၄. အာသဝသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၈. စတုတ္ထေ သံဝရာ ပဟာတဗ္ဗာတိ သံဝရေန ပဟာတဗ္ဗာ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သာသနေ. ပဋိသင်္ခါတိ ပဋိသဉ္ဇာနိတွာ၊ ပစ္စဝေက္ခိတွာတိ အတ္ထော. ယောနိသောတိ ဥပါယေန ပထေန. ဧတ္ထ စ အသံဝရေ အာဒီနဝပဋိသင်္ခါ ယောနိသော ပဋိသင်္ခါတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သာ စာယံ ‘‘ဝရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တတ္တာယ အယောသလာကာယ အာဒိတ္တာယ သမ္ပဇ္ဇလိတာယ သဇောတိဘူတာယ စက္ခုန္ဒြိယံ သမ္ပလိမဋ္ဌံ၊ န တွေဝ စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု အနုဗျဉ္ဇနသော နိမိတ္တဂ္ဂါဟော’’တိအာဒိနာ အာဒိတ္တပရိယာယေန (သံ. နိ. ၄.၂၃၅) ဝေဒိတဗ္ဗာ. စက္ခုန္ဒြိယသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတီတိ ဧတ္ထ စက္ခုမေဝ ဣန္ဒြိယံ စက္ခုန္ဒြိယံ၊ သံဝရဏတော သံဝရော၊ ပိဒဟနတော ထကနတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သတိယာ ဧတံ အဓိဝစနံ. စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရော စက္ခုန္ဒြိယသံဝရော. ဇဝနေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနောပိ ဟေသ တသ္မိံ ဒွါရေ ကိလေသာနံ ဥပ္ပတ္တိဝါရဏတော စက္ခုန္ဒြိယသံဝရောတိ ဝုစ္စတိ. သံဝုတောတိ တေန သံဝရေန ဥပေတော. တထာ ဟိ ‘‘ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော’’တိ ဣမဿ ဝိဘင်္ဂေ ‘‘ဣမိနာ ပါတိမောက္ခသံဝရေန ဥပေတော ဟောတိ။ပေ။ သမန္နာဂတော’’တိ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ သံဝရီတိ သံဝုတော၊ ထကေသိ ပိဒဟီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. စက္ခုန္ဒြိယသံဝရသံဝုတောတိ စက္ခုန္ဒြိယသံဝရသင်္ခါတံ သတိကဝါဋံ စက္ခုဒွါရေ ဃရဒွါရေ ကဝါဋံ ဝိယ သံဝရိ ထကေသိ ပိဒဟီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အယမေဝေတ္ထ အတ္ထော သုန္ဒရတရော. တထာ ဟိ ‘‘စက္ခုန္ဒြိယသံဝရံ အသံဝုတဿ ဝိဟရတော၊ သံဝုတဿ ဝိဟရတော’’တိ ဧတေသု ပဒေသု အယမေဝတ္ထော ဒိဿတီတိ.

ယံ ဟိဿာတိအာဒိမှိ ယံ စက္ခုန္ဒြိယသံဝရံ အဿ ဘိက္ခုနော အသံဝုတဿ အထကေတွာ အပိဒဟိတွာ ဝိဟရန္တဿာတိ အတ္ထော. ယေကာရဿ ဝါ ဧသ ယန္တိ အာဒေသော၊ ယေ အဿာတိ အတ္ထော. အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာတိ စတ္တာရော အာသဝါ စ အညေ စ ဝိဃာတကရာ ကိလေသပရိဠာဟာ ဝိပါကပရိဠာဟာ ဝါ. စက္ခုဒွါရသ္မိဉှိ ဣဋ္ဌာရမ္မဏံ အာပါထဂတံ ကာမဿာဒဝသေန အဿာဒယတော အဘိနန္ဒတော ကာမာသဝေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ‘‘ဤဒိသံ အညသ္မိမ္ပိ သုဂတိဘဝေ လဘိဿာမီ’’တိ ဘဝပတ္ထနာယ အဿာဒယတော ဘဝါသဝေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ သတ္တောတိ ဝါ သတ္တဿာတိ ဝါ ဂဏှတော ဒိဋ္ဌာသဝေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ သဗ္ဗေဟေဝ သဟဇာတံ အညာဏံ အဝိဇ္ဇာသဝေါတိ စတ္တာရော အာသဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဧတေဟိ သမ္ပယုတ္တာ အပရေ ကိလေသာ ဝိဃာတပရိဠာဟာ အာယတိံ ဝါ တေသံ ဝိပါကာ တေဟိပိ အသံဝုတဿေဝ ဝိဟရတော ဥပ္ပဇ္ဇေယျုန္တိ ဝုစ္စန္တိ. ဧဝံသ တေတိ ဧဝံ အဿ တေ၊ ဧတေနုပါယေန န ဟောန္တိ၊ နော အညထာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော သောတိန္ဒြိယသံဝရသံဝုတောတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ အာသဝါ သံဝရာ ပဟာတဗ္ဗာတိ ဣမေသု ဆသု ဒွါရေသု စတ္တာရော စတ္တာရော ကတွာ စတုဝီသတိ အာသဝါ သံဝရေန ပဟာတဗ္ဗာတိ ဝုစ္စန္တိ.

ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော စီဝရန္တိအာဒီသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ သဗ္ဗံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၈) သီလကထာယ ဝုတ္တမေဝ. ယံ ဟိဿာတိ ယဉှိ စီဝရံ ပိဏ္ဍပါတာဒီသု ဝါ အညတရံ အဿ. အပ္ပဋိသေဝတောတိ ဧဝံ ယောနိသော အပ္ပဋိသေဝန္တဿ. ဣမသ္မိံ ဝါရေ အလဒ္ဓံ စီဝရာဒိံ ပတ္ထယတော လဒ္ဓံ ဝါ အဿာဒယတော ကာမာသဝဿ ဥပ္ပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ဤဒိသံ အညသ္မိမ္ပိ သုဂတိဘဝေ လဘိဿာမီတိ ဘဝပတ္ထနာယ အဿာဒယတော ဘဝါသဝဿ၊ အဟံ လဘာမိ န လဘာမီတိ ဝါ မယှံ ဝါ ဣဒန္တိ အတ္တသညံ အဓိဋ္ဌဟတော ဒိဋ္ဌာသဝဿ၊ သဗ္ဗေဟေဝ ပန သဟဇာတော အဝိဇ္ဇာသဝေါတိ ဧဝံ စတုန္နံ အာသဝါနံ ဥပ္ပတ္တိ ဝိဃာတပရိဠာဟာဝ နဝဝေဒနုပ္ပါဒနတောပိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာသဝါ ပဋိသေဝနာ ပဟာတဗ္ဗာတိ ဣမေ ဧကမေကသ္မိံ ပစ္စယေ စတ္တာရော စတ္တာရော ကတွာ သောဠသ အာသဝါ ဣမိနာ ဉာဏသံဝရသင်္ခါတေန ပစ္စဝေက္ခဏပဋိသေဝနေန ပဟာတဗ္ဗာတိ ဝုစ္စန္တိ.

ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော ခမော ဟောတိ သီတဿာတိ ဥပါယေန ပထေန ပစ္စဝေက္ခိတွာ ခန္တာ ဟောတိ သီတဿ၊ သီတံ ခမတိ သဟတိ၊ န အဝီရပုရိသော ဝိယ အပ္ပမတ္တကေနပိ သီတေန စလတိ ကမ္ပတိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိဇဟတိ. ဥဏှာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧတ္ထ စ ဝစနမေဝ ဝစနပထောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဒုက္ခာနန္တိအာဒီသု ဒုက္ခမနဋ္ဌေန ဒုက္ခာ၊ ဗဟလဋ္ဌေန တိဗ္ဗာ၊ ဖရုသဋ္ဌေန ခရာ၊ တိခိဏဋ္ဌေန ကဋုကာ၊ အဿာဒဝိရဟတော အသာတာ၊ မနံ အဝဍ္ဎနတော အမနာပါ၊ ပါဏဟရဏသမတ္ထတာယ ပါဏဟရာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယံ ဟိဿာတိ သီတာဒီသု ယံကိဉ္စိ ဧကဓမ္မမ္ပိ အဿ. အနဓိဝါသတောတိ အနဓိဝါသေန္တဿ အက္ခမန္တဿ. အာသဝုပ္ပတ္တိ ပနေတ္ထ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – သီတေန ဖုဋ္ဌဿ ဥဏှံ ပတ္ထယတော ကာမာသဝေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ. ‘‘နတ္ထိ သုဂတိဘဝေ သီတံ ဝါ ဥဏှံ ဝါ’’တိ ဘဝံ ပတ္ထေန္တဿ ဘဝါသဝေါ၊ မယှံ သီတံ ဥဏှန္တိ ဂါဟော ဒိဋ္ဌာသဝေါ၊ သဗ္ဗေဟေဝ သမ္ပယုတ္တော အဝိဇ္ဇာသဝေါတိ. ဣမေ ဝုစ္စန္တီတိ ဣမေ သီတာဒီသု ဧကမေကဿ ဝသေန စတ္တာရော စတ္တာရော ကတွာ အနေကေ အာသဝါ ဣမာယ ခန္တိသံဝရသင်္ခါတာယ အဓိဝါသနာယ ပဟာတဗ္ဗာတိ ဝုစ္စန္တီတိ အတ္ထော.

ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော စဏ္ဍံ ဟတ္ထိံ ပရိဝဇ္ဇေတီတိ အဟံ သမဏောတိ န စဏ္ဍဿ ဟတ္ထိဿ အာသန္နေ ဌာတဗ္ဗံ. တတောနိဒါနဉှိ မရဏမ္ပိ မရဏမတ္တမ္ပိ ဒုက္ခံ ဘဝေယျာတိ ဧဝံ ဥပါယေန ပထေန ပစ္စဝေက္ခိတွာ စဏ္ဍံ ဟတ္ထိံ ပရိဝဇ္ဇေတိ ပဋိက္ကမတိ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. စဏ္ဍန္တိ ဒုဋ္ဌံ ဝါဠံ. ခါဏုန္တိ ခဒိရခါဏုကာဒိံ. ကဏ္ဋကဋ္ဌာနန္တိ ယတ္ထ ကဏ္ဋကာ ဝိဇ္ဈန္တိ၊ တံ ဩကာသံ. သောဗ္ဘန္တိ သဗ္ဗတော ဆိန္နတဋံ. ပပါတန္တိ ဧကတော ဆိန္နတဋံ. စန္ဒနိကန္တိ ဥစ္ဆိဋ္ဌောဒကဂဗ္ဘမလာဒီနံ ဆဍ္ဍနဋ္ဌာနံ. ဩဠိဂလ္လန္တိ တေသံယေဝ ကဒ္ဒမာဒီနံ သန္ဒနောကာသံ. တံ ဇဏ္ဏုမတ္တမ္ပိ အသုစိဘရိတံ ဟောတိ. ဒွေပိ စေတာနိ ဌာနာနိ အမနုဿုဿဒဋ္ဌာနာနိ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ ဝဇ္ဇေတဗ္ဗာနိ. အနာသနေတိ ဧတ္ထ အယုတ္တံ အာသနံ အနာသနံ၊ တံ အတ္ထတော အနိယတဝတ္ထုဘူတံ ရဟောပဋိစ္ဆန္နာသနန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အဂေါစရေတိ ဧတ္ထပိ အယုတ္တော ဂေါစရော အဂေါစရော. သော ဝေသိယာဒိဘေဒတော ပဉ္စဝိဓော. ပါပကေ မိတ္တေတိ လာမကေ ဒုဿီလေ မိတ္တပတိရူပကေ အမိတ္တေ. ပါပကေသူတိ လာမကေသု. ဩကပ္ပေယျုန္တိ သဒ္ဒဟေယျုံ အဓိမုစ္စေယျုံ ‘‘အဒ္ဓါ အယမာယသ္မာ အကာသိ ဝါ ကရိဿတိ ဝါ’’တိ. ယံ ဟိဿာတိ ဟတ္ထိအာဒီသု ယံကိဉ္စိ ဧကမ္ပိ အဿ. အာသဝုပ္ပတ္တိ ပနေတ္ထ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ဟတ္ထိအာဒိနိဒါနေန ဒုက္ခေန ဖုဋ္ဌဿ သုခံ ပတ္ထယတော ကာမာသဝေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ‘‘နတ္ထိ သုဂတိဘဝေ ဤဒိသံ ဒုက္ခ’’န္တိ ဘဝံ ပတ္ထေန္တဿ ဘဝါသဝေါ၊ မံ ဟတ္ထီ မဒ္ဒတိ မံ အဿောတိ ဂါဟော ဒိဋ္ဌာသဝေါ၊ သဗ္ဗေဟေဝ သမ္ပယုတ္တော အဝိဇ္ဇာသဝေါတိ. ဣမေ ဝုစ္စန္တီတိ ဣမေ ဟတ္ထိအာဒီသု ဧကေကဿ ဝသေန စတ္တာရော စတ္တာရော ကတွာ အနေကေ အာသဝါ ဣမိနာ သီလသံဝရသင်္ခါတေန ပရိဝဇ္ဇနေန ပဟာတဗ္ဗာတိ ဝုစ္စန္တိ.

ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော ဥပ္ပန္နံ ကာမဝိတက္ကံ နာဓိဝါသေတီတိ ‘‘ဣတိပါယံ ဝိတက္ကော အကုသလော၊ ဣတိပိ သာဝဇ္ဇော၊ ဣတိပိ ဒုက္ခဝိပါကော၊ သော စ ခေါ အတ္တဗျာဗာဓာယ သံဝတ္တတီ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၂၀၇-၂၀၈) နယေန ယောနိသော ကာမဝိတက္ကေ အာဒီနဝံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ တသ္မိံ တသ္မိံ အာရမ္မဏေ ဥပ္ပန္နံ ကာမဝိတက္ကံ နာဓိဝါသေတိ၊ စိတ္တံ အာရောပေတွာ န ဝါသေတိ၊ အဗ္ဘန္တရေ ဝါ န ဝါသေတီတိ အတ္ထော. အနဓိဝါသေန္တော ကိံ ကရောတီတိ? ပဇဟတိ. ကိံ ကစဝရံ ဝိယ ပိဋကေနာတိ? န ဟိ၊ အပိ စ ခေါ နံ ဝိနောဒေတိ တုဒတိ ဝိဇ္ဈတိ နီဟရတိ. ကိံ ဗလိဗဒ္ဒံ ဝိယ ပတောဒေနာတိ? န ဟိ၊ အထ ခေါ နံ ဗျန္တီကရောတိ ဝိဂတန္တံ ကရောတိ၊ ယထာဿ အန္တောပိ နာဝသိဿတိ အန္တမသော ဘင်္ဂမတ္တမ္ပိ၊ တထာ နံ ကရောတိ. ကထံ ပန နံ တထာ ကရောတီတိ? အနဘာဝံ ဂမေတိ အနု အနု အဘာဝံ ဂမေတိ၊ ဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနေန ယထာ သုဝိက္ခမ္ဘိတော ဟောတိ၊ တထာ ကရောတိ. သေသဝိတက္ကဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နေတိ ဥပ္ပန္နေ ဥပ္ပန္နေ၊ ဥပ္ပန္နမတ္တေယေဝါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သကိံ ဝါ ဥပ္ပန္နေ ဝိနောဒေတွာ ဒုတိယေ ဝါရေ အဇ္ဈုပေက္ခိတာ န ဟောတိ၊ သတက္ခတ္တုမ္ပိ ဥပ္ပန္နေ ဥပ္ပန္နေ ဝိနောဒေတိယေဝ. ပါပကေ အကုသလေ ဓမ္မေတိ တေယေဝ ကာမဝိတက္ကာဒယော၊ သဗ္ဗေပိ ဝါ နဝ မဟာဝိတက္ကေ. တတ္ထ တယော ဝုတ္တာ၊ အဝသေသာ ‘‘ဉာတိဝိတက္ကော၊ ဇနပဒဝိတက္ကော၊ အမရာဝိတက္ကော၊ ပရာနုဒ္ဒယတာပဋိသံယုတ္တော ဝိတက္ကော၊ လာဘသက္ကာရသိလောကပ္ပဋိသံယုတ္တော ဝိတက္ကော၊ အနဝညတ္တိပ္ပဋိသံယုတ္တော ဝိတက္ကော’’တိ (မဟာနိ. ၂၀၇) ဣမေ ဆ. ယံ ဟိဿာတိ ဧတေသု ဝိတက္ကေသု ယံကိဉ္စိ အဿ. ကာမဝိတက္ကော ပနေတ္ထ ကာမာသဝေါ ဧဝ၊ တဗ္ဗိသေသော ဘဝါသဝေါ၊ တံသမ္ပယုတ္တော ဒိဋ္ဌာသဝေါ၊ သဗ္ဗဝိတက္ကေသု အဝိဇ္ဇာ အဝိဇ္ဇာသဝေါတိ ဧဝံ အာသဝုပ္ပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဣမေ ဝုစ္စန္တီတိ ဣမေ ကာမဝိတက္ကာဒိဝသေန ဝုတ္တပ္ပကာရာ အာသဝါ ဣမိနာ တသ္မိံ တသ္မိံ ဝိတက္ကေ အာဒီနဝပစ္စဝေက္ခဏသဟိတေန ဝီရိယသံဝရသင်္ခါတေန ဝိနောဒနေန ပဟာတဗ္ဗာတိ ဝုစ္စန္တိ.

ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတီတိ အဘာဝနာယ အာဒီနဝံ ဘာဝနာယ စ အာနိသံသံ ဥပါယေန ပထေန ပစ္စဝေက္ခိတွာ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ. ဧသေဝ နယော သဗ္ဗတ္ထ. ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ ဘာဝနာ ဟေဋ္ဌာ ဝိတ္ထာရိတာဝ. ယံ ဟိဿာတိ ဧတေသု ဗောဇ္ဈင်္ဂေသု ယံကိဉ္စိ အဿ. အာသဝုပ္ပတ္တိယံ ပနေတ္ထ ဣမေသံ အရိယမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာနံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ အဘာဝိတတ္တာ ယေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ ကာမာသဝါဒယော အာသဝါ၊ ဘာဝယတော ဧဝံသ တေ န ဟောန္တီတိ အယံ နယော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမေ ဝုစ္စန္တီတိ ဣမေ ကာမာသဝါဒယော အာသဝါ ဣမာယ လောကုတ္တရာယ ဗောဇ္ဈင်္ဂဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗာတိ ဝုစ္စန္တိ. ဣမေဟိ ဆဟာကာရေဟိ ပဟီနာသဝံ ဘိက္ခုံ ထောမေန္တော ယတော ခေါ၊ ဘိက္ခဝေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ယတောတိ သာမိဝစနေ တော-ကာရော၊ ယဿာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပေါရာဏာ ပန ယမှိ ကာလေတိ ဝဏ္ဏယန္တိ. ယေ အာသဝါ သံဝရာ ပဟာတဗ္ဗာ၊ တေ သံဝရာ ပဟီနာ ဟောန္တီတိ ယေ အာသဝါ သံဝရေန ပဟာတဗ္ဗာ၊ တေ သံဝရေနေဝ ပဟီနာ ဟောန္တိ၊ န အပ္ပဟီနေသုယေဝ ပဟီနသညီ ဟောတီတိ.