၃-၄. အနုရုဒ္ဓတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

သုမေဓံ ဘဂဝန္တာဟန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော အနုရုဒ္ဓတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ကုဋုမ္ဗိကကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. ဝယပ္ပတ္တော ဧကဒိဝသံ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရာ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဒိဗ္ဗစက္ခုကာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ သယမ္ပိ တံ ဒါနံ ပတ္ထေတွာ သတသဟဿဘိက္ခုပရိဝါရဿ ဘဂဝတော သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ ဘဂဝတော ဘိက္ခုသံဃဿ စ ဥတ္တမာနိ ဝတ္ထာနိ ဒတွာ ပဏိဓာနံ အကာသိ. သတ္ထာပိဿ အနန္တရာယေန သမိဇ္ဈနဘာဝံ ဒိသွာ ‘‘အနာဂတေ ဂေါတမဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ ဒိဗ္ဗစက္ခုကာနံ အဂ္ဂေါ ဘဝိဿတီ’’တိ ဗျာကာသိ. သောပိ တတ္ထ ပုညာနိ ကရောန္တော သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေ သတ္တယောဇနိကေ ကနကထူပေ ဗဟုကံသပါတိယော ဒီပရုက္ခေဟိ ဒီပကပလ္လိကာဟိ စ ‘‘ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏဿ ဥပနိဿယော ဟောတူ’’တိ ဥဠာရံ ဒီပပူဇံ အကာသိ. ဧဝံ ယာဝဇီဝံ ပုညာနိ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ကဿပဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗာရာဏသိယံ ကုဋုမ္ဗိကဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေ နိဋ္ဌိတေ ယောဇနိကေ ကနကထူပေ ဗဟုကံသပါတိယော သပ္ပိမဏ္ဍဿ ပူရေတွာ မဇ္ဈေ စ ဧကေကံ ဂုဠပိဏ္ဍံ ဌပေတွာ မုခဝဋ္ဋိယာ မုခဝဋ္ဋိံ ဖုသာပေန္တော စေတိယံ ပရိက္ခိပါပေသိ. အတ္တနာ ဂဟိတကံသပါတိံ သပ္ပိမဏ္ဍဿ ပူရေတွာ သဟဿဝဋ္ဋိယော ဇာလာပေတွာ သီသေ ဌပေတွာ သဗ္ဗရတ္တိံ စေတိယံ အနုပရိယာယိ.

ဧဝံ တသ္မိမ္ပိ အတ္တဘာဝေ ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စုတော အနုပ္ပန္နေ ဗုဒ္ဓေ ဗာရာဏသိယံယေဝ ဒုဂ္ဂတကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ‘‘အန္နဘာရော’’တိဿ နာမံ အဟောသိ. သော သုမနသေဋ္ဌိဿ နာမ ဂေဟေ ကမ္မံ ကရောန္တော ဇီဝတိ. ဧကဒိဝသံ သော ဥပရိဋ္ဌံ နာမ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ နိရောဓသမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ ဂန္ဓမာဒနပဗ္ဗတတော အာကာသေနာဂန္တွာ ဗာရာဏသီနဂရဒွါရေ ဩတရိတွာ စီဝရံ ပါရုပိတွာ နဂရေ ပိဏ္ဍာယ စရန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ပတ္တံ ဂဟေတွာ အတ္တနော အတ္ထာယ ဌပိတံ ဘာဂဘတ္တံ ပတ္တေ ပက္ခိပိတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဒါတုကာမော အာရဘိ. ဘရိယာပိဿ အတ္တနော ဘာဂဘတ္တဉ္စ တတ္ထေဝ ပက္ခိပိ. သော တံ နေတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဟတ္ထေ ဌပေသိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ တံ ဂဟေတွာ အနုမောဒနံ ကတွာ ပက္ကာမိ. တံ ဒိဝသံ သုမနသေဋ္ဌိဿ ဆတ္တေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ – ‘‘အဟော ဒါနံ၊ ပရမဒါနံ၊ ဥပရိဋ္ဌေ သုပ္ပတိဋ္ဌိတ’’န္တိ မဟာသဒ္ဒေန အနုမောဒိ. တံ သုတွာ သုမနသေဋ္ဌိ – ‘‘ဧဝံ ဒေဝတာယ အနုမောဒိတံ ဣဒမေဝ ဥတ္တမဒါန’’န္တိ စိန္တေတွာ တတ္ထ ပတ္တိံ ယာစိ. အန္နဘာရော ပန တဿ ပတ္တိံ အဒါသိ. တေန ပသန္နစိတ္တော သုမနသေဋ္ဌိ တဿ သဟဿံ ဒတွာ ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ တုယှံ သဟတ္ထေန ကမ္မကရဏကိစ္စံ နတ္ထိ၊ ပတိရူပံ ဂေဟံ ကတွာ နိစ္စံ ဝသာဟီ’’တိ အာဟ.

ယသ္မာ နိရောဓသမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌိတဿ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဒိန္နပိဏ္ဍပါတော တံ ဒိဝသမေဝ ဥဠာရဝိပါကော ဟောတိ၊ တသ္မာ သုမနသေဋ္ဌိ ရညော သန္တိကံ ဂစ္ဆန္တော တံ ဂဟေတွာ အဂမာသိ. ရာဇာ ပန တံ အာဒရဝသေန ဩလောကေသိ. သေဋ္ဌိ – ‘‘မဟာရာဇ၊ အယံ ဩလောကေတဗ္ဗယုတ္တောယေဝါ’’တိ ဝတွာ တဒါ တေန ကတကမ္မံ အတ္တနာပိဿ သဟဿဒိန္နဘာဝဉ္စ ကထေသိ. တံ သုတွာ ရာဇာ တဿ တုဿိတွာ သဟဿံ ဒတွာ ‘‘အသုကသ္မိံ ဌာနေ ဂေဟံ ကတွာ ဝသာဟီ’’တိ ဂေဟဋ္ဌာနမဿ အာဏာပေသိ. တဿ တံ ဌာနံ သောဓာပေန္တဿ မဟန္တာ မဟန္တာ နိဓိကုမ္ဘိယော ဥဋ္ဌဟိံသု. သော တာ ဒိသွာ ရညော အာရောစေသိ. ရာဇာ သဗ္ဗံ ဓနံ ဥဒ္ဓရာပေတွာ ရာသိကတံ ဒိသွာ – ‘‘ဧတ္တကံ ဓနံ ဣမသ္မိံ နဂရေ ကဿ ဂေဟေ အတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘န ကဿစိ၊ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ အယံ အန္နဘာရော ဣမသ္မိံ နဂရေ မဟာဓနသေဋ္ဌိ နာမ ဟောတူ’’တိ တံ ဒိဝသမေဝ တဿ သေဋ္ဌိဆတ္တံ ဥဿာပေသိ.

သော သေဋ္ဌိ ဟုတွာ ယာဝဇီဝံ ကလျာဏကမ္မံ ကတွာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော၊ ဒီဃရတ္တံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရိတွာ အမှာကံ ဘဂဝတော ဥပ္ပဇ္ဇနကကာလေ ကပိလဝတ္ထုနဂရေ သုက္ကောဒနသက္ကဿ ဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. တဿ ဇာတဿ အနုရုဒ္ဓေါတိ နာမံ အကံသု. သော မဟာနာမသက္ကဿ ကနိဋ္ဌဘာတာ ဘဂဝတော စူဠပိတု ပုတ္တော ပရမသုခုမာလော မဟာပုညော အဟောသိ. သုဝဏ္ဏပါတိယံယေဝ စဿ ဘတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိ. အထဿ မာတာ ဧကဒိဝသံ ‘‘မမ ပုတ္တော နတ္ထီတိ ပဒံ န ဇာနာတိ၊ တံ ဇာနာပေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဧကံ သုဝဏ္ဏပါတိံ တုစ္ဆကံယေဝ အညာယ သုဝဏ္ဏပါတိယာ ပိဒဟိတွာ တဿ ပေသေသိ၊ အန္တရာမဂ္ဂေ ဒေဝတာ တံ၊ ဒိဗ္ဗပူဝေဟိ ပူရေသုံ. ဧဝံ မဟာပုညော တိဏ္ဏံ ဥတူနံ အနုစ္ဆဝိကေသု တီသု ပါသာဒေသု အလင်္ကတနာဋကိတ္ထီဟိ ပရိဝုတော ဒေဝေါ ဝိယ မဟာသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိ.

အမှာကမ္ပိ ဗောဓိသတ္တော တသ္မိံ သမယေ တုသိတပုရာ စဝိတွာ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇဿ အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အနုက္ကမေန ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ဧကူနတိံသ ဝဿာနိ အဂါရမဇ္ဈေ ဝသိတွာ မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခမိတွာ အနုက္ကမေန ပဋိဝိဒ္ဓသဗ္ဗညုတညာဏော ဗောဓိမဏ္ဍေ သတ္တသတ္တာဟံ ဝီတိနာမေတွာ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတွာ လောကာနုဂ္ဂဟံ ကရောန္တော ရာဇဂဟံ ဂန္တွာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟာသိ. တဒါ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇာ – ‘‘ပုတ္တော ကိရ မေ ရာဇဂဟံ အနုပ္ပတ္တော၊ ဂစ္ဆထ၊ ဘဏေ၊ မမ ပုတ္တံ အာနေထာ’’တိ သဟဿသဟဿပရိဝါရေ ဒသ အမစ္စေ ပေသေသိ. တေ သဗ္ဗေ ဧဟိဘိက္ခုပဗ္ဗဇ္ဇာယ ပဗ္ဗဇိံသု. တေသု ဥဒါယိတ္ထေရေန စာရိကာဂမနံ အာယာစိတော ဘဂဝါ ဝီသတိသဟဿခီဏာသဝပရိဝုတော ရာဇဂဟတော နိက္ခမိတွာ ကပိလဝတ္ထုပုရံ ဂန္တွာ ဉာတိသမာဂမေ အနေကာနိ ပါဋိဟာရိယာနိ ဒဿေတွာ ပါဋိဟာရိယဝိစိတ္တံ ဓမ္မဒေသနံ ကထေတွာ မဟာဇနံ အမတပါနံ ပါယေတွာ ဒုတိယဒိဝသေ ပတ္တစီဝရမာဒါယ နဂရဒွါရေ ဌတွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ ကုလနဂရံ အာဂတာနံ သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနံ အာစိဏ္ဏ’’န္တိ အာဝဇ္ဇမာနော ‘‘သပဒါနံ ပိဏ္ဍာယ စရဏံ အာစိဏ္ဏ’’န္တိ ဉတွာ သပဒါနံ ပိဏ္ဍာယ စရတိ. ရာဇာ ‘‘ပုတ္တော တေ ပိဏ္ဍာယ စရတီ’’တိ သုတွာ တုရိတတုရိတော အာဂန္တွာ အန္တရဝီထိယံ ဓမ္မံ သုတွာ အတ္တနော နိဝေသနံ ပဝေသေတွာ မဟန္တံ သက္ကာရသမ္မာနံ အကာသိ. ဘဂဝါ တတ္ထ ကတ္တဗ္ဗံ ဉာတိသင်္ဂဟံ ကတွာ ရာဟုလကုမာရံ ပဗ္ဗာဇေတွာ နစိရဿေဝ ကပိလဝတ္ထုနဂရတော မလ္လရဋ္ဌေ စာရိကံ စရမာနော အနုပိယမ္ဗဝနံ ပါပုဏိ.

တသ္မိံ သမယေ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇာ သာကိယဂဏံ သန္နိပါတေတွာ အာဟ – ‘‘သစေ မမ ပုတ္တော အဂါရံ အဇ္ဈာဝသိဿ၊ ရာဇာ အဘဝိဿ စက္ကဝတ္တီ သတ္တရတနသမ္ပန္နော ခတ္တိယဂဏပရိဝါရော၊ နတ္တာပိ မေ ရာဟုလကုမာရော ခတ္တိယဂဏေန သဒ္ဓိံ တံ ပရိဝါရေတွာ အစရိဿ၊ တုမှေပိ ဧတမတ္ထံ ဇာနာထ. ဣဒါနိ ပန မမ ပုတ္တော ဗုဒ္ဓေါ ဇာတော၊ ခတ္တိယာဝါဿ ပရိဝါရာ ဟောန္တု၊ တုမှေ ဧကေကကုလတော ဧကေကံ ဒါရကံ ဒေထာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ဒွေအသီတိသဟဿခတ္တိယကုမာရာ ပဗ္ဗဇိံသု.

တသ္မိံ သမယေ မဟာနာမော သက္ကော ကုဋုမ္ဗသာမိကော၊ သော အတ္တနော ကနိဋ္ဌံ အနုရုဒ္ဓံ သက္ကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတရဟိ၊ တာတ အနုရုဒ္ဓ၊ အဘိညာတာ အဘိညာတာ သကျကုမာရာ ဘဂဝန္တံ ပဗ္ဗဇိတံ အနုပဗ္ဗဇန္တိ၊ အမှာကဉ္စ ကုလာ နတ္ထိ ကောစိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော၊ တေန ဟိ တွံ ဝါ ပဗ္ဗဇာဟိ၊ အဟံ ဝါ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ. တံ သုတွာ အနုရုဒ္ဓေါ ဃရာဝါသေ ရုစိံ အကတွာ အတ္တသတ္တမော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော. တဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာနုက္ကမော သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကေ (စူဠဝ. ၃၃၀ အာဒယော) အာဂတောယေဝ. ဧဝံ အနုပိယံ ဂန္တွာ ပဗ္ဗဇိတေသု ပန တေသု တသ္မိံယေဝ အန္တောဝဿေ ဘဒ္ဒိယတ္ထေရော အရဟတ္တံ ပါပုဏိ၊ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရော ဒိဗ္ဗစက္ခုံ နိဗ္ဗတ္တေသိ၊ ဒေဝဒတ္တော အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော နိဗ္ဗတ္တေသိ၊ အာနန္ဒတ္ထေရော သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာသိ၊ ဘဂုတ္ထေရော စ ကိမိလတ္ထေရော စ ပစ္ဆာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု. တေသံ သဗ္ဗေသမ္ပိ ထေရာနံ အတ္တနော အတ္တနော အာဂတဋ္ဌာနေသု ပုဗ္ဗပတ္ထနာဘိနီဟာရော အာဝိ ဘဝိဿတိ. အယံ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရော ဓမ္မသေနာပတိဿ သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ စေတိယရဋ္ဌေ ပါစီနဝံသဒါယံ ဂန္တွာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တော သတ္တ မဟာပုရိသဝိတက္ကေ ဝိတက္ကေသိ၊ အဋ္ဌမေ ကိလမတိ. သတ္ထာ ‘‘အနုရုဒ္ဓေါ အဋ္ဌမေ မဟာပုရိသဝိတက္ကေ ကိလမတီ’’တိ ဉတွာ ‘‘တဿ သင်္ကပ္ပံ ပူရေဿာမီ’’တိ တတ္ထ ဂန္တွာ ပညတ္တဝရဗုဒ္ဓါသနေ နိသိန္နော အဋ္ဌမံ မဟာပုရိသဝိတက္ကံ ပူရေတွာ စတုပစ္စယသန္တောသဘာဝနာရာမပဋိမဏ္ဍိတံ မဟာအရိယဝံသပဋိပဒံ ကထေတွာ အာကာသေ ဥပ္ပတိတွာ ဘေသကလာဝနမေဝ ဂတော.

ထေရော တထာဂတေ ဂတမတ္တေယေဝ တေဝိဇ္ဇော မဟာခီဏာသဝေါ ဟုတွာ ‘‘သတ္ထာ မယှံ မနံ ဇာနိတွာ အာဂန္တွာ အဋ္ဌမံ မဟာပုရိသဝိတက္ကံ ပူရေတွာ အဒါသိ၊ သော စ မေ မနောရထော မတ္ထကံ ပတ္တော’’တိ ဗုဒ္ဓါနံ ဓမ္မဒေသနံ အတ္တနော စ ပဋိဝေဓဓမ္မံ အာရဗ္ဘ ဣမာ ဥဒါနဂါထာ အဘာသိ –

‘‘မမ သင်္ကပ္ပမညာယ၊ သတ္ထာ လောကေ အနုတ္တရော၊

မနောမယေန ကာယေန၊ ဣဒ္ဓိယာ ဥပသင်္ကမိ.

‘‘ယဒါ မေ အဟု သင်္ကပ္ပေါ၊ တတော ဥတ္တရိ ဒေသယိ၊

နိပ္ပပဉ္စရတော ဗုဒ္ဓေါ၊ နိပ္ပပဉ္စမဒေသယိ.

‘‘တဿာဟံ ဓမ္မမညာယ၊ ဝိဟာသိံ သာသနေ ရတော၊

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. (ထေရဂါ. ၉၀၁-၉၀၃)၊

အထ နံ အပရဘာဂေ သတ္ထာ ဇေတဝနေ မဟာဝိဟာရေ ဝိဟရန္တော ‘‘ဒိဗ္ဗစက္ခုကာနံ ဘိက္ခူနံ အနုရုဒ္ဓေါ အဂ္ဂေါ’’တိ (အ. နိ. ၁.၁၉၂) အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ.

၄၂၁. ဧဝံ သော ဘဂဝတော သန္တိကာ ဒိဗ္ဗစက္ခုကာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနံ လဘိတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဝသေန ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော သုမေဓံ ဘဂဝန္တာဟန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သုန္ဒရာ ဥပဋ္ဌာပနပညာ မဂ္ဂဖလပညာ ဝိပဿနာပညာ စတုပဋိသမ္ဘိဒါဒိသင်္ခါတာ မေဓာ ယဿ ဘဂဝတော သော သုမေဓော၊ တံ သုမေဓံ ဘာဂျသမ္ပန္နတ္တာ ဘဂဝန္တံ လောကဿ ဇေဋ္ဌံ သေဋ္ဌံ ပဓာနဘူတံ သံသာရတော ပဌမံ နိဂ္ဂတံ နရာနံ အာသဘံ ပုရေစာရိကံ ဝူပကဋ္ဌံ ဝိဝေကဘူတံ ဂဏသင်္ဂဏိကာရာမတော အပဂတံ ဝိဟရန္တံ အဟံ အဒ္ဒသန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၄၂၂. သဗ္ဗဓမ္မာနံ သယမေဝ ဗုဒ္ဓတ္တာ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ ဥပဂန္တွာန သမီပံ ဂန္တွာတိ အတ္ထော. အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာနာတိ ဒသင်္ဂုလိပုဋံ မုဒ္ဓနိ ကတွာတိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

၄၃၀. ဒိဝါ ရတ္တိဉ္စ ပဿာမီတိ တဒါ ဒေဝလောကေ စ မနုဿလောကေ စ ဥပ္ပန္နကာလေ မံသစက္ခုနာ သမန္တတော ယောဇနံ ပဿာမီတိ အတ္ထော.

၄၃၁. သဟဿလောကံ ဉာဏေနာတိ ပညာစက္ခုနာ သဟဿစက္ကဝါဠံ ပဿာမီတိ အတ္ထော. သတ္ထု သာသနေတိ ဣဒါနိ ဂေါတမဿ ဘဂဝတော သာသနေ. ဒီပဒါနဿ ဒီပပူဇာယ ဣဒံ ဖလံ၊ ဣမိနာ ဖလေန ဒိဗ္ဗစက္ခုံ အနုပ္ပတ္တော ပဋိလဒ္ဓေါ ဥပ္ပါဒေသိန္တိ အတ္ထော.

အနုရုဒ္ဓတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.