၃. ကုရုရာဇစရိယာဝဏ္ဏနာ

၂၀. တတိယေ ဣန္ဒပတ္ထေ ပုရုတ္တမေတိ ဣန္ဒပတ္ထနာမကေ ကုရုရဋ္ဌဿ ပုရဝရေ ဥတ္တမနဂရေ. ရာဇာတိ ဓမ္မေန သမေန စတူဟိ သင်္ဂဟဝတ္ထူဟိ ပရိသံ ရဉ္ဇေတီတိ ရာဇာ. ကုသလေ ဒသဟုပါဂတောတိ ကုသလေဟိ ဒသဟိ သမန္နာဂတော၊ ဒါနာဒီဟိ ဒသဟိ ပုညကိရိယဝတ္ထူဟိ၊ ဒသဟိ ကုသလကမ္မပထေဟိ ဝါ ယုတ္တောတိ အတ္ထော.

၂၁. ကလိင်္ဂရဋ္ဌဝိသယာတိ ကလိင်္ဂရဋ္ဌသင်္ခါတဝိသယာ. ဗြာဟ္မဏာ ဥပဂဉ္ဆု မန္တိ ကလိင်္ဂရာဇေန ဥယျောဇိတာ အဋ္ဌ ဗြာဟ္မဏာ မံ ဥပသင်္ကမိံသု. ဥပသင်္ကမိတွာ စ ပန အာယာစုံ မံ ဟတ္ထိနာဂန္တိ ဟတ္ထိဘူတံ မဟာနာဂံ မံ အာယာစိံသု. ဓညန္တိ ဓနာယိတဗ္ဗသိရိသောဘဂ္ဂပ္ပတ္တံ လက္ခဏသမ္ပန္နံ. မင်္ဂလသမ္မတန္တိ တာယယေဝ လက္ခဏသမ္ပတ္တိယာ မင်္ဂလံ အဘိဝုဍ္ဎိကာရဏန္တိ အဘိသမ္မတံ ဇနေဟိ.

၂၂. အဝုဋ္ဌိကောတိ ဝဿရဟိတော. ဒုဗ္ဘိက္ခောတိ ဒုလ္လဘဘောဇနော. ဆာတကော မဟာတိ မဟတီ ဇိဃစ္ဆာဗာဓာ ဝတ္တတီတိ အတ္ထော. ဒဒါဟီတိ ဒေဟိ. နီလန္တိ နီလဝဏ္ဏံ. အဉ္ဇနသဝှယန္တိ အဉ္ဇနသဒ္ဒေန အဝှါတဗ္ဗံ၊ အဉ္ဇနနာမကန္တိ အတ္ထော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – အမှာကံ ကလိင်္ဂရဋ္ဌံ အဝုဋ္ဌိကံ၊ တေန ဣဒါနိ မဟာဒုဗ္ဘိက္ခံ တတ္ထ မဟန္တံ ဆာတကဘယံ ဥပ္ပန္နံ၊ တဿ ဝူပသမတ္ထာယ ဣမံ အဉ္ဇနဂိရိသင်္ကာသံ တုယှံ အဉ္ဇနနာမကံ မင်္ဂလဟတ္ထိံ ဒေဟိ၊ ဣမသ္မိဉှိ တတ္ထ နီတေ ဒေဝေါ ဝဿိဿတိ၊ တေန တံ သဗ္ဗဘယံ ဝူပသမ္မိဿတီတိ. တတြာယံ အနုပုဗ္ဗိကထာ –

အတီတေ ကုရုရဋ္ဌေ ဣန္ဒပတ္ထနဂရေ ဗောဓိသတ္တော ကုရုရာဇဿ အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ ပဋိသန္ဓိံ ဂဟေတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဝိညုတံ ပတ္တော၊ တက္ကသိလံ ဂန္တွာ ယောဂဝိဟိတာနိ သိပ္ပါယတနာနိ ဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနာနိ စ ဥဂ္ဂဟေတွာ ပစ္စာဂတော ပိတရာ ဥပရဇ္ဇေ ဌပိတော၊ အပရဘာဂေ ပိတု အစ္စယေန ရဇ္ဇံ ပတွာ ဒသ ရာဇဓမ္မေ အကောပေန္တော ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေသိ ဓနဉ္ဇယော နာမ နာမေန. သော စတူသု နဂရဒွါရေသု နဂရမဇ္ဈေ နိဝေသနဒွါရေတိ ဆ ဒါနသာလာယော ကာရေတွာ ဒေဝသိကံ ဆသတသဟဿံ ဓနံ ဝိဿဇ္ဇေန္တော သကလဇမ္ဗုဒီပံ ဥန္နင်္ဂလံ ကတွာ ဒါနံ အဒါသိ. တဿ ဒါနဇ္ဈာသယတာ ဒါနာဘိရတိ သကလဇမ္ဗုဒီပံ ပတ္ထရိ.

တသ္မိံ ကာလေ ကလိင်္ဂရဋ္ဌေ ဒုဗ္ဘိက္ခဘယံ ဆာတကဘယံ ရောဂဘယန္တိ တီဏိ ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇိံသု. သကလရဋ္ဌဝါသိနော ဒန္တပုရံ ဂန္တွာ ရာဇဘဝနဒွါရေ ဥက္ကုဋ္ဌိမကံသု ‘‘ဒေဝံ ဝဿာပေဟိ ဒေဝါ’’တိ. ရာဇာ တံ သုတွာ ‘‘ကိံကာရဏာ ဧတေ ဝိရဝန္တီ’’တိ အမစ္စေ ပုစ္ဆိ. အမစ္စာ ရညော တမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ရာဇာ ပေါရာဏကရာဇာနော ဒေဝေ အဝဿန္တေ ကိံ ကရောန္တီတိ. ‘‘ဒေဝေါ ဝဿတူ’’တိ ဒါနံ ဒတွာ ဥပေါသထံ အဓိဋ္ဌာယ သမာဒိန္နသီလာ သိရိဂဗ္ဘံ ပဝိသိတွာ ဒဗ္ဗသန္ထရေ သတ္တာဟံ နိပဇ္ဇန္တီတိ. တံ သုတွာ တထာ အကာသိ. ဒေဝေါ န ဝဿိ၊ ဧဝံ ရာဇာ အဟံ မယာ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ အကာသိံ၊ ဒေဝေါ န ဝဿတိ၊ ကိန္တိ ကရောမာတိ. ဒေဝ၊ ဣန္ဒပတ္ထနဂရေ ဓနဉ္ဇယဿ နာမ ကုရုရာဇဿ မင်္ဂလဟတ္ထိမှိ အာနီတေ ဒေဝေါ ဝဿိဿတီတိ. သော ရာဇာ ဗလဝါဟနသမ္ပန္နော ဒုပ္ပသဟော၊ ကထမဿ ဟတ္ထိံ အာနေဿာမာတိ. မဟာရာဇ၊ တေန သဒ္ဓိံ ယုဒ္ဓကိစ္စံ နတ္ထိ၊ ဒါနဇ္ဈာသယော သော ရာဇာ ဒါနာဘိရတော ယာစိတော သမာနော အလင်္ကတသီသမ္ပိ ဆိန္ဒိတွာ ပသာဒသမ္ပန္နာနိ အက္ခီနိပိ ဥပ္ပါဋေတွာ သကလရဇ္ဇမ္ပိ နိယျာတေတွာ ဒဒေယျ၊ ဟတ္ထိမှိ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ၊ အဝဿံ ယာစိတော သမာနော ဒဿတီတိ. ကေ ပန ယာစိတုံ သမတ္ထာတိ? ဗြာဟ္မဏာ၊ မဟာရာဇာတိ. ရာဇာ အဋ္ဌ ဗြာဟ္မဏေ ပက္ကောသာပေတွာ သက္ကာရသမ္မာနံ ကတွာ ပရိဗ္ဗယံ ဒတွာ ဟတ္ထိယာစနတ္ထံ ပေသေသိ. တေ သဗ္ဗတ္ထ ဧကရတ္တိဝါသေန တုရိတဂမနံ ဂန္တွာ ကတိပါဟံ နဂရဒွါရေ ဒါနသာလာသု ဘုဉ္ဇန္တာ သရီရံ သန္တပ္ပေတွာ ရညော ဒါနဂ္ဂံ အာဂမနပထေ ကာလံ အာဂမယမာနာ ပါစီနဒွါရေ အဋ္ဌံသု.

ဗောဓိသတ္တောပိ ပါတောဝ နှာတာနုလိတ္တော သဗ္ဗာလင်္ကာရပ္ပဋိမဏ္ဍိတော အလင်္ကတဝရဝါရဏခန္ဓဂတော မဟန္တေန ရာဇာနုဘာဝေန ဒါနသာလံ ဂန္တွာ ဩတရိတွာ သတ္တဋ္ဌဇနာနံ သဟတ္ထေန ဒါနံ ဒတွာ ‘‘ဣမိနာဝ နီဟာရေန ဒေထာ’’တိ ဝတွာ ဟတ္ထိံ အဘိရုဟိတွာ ဒက္ခိဏဒွါရံ အဂမာသိ. ဗြာဟ္မဏာ ပါစီနဒွါရေ အာရက္ခဿ ဗလဝတာယ ဩကာသံ အလဘိတွာ ဒက္ခိဏဒွါရံ ဂန္တွာ ရာဇာနံ အာဂစ္ဆန္တံ ဥလ္လောကယမာနာ ဒွါရတော နာတိဒူရေ ဥန္နတဋ္ဌာနေ ဌိတာ သမ္ပတ္တံ ရာဇာနံ ဟတ္ထေ ဥက္ခိပိတွာ ဇယာပေသုံ. ရာဇာ ဝဇိရင်္ကုသေန ဝါရဏံ နိဝတ္တေတွာ တေသံ သန္တိကံ ဂန္တွာ တေ ဗြာဟ္မဏေ ‘‘ကိံ ဣစ္ဆထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ဗြာဟ္မဏာ ‘‘ကလိင်္ဂရဋ္ဌံ ဒုဗ္ဘိက္ခဘယေန ဆာတကဘယေန ရောဂဘယေန စ ဥပဒ္ဒုတံ. သော ဥပဒ္ဒဝေါ ဣမသ္မိံ တဝ မင်္ဂလဟတ္ထိမှိ နီတေ ဝူပသမ္မိဿတိ. တသ္မာ ဣမံ အဉ္ဇနဝဏ္ဏံ နာဂံ အမှာကံ ဒေဟီ’’တိ အာဟံသု. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ ‘‘ကလိင်္ဂရဋ္ဌဝိသယာ။ပေ။ အဉ္ဇနသဝှယ’’န္တိ. တဿတ္ထော ဝုတ္တော ဧဝ.

အထ ဗောဓိသတ္တော ‘‘န မေတံ ပတိရူပံ၊ ယံ မေ ယာစကာနံ မနောရထဝိဃာတော သိယာ၊ မယှဉ္စ သမာဒါနဘေဒေါ သိယာ’’တိ ဟတ္ထိက္ခန္ဓတော ဩတရိတွာ ‘‘သစေ အနလင်္ကတဋ္ဌာနံ အတ္ထိ၊ အလင်္ကရိတွာ ဒဿာမီ’’တိ သမန္တတော ဩလောကေတွာ အနလင်္ကတဋ္ဌာနံ အဒိသွာ သောဏ္ဍာယ နံ ဂဟေတွာ ဗြာဟ္မဏာနံ ဟတ္ထေသု ဌပေတွာ ရတနဘိင်္ဂါရေန ပုပ္ဖဂန္ဓဝါသိတံ ဥဒကံ ပါတေတွာ အဒါသိ. တေန ဝုတ္တံ –

၂၃. ‘‘န မေ ယာစကမနုပ္ပတ္တေ၊ ပဋိက္ခေပေါ အနုစ္ဆဝေါ၊

မာ မေ ဘိဇ္ဇိ သမာဒါနံ၊ ဒဿာမိ ဝိပုလံ ဂဇံ.

၂၄. ‘‘နာဂံ ဂဟေတွာ သောဏ္ဍာယ၊ ဘိင်္ဂါရေ ရတနာမယေ၊

ဇလံ ဟတ္ထေ အာကိရိတွာ၊ ဗြာဟ္မဏာနံ အဒံ ဂဇ’’န္တိ.

တတ္ထ ယာစကမနုပ္ပတ္တေတိ ယာစကေ အနုပ္ပတ္တေ. အနုစ္ဆဝေါတိ အနုစ္ဆဝိကော ပတိရူပေါ. မာ မေ ဘိဇ္ဇိ သမာဒါနန္တိ သဗ္ဗညုတညာဏတ္ထာယ သဗ္ဗဿ ယာစကဿ သဗ္ဗံ အနဝဇ္ဇံ ဣစ္ဆိတံ ဒဒန္တော ဒါနပါရမိံ ပူရေဿာမီတိ ယံ မယှံ သမာဒါနံ၊ တံ မာ ဘိဇ္ဇိ. တသ္မာ ဒဿာမိ ဝိပုလံ ဂဇန္တိ မဟန္တံ ဣမံ မင်္ဂလဟတ္ထိံ ဒဿာမီတိ. အဒန္တိ အဒါသိံ.

၂၅. တသ္မိံ ပန ဟတ္ထိမှိ ဒိန္နေ အမစ္စာ ဗောဓိသတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကသ္မာ၊ မဟာရာဇ၊ မင်္ဂလဟတ္ထိံ ဒဒတ္ထ၊ နနု အညော ဟတ္ထီ ဒါတဗ္ဗော၊ ရညာ နာမ ဧဝရူပေါ ဩပဝယှော မင်္ဂလဟတ္ထီ ဣဿရိယံ အဘိဝိဇယဉ္စ အာကင်္ခန္တေန န ဒါတဗ္ဗော’’တိ. မဟာသတ္တော ယံ မံ ယာစကာ ယာစန္တိ၊ တဒေဝ မယာ ဒါတဗ္ဗံ၊ သစေ ပန မံ ရဇ္ဇံ ယာစေယျုံ၊ ရဇ္ဇမ္ပိ တေသံ ဒဒေယျံ၊ မယှံ ရဇ္ဇတောပိ ဇီဝိတတောပိ သဗ္ဗညုတညာဏမေဝ ပိယတရံ၊ တသ္မာ တံ ဟတ္ထိံ အဒါသိန္တိ အာဟ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တဿ နာဂေ ပဒိန္နမှီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ တဿာတိ တဿ တေန၊ တသ္မိံ နာဂေ ဟတ္ထိမှိ ဒိန္နေ.

၂၆. မင်္ဂလသမ္ပန္နန္တိ မင်္ဂလဂုဏေဟိ သမန္နာဂတံ. သင်္ဂါမဝိဇယုတ္တမန္တိ သင်္ဂါမဝိဇယာ ဥတ္တမံ၊ သင်္ဂါမဝိဇယေ ဝါ ဥတ္တမံ ပဓာနံ ပဝရံ နာဂံ. ကိံ တေ ရဇ္ဇံ ကရိဿတီတိ တသ္မိံ နာဂေ အပဂတေ တဝ ရဇ္ဇံ ကိံ ကရိဿတိ၊ ရဇ္ဇကိစ္စံ န ကရိဿတိ၊ ရဇ္ဇမ္ပိ အပဂတမေဝါတိ ဒဿေတိ.

၂၇. ရဇ္ဇမ္ပိ မေ ဒဒေ သဗ္ဗန္တိ တိဋ္ဌတု နာဂေါ တိရစ္ဆာနဂတော၊ ဣဒံ မေ သဗ္ဗံ ကုရုရဋ္ဌမ္ပိ ယာစကာနံ ဒဒေယျံ. သရီရံ ဒဇ္ဇမတ္တနောတိ ရဇ္ဇေပိ ဝါ ကိံ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ အတ္တနော သရီရမ္ပိ ယာစကာနံ ဒဒေယျံ၊ သဗ္ဗောပိ ဟိ မေ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရော ပရိဂ္ဂဟော လောကဟိတတ္ထမေဝ မယာ ပရိစ္စတ္တော. ယသ္မာ သဗ္ဗညုတံ ပိယံ မယှံ သဗ္ဗညုတာ စ ဒါနပါရမိံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗပါရမိယော အပူရေန္တေန န သက္ကာ လဒ္ဓုံ၊ တသ္မာ နာဂံ အဒါသိံ အဟန္တိ ဒဿေတိ.

ဧဝမ္ပိ တသ္မိံ နာဂေ အာနီတေ ကလိင်္ဂရဋ္ဌေ ဒေဝေါ န ဝဿတေဝ. ကလိင်္ဂရာဇာ ‘‘ဣဒါနိပိ န ဝဿတိ၊ ကိံ နု ခေါ ကာရဏ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ကုရုရာဇာ ဂရုဓမ္မေ ရက္ခတိ၊ တေနဿ ရဋ္ဌေ အနွဒ္ဓမာသံ အနုဒသာဟံ ဒေဝေါ ဝဿတိ၊ ရညော ဂုဏာနုဘာဝေါ ဧသ၊ န ဣမဿ တိရစ္ဆာနဂတဿာ’’တိ ဇာနိတွာ ‘‘မယမ္ပိ ဂရုဓမ္မေ ရက္ခိဿာမ၊ ဂစ္ဆထ ဓနဉ္စယကောရဗျဿ သန္တိကေ တေ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ လိခါပေတွာ အာနေထာ’’တိ အမစ္စေ ပေသေသိ. ဂရုဓမ္မာ ဝုစ္စန္တိ ပဉ္စ သီလာနိ၊ တာနိ ဗောဓိသတ္တော သုပရိသုဒ္ဓါနိ ကတွာ ရက္ခတိ၊ ယထာ စ ဗောဓိသတ္တော. ဧဝမဿ မာတာ အဂ္ဂမဟေသီ၊ ကနိဋ္ဌဘာတာ ဥပရာဇာ၊ ပုရောဟိတော ဗြာဟ္မဏော၊ ရဇ္ဇုဂ္ဂါဟကော အမစ္စော၊ သာရထိ သေဋ္ဌိ၊ ဒေါဏမာပကော ဒေါဝါရိကော၊ နဂရသောဘိနီ ဝဏ္ဏဒါသီတိ. တေန ဝုတ္တံ –

‘‘ရာဇာ မာတာ မဟေသီ စ၊ ဥပရာဇာ ပုရောဟိတော၊

ရဇ္ဇုဂ္ဂါဟော သာရထီ သေဋ္ဌိ၊ ဒေါဏော ဒေါဝါရိကော တထာ၊

ဂဏိကာ တေ ဧကာဒသ၊ ဂရုဓမ္မေ ပတိဋ္ဌိတာ’’တိ.

တေ အမစ္စာ ဗောဓိသတ္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ တမတ္ထံ အာရောစေသုံ. မဟာသတ္တော ‘‘မယှံ ဂရုဓမ္မေ ကုက္ကုစ္စံ အတ္ထိ၊ မာတာ ပန မေ သုရက္ခိတံ ရက္ခတိ၊ တဿာ သန္တိကေ ဂဏှထာ’’တိ ဝတွာ တေဟိ ‘‘မဟာရာဇ၊ ကုက္ကုစ္စံ နာမ သိက္ခာကာမဿ သလ္လေခဝုတ္တိနော ဟောတိ၊ ဒေထ နော’’တိ ယာစိတော ‘‘ပါဏော န ဟန္တဗ္ဗော၊ အဒိန္နံ န အာဒါတဗ္ဗံ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော န စရိတဗ္ဗော၊ မုသာ န ဘဏိတဗ္ဗံ၊ မဇ္ဇံ န ပါတဗ္ဗ’’န္တိ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ လိခါပေတွာ ‘‘ဧဝံ သန္တေပိ မာတု သန္တိကေ ဂဏှထာ’’တိ အာဟ.

ဒူတာ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ တဿာ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ဒေဝိ၊ တုမှေ ကိရ ဂရုဓမ္မံ ရက္ခထ၊ တံ နော ဒေထာ’’တိ ဝဒိံသု. ဗောဓိသတ္တဿ မာတာပိ တထေဝ အတ္တနော ကုက္ကုစ္စဿ အတ္ထိဘာဝံ ဝတွာဝ တေဟိ ယာစိတာ အဒါသိ. တထာ မဟေသိအာဒယောပိ. တေ သဗ္ဗေသမ္ပိ သန္တိကေ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ ဂရုဓမ္မေ လိခါပေတွာ ဒန္တပုရံ ဂန္တွာ ကလိင်္ဂရညော ဒတွာ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသုံ. သောပိ ရာဇာ တသ္မိံ ဓမ္မေ ဝတ္တမာနော ပဉ္စ သီလာနိ ပူရေသိ. တတော သကလကလိင်္ဂရဋ္ဌေ ဒေဝေါ ဝဿိ. တီဏိ ဘယာနိ ဝူပသန္တာနိ. ရဋ္ဌံ ခေမံ သုဘိက္ခံ အဟောသိ. ဗောဓိသတ္တော ယာဝဇီဝံ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ သပရိသော သဂ္ဂပုရံ ပူရေသိ.

တဒါ ဂဏိကာဒယော ဥပ္ပလဝဏ္ဏာဒယော အဟေသုံ. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘ဂဏိကာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ၊ ပုဏ္ဏော ဒေါဝါရိကော တဒါ၊

ရဇ္ဇုဂ္ဂါဟော စ ကစ္စာနော၊ ဒေါဏမာပကော စ ကောလိတော.

‘‘သာရိပုတ္တော တဒါ သေဋ္ဌိ၊ အနုရုဒ္ဓေါ စ သာရထိ၊

ဗြာဟ္မဏော ကဿပေါ ထေရော၊ ဥပရာဇာနန္ဒပဏ္ဍိတော.

‘‘မဟေသီ ရာဟုလမာတာ၊ မာယာဒေဝီ ဇနေတ္တိကာ၊

ကုရုရာဇာ ဗောဓိသတ္တော၊ ဧဝံ ဓာရေထ ဇာတက’’န္တိ. (ဓ. ပ. အဋ္ဌ. ၂.၃၆၁ ဟံသဃာတကဘိက္ခုဝတ္ထု)၊

ဣဓာပိ နေက္ခမ္မပါရမိအာဒယော သေသဓမ္မာ စ ဝုတ္တနယေနေဝ နိဒ္ဓါရေတဗ္ဗာတိ.

ကုရုရာဇစရိယာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.