၁၀. မဟာပဒေသသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၈၀. ဒသမေ ဘောဂနဂရေ ဝိဟရတီတိ ပရိနိဗ္ဗာနသမယေ စာရိကံ စရန္တော တံ နဂရံ ပတွာ တတ္ထ ဝိဟရတိ. အာနန္ဒစေတိယေတိ အာနန္ဒယက္ခဿ ဘဝနဋ္ဌာနေ ပတိဋ္ဌိတဝိဟာရေ. မဟာပဒေသေတိ မဟာဩကာသေ မဟာအပဒေသေ ဝါ၊ ဗုဒ္ဓါဒယော မဟန္တေ မဟန္တေ အပဒိသိတွာ ဝုတ္တာနိ မဟာကာရဏာနီတိ အတ္ထော. နေဝ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗန္တိ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌေဟိ သာဓုကာရံ ဒတွာ ပုဗ္ဗေဝ န သောတဗ္ဗံ. ဧဝံ ကတေ ဟိ ပစ္ဆာ ‘‘ဣဒံ န သမေတီ’’တိ ဝုစ္စမာနောပိ ‘‘ကိံ ပုဗ္ဗေဝ အယံ ဓမ္မော၊ ဣဒါနိ န ဓမ္မော’’တိ ဝတွာ လဒ္ဓိံ န ဝိဿဇ္ဇေတိ. နပ္ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗန္တိ ‘‘ကိံ ဧသ ဗာလော ဝဒတီ’’တိ ဧဝံ ပုဗ္ဗေဝ န ဝတ္တဗ္ဗံ. ဧဝံ ဝုတ္တေ ဟိ ဝတ္တုံ ယုတ္တမ္ပိ န ဝက္ခတိ. တေနာဟ – အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာတိ. ပဒဗျဉ္ဇနာနီတိ ပဒသင်္ခါတာနိ ဗျဉ္ဇနာနိ. သာဓုကံ ဥဂ္ဂဟေတွာတိ ‘‘ဣမသ္မိံ ဌာနေ ပါဠိ ဝုတ္တာ၊ ဣမသ္မိံ ဌာနေ အတ္ထော ဝုတ္တော၊ ဣမသ္မိံ ဌာနေ အနုသန္ဓိ ကထိတာ၊ ဣမသ္မိံ ဌာနေ ပုဗ္ဗာပရံ ကထိတ’’န္တိ သုဋ္ဌု ဂဟေတွာ. သုတ္တေ ဩတာရေတဗ္ဗာနီတိ သုတ္တေ ဩတရိတဗ္ဗာနိ. ဝိနယေ သန္ဒဿေတဗ္ဗာနီတိ ဝိနယေ သံသန္ဒေတဗ္ဗာနိ.

ဧတ္ထ စ သုတ္တန္တိ ဝိနယော ဝုတ္တော. ယထာဟ – ‘‘ကတ္ထ ပဋိက္ခိတ္တံ၊ သာဝတ္ထိယံ သုတ္တဝိဘင်္ဂေ’’တိ (စူဠဝ. ၄၅၇) ဝိနယောတိ ခန္ဓကော. ယထာဟ – ‘‘ဝိနယာတိသာရေ’’တိ. ဧဝံ ဝိနယပိဋကမ္ပိ န ပရိယာဒိယတိ. ဥဘတောဝိဘင်္ဂါ ပန သုတ္တံ၊ ခန္ဓကပရိဝါရာ ဝိနယောတိ ဧဝံ ဝိနယပိဋကံ ပရိယာဒိယတိ. အထ ဝါ သုတ္တန္တပိဋကံ သုတ္တံ၊ ဝိနယပိဋကံ ဝိနယောတိ ဧဝံ ဒွေယေဝ ပိဋကာနိ ပရိယာဒိယန္တိ. သုတ္တန္တာဘိဓမ္မပိဋကာနိ ဝါ သုတ္တံ၊ ဝိနယပိဋကံ ဝိနယောတိ ဧဝမ္ပိ တီဏိ ပိဋကာနိ န တာဝ ပရိယာဒိယန္တိ. အသုတ္တနာမကဉှိ ဗုဒ္ဓဝစနံ နာမ အတ္ထိ. သေယျထိဒံ – ဇာတကံ ပဋိသမ္ဘိဒါ နိဒ္ဒေသော သုတ္တနိပါတော ဓမ္မပဒံ ဥဒါနံ ဣတိဝုတ္တကံ ဝိမာနဝတ္ထု ပေတဝတ္ထု ထေရဂါထာ ထေရီဂါထာ အပဒါနန္တိ.

သုဒိန္နတ္ထေရော ပန ‘‘အသုတ္တနာမကံ ဗုဒ္ဓဝစနံ နတ္ထီ’’တိ တံ သဗ္ဗံ ပဋိက္ခိပိတွာ ‘‘တီဏိ ပိဋကာနိ သုတ္တံ၊ ဝိနယော ပန ကာရဏ’’န္တိ အာဟ. တတော တံ ကာရဏံ ဒဿေန္တော ဣဒံ သုတ္တမာဟရိ –

‘‘ယေ ခေါ တွံ၊ ဂေါတမိ၊ ဓမ္မေ ဇာနေယျာသိ၊ ဣမေ ဓမ္မာ သရာဂါယ သံဝတ္တန္တိ နော ဝိရာဂါယ၊ သံယောဂါယ သံဝတ္တန္တိ နော ဝိသံယောဂါယ၊ သဥပါဒါနာယ သံဝတ္တန္တိ နော အနုပါဒါနာယ၊ မဟိစ္ဆတာယ သံဝတ္တန္တိ နော အပ္ပိစ္ဆတာယ၊ အသန္တုဋ္ဌိယာ သံဝတ္တန္တိ နော သန္တုဋ္ဌိယာ၊ ကောသဇ္ဇာယ သံဝတ္တန္တိ နော ဝီရိယာရမ္ဘာယ၊ သင်္ဂဏိကာယ သံဝတ္တန္တိ နော ပဝိဝေကာယ၊ အာစယာယ သံဝတ္တန္တိ နော အပစယာယ. ဧကံသေန၊ ဂေါတမိ၊ ဇာနေယျာသိ ‘နေသော ဓမ္မော နေသော ဝိနယော နေတံ သတ္ထု သာသန’န္တိ.

‘‘ယေ စ ခေါ တွံ၊ ဂေါတမိ၊ ဓမ္မေ ဇာနေယျာသိ၊ ဣမေ ဓမ္မာ ဝိရာဂါယ သံဝတ္တန္တိ နော သရာဂါယ၊ ဝိသံယောဂါယ သံဝတ္တန္တိ နော သံယောဂါယ. အနုပါဒါနာယ သံဝတ္တန္တိ နော သဥပါဒါနာယ၊ အပ္ပိစ္ဆတာယ သံဝတ္တန္တိ နော မဟိစ္ဆတာယ၊ သန္တုဋ္ဌိယာ သံဝတ္တန္တိ နော အသန္တုဋ္ဌိယာ၊ ဝီရိယာရမ္ဘာယ သံဝတ္တန္တိ နော ကောသဇ္ဇာယ၊ ပဝိဝေကာယ သံဝတ္တန္တိ နော သင်္ဂဏိကာယ၊ အပစယာယ သံဝတ္တန္တိ နော အာစယာယ. ဧကံသေန၊ ဂေါတမိ၊ ဇာနေယျာသိ ‘ဧသော ဓမ္မော ဧသော ဝိနယော ဧတံ သတ္ထု သာသန’’’န္တိ (စူဠဝ. ၄၀၆၊ အ. နိ. ၈.၅၃).

တသ္မာ သုတ္တေတိ တေပိဋကဗုဒ္ဓဝစနေ ဩတာရေတဗ္ဗာနိ. ဝိနယေတိ ဧတသ္မိံ ရာဂါဒိဝိနယကာရဏေ သံသန္ဒေတဗ္ဗာနီတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. န စေဝ သုတ္တေ ဩတရန္တီတိ သုတ္တပဋိပါဋိယာ ကတ္ထစိ အနာဂန္တွာ ဆလ္လိံ ဥဋ္ဌပေတွာ ဂုဠှဝေဿန္တရ-ဂုဠှဥမ္မဂ္ဂ-ဂုဠှဝိနယဝေဒလ္လပိဋကာနံ အညတရတော အာဂတာနိ ပညာယန္တီတိ အတ္ထော. ဧဝံ အာဂတာနိ ဟိ ရာဂါဒိဝိနယေ စ အပညာယမာနာနိ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗာနိ ဟောန္တိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ဣတိ ဟိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဆဍ္ဍေယျာထာ’’တိ. ဧတေနုပါယေန သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတုတ္ထံ မဟာပဒေသံ ဓာရေယျာထာတိ ဣမံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတုတ္ထံ ဓမ္မဿ ပတိဋ္ဌာနောကာသံ ဓာရေယျာထာတိ.

သဉ္စေတနိယဝဂ္ဂေါ တတိယော.