ဈာနသမာပတ္တိလာဘိနော စေဝ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ စ၊ တတ္ထေဝဿ ပသာဒံ ဥပ္ပါဒေသီတိ.

တဒါ ဝေတ္တဝတီနဂရေ ဇာတိမန္တော နာမ ဧကော ဗြာဟ္မဏော ပဗ္ဗဇိတွာပိ ဇာတိံ နိဿာယ မဟန္တံ မာနမကာသိ. မဟာသတ္တော ‘‘တဿ မာနံ ဘိန္ဒိဿာမီ’’တိ တံ ဌာနံ ဂန္တွာ တဿာသန္နေ ဥပရိသောတေ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. တေန ဝုတ္တံ –

၆၁. ‘‘အဟဉ္စ ဗြာဟ္မဏော ဧကော၊ ဂင်္ဂါကူလေ ဝသာမုဘော၊

အဟံ ဝသာမိ ဥပရိ၊ ဟေဋ္ဌာ ဝသတိ ဗြာဟ္မဏော’’တိ.

အထ မဟာသတ္တော ဧကဒိဝသံ ဒန္တကဋ္ဌံ ခါဒိတွာ ‘‘ဣဒံ ဇာတိမန္တဿ ဇဋာသု လဂ္ဂတူ’’တိ အဓိဋ္ဌာယ နဒိယံ ပါတေသိ. တံ တဿ ဥဒကံ အာစမေန္တဿ ဇဋာသု လဂ္ဂိ၊ သော တံ ဒိသွာ ‘‘နဿ ဝသလာ’’တိ ဝတွာ ‘‘ကုတောယံ ကာဠကဏ္ဏီ အာဂတော၊ ဥပဓာရေဿာမိ န’’န္တိ ဥဒ္ဓံသောတံ ဂစ္ဆန္တော မဟာသတ္တံ ဒိသွာ ‘‘ကိံဇာတိကောသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘စဏ္ဍာလောသ္မီ’’တိ. ‘‘တယာ နဒိယံ ဒန္တကဋ္ဌံ ပါတိတ’’န္တိ? ‘‘အာမ၊ မယာ’’တိ. ‘‘နဿ၊ ဝသလ၊ စဏ္ဍာလ၊ ကာဠကဏ္ဏိ၊ မာ ဣဓ ဝသိ၊ ဟေဋ္ဌာသောတေ ဝသာ’’တိ ဝတွာ ဟေဋ္ဌာသောတေ ဝသန္တေနပိ ပါတိတေ ဒန္တကဋ္ဌေ ပဋိသောတံ အာဂန္တွာ ဇဋာသု လဂ္ဂန္တေ ‘‘နဿ၊ ဝသလ၊ သစေ ဣဓ ဝသိဿသိ၊ သတ္တမေ ဒိဝသေ သတ္တဓာ တေ မုဒ္ဓါ ဖလိဿတီ’’တိ အာဟ. တေန ဝုတ္တံ –

၆၂. ‘‘ဝိစရန္တော အနုကူလမှိ၊ ဥဒ္ဓံ မေ အဿမဒ္ဒသ၊

တတ္ထ မံ ပရိဘာသေတွာ၊ အဘိသပိ မုဒ္ဓဖာလန’’န္တိ.

တတ္ထ ဝိစရန္တော အနုကူလမှီတိ ဥစ္ဆိဋ္ဌဒန္တကဋ္ဌေ အတ္တနော ဇဋာသု လဂ္ဂေ တဿ အာဂမနဂဝေသနဝသေန ဂင်္ဂါယ တီရေ အနုဝိစရန္တော. ဥဒ္ဓံ မေ အဿမဒ္ဒသာတိ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနတော ဥပရိသောတေ မမ အဿမံ ပဏ္ဏသာလံ အဒ္ဒက္ခိ. တတ္ထ မံ ပရိဘာသေတွာတိ မမ အဿမံ အာဂန္တွာ ဇာတိံ သုတွာ တတောဝ ပဋိက္ကမိတွာ သဝနူပစာရေ ဌတွာ ‘‘နဿ၊ ဝသလ စဏ္ဍာလ၊ ကာဠကဏ္ဏိ မာ ဣဓ ဝသီ’’တိအာဒီနိ ဝတွာ ဘယေန သန္တဇ္ဇေတွာ. အဘိသပိ မုဒ္ဓဖာလနန္တိ ‘‘သစေ ဇီဝိတုကာမောသိ၊ ဧတ္တောဝ သီဃံ ပလာယဿူ’’တိ ဝတွာ ‘‘သစေ န ပက္ကမိဿတိ၊ ဣတော တေ သတ္တမေ ဒိဝသေ သတ္တဓာ မုဒ္ဓါ ဖလတူ’’တိ မေ အဘိသပံ အဒါသိ.

ကိံ ပန တဿ အဘိသပေန မုဒ္ဓါ ဖလတီတိ? န ဖလတိ၊ ကုဟကော ပန သော၊ ဧဝမယံ မရဏဘယတဇ္ဇိတော သုဒူရံ ပက္ကမိဿတီတိ သညာယ သန္တာသနတ္ထံ တထာ အာဟ.

၆၃. ယဒိဟံ တဿ ပကုပ္ပေယျန္တိ တဿ မာနတ္ထဒ္ဓဿ ကူဋဇဋိလဿ အဟံ ယဒိ ကုဇ္ဈေယျံ. ယဒိ သီလံ န ဂေါပယေတိ သီလံ ယဒိ န ရက္ခေယျံ၊ ဣဒံ သီလံ နာမ ဇီဝိတနိရပေက္ခံ သမ္မဒေဝ ရက္ခိတဗ္ဗန္တိ ယဒိ န စိန္တေယျန္တိ အတ္ထော. ဩလောကေတွာနဟံ တဿ၊ ကရေယျံ ဆာရိကံ ဝိယာတိ သစာဟံ တဒါ တဿ အပ္ပတီတော အဘဝိဿံ. မမ စိတ္တာစာရံ ဉတွာ မယိ အဘိပ္ပသန္နာ ဒေဝတာ ခဏေနေဝ တံ ဘသ္မမုဋ္ဌိံ ဝိယ ဝိဒ္ဓံသေယျုန္တိ အဓိပ္ပါယော. သတ္ထာ ပန တဒါ အတ္တနော အပ္ပတီတဘာဝေ သတိ ဒေဝတာဟိ သာဓေတဗ္ဗံ တဿ အနတ္ထံ အတ္တနာ ကတ္တဗ္ဗံ ဝိယ ကတွာ ဒေသေသိ ‘‘ကရေယျံ ဆာရိကံ ဝိယာ’’တိ.

ဝိတဏ္ဍဝါဒီ ပနာဟ – ‘‘ဗောဓိသတ္တောဝ တံ ဇဋိလံ ဣစ္ဆမာနော ဣဒ္ဓိယာ ဆာရိကံ ကရေယျ၊ ဧဝဉှိ သတိ ဣမိဿာ ပါဠိယာ အတ္ထော ဥဇုကမေဝ နီတော ဟောတီ’’တိ. သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘‘တွံ ဣဒ္ဓိယာ ပရူပဃာတံ ဝဒသိ၊ ဣဒ္ဓိ နာမေသာ အဓိဋ္ဌာနာ ဣဒ္ဓိ၊ ဝိကုဗ္ဗနာ ဣဒ္ဓိ၊ မနောမယာ ဣဒ္ဓိ၊ ဉာဏဝိပ္ဖါရာ ဣဒ္ဓိ၊ သမာဓိဝိပ္ဖါရာ ဣဒ္ဓိ၊ အရိယာ ဣဒ္ဓိ၊ ကမ္မဝိပါကဇာ ဣဒ္ဓိ၊ ပုညဝတော ဣဒ္ဓိ၊ ဝိဇ္ဇာမယာ ဣဒ္ဓိ၊ တတ္ထ တတ္ထ သမ္မာပယောဂပ္ပစ္စယာ ဣဇ္ဈနဋ္ဌေန ဣဒ္ဓီတိ ဒသဝိဓာ. တတ္ထ ‘‘ကတရံ ဣဒ္ဓိံ ဝဒေသီ’’တိ? ‘‘ဘာဝနာမယ’’န္တိ. ‘‘ကိံ ပန ဘာဝနာမယာယ ပရူပဃာတကမ္မံ ဟောတီ’’တိ? အာမ၊ ဧကစ္စေ အာစရိယာ ‘‘ဧကဝါရံ ဟောတီ’’တိ ဝဒန္တိ၊ ယထာ ဟိ ပရံ ပဟရိတုကာမေန ဥဒကဘရိတေ ဃဋေ ခိတ္တေ ပရောပိ ပဟရီယတိ၊ ဃဋောပိ ဘိဇ္ဇတိ၊ ဧဝမေဝ ဘာဝနာမယာယ ဣဒ္ဓိယာ ဧကဝါရံ ပရူပဃာတကမ္မံ ဟောတိ၊ တတော ပဋ္ဌာယ ပန သာ နဿတိ.

အထ သော ‘‘ဘာဝနာမယာယ ဣဒ္ဓိယာ နေဝ ဧကဝါရံ န ဒွေဝါရံ ပရူပဃာတကမ္မံ ဟောတီ’’တိ ဝတွာ ပုစ္ဆိတဗ္ဗော ‘‘ကိံ ဘာဝနာမယာ ဣဒ္ဓိ ကုသလာ အကုသလာ အဗျာကတာ၊ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ၊ သဝိတက္ကသဝိစာရာ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာ အဝိတက္ကအဝိစာရာ၊ ကာမာဝစရာ ရူပါဝစရာ အရူပါဝစရာ’’တိ? ဇာနန္တော ‘‘ဘာဝနာမယာ ဣဒ္ဓိ ကုသလာ အဗျာကတာ ဝါ အဒုက္ခမသုခဝေဒနိယာ အဝိတက္ကအဝိစာရာ ရူပါဝစရာ စာ’’တိ ဝက္ခတိ. သော ဝတ္တဗ္ဗော ‘‘ပါဏာတိပါတစေတနာ ကုသလာဒီသု ကတရံ ကောဋ္ဌာသံ ဘဇတီ’’တိ? ဇာနန္တော ဝက္ခတိ ‘‘ပါဏာတိပါတစေတနာ အကုသလာဝ ဒုက္ခဝေဒနာဝ သဝိတက္ကသဝိစာရာဝ ကာမာဝစရာဝါ’’တိ. ဧဝံ သန္တေ ‘‘တဝ ပဉှော နေဝ ကုသလတ္တိကေန သမေတိ၊ န ဝေဒနာတ္တိကေန န ဝိတက္ကတ္တိကေန န ဘူမန္တရေနာ’’တိ ပါဠိယာ ဝိရောဓံ ဒဿေတွာ သညာပေတဗ္ဗော. ယဒိ ပန သော ‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တော အညိဿာ ကုစ္ဆိဂတံ ဂဗ္ဘံ ပါပကေန မနသာနုပေက္ခိတာ ဟောတိ ‘အဟော ဝတ ယံ တံ ကုစ္ဆိဂတံ ဂဗ္ဘံ န သောတ္ထိနာ အဘိနိက္ခမေယျာ’တိ. ဧဝမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကုလုမ္ပဿ ဥပဃာတော ဟောတီ’’တိ သင်္ဂီတိံ အနာရုဠှံ ကုလုမ္ပသုတ္တံ ဥဒါဟရေယျ. တဿာပိ ‘‘တွံ အတ္ထံ န ဇာနာသိ. ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တောတိ ဟိ ဧတ္ထ န ဘာဝနာမယာ ဣဒ္ဓိ အဓိပ္ပေတာ၊ အာထဗ္ဗနိကာ ဣဒ္ဓိ အဓိပ္ပေတာ. သာ ဟိ ဧတ္ထ လဗ္ဘမာနာ လဗ္ဘတီတိ ဘာဝနာမယာယ ဣဒ္ဓိယာ ပရူပဃာတော န သမ္ဘဝတိယေဝါ’’တိ သညာပေတဗ္ဗော. နော စေ သညတ္တိံ ဥပေတိ၊ ကမ္မံ ကတွာ ဥယျောဇေတဗ္ဗော. တသ္မာ ယထာဝုတ္တနယေနေဝေတ္ထ ဂါထာယ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

တထာ ပန တေန အဘိသပိတော မဟာသတ္တော ‘‘သစာဟံ ဧတဿ ကုဇ္ဈိဿာမိ၊ သီလံ မေ အရက္ခိတံ ဘဝိဿတိ၊ ဥပါယေနေဝဿ မာနံ ဘိန္ဒိဿာမိ၊ သာ စဿ ရက္ခာ ဘဝိဿတီ’’တိ သတ္တမေ ဒိဝသေ သူရိယုဂ္ဂမနံ ဝါရေသိ. မနုဿာ သူရိယဿ အနုဂ္ဂမနေန ဥဗ္ဗာဠှာ ဇာတိမန္တတာပသံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဘန္တေ၊ တုမှေ သူရိယဿ ဥဂ္ဂန္တုံ န ဒေထာ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. သော ‘‘န မေတံ ကမ္မံ၊ ဂင်္ဂါတီရေ ပန ဧကော စဏ္ဍာလတာပသော ဝသတိ၊ တဿေတံ ကမ္မံ သိယာ’’တိ အာဟ. မနုဿာ မဟာသတ္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဘန္တေ၊ တုမှေ သူရိယဿ ဥဂ္ဂန္တုံ န ဒေထာ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. ‘‘အာမာဝုသော’’တိ. ‘‘ကိံကာရဏာ’’တိ? ‘‘တုမှာကံ ကုလူပကတာပသော မံ နိရပရာဓံ အဘိသပိ၊ တသ္မိံ အာဂန္တွာ ခမာပနတ္ထံ မမ ပါဒေသု ပတိတေ သူရိယံ ဝိဿဇ္ဇေဿာမီ’’တိ. တေ ဂန္တွာ တံ အာကဍ္ဎန္တာ အာနေတွာ မဟာသတ္တဿ ပါဒမူလေ နိပဇ္ဇာပေတွာ ခမာပေတွာ ‘‘သူရိယံ ဝိဿဇ္ဇေထ၊ ဘန္တေ’’တိ အာဟံသု. ‘‘န သက္ကာ ဝိဿဇ္ဇေတုံ၊ သစာဟံ ဝိဿဇ္ဇေဿာမိ၊ ဣမဿ သတ္တဓာ မုဒ္ဓါ ဖလိဿတီ’’တိ. ‘‘အထ၊ ဘန္တေ၊ ကိံ ကရောမာ’’တိ. မဟာသတ္တော ‘‘မတ္တိကာပိဏ္ဍံ အာဟရထာ’’တိ အာဟရာပေတွာ ‘‘ဣမံ တာပသဿ သီသေ ဌပေတွာ တာပသံ ဩတာရေတွာ ဥဒကေ ဌပေထ၊ ယဒါ သူရိယော ဒိဿတိ၊ တဒါ တာပသော ဥဒကေ နိမုဇ္ဇတူ’’တိ ဝတွာ သူရိယံ ဝိဿဇ္ဇေသိ. သူရိယရသ္မီဟိ ဖုဋ္ဌမတ္တေဝ မတ္တိကာပိဏ္ဍော သတ္တဓာ ဘိဇ္ဇိ. တာပသော ဥဒကေ နိမုဇ္ဇိ. တေန ဝုတ္တံ –

၆၄. ‘‘ယံ သော တဒါ မံ အဘိသပိ၊ ကုပိတော ဒုဋ္ဌမာနသော၊

တဿေဝ မတ္ထကေ နိပတိ၊ ယောဂေန တံ ပမောစယိ’’န္တိ.

တတ္ထ ယံ သော တဒါ မံ အဘိသပီတိ သော ဇာတိမန္တဇဋိလော ယံ မုဒ္ဓဖာလနံ သန္ဓာယ တဒါ မံ အဘိသပိ၊ မယှံ သပံ အဒါသိ. တဿေဝ မတ္ထကေ နိပတီတိ တံ မယှံ ဥပရိ တေန ဣစ္ဆိတံ တဿေဝ ပန ဥပရိ နိပတိ နိပတနဘာဝေန အဋ္ဌာသိ. ဧဝဉှေတံ ဟောတိ ယထာ တံ အပ္ပဒုဋ္ဌဿ ပဒုဿတော. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ယော အပ္ပဒုဋ္ဌဿ နရဿ ဒုဿတိ။ပေ။ ပဋိဝါတံဝ ခိတ္တော’’တိ (ဓ. ပ. ၁၂၅၊ သု. နိ. ၆၆၇၊ ဇာ. ၁.၅.၉၄). ယောဂေန တံ ပမောစယိန္တိ တံ တဿ ဘာသိတံ မတ္ထကဖာလနံ ဥပါယေန တတော ပမောစေသိံ၊ တံ ဝါ ဇဋိလံ တတော ပမောစေသိံ၊ ယေန ဥပါယေန တံ န ဟောတိ၊ တထာ အကာသိန္တိ အတ္ထော.

ယဉှိ တေန ပါရမိတာပရိဘာဝနသမိဒ္ဓါဟိ နာနာသမာပတ္တိဝိဟာရပရိပူရိတာဟိ သီလဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါဟိ သုသင်္ခတသန္တာနေ မဟာကရုဏာဓိဝါသေ မဟာသတ္တေ အရိယူပဝါဒကမ္မံ အဘိသပသင်္ခါတံ ဖရုသဝစနံ ပယုတ္တံ၊ တံ မဟာသတ္တဿ ခေတ္တဝိသေသဘာဝတော တဿ စ အဇ္ဈာသယဖရုသတာယ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဟုတွာ သစေ သော မဟာသတ္တံ န ခမာပေသိ၊ သတ္တမေ ဒိဝသေ ဝိပစ္စနသဘာဝံ ဇာတံ၊ ခမာပိတေ ပန မဟာသတ္တေ ပယောဂသမ္ပတ္တိပဋိဗာဟိတတ္တာ အဝိပါကဓမ္မတံ အာပဇ္ဇိ အဟောသိကမ္မဘာဝတော. အယဉှိ အရိယူပဝါဒပါပဿ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယဿ စ ဓမ္မတာ. တတ္ထ ယံ သတ္တမေ ဒိဝသေ ဗောဓိသတ္တေန သူရိယုဂ္ဂမနနိဝါရဏံ ကတံ၊ အယမေတ္ထ ယောဂေါတိ အဓိပ္ပေတော ဥပါယော. တေန ဟိ ဥဗ္ဗာဠှာ မနုဿာ ဗောဓိသတ္တဿ သန္တိကေ တာပသံ အာနေတွာ ခမာပေသုံ. သောပိ စ မဟာသတ္တဿ ဂုဏေ ဇာနိတွာ တသ္မိံ စိတ္တံ ပသာဒေသီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယံ ပနဿ မတ္ထကေ မတ္တိကာပိဏ္ဍဿ ဌပနံ၊ တဿ စ သတ္တဓာ ဖာလနံ ကတံ၊ တံ မနုဿာနံ စိတ္တာနုရက္ခဏတ္ထံ၊ အညထာ ဟိ ဣမေ ပဗ္ဗဇိတာပိ သမာနာ စိတ္တဿ ဝသေ ဝတ္တန္တိ၊ န ပန စိတ္တံ အတ္တနော ဝသေ ဝတ္တာပေန္တီတိ မဟာသတ္တမ္ပိ တေန သဒိသံ ကတွာ ဂဏှေယျုံ. တဒဿ နေသံ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာတိ.

၆၅. ဣဒါနိ ယဒတ္ထံ တဒါ တသ္မိံ တာပသေ စိတ္တံ အဒူသေတွာ သုပရိသုဒ္ဓံ သီလမေဝ ရက္ခိတံ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘အနုရက္ခိံ မမ သီလ’’န္တိ ဩသာနဂါထမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝ.

တဒါ မဏ္ဍဗျော ဥဒေနော၊ မာတင်္ဂေါ လောကနာထော.

ဣဓာပိ သေသပါရမိယော နိဒ္ဓါရေတဗ္ဗာ. တထာ နိဟီနဇာတိကဿ သတော ယထာဓိပ္ပါယံ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ မာနနိဂ္ဂဟော၊ ပဗ္ဗဇိတွာ ‘‘ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ အဝဿယော ဘဝိဿာမီ’’တိ ဥပ္ပန္နစိတ္တော အရညံ ဂန္တွာ ပဗ္ဗဇိတွာ သတ္တဒိဝသဗ္ဘန္တရေယေဝ ယထာဓိပ္ပါယံ ဈာနာဘိညာနိဗ္ဗတ္တနံ၊ တတော အာဂန္တွာ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တိယာ ဥပါယသမ္ပာဒနံ၊ မဏ္ဍဗျကုမာရဿ မာနနိဂ္ဂဟော၊ ဇာတိမန္တတာပသဿ မာနနိဂ္ဂဟော၊ တဿ စ အဇာနန္တဿေဝ ဘာဝိနော ဇီဝိတန္တရာယဿ အပနယနံ၊ မဟာပရာဓဿာပိ တဿ အကုဇ္ဈိတွာ အတ္တနော သီလာနုရက္ခဏံ၊ အစ္ဆရိယဗ္ဘုတပါဋိဟာရိယကရဏန္တိ ဧဝမာဒယော မဟာသတ္တဿ ဂုဏာနုဘာဝါ ဝိဘာဝေတဗ္ဗာ.

မာတင်္ဂစရိယာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.