မဟာကဿပတ္ထေရဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

၂၃၁. ပါဝါယ ကုသိနာရန္တိ ပါဝါနဂရေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ‘‘ကုသိနာရံ ဂမိဿာမီ’’တိ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော ဟောတိ. ရုက္ခမူလေ နိသီဒီတိ ဧတ္ထ ကသ္မာ ဒိဝါဝိဟာရန္တိ န ဝုတ္တံ? ဒိဝါဝိဟာရတ္ထာယ အနိသိန္နတ္တာ. ထေရဿ ဟိ ပရိဝါရာ ဘိက္ခူ သဗ္ဗေ သုခသံဝဒ္ဓိတာ မဟာပုညာ. တေ မဇ္ဈနှိကသမယေ တတ္တပါသာဏသဒိသာယ ဘူမိယာ ပဒသာ ဂစ္ဆန္တာ ကိလမိံသု. ထေရော တေ ဒိသွာ – ‘‘ဘိက္ခူ ကိလမန္တိ၊ ဂန္တဗ္ဗဋ္ဌာနဉ္စ န ဒူရံ၊ ထောကံ ဝိဿမိတွာ ဒရထံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတွာ သာယနှသမယေ ကုသိနာရံ ဂန္တွာ ဒသဗလံ ပဿိဿာမီ’’တိ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ သင်္ဃာဋိံ ပညပေတွာ ဥဒကတုမ္ဗတော ဥဒကေန ဟတ္ထပါဒေ သီတလေ ကတွာ နိသီဒိ. ပရိဝါရဘိက္ခူပိဿ ရုက္ခမူလေ နိသီဒိတွာ ယောနိသော မနသိကာရေ ကမ္မံ ကုရုမာနာ တိဏ္ဏံ ရတနာနံ ဝဏ္ဏံ ဘဏမာနာ နိသီဒိံသု. ဣတိ ဒရထဝိနောဒနတ္ထာယ နိသိန္နတ္တာ ‘‘ဒိဝါဝိဟာရ’’န္တိ န ဝုတ္တံ.

မန္ဒာရဝပုပ္ဖံ ဂဟေတွာတိ မဟာပါတိပ္ပမာဏံ ပုပ္ဖံ အာဂန္တုကဒဏ္ဍကေ ဌပေတွာ ဆတ္တံ ဝိယ ဂဟေတွာ. အဒ္ဒသ ခေါတိ အာဂစ္ဆန္တံ ဒူရတော အဒ္ဒသ. ဒိသွာ စ ပန စိန္တေသိ –

‘‘ဧတံ အာဇီဝကဿ ဟတ္ထေ မန္ဒာရဝပုပ္ဖံ ပညာယတိ၊ ဧတဉ္စ န သဗ္ဗဒါ မနုဿပထေ ပညာယတိ၊ ယဒါ ပန ကောစိ ဣဒ္ဓိမာ ဣဒ္ဓိံ ဝိကုဗ္ဗတိ၊ တဒါ သဗ္ဗညုဗောဓိသတ္တဿ စ မာတုကုစ္ဆိဩက္ကမနာဒီသု ဟောတိ. န ခေါ ပန အဇ္ဇ ကေနစိ ဣဒ္ဓိဝိကုဗ္ဗနံ ကတံ၊ န မေ သတ္ထာ မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကန္တော၊ န ကုစ္ဆိတော နိက္ခမန္တော၊ နာပိဿ အဇ္ဇ အဘိသမ္ဗောဓိ၊ န ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနံ၊ န ယမကပါဋိဟာရိယံ၊ န ဒေဝေါရောဟဏံ၊ န အာယုသင်္ခါရောဿဇ္ဇနံ. မဟလ္လကော ပန မေ သတ္ထာ ဓုဝံ ပရိနိဗ္ဗုတော ဘဝိဿတီ’’တိ.

တတော – ‘‘ပုစ္ဆာမိ န’’န္တိ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒေတွာ – ‘‘သစေ ခေါ ပန နိသိန္နကောဝ ပုစ္ဆာမိ၊ သတ္ထရိ အဂါရဝေါ ကတော ဘဝိဿတီ’’တိ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဌိတဋ္ဌာနတော အပက္ကမ္မ ဆဒ္ဒန္တော နာဂရာဇာ မဏိစမ္မံ ဝိယ ဒသဗလဒတ္တိယံ မေဃဝဏ္ဏံ ပံသုကူလစီဝရံ ပါရုပိတွာ ဒသနခသမောဓာနသမုဇ္ဇလံ အဉ္ဇလိံ သိရသ္မိံ ပတိဋ္ဌပေတွာ သတ္ထရိ ကတေန ဂါရဝေန အာဇီဝကဿ အဘိမုခေါ ဟုတွာ – ‘‘အာဝုသော၊ အမှာကံ သတ္ထာရံ ဇာနာသီ’’တိ အာဟ. ကိံ ပန သတ္ထု ပရိနိဗ္ဗာနံ ဇာနန္တော ပုစ္ဆိ အဇာနန္တောတိ? အာဝဇ္ဇနပဋိဗဒ္ဓံ ခီဏာသဝါနံ ဇာနနံ၊ အနာဝဇ္ဇိတတ္တာ ပနေသ အဇာနန္တော ပုစ္ဆီတိ ဧကေ. ထေရော သမာပတ္တိဗဟုလော၊ ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနလေဏမဏ္ဍပါဒီသု နိစ္စံ သမာပတ္တိဗလေနေဝ ယာပေတိ၊ ကုလသန္တကမ္ပိ ဂါမံ ပဝိသိတွာ ဒွါရေ သမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌိတောဝ ဘိက္ခံ ဂဏှာတိ. ထေရော ကိရ ဣမိနာ ပစ္ဆိမေန အတ္တဘာဝေန မဟာဇနာနုဂ္ဂဟံ ကရိဿာမိ – ‘‘ယေ မယှံ ဘိက္ခံ ဝါ ဒေန္တိ ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ဝါ သက္ကာရံ ကရောန္တိ၊ တေသံ တံ မဟပ္ဖလံ ဟောတူ’’တိ ဧဝံ ကရောတိ. တသ္မာ သမာပတ္တိဗဟုလတာယ န ဇာနာတိ. ဣတိ အဇာနန္တောဝ ပုစ္ဆတီတိ ဝဒန္တိ၊ တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ.

န ဟေတ္ထ အဇာနနကာရဏံ အတ္ထိ. အဘိလက္ခိတံ သတ္ထု ပရိနိဗ္ဗာနံ အဟောသိ၊ ဒသသဟဿိလောကဓာတုကမ္ပနာဒီဟိ နိမိတ္တေဟိ. ထေရဿ ပန ပရိသာယ ကေဟိစိ ဘိက္ခူဟိ ဘဂဝါ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော၊ ကေဟိစိ န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော၊ တတ္ထ ယေဟိပိ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော၊ တေပိ ပဿိတုကာမာဝ၊ ယေဟိပိ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော၊ တေပိ ပဿိတုကာမာဝ. တတ္ထ ယေဟိ န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော၊ တေ အတိဒဿနကာမတာယ ဂန္တွာ ‘‘ကုဟိံ ဘဂဝါ’’တိ ပုစ္ဆန္တာ ‘‘ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ သုတွာ သန္ဓာရေတုံ နာသက္ခိဿန္တိ. စီဝရဉ္စ ပတ္တဉ္စ ဆဍ္ဍေတွာ ဧကဝတ္ထာ ဝါ ဒုန္နိဝတ္ထာ ဝါ ဒုပ္ပါရုတာ ဝါ ဥရာနိ ပဋိပိသန္တာ ပရောဒိဿန္တိ. တတ္ထ မနုဿာ – ‘‘မဟာကဿပတ္ထေရေန သဒ္ဓိံ အာဂတာ ပံသုကူလိကာ သယမ္ပိ ဣတ္ထိယော ဝိယ ပရောဒန္တိ၊ တေ ကိံ အမှေ သမဿာသေဿန္တီ’’တိ မယှံ ဒေါသံ ဒဿန္တိ. ဣဒံ ပန သုညံ မဟာအရညံ၊ ဣဓ ယထာ တထာ ရောဒန္တေသု ဒေါသော နတ္ထိ. ပုရိမတရံ သုတွာ နာမ သောကောပိ တနုကော ဟောတီတိ ဘိက္ခူနံ သတုပ္ပါဒနတ္ထာယ ဇာနန္တောဝ ပုစ္ဆိ.

အဇ္ဇ သတ္တာဟပရိနိဗ္ဗုတော သမဏော ဂေါတမောတိ အဇ္ဇ သမဏော ဂေါတမော သတ္တာဟပရိနိဗ္ဗုတော. တတော မေ ဣဒန္တိ တတော သမဏဿ ဂေါတမဿ ပရိနိဗ္ဗုတဋ္ဌာနတော.

၂၃၂. သုဘဒ္ဒေါ နာမ ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတောတိ ‘‘သုဘဒ္ဒေါ’’တိ တဿ နာမံ. ဝုဍ္ဎကာလေ ပန ပဗ္ဗဇိတတ္တာ ‘‘ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတော’’တိ ဝုစ္စတိ. ကသ္မာ ပန သော ဧဝမာဟ? ဘဂဝတိ အာဃာတေန. အယံ ကိရေသော ခန္ဓကေ အာဂတေ အာတုမာဝတ္ထုသ္မိံ နဟာပိတပုဗ္ဗကော ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတော ဘဂဝတိ ကုသိနာရတော နိက္ခမိတွာ အဍ္ဎတေဠသေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ အာတုမံ အာဂစ္ဆန္တေ ဘဂဝါ အာဂစ္ဆတီတိ သုတွာ – ‘‘အာဂတကာလေ ယာဂုပါနံ ကရိဿာမီ’’တိ သာမဏေရဘူမိယံ ဌိတေ ဒွေ ပုတ္တေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ၊ တာတာ၊ အာတုမံ အာဂစ္ဆတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ အဍ္ဎတေဠသေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ၊ ဂစ္ဆထ တုမှေ၊ တာတာ၊ ခုရဘဏ္ဍံ အာဒါယ နာဠိယာဝါပကေန အနုဃရကံ အနုဃရကံ အာဟိဏ္ဍထ လောဏမ္ပိ တေလမ္ပိ တဏ္ဍုလမ္ပိ ခါဒနီယမ္ပိ သံဟရထ ဘဂဝတော အာဂတဿ ယာဂုပါနံ ကရိဿာမာ’’တိ (မဟာဝ. ၃၀၃). တေ တထာ အကံသု.

မနုဿာ တေ ဒါရကေ မဉ္ဇုကေ ပဋိဘာနေယျကေ ဒိသွာ ကာရေတုကာမာပိ အကာရေတုကာမာပိ ကာရေန္တိယေဝ. ကတကာလေ – ‘‘ကိံ ဂဏှိဿထ တာတာ’’တိ ပုစ္ဆန္တိ. တေ ဝဒန္တိ – ‘‘န အမှာကံ အညေန ကေနစိ အတ္ထော၊ ပိတာ ပန နော ဘဂဝတော၊ အာဂတကာလေ ယာဂုဒါနံ ဒါတုကာမော’’တိ. တံ သုတွာ မနုဿာ အပရိဂဏေတွာဝ ယံ တေ သက္ကောန္တိ အာဟရိတုံ၊ သဗ္ဗံ ဒေန္တိ. ယမ္ပိ န သက္ကောန္တိ၊ မနုဿေဟိ ပေသေန္တိ. အထ ဘဂဝတိ အာတုမံ အာဂန္တွာ ဘုသာဂါရံ ပဝိဋ္ဌေ သုဘဒ္ဒေါ သာယနှသမယံ ဂါမဒွါရံ ဂန္တွာ မနုဿေ အာမန္တေသိ – ‘‘ဥပါသကာ၊ နာဟံ တုမှာကံ သန္တိကာ အညံ ကိဉ္စိ ပစ္စာသီသာမိ၊ မယှံ ဒါရကေဟိ အာဘတာနိ တဏ္ဍုလာဒီနိယေဝ သံဃဿ ပဟောန္တိ. ယံ ဟတ္ထကမ္မံ၊ တံ မေ ဒေထာ’’တိ. ‘‘ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ဂဏှထာ’’တိ သဗ္ဗူပကရဏာနိ ဂါဟေတွာ ဝိဟာရေ ဥဒ္ဓနာနိ ကာရေတွာ ဧကံ ကာဠကံ ကာသာဝံ နိဝါသေတွာ တာဒိသမေဝ ပါရုပိတွာ – ‘‘ဣဒံ ကရောထ၊ ဣဒံ ကရောထာ’’တိ သဗ္ဗရတ္တိံ ဝိစာရေန္တော သတသဟဿံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဘောဇ္ဇယာဂုဉ္စ မဓုဂေါဠကဉ္စ ပဋိယာဒါပေသိ. ဘောဇ္ဇယာဂု နာမ ဘုဉ္ဇိတွာ ပါတဗ္ဗယာဂု၊ တတ္ထ သပ္ပိမဓုဖာဏိတမစ္ဆမံသပုပ္ဖဖလရသာဒိ ယံ ကိဉ္စိ ခါဒနီယံ နာမ သဗ္ဗံ ပက္ခိပတိ ကီဠိတုကာမာနံ သီသမက္ခနယောဂ္ဂါ ဟောတိ သုဂန္ဓဂန္ဓာ.

အထ ဘဂဝါ ကာလဿေဝ သရီရပဋိဇဂ္ဂနံ ကတွာ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ အာတုမနဂရာဘိမုခေါ ပါယာသိ. မနုဿာ တဿ အာရောစေသုံ – ‘‘ဘဂဝါ ပိဏ္ဍာယ ဂါမံ ပဝိသတိ၊ တယာ ကဿ ယာဂု ပဋိယာဒိတာ’’တိ. သော ယထာနိဝတ္ထပါရုတေဟေဝ တေဟိ ကာဠကကာသာဝေဟိ ဧကေန ဟတ္ထေန ဒဗ္ဗိဉ္စ ကဋစ္ဆုဉ္စ ဂဟေတွာ ဗြဟ္မာ ဝိယ ဒက္ခိဏဇာဏုမဏ္ဍလံ ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌပေတွာ ဝန္ဒိတွာ – ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ယာဂု’’န္တိ အာဟ.

တတော ‘‘ဇာနန္တာပိ တထာဂတာ ပုစ္ဆန္တီ’’တိ ခန္ဓကေ အာဂတနယေန ဘဂဝါ ပုစ္ဆိတွာ စ သုတွာ စ တံ ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတံ ဝိဂရဟိတွာ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ အကပ္ပိယသမာဒါနသိက္ခာပဒဉ္စ၊ ခုရဘဏ္ဍပရိဟရဏသိက္ခာပဒဉ္စာတိ ဒွေ သိက္ခာပဒါနိ ပညပေတွာ – ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ အနေကကပ္ပကောဋိယော ဘောဇနံ ပရိယေသန္တေဟေဝ ဝီတိနာမိတာ၊ ဣဒံ ပန တုမှာကံ အကပ္ပိယံ အဓမ္မေန ဥပ္ပန္နံ ဘောဇနံ၊ ဣမံ ပရိဘုတ္တာနံ အနေကာနိ အတ္တဘာဝသဟဿာနိ အပါယေသွေဝ နိဗ္ဗတ္တိဿန္တိ၊ အပေထ မာ ဂဏှထာ’’တိ ဘိက္ခာစာရာဘိမုခေါ အဂမာသိ. ဧကဘိက္ခုနာပိ န ကိဉ္စိ ဂဟိတံ.

သုဘဒ္ဒေါ အနတ္တမနော ဟုတွာ အယံ ‘‘သဗ္ဗံ ဇာနာမီ’’တိ အာဟိဏ္ဍတိ. သစေ န ဂဟိတုကာမော၊ ပေသေတွာ အာရောစေတဗ္ဗံ. အယံ ပက္ကာဟာရော နာမ သဗ္ဗစိရံ တိဋ္ဌန္တော သတ္တာဟမတ္တံ တိဋ္ဌေယျ. ဣဒဉှိ မမ ယာဝဇီဝံ ပရိယတ္တံ အဿ. သဗ္ဗံ တေန နာသိတံ၊ အဟိတကာမော အယံ မယှန္တိ ဘဂဝတိ အာဃာတံ ဗန္ဓိတွာ ဒသဗလေ ဓရန္တေ ကိဉ္စိ ဝတ္တုံ နာသက္ခိ. ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ – ‘‘အယံ ဥစ္စာ ကုလာ ပဗ္ဗဇိတော မဟာပုရိသော၊ သစေ ကိဉ္စိ ဝက္ခာမိ၊ မံယေဝ သန္တဇ္ဇေဿတီ’’တိ. သွာယံ အဇ္ဇ ‘‘ပရိနိဗ္ဗုတော ဘဂဝါ’’တိ သုတွာ လဒ္ဓဿာသော ဝိယ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော ဧဝမာဟ.

ထေရော တံ သုတွာ ဟဒယေ ပဟာရဒါနံ ဝိယ မတ္ထကေ ပတိတသုက္ခာသနိ ဝိယ မညိ၊ ဓမ္မသံဝေဂေါ စဿ ဥပ္ပဇ္ဇိ – ‘‘သတ္တာဟမတ္တပရိနိဗ္ဗုတော ဘဂဝါ၊ အဇ္ဇာပိဿ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သရီရံ ဓရတိယေဝ၊ ဒုက္ခေန ဘဂဝတာ အာရာဓိတသာသနေ နာမ ဧဝံ လဟု မဟန္တံ ပါပကသဋံ ကဏ္ဋကော ဥပ္ပန္နော၊ အလံ ခေါ ပနေသ ပါပေါ ဝဍ္ဎမာနော အညေပိ ဧဝရူပေ သဟာယေ လဘိတွာ သက္ကာ သာသနံ ဩသက္ကာပေတု’’န္တိ. တတော ထေရော စိန္တေသိ –

‘‘သစေ ခေါ ပနာဟံ ဣမံ မဟလ္လကံ ဣဓေဝ ပိလောတိကံ နိဝါသာပေတွာ ဆာရိကာယ ဩကိရာပေတွာ နီဟရာပေဿာမိ၊ မနုဿာ ‘သမဏဿ ဂေါတမဿ သရီရေ ဓရမာနေယေဝ သာဝကာ ဝိဝဒန္တီ’တိ အမှာကံ ဒေါသံ ဒဿေဿန္တိ အဓိဝါသေမိ တာဝ.

ဘဂဝတာ ဟိ ဒေသိတော ဓမ္မော အသင်္ဂဟိတပုပ္ဖရာသိသဒိသော. တတ္ထ ယထာ ဝါတေန ပဟဋပုပ္ဖါနိ ယတော ဝါ တတော ဝါ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဧဝမေဝ ဧဝရူပါနံ ပါပပုဂ္ဂလာနံ ဝသေန ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ဝိနယေ ဧကံ ဒွေ သိက္ခာပဒါနိ နဿိဿန္တိ၊ သုတ္တေ ဧကော ဒွေ ပဉှာဝါရာ နဿိဿန္တိ၊ အဘိဓမ္မေ ဧကံ ဒွေ ဘူမန္တရာနိ နဿိဿန္တိ၊ ဧဝံ အနုက္ကမေန မူလေ နဋ္ဌေ ပိသာစသဒိသာ ဘဝိဿာမ၊ တသ္မာ ဓမ္မဝိနယသင်္ဂဟံ ကရိဿာမ. ဧဝဉှိ သတိ ဒဠှံ သုတ္တေန သင်္ဂဟိတာနိ ပုပ္ဖါနိ ဝိယ အယံ ဓမ္မဝိနယော နိစ္စလော ဘဝိဿတိ.

ဧတဒတ္ထဉှိ ဘဂဝါ မယှံ တီဏိ ဂါဝုတာနိ ပစ္စုဂ္ဂမနံ အကာသိ၊ တီဟိ ဩဝါဒေဟိ ဥပသမ္ပဒံ အဒါသိ၊ ကာယတော အပနေတွာ ကာယေ စီဝရပရိဝတ္တနံ အကာသိ၊ အာကာသေ ပါဏိံ စာလေတွာ စန္ဒူပမံ ပဋိပဒံ ကထေန္တော မံ ကာယသက္ခိံ ကတွာ ကထေသိ၊ တိက္ခတ္တုံ သကလသာသနဒါယဇ္ဇံ ပဋိစ္ဆာပေသိ. မာဒိသေ ဘိက္ခုမှိ တိဋ္ဌမာနေ အယံ ပါပေါ သာသနေ ဝုဍ္ဎိံ မာ အလတ္ထ. ယာဝ အဓမ္မော န ဒိပ္ပတိ၊ ဓမ္မော န ပဋိဗာဟိယတိ. အဝိနယော န ဒိပ္ပတိ ဝိနယော န ပဋိဗာဟိယတိ. အဓမ္မဝါဒိနော န ဗလဝန္တော ဟောန္တိ၊ ဓမ္မဝါဒိနော န ဒုဗ္ဗလာ ဟောန္တိ၊ အဝိနယဝါဒိနော န ဗလဝန္တော ဟောန္တိ၊ ဝိနယဝါဒိနော န ဒုဗ္ဗလာ ဟောန္တိ. တာဝ ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ သင်္ဂါယိဿာမိ. တတော ဘိက္ခူ အတ္တနော အတ္တနော ပဟောနကံ ဂဟေတွာ ကပ္ပိယာကပ္ပိယံ ကထေဿန္တိ. အထာယံ ပါပေါ သယမေဝ နိဂ္ဂဟံ ပါပုဏိဿတိ၊ ပုန သီသံ ဥက္ခိပိတုံ န သက္ခိဿတိ၊ သာသနံ ဣဒ္ဓဉ္စေဝ ဖီတဉ္စ ဘဝိဿတီ’’တိ.

သော ဧဝံ နာမ မယှံ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နန္တိ ကဿစိ အနာရောစေတွာ ဘိက္ခုသံဃံ သမဿာသေသိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ။ပေ။ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ.

၂၃၃. စိတကန္တိ ဝီသရတနသတိကံ စန္ဒနစိတကံ. အာဠိမ္ပေဿာမာတိ အဂ္ဂိံ ဂါဟာပေဿာမ. န သက္ကောန္တိ အာဠိမ္ပေတုန္တိ အဋ္ဌပိ သောဠသပိ ဒွတ္တိံသပိ ဇနာ ဇာလနတ္ထာယ ယမကယမကဥက္ကာယော ဂဟေတွာ တာလဝဏ္ဋေဟိ ဗီဇန္တာ ဘသ္တာဟိ ဓမန္တာ တာနိ တာနိ ကာရဏာနိ ကရောန္တာပိ န သက္ကောန္တိယေဝ အဂ္ဂိံ ဂါဟာပေတုံ. ဒေဝတာနံ အဓိပ္ပါယောတိ ဧတ္ထ တာ ကိရ ဒေဝတာ ထေရဿ ဥပဋ္ဌာကဒေဝတာဝ. အသီတိမဟာသာဝကေသု ဟိ စိတ္တာနိ ပသာဒေတွာ တေသံ ဥပဋ္ဌာကာနိ အသီတိကုလသဟဿာနိ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တာနိ. တတ္ထ ထေရေ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တာ ဒေဝတာ တသ္မိံ သမာဂမေ ထေရံ အဒိသွာ – ‘‘ကုဟိံ နု ခေါ အမှာကံ ကုလူပကတ္ထေရော’’တိ အန္တရာမဂ္ဂေ ပဋိပန္နံ ဒိသွာ ‘‘အမှာကံ ကုလူပကတ္ထေရေန အဝန္ဒိတေ စိတကော မာ ပဇ္ဇလိတ္ထာ’’တိ အဓိဋ္ဌဟိံသု.

မနုဿာ တံ သုတွာ – ‘‘မဟာကဿပေါ ကိရ နာမ ဘော ဘိက္ခု ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ ‘ဒသဗလဿ ပါဒေ ဝန္ဒိဿာမီ’တိ အာဂစ္ဆတိ. တသ္မိံ ကိရ အနာဂတေ စိတကော န ပဇ္ဇလိဿတိ. ကီဒိသော ဘော သော ဘိက္ခု ကာဠော ဩဒါတော ဒီဃော ရဿော၊ ဧဝရူပေ နာမ ဘော ဘိက္ခုမှိ ဌိတေ ကိံ ဒသဗလဿ ပရိနိဗ္ဗာနံ နာမာ’’တိ ကေစိ ဂန္ဓမာလာဒိဟတ္ထာ ပဋိပထံ ဂစ္ဆိံသု. ကေစိ ဝီထိယော ဝိစိတ္တာ ကတွာ အာဂမနမဂ္ဂံ ဩလောကယမာနာ အဋ္ဌံသု.

၂၃၄. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ယေန ကုသိနာရာ။ပေ။ သိရသာ ဝန္ဒီတိ ထေရော ကိရ စိတကံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ အာဝဇ္ဇန္တောဝ သလ္လက္ခေသိ – ‘‘ဣမသ္မိံ ဌာနေ သီသံ၊ ဣမသ္မိံ ဌာနေ ပါဒါ’’တိ. တတော ပါဒါနံ သမီပေ ဌတွာ အဘိညာပါဒကံ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာယ – ‘‘အရာသဟဿပဋိမဏ္ဍိတစက္ကလက္ခဏပတိဋ္ဌိတာ ဒသဗလဿ ပါဒါ သဒ္ဓိံ ကပ္ပါသပဋလေဟိ ပဉ္စ ဒုဿယုဂသတာနိ သုဝဏ္ဏဒေါဏိံ စန္ဒနစိတကဉ္စ ဒွေဓာ ကတွာ မယှံ ဥတ္တမင်္ဂေ သိရသ္မိံ ပတိဋ္ဌဟန္တူ’’တိ အဓိဋ္ဌာသိ. သဟ အဓိဋ္ဌာနစိတ္တေန တာနိ ပဉ္စ ဒုဿယုဂသတာနိ ဒွေဓာ ကတွာ ဝလာဟကန္တရာ ပုဏ္ဏစန္ဒော ဝိယ ပါဒါ နိက္ခမိံသု. ထေရော ဝိကသိတရတ္တပဒုမသဒိသေ ဟတ္ထေ ပသာရေတွာ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏေ သတ္ထုပါဒေ ယာဝ ဂေါပ္ဖကာ ဒဠှံ ဂဟေတွာ အတ္တနော သိရဝရေ ပတိဋ္ဌပေသိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒီ’’တိ.

မဟာဇနော တံ အစ္ဆရိယံ ဒိသွာ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ မဟာနာဒံ နဒိ၊ ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေတွာ ယထာရုစိ ဝန္ဒိ. ဧဝံ ပန ထေရေန စ မဟာဇနေန စ တေဟိ စ ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ ဝန္ဒိတမတ္တေ ပုန အဓိဋ္ဌာနကိစ္စံ နတ္ထိ. ပကတိအဓိဋ္ဌာနဝသေနေဝ ထေရဿ ဟတ္ထတော မုစ္စိတွာ အလတ္တကဝဏ္ဏာနိ ဘဂဝတော ပါဒတလာနိ စန္ဒနဒါရုအာဒီသု ကိဉ္စိ အစာလေတွာဝ ယထာဌာနေ ပတိဋ္ဌဟိံသု၊ ယထာဌာနေ ဌိတာနေဝ အဟေသုံ. ဘဂဝတော ဟိ ပါဒေသု နိက္ခမန္တေသု ဝါ ပဝိသန္တေသု ဝါ ကပ္ပါသအံသု ဝါ ဒသိကတန္တံ ဝါ တေလဗိန္ဒု ဝါ ဒါရုက္ခန္ဓံ ဝါ ဌာနာ စလိတံ နာမ နာဟောသိ. သဗ္ဗံ ယထာဌာနေ ဌိတမေဝ အဟောသိ. ဥဋ္ဌဟိတွာ ပန အတ္ထင်္ဂတေ စန္ဒေ ဝိယ သူရိယေ ဝိယ စ တထာဂတဿ ပါဒေသု အန္တရဟိတေသု မဟာဇနော မဟာကန္ဒိတံ ကန္ဒိ. ပရိနိဗ္ဗာနကာလတော အဓိကတရံ ကာရုညံ အဟောသိ.

သယမေဝ ဘဂဝတော စိတကော ပဇ္ဇလီတိ ဣဒံ ပန ကဿစိ ပဇ္ဇလာပေတုံ ဝါယမန္တဿ အဒဿနဝသေန ဝုတ္တံ. ဒေဝတာနုဘာဝေန ပနေသ သမန္တတော ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ပဇ္ဇလိ.

၂၃၅. သရီရာနေဝ အဝသိဿိံသူတိ ပုဗ္ဗေ ဧကဂ္ဃနေန ဌိတတ္တာ သရီရံ နာမ အဟောသိ. ဣဒါနိ ဝိပ္ပကိဏ္ဏတ္တာ သရီရာနီတိ ဝုတ္တံ သုမနမကုဠသဒိသာ စ ဓောတမုတ္တသဒိသာ စ သုဝဏ္ဏသဒိသာ စ ဓာတုယော အဝသိဿိံသူတိ အတ္ထော. ဒီဃာယုကဗုဒ္ဓါနဉှိ သရီရံ သုဝဏ္ဏက္ခန္ဓသဒိသံ ဧကမေဝ ဟောတိ. ဘဂဝါ ပန – ‘‘အဟံ န စိရံ ဌတွာ ပရိနိဗ္ဗာယာမိ၊ မယှံ သာသနံ တာဝ သဗ္ဗတ္ထ န ဝိတ္ထာရိတံ၊ တသ္မာ ပရိနိဗ္ဗုတဿာပိ မေ သာသပမတ္တမ္ပိ ဓာတုံ ဂဟေတွာ အတ္တနော အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနေ စေတိယံ ကတွာ ပရိစရန္တော မဟာဇနော သဂ္ဂပရာယဏော ဟောတူ’’တိ ဓာတူနံ ဝိကိရဏံ အဓိဋ္ဌာသိ. ကတိ၊ ပနဿ ဓာတုယော ဝိပ္ပကိဏ္ဏာ၊ ကတိ န ဝိပ္ပကိဏ္ဏာတိ. စတဿော ဒါဌာ၊ ဒွေ အက္ခကာ၊ ဥဏှီသန္တိ ဣမာ သတ္တ ဓာတုယော န ဝိပ္ပကိရိံသု၊ သေသာ ဝိပ္ပကိရိံသူတိ. တတ္ထ သဗ္ဗခုဒ္ဒကာ ဓာတု သာသပဗီဇမတ္တာ အဟောသိ၊ မဟာဓာတု မဇ္ဈေ ဘိန္နတဏ္ဍုလမတ္တာ၊ အတိမဟတီ မဇ္ဈေ ဘိန္နမုဂ္ဂမတ္တာတိ.

ဥဒကဓာရာတိ အဂ္ဂဗာဟုမတ္တာပိ ဇင်္ဃမတ္တာပိ တာလက္ခန္ဓမတ္တာပိ ဥဒကဓာရာ အာကာသတော ပတိတွာ နိဗ္ဗာပေသိ. ဥဒကသာလတောတိ ပရိဝါရေတွာ ဌိတသာလရုက္ခေ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ၊ တေသမ္ပိ ဟိ ခန္ဓန္တရဝိဋပန္တရေဟိ ဥဒကဓာရာ နိက္ခမိတွာ နိဗ္ဗာပေသုံ. ဘဂဝတော စိတကော မဟန္တော. သမန္တာ ပထဝိံ ဘိန္ဒိတွာပိ နင်္ဂလသီသမတ္တာ ဥဒကဝဋ္ဋိ ဖလိကဝဋံသကသဒိသာ ဥဂ္ဂန္တွာ စိတကမေဝ ဂဏှန္တိ. ဂန္ဓောဒကေနာတိ သုဝဏ္ဏဃဋေ ရဇတဃဋေ စ ပူရေတွာ အာဘတနာနာဂန္ဓောဒကေန. နိဗ္ဗာပေသုန္တိ သုဝဏ္ဏမယရဇတမယေဟိ အဋ္ဌဒဏ္ဍကေဟိ ဝိကိရိတွာ စန္ဒနစိတကံ နိဗ္ဗာပေသုံ.

ဧတ္ထ စ စိတကေ ဈာယမာနေ ပရိဝါရေတွာ ဌိတသာလရုက္ခာနံ သာခန္တရေဟိ ဝိဋပန္တရေဟိ ပတ္တန္တရေဟိ ဇာလာ ဥဂ္ဂစ္ဆန္တိ၊ ပတ္တံ ဝါ သာခါ ဝါ ပုပ္ဖံ ဝါ ဒဍ္ဎာ နာမ နတ္ထိ၊ ကိပိလ္လိကာပိ မက္ကဋကာပိ ဇာလာနံ အန္တရေနေဝ ဝိစရန္တိ. အာကာသတော ပတိတဥဒကဓာရာသုပိ သာလရုက္ခေဟိ နိက္ခန္တဥဒကဓာရာသုပိ ပထဝိံ ဘိန္ဒိတွာ နိက္ခန္တဥဒကဓာရာသုပိ ဓမ္မကထာဝ ပမာဏံ. ဧဝံ စိတကံ နိဗ္ဗာပေတွာ ပန မလ္လရာဇာနော သန္ထာဂါရေ စတုဇ္ဇာတိယဂန္ဓပရိဘဏ္ဍံ ကာရေတွာ လာဇပဉ္စမာနိ ပုပ္ဖါနိ ဝိကိရိတွာ ဥပရိ စေလဝိတာနံ ဗန္ဓိတွာ သုဝဏ္ဏတာရကာဒီဟိ ခစိတွာ တတ္ထ ဂန္ဓဒါမမာလာဒါမရတနဒါမာနိ ဩလမ္ဗေတွာ သန္ထာဂါရတော ယာဝ မကုဋဗန္ဓနသင်္ခါတာ သီသပသာဓနမင်္ဂလသာလာ၊ တာဝ ဥဘောဟိ ပဿေဟိ သာဏိကိလဉ္ဇပရိက္ခေပံ ကာရေတွာ ဥပရိ စေလဝိတာနံ ဗန္ဓာပေတွာ သုဝဏ္ဏတာရကာဒီဟိ ခစိတွာ တတ္ထပိ ဂန္ဓဒါမမာလာဒါမရတနဒါမာနိ ဩလမ္ဗေတွာ မဏိဒဏ္ဍဝဏ္ဏေဟိ ဝေဏူဟိ စ ပဉ္စဝဏ္ဏဒ္ဓဇေ ဥဿာပေတွာ သမန္တာ ဝါတပဋာကာ ပရိက္ခိပိတွာ သုသမ္မဋ္ဌာသု ဝီထီသု ကဒလိယော စ ပုဏ္ဏဃဋေ စ ဌပေတွာ ဒဏ္ဍကဒီပိကာ ဇာလေတွာ အလင်္ကတဟတ္ထိက္ခန္ဓေ သဟ ဓာတူဟိ သုဝဏ္ဏဒေါဏိံ ဌပေတွာ မာလာဂန္ဓာဒီဟိ ပူဇေန္တာ သာဓုကီဠိတံ ကီဠန္တာ အန္တောနဂရံ ပဝေသေတွာ သန္ထာဂါရေ သရဘမယပလ္လင်္ကေ ဌပေတွာ ဥပရိ သေတစ္ဆတ္တံ ဓာရေသုံ. ဧဝံ ကတွာ – ‘‘အထ ခေါ ကောသိနာရကာ မလ္လာ ဘဂဝတော သရီရာနိ သတ္တာဟံ သန္ထာဂါရေ သတ္တိပဉ္ဇရံ ကရိတွာ’’တိ သဗ္ဗံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

တတ္ထ သတ္တိပဉ္ဇရံ ကရိတွာတိ သတ္တိဟတ္ထေဟိ ပုရိသေဟိ ပရိက္ခိပါပေတွာ. ဓနုပါကာရန္တိ ပဌမံ တာဝ ဟတ္ထိကုမ္ဘေန ကုမ္ဘံ ပဟရန္တေ ပရိက္ခိပါပေသုံ၊ တတော အဿေ ဂီဝါယ ဂီဝံ ပဟရန္တေ၊ တတော ရထေ အာဏိကောဋိယာ အာဏိကောဋိံ ပဟရန္တေ၊ တတော ယောဓေ ဗာဟုနာ ဗာဟုံ ပဟရန္တေ. တေသံ ပရိယန္တေ ကောဋိယာ ကောဋိံ ပဟရမာနာနိ ဓနူနိ ပရိက္ခိပါပေသုံ. ဣတိ သမန္တာ ယောဇနပ္ပမာဏံ ဌာနံ သတ္တာဟံ သန္နာဟဂဝစ္ဆိကံ ဝိယ ကတွာ အာရက္ခံ သံဝိဒဟိံသု. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ – ‘‘ဓနုပါကာရံ ပရိက္ခိပါပေတွာ’’တိ.

ကသ္မာ ပနေတေ ဧဝမကံသူတိ? ဣတော ပုရိမေသု ဟိ ဒွီသု သတ္တာဟေသု တေ ဘိက္ခုသံဃဿ ဌာနနိသဇ္ဇောကာသံ ကရောန္တာ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ သံဝိဒဟန္တာ သာဓုကီဠိကာယ ဩကာသံ န လဘိံသု. တတော နေသံ အဟောသိ – ‘‘ဣမံ သတ္တာဟံ သာဓုကီဠိတံ ကီဠိဿာမ၊ ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ အမှာကံ ပမတ္တဘာဝံ ဉတွာ ကောစိဒေဝ အာဂန္တွာ ဓာတုယော ဂဏှေယျ၊ တသ္မာ အာရက္ခံ ဌပေတွာ ကီဠိဿာမာ’’တိ. တေ တထာ ဧဝမကံသု.