၃-၅. ပုဏ္ဏမန္တာဏိပုတ္တတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

အဇ္ဈာယကော မန္တဓရောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပုဏ္ဏဿ မန္တာဏိပုတ္တတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ဥပ္ပတ္တိတော ပုရေတရမေဝ ဟံသဝတီနဂရေ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အနုက္ကမေန ဝိညုတံ ပတ္တော. အပရဘာဂေ ပဒုမုတ္တရေ ဘဂဝတိ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဗောဓနေယျာနံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တေ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန မဟာဇနေန သဒ္ဓိံ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ပရိသပရိယန္တေ နိသီဒိတွာ ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဓမ္မကထိကာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ ‘‘မယာပိ အနာဂတေ ဧဝရူပေန ဘဝိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ ဒေသနာဝသာနေ ဥဋ္ဌိတာယ ပရိသာယ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ နိမန္တေတွာ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန မဟာသက္ကာရံ ကတွာ ဘဂဝန္တံ ဧဝမာဟ – ‘‘ဘန္တေ၊ အဟံ ဣမိနာ အဓိကာရေန န အညံ သမ္ပတ္တိံ ပတ္ထေမိ၊ ယထာ ပနေသော ဘိက္ခု သတ္တမဒိဝသမတ္ထကေ တုမှေဟိ ဓမ္မကထိကာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပိတော၊ ဧဝံ အဟမ္ပိ အနာဂတေ ဧကဿ ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ ဓမ္မကထိကာနံ အဂ္ဂေါ ဘဝေယျ’’န္တိ ပတ္ထနံ အကာသိ. သတ္ထာ အနာဂတံ ဩလောကေတွာ တဿ ပတ္ထနာယ သမိဇ္ဈနဘာဝံ ဒိသွာ ‘‘အနာဂတေ ကပ္ပသတသဟဿမတ္ထကေ ဂေါတမော နာမ ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ၊ တဿ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ တွံ ဓမ္မကထိကာနံ အဂ္ဂေါ ဘဝိဿသီ’’တိ ဗျာကာသိ.

သော ယာဝတာယုကံ ကလျာဏကမ္မံ ကတွာ တတော စုတော ကပ္ပသတသဟဿံ ပုညသမ္ဘာရံ သမ္ဘရန္တော ဒေဝမနုဿေသု သံသရိတွာ အမှာကံ ဘဂဝတော ကာလေ ကပိလဝတ္ထုနဂရဿ အဝိဒူရေ ဒေါဏဝတ္ထုနာမကေ ဗြာဟ္မဏဂါမေ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ အညာသိကောဏ္ဍညတ္ထေရဿ ဘာဂိနေယျော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ ပုဏ္ဏောတိ နာမံ အကံသု. သော သတ္ထရိ အဘိသမ္ဗောဓိံ ပတွာ ပဝတ္တိတဝရဓမ္မစက္ကေ အနုက္ကမေန ရာဇဂဟံ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တေ အညာသိကောဏ္ဍညဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ လဒ္ဓူပသမ္ပဒေါ ပဓာနမနုယုဉ္ဇန္တော သဗ္ဗံ ပဗ္ဗဇိတကိစ္စံ မတ္ထကံ ပါပေတွာ ‘‘ဒသဗလဿ သန္တိကံ ဂမိဿာမီ’’တိ မာတုလတ္ထေရေန သဒ္ဓိံ သတ္ထု သန္တိကံ အာဂန္တွာ ကပိလဝတ္ထုသာမန္တာယေဝ ဩဟိယိတွာ ယောနိသော မနသိကာရေ ကမ္မံ ကရောန္တော နစိရဿေဝ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

တဿ ပန ပုဏ္ဏတ္ထေရဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတာ ကုလပုတ္တာ ပဉ္စသတာ အဟေသုံ. ထေရော တေ ဒသကထာဝတ္ထူဟိ ဩဝဒိ. တေပိ သဗ္ဗေ ဒသကထာဝတ္ထူဟိ ဩဝဒိတာ တဿ ဩဝါဒေ ဌတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိတွာ အတ္တနော ပဗ္ဗဇိတကိစ္စံ မတ္ထကပ္ပတ္တံ ဉတွာ ဥပဇ္ဈာယံ ဥပသင်္ကမိတွာ အာဟံသု – ‘‘ဘန္တေ၊ မယံ ပဗ္ဗဇိတကိစ္စဿ မတ္ထကံ ပတ္တာ၊ ဒသန္နဉ္စ ကထာဝတ္ထူနံ လာဘိနော၊ သမယော ဒါနိ နော ဒသဗလံ ပဿိတု’’န္တိ၊ ထေရော တေသံ ဝစနံ သုတွာ စိန္တေသိ – ‘‘မယှံ ဒသကထာဝတ္ထုလာဘိတံ သတ္ထာ ဇာနာတိ. အဟံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဒသကထာဝတ္ထူနိ အမုဉ္စိတွာဝ ဒေသေမိ၊ မယိ စ ဂစ္ဆန္တေ သဗ္ဗေပိမေ ဘိက္ခူ မံ ပရိဝါရေတွာ ဂစ္ဆိဿန္တိ၊ ဧဝံ မေ ဂဏေန သဒ္ဓိံ ဂန္တွာ အယုတ္တံ ဒသဗလံ ပဿိတုံ၊ ဣမေ တာဝ ဒသဗလံ ပဿိတုံ ဂစ္ဆန္တူ’’တိ. အထ တေ ဧဝမာဟ – ‘‘အာဝုသော၊ တုမှေ ပုရတော ဂန္တွာ ဒသဗလံ ပဿထ၊ မမ ဝစနေန တထာဂတဿ ပါဒေ ဝန္ဒထ၊ အဟမ္ပိ တုမှာကံ ဂတမဂ္ဂေန အာဂစ္ဆိဿာမီ’’တိ. တေပိ ထေရာ သဗ္ဗေ ဒသဗလဿ ဇာတိဘူမိရဋ္ဌဝါသိနော သဗ္ဗေ ခီဏာသဝါ သဗ္ဗေ ဒသကထာဝတ္ထုလာဘိနော ဥပဇ္ဈာယဿ ဩဝါဒံ အစ္ဆိန္ဒိတွာ ထေရံ ဝန္ဒိတွာ အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရန္တာ သဋ္ဌိယောဇနမဂ္ဂံ အတိက္ကမ္မ ရာဇဂဟေ ဝေဠုဝနမဟာဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဒသဗလဿ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အာစိဏ္ဏံ ခေါ ပနေတံ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ အာဂန္တုကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ပဋိသမ္မောဒိတုန္တိ ဘဂဝါ တေဟိ သဒ္ဓိံ ‘‘ကစ္စိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ခမနီယ’’န္တိအာဒိနာ နယေန မဓုရပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ‘‘ကုတော စ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဂတတ္ထာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ပုန တေဟိ ‘‘ဇာတိဘူမိတော’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ကော နု ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇာတိဘူမိယံ ဇာတိဘူမကာနံ ဘိက္ခူနံ သဗြဟ္မစာရီနံ ဧဝံ သမ္ဘာဝိတော ‘အတ္တနာ စ အပ္ပိစ္ဆော အပ္ပိစ္ဆကထဉ္စ ဘိက္ခူနံ ကတ္တာ’’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၅၂) ဒသကထာဝတ္ထုလာဘိံ ဘိက္ခုံ ပုစ္ဆိ. တေပိ ‘‘ပုဏ္ဏော နာမ၊ ဘန္တေ၊ အာယသ္မာ မန္တာဏိပုတ္တော’’တိ အာရောစယိံသု.

တေသံ ကထံ သုတွာ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ထေရံ ဒဿနကာမော အဟောသိ. အထ သတ္ထာ ရာဇဂဟတော သာဝတ္ထိံ အဂမာသိ. ပုဏ္ဏတ္ထေရောပိ ဒသဗလဿ တတ္ထ အာဂတဘာဝံ သုတွာ ‘‘သတ္ထာရံ ပဿိဿာမီ’’တိ ဂန္တွာ အန္တောဂန္ဓကုဋိယံယေဝ တထာဂတံ သမ္ပာပုဏိ. သတ္ထာ တဿ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. ထေရော ဓမ္မံ သုတွာ ဒသဗလံ ဝန္ဒိတွာ ပဋိသလ္လာနတ္ထာယ အန္ဓဝနံ ဂန္တွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ. သာရိပုတ္တတ္ထေရောပိ တဿာဂမနံ သုတွာ သီသာနုလောကိကော ဂန္တွာ ဩကာသံ သလ္လက္ခေတွာ တသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ထေရေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိတွာ တံ ဝိသုဒ္ဓိက္ကမံ (မ. နိ. ၁.၂၅၇) ပုစ္ဆိ. သောပိဿ ပုစ္ဆိတပုစ္ဆိတံ ဗျာကရောန္တော ရထဝိနီတူပမာယ အတိဝိယ စိတ္တံ အာရာဓေသိ. တေ အညမညဿ သုဘာသိတံ သမနုမောဒိံသု.

၄၃၄. အထ နံ သတ္ထာ အပရဘာဂေ ဘိက္ခုသံဃဿ မဇ္ဈေ နိသိန္နော ထေရံ ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မကထိကာနံ ယဒိဒံ ပုဏ္ဏော’’တိ (အ. နိ. ၁.၁၈၈၊ ၁၉၆) ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ. သော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဝသေန ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ဝိဘာဝေန္တော အဇ္ဈာယကောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အဇ္ဈာယကောတိ အနေကဗြာဟ္မဏာနံ ဝါစေတာ သိက္ခာပေတာ. မန္တဓရောတိ မန္တာနံ ဓာရေတာတိ အတ္ထော၊ ဝေဒသင်္ခါတဿ စတုတ္ထဝေဒဿ သဇ္ဈာယနသဝနဒါနာနံ ဝသေန ဓာရေတာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တိဏ္ဏံ ဝေဒါနန္တိ ဣရုဝေဒယဇုဝေဒသာမဝေဒသင်္ခါတာနံ တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ဉာဏေန ဓာရေတဗ္ဗတာ ‘‘ဝေဒေါ’’တိ လဒ္ဓနာမေသု တီသု ဝေဒဂန္ထေသု ပါရံ ပရိယောသာနံ ဂတောတိ အတ္ထော. ပုရက္ခတောမှိ သိဿေဟီတိ မမ နိစ္စပရိဝါရဘူတေဟိ သိဿေဟိ ပရိဝုတော အဟံ အမှိ. ဥပဂစ္ဆိံ နရုတ္တမန္တိ နရာနံ ဥတ္တမံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိံ၊ သမီပံ ဂတောတိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

၄၃၈. အဘိဓမ္မနယညူဟန္တိ အဟံ တဒါ တဿ ဗုဒ္ဓဿ ကာလေ အဘိဓမ္မနယကောဝိဒေါတိ အတ္ထော. ကထာဝတ္ထုဝိသုဒ္ဓိယာတိ ကထာဝတ္ထုပ္ပကရဏေ ဝိသုဒ္ဓိယာ ဆေကော၊ အပ္ပိစ္ဆသန္တုဋ္ဌိကထာဒီသု ဒသသု ကထာဝတ္ထူသု ဝါ ဆေကော၊ တာယ ကထာဝတ္ထုဝိသုဒ္ဓိယာ သဗ္ဗေသံ ယတိဇနာနံ ပဏ္ဍိတာနံ ဝိညာပေတွာန ဗောဓေတွာန အနာသဝေါ နိက္ကိလေသော ဝိဟရာမိ ဝါသံ ကပ္ပေမိ.

၄၃၉. ဣတော ပဉ္စသတေ ကပ္ပေတိ ဣတော ပဉ္စဗုဒ္ဓပဋိမဏ္ဍိတတော ဘဒ္ဒကပ္ပတော ပဉ္စသတေ ကပ္ပေ သုပ္ပကာသကာ သုဋ္ဌု ပါကဋာ စက္ကရတနာဒိ သတ္တဟိ ရတနေဟိ သမ္ပန္နာ ဇမ္ဗုဒီပါဒိစတုဒီပမှိ ဣဿရာ ပဓာနာ စတုရော စတ္တာရော စက္ကဝတ္တိရာဇာနော အဟေသုန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ.

ပုဏ္ဏမန္တာဏိပုတ္တတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.