၄. စတုတ္ထပဏ္ဏာသကံ
(၁၆) ၁. ဣန္ဒြိယဝဂ္ဂေါ
၁. ဣန္ဒြိယသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ
၁၅၁. စတုတ္ထဿ ပဌမေ သဒ္ဓါဓုရေန ဣန္ဒဋ္ဌံ ကရောတီတိ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဒုတိယေ အဿဒ္ဓိယေ အကမ္ပနဋ္ဌေန သဒ္ဓါဗလံ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. တတိယေ အနဝဇ္ဇဗလန္တိ နိဒ္ဒေါသဗလံ. သင်္ဂဟဗလန္တိ သင်္ဂဏှိတဗ္ဗယုတ္တကာနံ သင်္ဂဏှနဗလံ. စတုတ္ထပဉ္စမာနိ ဥတ္တာနာနေဝ.
၆. ကပ္ပသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၅၆. ဆဋ္ဌေ သံဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္ထ တယော သံဝဋ္ဋာ အာပေါသံဝဋ္ဋော၊ တေဇောသံဝဋ္ဋော၊ ဝါယောသံဝဋ္ဋောတိ. တိဿော သံဝဋ္ဋသီမာ အာဘဿရာ၊ သုဘကိဏှာ၊ ဝေဟပ္ဖလာတိ. ယဒါ ကပ္ပေါ တေဇေန သံဝဋ္ဋတိ၊ အာဘဿရတော ဟေဋ္ဌာ အဂ္ဂိနာ ဍယှတိ. ယဒါ အာပေန သံဝဋ္ဋတိ၊ သုဘကိဏှတော ဟေဋ္ဌာ ဥဒကေန ဝိလီယတိ. ယဒါ ဝါတေန သံဝဋ္ဋတိ၊ ဝေဟပ္ဖလတော ဟေဋ္ဌာ ဝါတေန ဝိဒ္ဓံသတိ. ဝိတ္ထာရတော ပန သဒါပိ ဧကံ ဗုဒ္ဓက္ခေတ္တံ ဝိနဿတိ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ၊ ဝိတ္ထာရကထာ ပန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၄၀၃-၄၀၄ အာဒယော) ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ.
၇. ရောဂသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၅၇. သတ္တမေ ဝိဃာတဝါတိ မဟိစ္ဆာပစ္စယေန ဝိဃာတေန ဒုက္ခေန သမန္နာဂတော. အသန္တုဋ္ဌောတိ စတူသု ပစ္စယေသု တီဟိ သန္တောသေဟိ အသန္တုဋ္ဌော. အနဝညပ္ပဋိလာဘာယာတိ ပရေဟိ အနဝဇာနနဿ ပဋိလာဘတ္ထာယ. လာဘသက္ကာရသိလောကပ္ပဋိလာဘာယာတိ သုသင်္ခတစတုပစ္စယသင်္ခါတဿ လာဘသက္ကာရဿ စေဝ ဝဏ္ဏဘဏနသင်္ခါတဿ သိလောကဿ စ ပဋိလာဘတ္ထာယ. သင်္ခါယ ကုလာနိ ဥပသင်္ကမတီတိ ‘‘ဣတိ မံ ဧတေ ဇာနိဿန္တီ’’တိ ဇာနနတ္ထာယ ကုလာနိ ဥပသင်္ကမတိ. သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော.
၈. ပရိဟာနိသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၅၈. အဋ္ဌမေ ဂမ္ဘီရေသူတိ အတ္ထဂမ္ဘီရေသု. ဌာနာဌာနေသူတိ ကာရဏာကာရဏေသု. န ကမတီတိ နာဝဂါဟတိ နပ္ပဝတ္တတိ. ပညာစက္ခူတိ ဧတ္ထ ဥဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာပညာပိ ဝဋ္ဋတိ၊ သမ္မသနပ္ပဋိဝေဓပညာပိ ဝဋ္ဋတိယေဝ.
၉. ဘိက္ခုနီသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၅၉. နဝမေ ဧဟိ တွန္တိ ထေရေ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ တံ ပဟိဏိတုံ ဧဝမာဟ. သသီသံ ပါရုပိတွာတိ သဟ သီသေန ကာယံ ပါရုပိတွာ. မဉ္စကေ နိပဇ္ဇီတိ ဝေဂေန မဉ္စကံ ပညာပေတွာ တတ္ထ နိပဇ္ဇိ. ဧတဒဝေါစာတိ တဿာကာရံ သလ္လက္ခေတွာ လောဘပ္ပဟာနတ္ထာယ သဏှေနေဝ အသုဘကထံ ကထေတုံ ဧတံ အဝေါစ. အာဟာရသမ္ဘူတောတိ အာဟာရေန သမ္ဘူတော အာဟာရံ နိဿာယ ဝဍ္ဎိတော. အာဟာရံ နိဿာယ အာဟာရံ ပဇဟတီတိ ပစ္စုပ္ပန္နံ ကဗဠီကာရာဟာရံ နိဿာယ တံ ဧဝံ ယောနိသော သေဝမာနော ပုဗ္ဗကမ္မသင်္ခါတံ အာဟာရံ ပဇဟတိ. ပစ္စုပ္ပန္နေပိ ပန ကဗဠီကာရာဟာရေ နိကန္တိတဏှာ ပဇဟိတဗ္ဗာ.
တဏှံ ပဇဟတီတိ ဣဒါနိ ဧဝံ ပဝတ္တံ ပစ္စုပ္ပန္နတဏှံ နိဿာယ ဝဋ္ဋမူလိကံ ပုဗ္ဗတဏှံ ပဇဟတိ. အယံ ပန ပစ္စုပ္ပန္နတဏှာ ကုသလာ အကုသလာတိ? အကုသလာ. သေဝိတဗ္ဗာ န သေဝိတဗ္ဗာတိ? သေဝိတဗ္ဗာ. ပဋိသန္ဓိံ အာကဍ္ဎတိ နာကဍ္ဎတီတိ? နာကဍ္ဎတိ. ဧတိဿာပိ ပန ပစ္စုပ္ပန္နာယ သေဝိတဗ္ဗတဏှာယ နိကန္တိ ပဇဟိတဗ္ဗာယေဝ. သော ဟိ နာမ အာယသ္မာ အာသဝါနံ ခယာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿတိ၊ ကိမင်္ဂံ ပနာဟန္တိ ဧတ္ထ ကိမင်္ဂံ ပနာတိ ကာရဏပရိဝိတက္ကနမေတံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – သော အာယသ္မာ အရဟတ္တဖလံ သစ္ဆိကတွာ ဝိဟရိဿတိ၊ အဟံ ကေန ကာရဏေန န သစ္ဆိကတွာ ဝိဟရိဿာမိ. သောပိ ဟိ အာယသ္မာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿေဝ ပုတ္တော၊ အဟမ္ပိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿေဝ ပုတ္တော၊ မယှမ္ပေတံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ. မာနံ နိဿာယာတိ ဣဒံ ဧဝံ ဥပ္ပန္နသေဝိတဗ္ဗမာနံ နိဿာယ. မာနံ ပဇဟတီတိ ဝဋ္ဋမူလကံ ပုဗ္ဗမာနံ ပဇဟတိ. ယံ နိဿာယ ပနေသ တံ ပဇဟတိ၊ သောပိ တဏှာ ဝိယ အကုသလော စေဝ သေဝိတဗ္ဗော စ၊ နော စ ပဋိသန္ဓိံ အာကဍ္ဎတိ. နိကန္တိ ပန တသ္မိမ္ပိ ပဇဟိတဗ္ဗာဝ.
သေတုဃာတော ဝုတ္တော ဘဂဝတာတိ ပဒဃာတော ပစ္စယဃာတော ဗုဒ္ဓေန ဘဂဝတာ ကထိတော. ဣတိ ဣမေဟိ စတူဟိ အင်္ဂေဟိ ထေရေ ဒေသနံ ဝိနိဝဋ္ဋေန္တေ တဿာ ဘိက္ခုနိယာ ထေရံ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပန္နော ဆန္ဒရာဂေါ အပဂဉ္ဆိ. သာပိ ထေရံ ခမာပေတုံ အစ္စယံ ဒေသေသိ၊ ထေရောပိဿာ ပဋိဂ္ဂဏှိ. တံ ဒဿေတုံ အထ ခေါ သာ ဘိက္ခုနီတိအာဒိ ဝုတ္တံ.
၁၀. သုဂတဝိနယသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၆၀. ဒသမေ ဒုဂ္ဂဟိတန္တိ ဥပ္ပဋိပါဋိယာ ဂဟိတံ. ပရိယာပုဏန္တီတိ ဝဠဉ္ဇေန္တိ ကထေန္တိ. ပဒဗျဉ္ဇနေဟီတိ ဧတ္ထ ပဒမေဝ အတ္ထဿ ဗျဉ္ဇနတော ဗျဉ္ဇနန္တိ ဝုတ္တံ. ဒုန္နိက္ခိတ္တဿာတိ ဒုဋ္ဌု နိက္ခိတ္တဿ ဥပ္ပဋိပါဋိယာ ဌပိတဿ. အတ္ထောပိ ဒုန္နယော ဟောတီတိ အဋ္ဌကထာ နီဟရိတွာ ကထေတုံ န သက္ကာ ဟောတိ. ဆိန္နမူလကောတိ မူလဘူတာနံ ဘိက္ခူနံ ဥပစ္ဆိန္နတ္တာ ဆိန္နမူလကော. အပ္ပဋိသရဏောတိ အပ္ပတိဋ္ဌော. ဗာဟုလိကာတိ ပစ္စယဗာဟုလ္လာယ ပဋိပန္နာ. သာထလိကာတိ တိဿော သိက္ခာ သိထိလဂ္ဂဟဏေန ဂဏှနကာ. ဩက္ကမနေ ပုဗ္ဗင်္ဂမာတိ ပဉ္စ နီဝရဏာနိ အဝဂမနတော ဩက္ကမနန္တိ ဝုစ္စန္တိ၊ တတ္ထ ပုဗ္ဗင်္ဂမာတိ အတ္ထော. ပဝိဝေကေတိ တိဝိဓေ ဝိဝေကေ. နိက္ခိတ္တဓုရာတိ နိဗ္ဗီရိယာ. ဣမိနာ နယေန ပန သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.
ဣန္ဒြိယဝဂ္ဂေါ ပဌမော.
(၁၇) ၂. ပဋိပဒါဝဂ္ဂေါ
၁. သံခိတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၆၁. ဒုတိယဿ ပဌမေ သုခပဋိက္ခေပေန ဒုက္ခာ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗတော ပဋိပဒါ ဧတိဿာတိ ဒုက္ခာပဋိပဒါ. အသီဃပ္ပဝတ္တိတာယ ဂရုဘာဝေန ဒန္ဓာ အဘိညာ ဧတိဿာတိ ဒန္ဓာဘိညာ. ဣမိနာဝ နယေန သဗ္ဗပဒေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.
၂. ဝိတ္ထာရသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၆၂. ဒုတိယေ အဘိက္ခဏန္တိ အဘိဏှံ. အာနန္တရိယန္တိ အနန္တရဝိပါကဒါယကံ မဂ္ဂသမာဓိံ. အာသဝါနံ ခယာယာတိ အရဟတ္တဖလတ္ထာယ. ပဉ္စိန္ဒြိယာနီတိ ဝိပဿနာပဉ္စမကာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ. ပညိန္ဒြိယန္တိ ဟိ ဧတ္ထ ဝိပဿနာပညာဝ ပညိန္ဒြိယန္တိ အဓိပ္ပေတံ. သေသမေတ္ထ ပါဠိဝသေန ဥတ္တာနမေဝ.
ဣမာသံ ပန ပဋိပဒါနံ အယံ အာဝိဘာဝကထာ – ဣဓ ဘိက္ခု ပုဗ္ဗေ အကတာဘိနိဝေသော ပုဗ္ဗဘာဂေ ရူပပရိဂ္ဂဟေ ကိလမတိ၊ အရူပပရိဂ္ဂဟေ ကိလမတိ၊ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟေ ကိလမတိ၊ တီသု အဒ္ဓါသု ကိလမတိ၊ မဂ္ဂါမဂ္ဂေ ကိလမတိ. ဧဝံ ပဉ္စသု ဌာနေသု ကိလမန္တော ဝိပဿနံ ပါပုဏာတိ. ဝိပဿနံ ပတွာပိ ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနေ၊ ဘင်္ဂါနုပဿနေ၊ ဘယတုပဋ္ဌာနေ၊ အာဒီနဝါနုပဿနေ၊ နိဗ္ဗိဒါနုပဿနေ၊ မုစ္စိတုကမျတာဉာဏေ၊ သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏေ၊ အနုလောမဉာဏေ၊ ဂေါတြဘုဉာဏေတိ ဣမေသု နဝသု ဝိပဿနာဉာဏေသုပိ ကိလမိတွာဝ လောကုတ္တရမဂ္ဂံ ပါပုဏာတိ. တဿ သော လောကုတ္တရမဂ္ဂေါ ဧဝံ ဒုက္ခေန ဂရုဘာဝေန သစ္ဆိကတတ္တာ ဒုက္ခပဋိပဒေါ ဒန္ဓာဘိညော နာမ ဇာတော. ယော ပန ပုဗ္ဗဘာဂေ ပဉ္စသု ဉာဏေသု ကိလမန္တော အပရဘာဂေ နဝသု ဝိပဿနာဉာဏေသု အကိလမိတွာဝ မဂ္ဂံ သစ္ဆိကရောတိ၊ တဿ သော မဂ္ဂေါ ဧဝံ ဒုက္ခေန အဂရုဘာဝေန သစ္ဆိကတတ္တာ ဒုက္ခပဋိပဒေါ ခိပ္ပါဘိညော နာမ ဇာတော. ဣမိနာ ဥပါယေန ဣတရာပိ ဒွေ ဝေဒိတဗ္ဗာ.
ဂေါဏပရိယေသကဥပမာဟိ စေတာ ဝိဘာဝေတဗ္ဗာ – ဧကဿ ဟိ ပုရိသဿ စတ္တာရော ဂေါဏာ ပလာယိတွာ အဋဝိံ ပဝိဋ္ဌာ. သော သကဏ္ဋကေ သဂဟနေ ဝနေ တေ ပရိယေသန္တော ဂဟနမဂ္ဂေနေဝ ကိစ္ဆေန ကသိရေန ဂန္တွာ ဂဟနဋ္ဌာနေယေဝ နိလီနေ ဂေါဏေပိ ကိစ္ဆေန ကသိရေန အဒ္ဒသ. ဧကော ကိစ္ဆေန ဂန္တွာ အဗ္ဘောကာသေ ဌိတေ ခိပ္ပမေဝ အဒ္ဒသ. အပရော အဗ္ဘောကာသမဂ္ဂေန သုခေန ဂန္တွာ ဂဟနဋ္ဌာနေ နိလီနေ ကိစ္ဆေန ကသိရေန အဒ္ဒသ. အပရော အဗ္ဘောကာသမဂ္ဂေနေဝ သုခေန ဂန္တွာ အဗ္ဘောကာသေ ဌိတေယေဝ ခိပ္ပံ အဒ္ဒသ. တတ္ထ စတ္တာရော ဂေါဏာ ဝိယ စတ္တာရော အရိယမဂ္ဂါ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ ဂေါဏပရိယေသကော ပုရိသော ဝိယ ယောဂါဝစရော၊ ဂဟနမဂ္ဂေန ကိစ္ဆေန ကသိရေန ဂမနံ ဝိယ ပုဗ္ဗဘာဂေ ပဉ္စသု ဉာဏေသု ကိလမတော ဒုက္ခာပဋိပဒါ. ဂဟနဋ္ဌာနေ နိလီနာနံ ကိစ္ဆေနေဝ ဒဿနံ ဝိယ အပရဘာဂေ နဝသု ဉာဏေသု ကိလမန္တဿ အရိယမဂ္ဂါနံ ဒဿနံ. ဣမိနာ ဥပါယေန သေသဥပမာပိ ယောဇေတဗ္ဗာ.
၃. အသုဘသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၆၃. တတိယေ အသုဘာနုပဿီ ကာယေ ဝိဟရတီတိ အတ္တနော ကရဇကာယေ ‘‘ယထာ ဧတံ၊ တထာ ဣဒ’’န္တိ ဣမိနာ နယေန ဗဟိဒ္ဓါ ဒိဋ္ဌာနံ ဒသန္နံ အသုဘာနံ ဥပသံဟရဏဝသေန အသုဘာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ အတ္တနော ကာယံ အသုဘတော ပဋိကူလတော ဉာဏေန ပဿတီတိ အတ္ထော. အာဟာရေ ပဋိကူလသညီတိ နဝန္နံ ပါဋိကုလျာနံ ဝသေန ကဗဠီကာရာဟာရေ ပဋိကူလသညီ. သဗ္ဗလောကေ အနဘိရတိသညီတိ သဗ္ဗသ္မိမ္ပိ တေဓာတုကေ လောကသန္နိဝါသေ အနဘိရတာယ ဥက္ကဏ္ဌိတသညာယ သမန္နာဂတော. သဗ္ဗသင်္ခါရေသု အနိစ္စာနုပဿီတိ သဗ္ဗေပိ တေဘူမကသင်္ခါရေ အနိစ္စတော အနုပဿန္တော. မရဏသညာတိ မရဏံ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပန္နသညာ. အဇ္ဈတ္တံ သူပဋ္ဌိတာ ဟောတီတိ နိယကဇ္ဈတ္တေ သုဋ္ဌု ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. ဧတ္တာဝတာ ဗလဝဝိပဿနာ ကထိတာ. သေခဗလာနီတိ သိက္ခနကာနံ ဗလာနိ. သေသမေတ္ထ ပါဠိဝသေန ဥတ္တာနမေဝ. ‘‘အသုဘာနုပဿီ’’တိအာဒီနိ ပန ဒုက္ခာယ ပဋိပဒါယ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တာနိ၊ ပဌမဇ္ဈာနာဒီနိ သုခါယ. အသုဘာဒီနိ ဟိ ပဋိကူလာရမ္မဏာနိ၊ တေသု ပန ပကတိယာဝ သမ္ပိယာယမာနံ စိတ္တံ အလ္လီယတိ. တသ္မာ တာနိ ဘာဝေန္တော ဒုက္ခပဋိပဒံ ပဋိပန္နော နာမ ဟောတိ. ပဌမဇ္ဈာနာဒီနိ ပဏီတသုခါနိ၊ တသ္မာ တာနိ ပဋိပန္နော သုခပဋိပဒံ ပဋိပန္နော နာမ ဟောတိ.
အယံ ပနေတ္ထ သဗ္ဗသာဓာရဏာ ဥပမာ – သင်္ဂါမာဝစရပုရိသော ဟိ ဖလကကောဋ္ဌကံ ကတွာ ပဉ္စာဝုဓာနိ သန္နယှိတွာ သင်္ဂါမံ ပဝိသတိ၊ သော အန္တရာ ဝိဿမိတုကာမော ဖလကကောဋ္ဌကံ ပဝိသိတွာ ဝိဿမတိ စေဝ ပါနဘောဇနာဒီနိ စ ပဋိသေဝတိ. တတော ပုန သင်္ဂါမံ ပဝိသိတွာ ကမ္မံ ကရောတိ. တတ္ထ သင်္ဂါမော ဝိယ ကိလေသသင်္ဂါမော ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ဖလကကောဋ္ဌကော ဝိယ ပဉ္စနိဿယဗလာနိ၊ သင်္ဂါမပဝိသနပုရိသော ဝိယ ယောဂါဝစရော၊ ပဉ္စာဝုဓသန္နာဟော ဝိယ ဝိပဿနာပဉ္စမာနိ ဣန္ဒြိယာနိ၊ သင်္ဂါမံ ပဝိသနကာလော ဝိယ ဝိပဿနာယ ကမ္မကရဏကာလော၊ ဝိဿမိတုကာမဿ ဖလကကောဋ္ဌကံ ပဝိသိတွာ ဝိဿမနပါနဘောဇနာနိ ပဋိသေဝနကာလော ဝိယ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တဿ စိတ္တုပ္ပါဒဿ နိရဿာဒက္ခဏေ ပဉ္စ ဗလာနိ နိဿာယ စိတ္တံ သမ္ပဟံသနကာလော၊ ဝိဿမိတွာ ခါဒိတွာ ပိဝိတွာ စ ပုန သင်္ဂါမဿ ပဝိသနကာလော ဝိယ ပဉ္စဟိ ဗလေဟိ စိတ္တံ သမ္ပဟံသေတွာ ပုန ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တဿ ဝိဝဋ္ဋေတွာ အရဟတ္တဂ္ဂဟဏကာလော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမသ္မိံ ပန သုတ္တေ ဗလာနိ စေဝ ဣန္ဒြိယာနိ စ မိဿကာနေဝ ကထိတာနီတိ.
၄. ပဌမခမသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၆၄. စတုတ္ထေ အက္ခမာတိ အနဓိဝါသိကပဋိပဒါ. ခမာတိ အဓိဝါသိကပဋိပဒါ. ဒမာတိ ဣန္ဒြိယဒမနပဋိပဒါ. သမာတိ အကုသလဝိတက္ကာနံ ဝူပသမနပဋိပဒါ. ရောသန္တံ ပဋိရောသတီတိ ဃဋ္ဋေန္တံ ပဋိဃဋ္ဋေတိ. ဘဏ္ဍန္တံ ပဋိဘဏ္ဍတီတိ ပဟရန္တံ ပဋိပဟရတိ. ပဉ္စမဆဋ္ဌာနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ.
၇. မဟာမောဂ္ဂလ္လာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၆၇. သတ္တမေ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရဿ ဟေဋ္ဌိမာ တယော မဂ္ဂါ သုခပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ အဟေသုံ၊ အရဟတ္တမဂ္ဂေါ ဒုက္ခပဋိပဒေါ ခိပ္ပါဘိညော. တသ္မာ ဧဝမာဟ – ‘‘ယာယံ ပဋိပဒါ ဒုက္ခာ ခိပ္ပါဘိညာ၊ ဣမံ မေ ပဋိပဒံ အာဂမ္မ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’’န္တိ.
၈. သာရိပုတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၆၈. အဋ္ဌမေ ဓမ္မသေနာပတိတ္ထေရဿ ဟေဋ္ဌိမာ တယော မဂ္ဂါ သုခပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ၊ အရဟတ္တမဂ္ဂေါ သုခပဋိပဒေါ ခိပ္ပါဘိညော. တသ္မာ ‘‘ယာယံ ပဋိပဒါ သုခါ ခိပ္ပါဘိညာ’’တိ အာဟ. ဣမေသု ပန ဒွီသုပိ သုတ္တေသု မိဿိကာဝ ပဋိပဒါ ကထိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.
၉. သသင်္ခါရသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၆၉. နဝမေ ပဌမဒုတိယပုဂ္ဂလာ သုက္ခဝိပဿကာ သသင်္ခါရေန သပ္ပယောဂေန သင်္ခါရနိမိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေန္တိ. တေသု ဧကော ဝိပဿနိန္ဒြိယာနံ ဗလဝတ္တာ ဣဓေဝ ကိလေသပရိနိဗ္ဗာနေန ပရိနိဗ္ဗာယတိ၊ ဧကော ဣန္ဒြိယာနံ ဒုဗ္ဗလတာယ ဣဓ အသက္ကောန္တော အနန္တရေ အတ္တဘာဝေ တဒေဝ မူလကမ္မဋ္ဌာနံ ပဋိလဘိတွာ သသင်္ခါရေန သပ္ပယောဂေန သင်္ခါရနိမိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတွာ ကိလေသပရိနိဗ္ဗာနေန ပရိနိဗ္ဗာယတိ၊ တတိယစတုတ္ထာ သမထယာနိကာ. တေသံ ဧကော အသင်္ခါရေန အပ္ပယောဂေန ဣန္ဒြိယာနံ ဗလဝတ္တာ ဣဓေဝ ကိလေသေ ခေပေတိ၊ ဧကော ဣန္ဒြိယာနံ ဒုဗ္ဗလတ္တာ ဣဓ အသက္ကောန္တော အနန္တရေ အတ္တဘာဝေ တဒေဝ မူလကမ္မဋ္ဌာနံ ပဋိလဘိတွာ အသင်္ခါရေန အပ္ပယောဂေန ကိလေသေ ခေပေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.
၁၀. ယုဂနဒ္ဓသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၇၀. ဒသမေ သမထပုဗ္ဗင်္ဂမန္တိ သမထံ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ ပုရေစာရိကံ ကတွာ. မဂ္ဂေါ သဉ္ဇာယတီတိ ပဌမော လောကုတ္တရမဂ္ဂေါ နိဗ္ဗတ္တတိ. သော တံ မဂ္ဂန္တိ ဧကစိတ္တက္ခဏိကမဂ္ဂဿ အာသေဝနာဒီနိ နာမ နတ္ထိ၊ ဒုတိယမဂ္ဂါဒယော ပန ဥပ္ပါဒေန္တော တမေဝ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတီတိ ဝုစ္စတိ. ဝိပဿနာပုဗ္ဗင်္ဂမန္တိ ဝိပဿနံ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ ပုရေစာရိကံ ကတွာ သမထံ ဘာဝေတိ၊ ပကတိယာ ဝိပဿနာလာဘီ ဝိပဿနာယ ဌတွာ သမာဓိံ ဥပ္ပါဒေတီတိ အတ္ထော.
ယုဂနဒ္ဓံ ဘာဝေတီတိ ယုဂနဒ္ဓံ ကတွာ ဘာဝေတိ. တတ္ထ တေနေဝ စိတ္တေန သမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ တေနေဝ သင်္ခါရေ သမ္မသိတုံ န သက္ကာ. အယံ ပန ယာဝတာ သမာပတ္တိယော သမာပဇ္ဇတိ၊ တာဝတာ သင်္ခါရေ သမ္မသတိ. ယာဝတာ သင်္ခါရေ သမ္မသတိ၊ တာဝတာ သမာပတ္တိယော သမာပဇ္ဇတိ. ကထံ? ပဌမဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇတိ၊ တတော ဝုဋ္ဌာယ သင်္ခါရေ သမ္မသတိ၊ သင်္ခါရေ သမ္မသိတွာ ဒုတိယဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇတိ. တတော ဝုဋ္ဌာယ ပုန သင်္ခါရေ သမ္မသတိ. သင်္ခါရေ သမ္မသိတွာ တတိယဇ္ဈာနံ။ပေ။ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇတိ၊ တတော ဝုဋ္ဌာယ သင်္ခါရေ သမ္မသတိ. ဧဝမယံ သမထဝိပဿနံ ယုဂနဒ္ဓံ ဘာဝေတိ နာမ.
ဓမ္မုဒ္ဓစ္စဝိဂ္ဂဟိတန္တိ သမထဝိပဿနာဓမ္မေသု ဒသဝိပဿနုပက္ကိလေသသင်္ခါတေန ဥဒ္ဓစ္စေန ဝိဂ္ဂဟိတံ၊ သုဂ္ဂဟိတန္တိ အတ္ထော. သော၊ အာဝုသော၊ သမယောတိ ဣမိနာ သတ္တန္နံ သပ္ပါယာနံ ပဋိလာဘကာလော ကထိတော. ယံ တံ စိတ္တန္တိ ယသ္မိံ သမယေ တံ ဝိပဿနာဝီထိံ ဩက္ကမိတွာ ပဝတ္တံ စိတ္တံ. အဇ္ဈတ္တမေဝ သန္တိဋ္ဌတီတိ ဝိပဿနာဝီထိံ ပစ္စောတ္ထရိတွာ တသ္မိံယေဝ ဂေါစရဇ္ဈတ္တသင်္ခါတေ အာရမ္မဏေ သန္တိဋ္ဌတိ. သန္နိသီဒတီတိ အာရမ္မဏဝသေန သမ္မာ နိသီဒတိ. ဧကောဒိ ဟောတီတိ ဧကဂ္ဂံ ဟောတိ. သမာဓိယတီတိ သမ္မာ အာဓိယတိ သုဋ္ဌပိတံ ဟောတိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.
ပဋိပဒါဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.
(၁၈) ၃. သဉ္စေတနိယဝဂ္ဂေါ
၁. စေတနာသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၇၁. တတိယဿ ပဌမေ ကာယေတိ ကာယဒွါရေ၊ ကာယဝိညတ္တိယာ သတီတိ အတ္ထော. ကာယသဉ္စေတနာဟေတူတိအာဒီသု ကာယသဉ္စေတနာ နာမ ကာယဒွါရေ စေတနာ ပကပ္ပနာ. သာ အဋ္ဌ ကာမာဝစရကုသလဝသေန အဋ္ဌဝိဓာ၊ အကုသလဝသေန ဒွါဒသဝိဓာတိ ဝီသတိဝိဓာ. တထာ ဝစီသဉ္စေတနာ၊ တထာ မနောသဉ္စေတနာ. အပိစေတ္ထ နဝ မဟဂ္ဂတစေတနာပိ လဗ္ဘန္တိ. ကာယသဉ္စေတနာဟေတူတိ ကာယသဉ္စေတနာပစ္စယာ. ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခန္တိ အဋ္ဌကုသလကမ္မပစ္စယာ နိယကဇ္ဈတ္တေ သုခံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဒွါဒသအကုသလကမ္မပစ္စယာ ဒုက္ခံ. သေသဒွါရေသုပိ ဧသေဝ နယော. အဝိဇ္ဇာပစ္စယာဝါတိ အဝိဇ္ဇာကာရဏေနေဝ. သစေ ဟိ အဝိဇ္ဇာ ဆာဒယမာနာ ပစ္စယော ဟောတိ၊ ဧဝံ သန္တေ တီသု ဒွါရေသု သုခဒုက္ခာနံ ပစ္စယဘူတာ စေတနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဣတိ မူလဘူတာယ အဝိဇ္ဇာယ ဝသေနေတံ ဝုတ္တံ.
သာမံ ဝါတိအာဒီသု ပရေဟိ အနာဏတ္တော သယမေဝ အဘိသင်္ခရောန္တော သာမံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ နာမ. ယံ ပန ပရေ သမာဒပေတွာ အာဏာပေတွာ ကာရေန္တိ၊ တဿ တံ ကာယသင်္ခါရံ ပရေ အဘိသင်္ခရောန္တိ နာမ. ယော ပန ကုသလံ ကုသလန္တိ အကုသလံ အကုသလန္တိ ကုသလဝိပါကံ ကုသလဝိပါကောတိ အကုသလဝိပါကံ အကုသလဝိပါကောတိ ဇာနန္တော ကာယဒွါရေ ဝီသတိဝိဓံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ အယံ သမ္ပဇာနော အဘိသင်္ခရောတိ နာမ. ယော ဧဝံ အဇာနန္တော အဘိသင်္ခရောတိ၊ အယံ အသမ္ပဇာနော အဘိသင်္ခရောတိ နာမ. သေသဒွါရေသုပိ ဧသေဝ နယော.
တတ္ထ အသမ္ပဇာနကမ္မံ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗံ – ဒဟရဒါရကာ ‘‘မာတာပိတူဟိ ကတံ ကရောမာ’’တိ စေတိယံ ဝန္ဒန္တိ၊ ပုပ္ဖပူဇံ ကရောန္တိ၊ ဘိက္ခုသံဃံ ဝန္ဒန္တိ၊ တေသံ ကုသလန္တိ အဇာနန္တာနမ္ပိ တံ ကုသလမေဝ ဟောတိ. တထာ မိဂပက္ခိအာဒယော တိရစ္ဆာနာ ဓမ္မံ သုဏန္တိ၊ သံဃံ ဝန္ဒန္တိ၊ စေတိယံ ဝန္ဒန္တိ၊ တေသံ ဇာနန္တာနမ္ပိ အဇာနန္တာနမ္ပိ တံ ကုသလမေဝ ဟောတိ. ဒဟရဒါရကာ ပန မာတာပိတရော ဟတ္ထပါဒေဟိ ပဟရန္တိ၊ ဘိက္ခူနံ တလသတ္တိကံ ဥဂ္ဂိရန္တိ၊ ဒဏ္ဍံ ခိပန္တိ၊ အက္ကောသန္တိ. ဂါဝိယော ဘိက္ခုသံဃံ အနုဗန္ဓန္တိ၊ သုနခါ အနုဗန္ဓန္တိ၊ ဍံသန္တိ၊ သီဟဗျဂ္ဃါဒယော အနုဗန္ဓန္တိ၊ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေန္တိ. တေသံ ဇာနန္တာနမ္ပိ အဇာနန္တာနမ္ပိ အကုသလကမ္မံ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
ဣဒါနိ တီသုပိ ဒွါရေသု အာယူဟနစေတနာ သမောဓာနေတဗ္ဗာ. သေယျထိဒံ – ကာယဒွါရေ သယံကတမူလိကာ ဝီသတိ စေတနာ၊ အာဏတ္တိမူလိကာ ဝီသတိ၊ သမ္ပဇာနမူလိကာ ဝီသတိ၊ အသမ္ပဇာနမူလိကာ ဝီသတီတိ အသီတိ စေတနာ ဟောန္တိ၊ တထာ ဝစီဒွါရေ. မနောဒွါရေ ပန ဧကေကသ္မိမ္ပိ ဝိကပ္ပေ ဧကူနတိံသ ကတွာ သတဉ္စ သောဠသ စ ဟောန္တိ. ဣတိ သဗ္ဗာပိ တီသု ဒွါရေသု ဒွေ သတာနိ ဆသတ္တတိ စ စေတနာ. တာ သဗ္ဗာပိ သင်္ခါရက္ခန္ဓောတေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆန္တိ၊ တံသမ္ပယုတ္တော ဝေဒယိတာကာရော ဝေဒနာက္ခန္ဓော၊ သဉ္ဇာနနာကာရော သညာက္ခန္ဓော၊ စိတ္တံ ဝိညာဏက္ခန္ဓော၊ ကာယော ဥပါဒါရူပံ၊ တဿ ပစ္စယာ စတဿော ဓာတုယော စတ္တာရိ ဘူတာနီတိ ဣမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဒုက္ခသစ္စံ နာမ.
ဣမေသု၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မေသု အဝိဇ္ဇာ အနုပတိတာတိ ဣမေသု ဝုတ္တပ္ပဘေဒေသု စေတနာဓမ္မေသု အဝိဇ္ဇာ သဟဇာတဝသေန စ ဥပနိဿယဝသေန စ အနုပတိတာ. ဧဝံ ဝဋ္ဋဉ္စေဝ ဝဋ္ဋမူလိကာ စ အဝိဇ္ဇာ ဒဿိတာ ဟောတိ.
ဧတ္တာဝတာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တဿ ခီဏာသဝဿ ဣဒါနိ ထုတိံ ကရောန္တော အဝိဇ္ဇာယတွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အသေသဝိရာဂနိရောဓာတိ အသေသဝိရာဂေန စေဝ အသေသနိရောဓေန စ. သော ကာယော န ဟောတီတိ ခီဏာသဝဿ ကာယေန ကရဏကမ္မံ ပညာယတိ၊ စေတိယင်္ဂဏသမ္မဇ္ဇနံ ဗောဓိယင်္ဂဏသမ္မဇ္ဇနံ အဘိက္ကမနံ ပဋိက္ကမနံ ဝတ္တာနုဝတ္တကရဏန္တိ ဧဝမာဒိ. ကာယဒွါရေ ပနဿ ဝီသတိ စေတနာ အဝိပါကဓမ္မတံ အာပဇ္ဇန္တိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘သော ကာယော န ဟောတိ၊ ယံ ပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခ’’န္တိ. ကာယဒွါရပ္ပဝတ္တာ ဟိ စေတနာ ဣဓ ကာယောတိ အဓိပ္ပေတာ. သေသဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. ခေတ္တန္တိအာဒီနိပိ ကုသလာကုသလကမ္မဿေဝ နာမာနိ. တဉှိ ဝိပါကဿ ဝိရုဟနဋ္ဌာနဋ္ဌေန ခေတ္တံ၊ ပတိဋ္ဌာနဋ္ဌေန ဝတ္ထု၊ ကာရဏဋ္ဌေန အာယတနံ၊ အဓိကရဏဋ္ဌေန အဓိကရဏန္တိ ဝုစ္စတိ.
ဣတိ သတ္ထာ ဧတ္တကေန ဌာနေန တီဟိ ဒွါရေဟိ အာယူဟိတကမ္မံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တဿ ကမ္မဿ ဝိပစ္စနဋ္ဌာနံ ဒဿေတုံ စတ္တာရောမေ ဘိက္ခဝေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အတ္တဘာဝပ္ပဋိလာဘာတိ ပဋိလဒ္ဓအတ္တဘာဝါ. အတ္တသဉ္စေတနာ ကမတီတိ အတ္တနာ ပကပ္ပိတစေတနာ ဝဟတိ ပဝတ္တတိ.
အတ္တသဉ္စေတနာဟေတု တေသံ သတ္တာနံ တမှာ ကာယာ စုတိ ဟောတီတိအာဒီသု ခိဍ္ဍာပဒေါသိကာ ဒေဝါ အတ္တသဉ္စေတနာဟေတု စဝန္တိ. တေသဉှိ နန္ဒနဝနစိတ္တလတာဝနဖာရုသကဝနာဒီသု ဒိဗ္ဗရတိသမပ္ပိတာနံ ကီဠန္တာနံ ပါနဘောဇနေ သတိ သမ္မုဿတိ၊ တေ အာဟာရုပစ္ဆေဒေန အာတပေ ခိတ္တမာလာ ဝိယ မိလာယန္တိ. မနောပဒေါသိကာ ဒေဝါ ပရသဉ္စေတနာဟေတု စဝန္တိ၊ ဧတေ စာတုမဟာရာဇိကာ ဒေဝါ. တေသု ကိရ ဧကော ဒေဝပုတ္တော ‘‘နက္ခတ္တံ ကီဠိဿာမီ’’တိ သပရိဝါရော ရထေန ဝီထိံ ပဋိပဇ္ဇတိ. အထညော နိက္ခမန္တော တံ ပုရတော ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘‘ကိံ၊ ဘော၊ အယံ ကပဏော အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ ဝိယ ဧတံ ဒိသွာ ပီတိယာ ဥဒ္ဓုမာတော ဝိယ ဂဇ္ဇမာနော ဝိယ စ ဂစ္ဆတီ’’တိ ကုဇ္ဈတိ. ပုရတော ဂစ္ဆန္တောပိ နိဝတ္တိတွာ တံ ကုဒ္ဓံ ဒိသွာ ကုဒ္ဓါ နာမ သုဝိဇာနာ ဟောန္တီတိ ကုဒ္ဓဘာဝမဿ ဉတွာ ‘‘တွံ ကုဒ္ဓေါ မယှံ ကိံ ကရိဿသိ၊ အယံ သမ္ပတ္တိ မယာ ဒါနသီလာဒီနံ ဝသေန လဒ္ဓါ၊ န တုယှံ ဝသေနာ’’တိ ပဋိကုဇ္ဈတိ. ဧကသ္မိဉှိ ကုဒ္ဓေ ဣတရော အကုဒ္ဓေါ ရက္ခတိ၊ ဥဘောသု ပန ကုဒ္ဓေသု ဧကဿ ကောဓော ဣတရဿ ပစ္စယော ဟောတိ၊ တဿပိ ကောဓော ဣတရဿ ပစ္စယော ဟောတီတိ ဥဘော ကန္ဒန္တာနံယေဝ ဩရောဓာနံ စဝန္တိ. မနုဿာ အတ္တသဉ္စေတနာ စ ပရသဉ္စေတနာ စ ဟေတု စဝန္တိ၊ အတ္တသဉ္စေတနာယ စ ပရသဉ္စေတနာယ စ ဟေတုဘူတာယ စဝန္တီတိ အတ္ထော. မနုဿာ ဟိ ကုဇ္ဈိတွာ အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ဟတ္ထေဟိပိ ဒဏ္ဍေဟိပိ ပဟရန္တိ၊ ရဇ္ဇုဗန္ဓနာဒီဟိပိ ဗန္ဓန္တိ၊ အသိနာပိ သီသံ ဆိန္ဒန္တိ၊ ဝိသမ္ပိ ခါဒန္တိ၊ ပပါတေပိ ပတန္တိ၊ ဥဒကမ္ပိ ပဝိသန္တိ၊ အဂ္ဂိမ္ပိ ပဝိသန္တိ၊ ပရေပိ ဒဏ္ဍေန ဝါ သတ္ထနေ ဝါ ပဟရိတွာ မာရေန္တိ. ဧဝံ တေသု အတ္တသဉ္စေတနာပိ ပရသဉ္စေတနာပိ ကမတိ.
ကတမေ တေန ဒေဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗာတိ ကတမေ နာမ တေ ဒေဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗာတိ အတ္ထော. တေန ဝါ အတ္တဘာဝေန ကတမေ ဒေဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗာတိပိ အတ္ထော. ကသ္မာ ပန ထေရော ဣမံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ၊ ကိံ အတ္တနာ ကထေတုံ နပ္ပဟောတီတိ? ပဟောတိ၊ ဣဒံ ပန ပဒံ အတ္တနော သဘာဝေန ဗုဒ္ဓဝိသယံ ပဉှန္တိ ထေရော န ကထေသိ. တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗာတိ တေန အတ္တဘာဝေန ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. အယံ ပန ပဉှော ဟေဋ္ဌာ ကာမာဝစရေပိ ရူပါဝစရေပိ လဗ္ဘတိ၊ ဘဝဂ္ဂေန ပန ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ကထိတော နိပ္ပဒေသေန ကထိတော ဟောတီတိ ဘဂဝတာ ဧဝံ ကထိတော.
အာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တန္တိ ဣတ္ထဘာဝံ ကာမာဝစရပဉ္စက္ခန္ဓဘာဝမေဝ အာဂန္တာရော၊ နေဝ တတြူပပတ္တိကာ န ဥပရူပပတ္တိကာ ဟောန္တိ. အနာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တန္တိ ဣမံ ခန္ဓပဉ္စကံ အနာဂန္တာရော၊ ဟေဋ္ဌူပပတ္တိကာ န ဟောန္တိ၊ တတြူပပတ္တိကာ ဝါ ဥပရူပပတ္တိကာ ဝါ တတ္ထေဝ ဝါ ပရိနိဗ္ဗာယိနော ဟောန္တီတိ အတ္ထော. ဧတ္ထ စ ဟေဋ္ဌိမဘဝေ နိဗ္ဗတ္တာနံ ဝသေန ဥပရူပပတ္တိကာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဘဝဂ္ဂေ ပနေတံ နတ္ထိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.
၂. ဝိဘတ္တိသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၇၂. ဒုတိယေ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါတိ ပဉ္စသု အတ္ထေသု ပဘေဒဂတံ ဉာဏံ. ဩဓိသောတိ ကာရဏသော. ဗျဉ္ဇနသောတိ အက္ခရသော. အနေကပရိယာယေနာတိ အနေကေဟိ ကာရဏေဟိ. အာစိက္ခာမီတိ ကထေမိ. ဒေသေမီတိ ပါကဋံ ကတွာ ကထေမိ. ပညာပေမီတိ ဇာနာပေမိ. ပဋ္ဌပေမီတိ ပဋ္ဌပေတွာ ပဝတ္တေတွာ ကထေမိ. ဝိဝရာမီတိ ဝိဝဋံ ကတွာ ကထေမိ. ဝိဘဇာမီတိ ဝိဘဇိတွာ ကထေမိ. ဥတ္တာနီကရောမီတိ ဂမ္ဘီရံ ဥတ္တာနကံ ကတွာ ကထေမိ. သော မံ ပဉှေနာတိ သော မံ ပဉှေန ဥပဂစ္ဆတု. အဟံ ဝေယျာကရဏေနာတိ အဟမဿ ပဉှကထနေန စိတ္တံ အာရာဓေဿာမိ. ယော နော ဓမ္မာနံ သုကုသလောတိ ယော အမှာကံ အဓိဂတဓမ္မာနံ သုကုသလော သတ္ထာ၊ သော ဧသ သမ္မုခီဘူတော. ယဒိ မယာ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါ န သစ္ဆိကတာ၊ ‘‘သစ္ဆိကရောဟိ တာဝ သာရိပုတ္တာ’’တိ ဝတွာ မံ ပဋိဗာဟိဿတီတိ သတ္ထု ပုရတော နိသိန္နကောဝ သီဟနာဒံ နဒတိ. ဣမိနာ ဥပါယေန သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမာသု စ ပန ပဋိသမ္ဘိဒါသု တိဿော ပဋိသမ္ဘိဒါ လောကိယာ၊ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါ လောကိယလောကုတ္တရာတိ.
၃. မဟာကောဋ္ဌိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၇၃. တတိယေ ဖဿာယတနာနန္တိ ဖဿာကရာနံ၊ ဖဿဿ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနာနန္တိ အတ္ထော. အတ္ထညံ ကိဉ္စီတိ ဧတေသု အသေသတော နိရုဒ္ဓေသု တတော ပရံ ကောစိ အပ္ပမတ္တကောပိ ကိလေသော အတ္ထီတိ ပုစ္ဆတိ. နတ္ထညံ ကိဉ္စီတိ ဣဓာပိ ‘‘အပ္ပမတ္တကောပိ ကိလေသော နတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆတိ. သေသဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. ဣမေ ပန စတ္တာရောပိ ပဉှေ သဿတုစ္ဆေဒဧကစ္စသဿတအမရာဝိက္ခေပဝသေန ပုစ္ဆတိ. တေနဿ ထေရော ပုစ္ဆိတပုစ္ဆိတံ ပဋိဗာဟန္တော မာ ဟေဝန္တိ အာဟ. ဧတ္ထ ဟိဣတိ နိပါတမတ္တံ၊ ဧဝံ မာ ဘဏီတိ အတ္ထော. အတ္တူပလဒ္ဓိဝသေနေဝ ‘‘အတ္ထညံ ကိဉ္စိ အညော ကောစိ အတ္တာ နာမ အတ္ထီ’’တိ သဿတာဒိအာကာရေန ပုစ္ဆတိ. ကိံ ပနေသ အတ္တူပလဒ္ဓိကောတိ? န အတ္တူပလဒ္ဓိကော. ဧဝံလဒ္ဓိကော ပန တတ္ထေကော ဘိက္ခု နိသိန္နော၊ သော ပုစ္ဆိတုံ န သက္ကောတိ. တဿ လဒ္ဓိံ ဝိဿဇ္ဇာပနတ္ထံ ဧဝံ ပုစ္ဆတိ. ယေပိ စ အနာဂတေ ဧဝံလဒ္ဓိကာ ဘဝိဿန္တိ၊ တေသံ ‘‘ဗုဒ္ဓကာလေပေသော ပဉှော မဟာသာဝကေဟိ ဝိဿဇ္ဇိတော’’တိ ဝစနောကာသုပစ္ဆေဒနတ္ထံ ပုစ္ဆတိယေဝ.
အပ္ပပဉ္စံ ပပဉ္စေတီတိ န ပပဉ္စေတဗ္ဗဋ္ဌာနေ ပပဉ္စံ ကရောတိ၊ အနာစရိတဗ္ဗံ မဂ္ဂံ စရတိ. တာဝတာ ပပဉ္စဿ ဂတီတိ ယတ္တကာ ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ ဂတိ၊ တတ္တကာဝ တဏှာဒိဋ္ဌိမာနပ္ပဘေဒဿ ပပဉ္စဿ ဂတိ. ဆန္နံ၊ အာဝုသော၊ ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ ပပဉ္စနိရောဓော ပပဉ္စဝူပသမောတိ ဧတေသု ဆသု အာယတနေသု သဗ္ဗသော နိရုဒ္ဓေသု ပပဉ္စာပိ နိရုဒ္ဓါဝ ဟောန္တိ၊ ဝူပသန္တာဝ ဟောန္တီတိ အတ္ထော. အာရုပ္ပေ ပန ပုထုဇ္ဇနဒေဝတာနံ ကိဉ္စာပိ ပဉ္စ ဖဿာယတနာနိ နိရုဒ္ဓါနိ၊ ဆဋ္ဌဿ ပန အနိရုဒ္ဓတ္တာ တယောပိ ပပဉ္စာ အပ္ပဟီနာဝ. အပိစ ပဉ္စဝေါကာရဘဝဝသေနေဝ ပဉှော ကထိတောတိ. စတုတ္ထေ ဣမိနာဝ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.
၅. ဥပဝါဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၇၅-၁၇၆. ပဉ္စမေ ဝိဇ္ဇာယန္တကရော ဟောတီတိ ဝိဇ္ဇာယ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ အန္တကရော ဟောတိ၊ သကလံ ဝဋ္ဋဒုက္ခံ ပရိစ္ဆိန္နံ ပရိဝဋုမံ ကတွာ တိဋ္ဌတီတိ. သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော. သဥပါဒါနောတိ သဂဟဏောဝ ဟုတွာ. အန္တကရော အဘဝိဿာတိ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ အန္တံ ကတွာ ဌိတော အဘဝိဿ. စရဏသမ္ပန္နောတိ ပန္နရသဓမ္မဘေဒေန စရဏေန သမန္နာဂတော. ယထာဘူတံ ဇာနံ ပဿံ အန္တကရော ဟောတီတိ ယထာသဘာဝံ မဂ္ဂပညာယ ဇာနိတွာ ပဿိတွာ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ အန္တံ ကတွာ ဌိတော နာမ ဟောတီတိ အရဟတ္တနိကူဋေန ပဉှံ နိဋ္ဌပေသိ. ဆဋ္ဌံ ဟေဋ္ဌာ ဧကကနိပါတဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
၇. ရာဟုလသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၇၇. သတ္တမေ အဇ္ဈတ္တိကာတိ ကေသာဒီသု ဝီသတိယာ ကောဋ္ဌာသေသု ထဒ္ဓါကာရလက္ခဏာ ပထဝီဓာတု. ဗာဟိရာတိ ဗဟိဒ္ဓါ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓေသု ပါသာဏပဗ္ဗတာဒီသု ထဒ္ဓါကာရလက္ခဏာ ပထဝီဓာတု. ဣမိနာဝ နယေန သေသာပိ ဓာတုယော ဝေဒိတဗ္ဗာ. နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာတိ ဣဒံ တယံ တဏှာမာနဒိဋ္ဌိဂ္ဂါဟပဋိက္ခေပဝသေန ဝုတ္တံ. သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗန္တိ ဟေတုနာ ကာရဏေန မဂ္ဂပညာယ ပဿိတဗ္ဗံ. ဒိသွာတိ သဟဝိပဿနာယ မဂ္ဂပညာယ ပဿိတွာ. အစ္ဆေစ္ဆိ တဏှန္တိ မဂ္ဂဝဇ္ဈတဏှံ သမူလကံ ဆိန္ဒိ. ဝိဝတ္တယိ သံယောဇနန္တိ ဒသဝိဓမ္ပိ သံယောဇနံ ဝိဝတ္တယိ ဥဗ္ဗတ္တေတွာ ပဇဟိ. သမ္မာ မာနာဘိသမယာတိ ဟေတုနာ ကာရဏေန နဝဝိဓဿ မာနဿ ပဟာနာဘိသမယာ. အန္တမကာသိ ဒုက္ခဿာတိ ဝဋ္ဋဒုက္ခံ ပရိစ္ဆိန္နံ ပရိဝဋုမံ အကာသိ၊ ကတွာ ဌိတောတိ အတ္ထော. ဣတိ သတ္ထာရာ သံယုတ္တမဟာနိကာယေ ရာဟုလောဝါဒေ (သံ. နိ. ၃.၉၁ အာဒယော) ဝိပဿနာ ကထိတာ၊ စူဠရာဟုလောဝါဒေပိ (မ. နိ. ၃.၄၁၆ အာဒယော) ဝိပဿနာ ကထိတာ၊ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒေ (မ. နိ. ၂.၁၀၇ အာဒယော) ဒဟရဿေဝ သတော မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီ ကထိတာ၊ မဟာရာဟုလောဝါဒေ (မ. နိ. ၂.၁၁၃ အာဒယော) ဝိပဿနာ ကထိတာ. ဣမသ္မိံ အင်္ဂုတ္တရမဟာနိကာယေ အယံ စတုကောဋိကသုညတာ နာမ ကထိတာတိ.
၈. ဇမ္ဗာလီသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၇၈. အဋ္ဌမေ သန္တံ စေတောဝိမုတ္တိန္တိ အဋ္ဌန္နံ သမာပတ္တီနံ အညတရံ သမာပတ္တိံ. သက္ကာယနိရောဓန္တိ တေဘူမကဝဋ္ဋသင်္ခါတဿ သက္ကာယဿ နိရောဓံ၊ နိဗ္ဗာနန္တိ အတ္ထော. န ပက္ခန္ဒတီတိ အာရမ္မဏဝသေန န ပက္ခန္ဒတိ. သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော. န ပါဋိကင်္ခေါတိ န ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗော. လေပဂတေနာတိ လေပမက္ခိတေန.
ဣမသ္မိဉ္စ ပနတ္ထေ နဒီပါရံ ဂန္တုကာမပုရိသောပမ္မံ အာဟရိတဗ္ဗံ – ဧကော ကိရ ပုရိသော စဏ္ဍသောတာယ ဝါဠမစ္ဆာကုလာယ နဒိယာ ပါရံ ဂန္တုကာမော ‘‘ဩရိမံ တီရံ သာသင်္ကံ သပ္ပဋိဘယံ၊ ပါရိမံ တီရံ ခေမံ အပ္ပဋိဘယံ၊ ကိံ နု ခေါ ကတွာ ပါရံ ဂမိဿာမီ’’တိ ပဋိပါဋိယာ ဌိတေ အဋ္ဌ ကကုဓရုက္ခေ ဒိသွာ ‘‘သက္ကာ ဣမာယ ရုက္ခပဋိပါဋိယာ ဂန္တု’’န္တိ မနသိကတွာ ‘‘ကကုဓရုက္ခာ နာမ မဋ္ဌသာခါ ဟောန္တိ၊ သာခါယ ဟတ္ထာ န သဏ္ဌဟေယျု’’န္တိ နိဂြောဓပိလက္ခရုက္ခာဒီနံ အညတရဿ လာခါယ ဟတ္ထပါဒေ မက္ခေတွာ ဒက္ခိဏဟတ္ထေန ဧကံ သာခံ ဂဏှိ. ဟတ္ထော တတ္ထေဝ လဂိ. ပုန ဝါမဟတ္ထေန ဒက္ခိဏပါဒေန ဝါမပါဒေနာတိ စတ္တာရောပိ ဟတ္ထပါဒါ တတ္ထေဝ လဂိံသု. သော အဓောသိရော လမ္ဗမာနော ဥပရိနဒိယံ ဒေဝေ ဝုဋ္ဌေ ပုဏ္ဏာယ နဒိယာ သောတေ နိမုဂ္ဂေါ ကုမ္ဘီလာဒီနံ ဘက္ခော အဟောသိ.
တတ္ထ နဒီသောတံ ဝိယ သံသာရသောတံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ သောတဿ ပါရံ ဂန္တုကာမပုရိသော ဝိယ ယောဂါဝစရော၊ ဩရိမတီရံ ဝိယ သက္ကာယော၊ ပါရိမတီရံ ဝိယ နိဗ္ဗာနံ၊ ပဋိပါဋိယာ ဌိတာ အဋ္ဌ ကကုဓရုက္ခာ ဝိယ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော၊ လေပမက္ခိတေန ဟတ္ထေန သာခါဂဟဏံ ဝိယ ဈာနဝိပဿနာနံ ပါရိပန္ထိကေ အသောဓေတွာ သမာပတ္တိသမာပဇ္ဇနံ၊ စတူဟိ ဟတ္ထပါဒေဟိ သာခါယ ဗဒ္ဓဿ ဩလမ္ဗနံ ဝိယ ပဌမဇ္ဈာနေ နိကန္တိယာ လဂ္ဂကာလော၊ ဥပရိသောတေ ဝုဋ္ဌိ ဝိယ ဆသု ဒွါရေသု ကိလေသာနံ ဥပ္ပန္နကာလော၊ နဒိယာ ပုဏ္ဏာယ သောတေ နိမုဂ္ဂဿ ကုမ္ဘီလာဒီနံ ဘက္ခဘူတကာလော ဝိယ သံသာရသောတေ နိမုဂ္ဂဿ စတူသု အပါယေသု ဒုက္ခာနုဘဝနကာလော ဝေဒိတဗ္ဗော.
သုဒ္ဓေန ဟတ္ထေနာတိ သုဓောတေန ပရိသုဒ္ဓဟတ္ထေန. ဣမသ္မိမ္ပိ အတ္ထေ တာဒိသမေဝ ဩပမ္မံ ကာတဗ္ဗံ – တထေဝ ဟိ ပါရံ ဂန္တုကာမော ပုရိသော ‘‘ကကုဓရုက္ခာ နာမ မဋ္ဌသာခါ၊ ကိလိဋ္ဌဟတ္ထေန ဂဏှန္တဿ ဟတ္ထော ပရိဂလေယျာ’’တိ ဟတ္ထပါဒေ သုဓောတေ ကတွာ ဧကံ သာခံ ဂဏှိတွာ ပဌမံ ရုက္ခံ အာရုဠှော. တတော ဩတရိတွာ ဒုတိယံ။ပေ။ တတော ဩတရိတွာ အဋ္ဌမံ၊ အဋ္ဌမရုက္ခတော ဩတရိတွာ ပါရိမတီရေ ခေမန္တဘူမိံ ဂတော.
တတ္ထ ‘‘ဣမေဟိ ရုက္ခေဟိ ပါရိမတီရံ ဂမိဿာမီ’’တိ တဿ ပုရိသဿ စိန္တိတကာလော ဝိယ ယောဂိနော ‘‘အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော သမာပဇ္ဇိတွာ သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ အရဟတ္တံ ဂမိဿာမီ’’တိ စိန္တိတကာလော၊ သုဒ္ဓေန ဟတ္ထေန သာခါဂဟဏံ ဝိယ ဈာနဝိပဿနာနံ ပါရိပန္ထိကဓမ္မေ သောဓေတွာ သမာပတ္တိသမာပဇ္ဇနံ. တတ္ထ ပဌမရုက္ခာရောဟဏကာလော ဝိယ ပဌမဇ္ဈာနသမာပတ္တိကာလော၊ ပဌမရုက္ခတော ဩရုယှ ဒုတိယံ အာရုဠှကာလော ဝိယ ပဌမဇ္ဈာနေ နိကန္တိယာ အဗဒ္ဓဿ တတော ဝုဋ္ဌာယ ဒုတိယဇ္ဈာနသမာပန္နကာလော။ပေ။ သတ္တမရုက္ခတော ဩရုယှ အဋ္ဌမံ အာရုဠှကာလော ဝိယ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိယံ နိကန္တိယာ အဗဒ္ဓဿ တတော ဝုဋ္ဌာယ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပန္နကာလော. အဋ္ဌမရုက္ခတော ဩရုယှ ပါရိမတီရံ ခေမန္တဘူမိံ ဂတကာလော ဝိယ နေဝသညာနာသညာယတနေ နိကန္တိယာ အဗဒ္ဓဿ သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ သင်္ခါရေ သမ္မသိတွာ အရဟတ္တပ္ပတ္တကာလော ဝေဒိတဗ္ဗော.
အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒံ မနသိ ကရောတီတိ အဋ္ဌသု ဌာနေသု အညာဏဘူတာယ ဂဏဗဟလမဟာအဝိဇ္ဇာယ ပဘေဒသင်္ခါတံ အရဟတ္တံ မနသိ ကရောတိ. န ပက္ခန္ဒတီတိ အာရမ္မဏဝသေနေဝ န ပက္ခန္ဒတိ. ဇမ္ဗာလီတိ ဂါမတော နိက္ခန္တဿ မဟာဥဒကဿ ပတိဋ္ဌာနဘူတော မဟာအာဝါဋော. အနေကဝဿဂဏိကာတိ ဂါမဿ ဝါ နဂရဿ ဝါ ဥပ္ပန္နကာလေယေဝ ဥပ္ပန္နတ္တာ အနေကာနိ ဝဿဂဏာနိ ဥပ္ပန္နာယ ဧတိဿာတိ အနေကဝဿဂဏိကာ. အာယမုခါနီတိ စတဿော ပဝိသနကန္ဒရာ. အပါယမုခါနီတိ အပဝါဟနစ္ဆိဒ္ဒါနိ. န အာဠိပ္ပဘေဒေါ ပါဋိကင်္ခေါတိ န ပါဠိပ္ပဘေဒေါ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗော. န ဟိ တတော ဥဒကံ ဥဋ္ဌာယ ပါဠိံ ဘိန္ဒိတွာ ကစဝရံ ဂဟေတွာ မဟာသမုဒ္ဒံ ပါပုဏာတိ.
ဣမဿ ပနတ္ထဿ ဝိဘာဝနတ္ထံ ဥယျာနဂဝေသကဩပမ္မံ အာဟရိတဗ္ဗံ. ဧကော ကိရ နဂရဝါသိကော ကုလပုတ္တော ဥယျာနံ ဂဝေသန္တော နဂရတော နာတိဒူရေ နစ္စာသန္နေ မဟန္တံ ဇမ္ဗာလိံ အဒ္ဒသ. သော ‘‘ဣမသ္မိံ ဌာနေ ရမဏီယံ ဥယျာနံ ဘဝိဿတီ’’တိ သလ္လက္ခေတွာ ကုဒ္ဒါလံ အာဒါယ စတ္တာရိပိ ကန္ဒရာနိ ပိဓာယ အပဝါဟနစ္ဆိဒ္ဒါနိ ဝိဝရိတွာ အဋ္ဌာသိ. ဒေဝေါ န သမ္မာ ဝဿိ၊ အဝသေသဥဒကံ အပဝါဟနစ္ဆိဒ္ဒေန ပရိဿဝိတွာ ဂတံ. စမ္မခဏ္ဍပိလောတိကာဒီနိ တတ္ထေဝ ပူတိကာနိ ဇာတာနိ၊ ပါဏကာ သဏ္ဌိတာ၊ သမန္တာ အနုပဂမနီယာ ဇာတာ. ဥပဂတာနမ္ပိ နာသာပုဋေ ပိဓာယ ပက္ကမိတဗ္ဗံ ဟောတိ. သော ကတိပါဟေန အာဂန္တွာ ပဋိက္ကမ္မ ဌိတော ဩလောကေတွာ ‘‘န သက္ကာ ဥပဂန္တု’’န္တိ ပက္ကာမိ.
တတ္ထ နဂရဝါသီ ကုလပုတ္တော ဝိယ ယောဂါဝစရော ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ဥယျာနံ ဂဝေသန္တေန ဂါမဒွါရေ ဇမ္ဗာလိယာ ဒိဋ္ဌကာလော ဝိယ စာတုမဟာဘူတိကကာယော၊ အာယမုခါနံ ပိဟိတကာလော ဝိယ ဓမ္မဿဝနောဒကဿ အလဒ္ဓကာလော၊ အပါယမုခါနံ ဝိဝဋကာလော ဝိယ ဆဒွါရိကသံဝရဿ ဝိဿဋ္ဌကာလော၊ ဒေဝဿ သမ္မာ အဝုဋ္ဌကာလော ဝိယ သပ္ပါယကမ္မဋ္ဌာနဿ အလဒ္ဓကာလော၊ အဝသေသဥဒကဿ အပါယမုခေဟိ ပရိဿဝိတွာ ဂတကာလော ဝိယ အဗ္ဘန္တရေ ဂုဏာနံ ပရိဟီနကာလော၊ ဥဒကဿ ဥဋ္ဌာယ ပါဠိံ ဘိန္ဒိတွာ ကစဝရံ အာဒါယ မဟာသမုဒ္ဒံ ပါပုဏိတုံ အသမတ္ထကာလော ဝိယ အရဟတ္တမဂ္ဂေန အဝိဇ္ဇာပါဠိံ ဘိန္ဒိတွာ ကိလေသရာသိံ ဝိဓမိတွာ နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကာတုံ အသမတ္ထကာလော၊ စမ္မခဏ္ဍပိလောတိကာဒီနံ တတ္ထေဝ ပူတိဘာဝေါ ဝိယ အဗ္ဘန္တရေ ရာဂါဒိကိလေသေဟိ ပရိပူရိတကာလော၊ တဿ အာဂန္တွာ ဒိသွာ ဝိပ္ပဋိသာရိနော ဂတကာလော ဝိယ ဝဋ္ဋသမင်္ဂိပုဂ္ဂလဿ ဝဋ္ဋေ အဘိရတကာလော ဝေဒိတဗ္ဗော.
အာဠိပ္ပဘေဒေါ ပါဋိကင်္ခေါတိ ပါဠိပ္ပဘေဒေါ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗော. တတော ဟိ ဥဒကံ ဥဋ္ဌာယ ပါဠိံ ဘိန္ဒိတွာ ကစဝရံ အာဒါယ မဟာသမုဒ္ဒံ ပါပုဏိတုံ သက္ခိဿတီတိ အတ္ထော.
ဣဓာပိ တဒေဝ ဩပမ္မံ အာဟရိတဗ္ဗံ. တတ္ထ အာယမုခါနံ ဝိဝဋကာလော ဝိယ သပ္ပါယဓမ္မဿဝနဿ လဒ္ဓကာလော၊ အပါယမုခါနံ ပိဟိတကာလော ဝိယ ဆသု ဒွါရေသု သံဝရဿ ပစ္စုပဋ္ဌိတကာလော၊ ဒေဝဿ သမ္မာ ဝုဋ္ဌကာလော ဝိယ သပ္ပါယကမ္မဋ္ဌာနဿ လဒ္ဓကာလော၊ ဥဒကဿ ဥဋ္ဌာယ ပါဠိံ ဘိန္ဒိတွာ ကစဝရံ အာဒါယ မဟာသမုဒ္ဒံ ပတ္တကာလော ဝိယ အရဟတ္တမဂ္ဂေန အဝိဇ္ဇံ ဘိန္ဒိတွာ အကုသလရာသိံ ဝိဓမိတွာ အရဟတ္တံ သစ္ဆိကတကာလော၊ အာယမုခေဟိ ပဝိဋ္ဌေန ဥဒကေန သရဿ ပရိပုဏ္ဏကာလော ဝိယ အဗ္ဘန္တရေ လောကုတ္တရဓမ္မေဟိ ပရိပုဏ္ဏကာလော၊ သမန္တတော ဝတိံ ကတွာ ရုက္ခေ ရောပေတွာ ဥယျာနမဇ္ဈေ ပါသာဒံ မာပေတွာ နာဋကာနိ ပစ္စုပဋ္ဌပေတွာ သုဘောဇနံ ဘုဉ္ဇန္တဿ နိသိန္နကာလော ဝိယ ဓမ္မပါသာဒံ အာရုယှ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏံ ဖလသမာပတ္တိံ အပ္ပေတွာ နိသိန္နကာလော ဝေဒိတဗ္ဗော. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. ဒေသနာ ပန လောကိယလောကုတ္တရမိဿိကာ ကထိတာတိ.
၉. နိဗ္ဗာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၇၉. နဝမေ ဟာနဘာဂိယာ သညာတိအာဒီသု ‘‘ပဌမဿ ဈာနဿ လာဘိံ ကာမသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ၊ ဟာနဘာဂိနီ ပညာ’’တိ (ဝိဘ. ၇၉၉) အဘိဓမ္မေ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တီတိ ယထာသဘာဝတော မဂ္ဂဉာဏေန န ဇာနန္တိ.
၁၀. မဟာပဒေသသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၈၀. ဒသမေ ဘောဂနဂရေ ဝိဟရတီတိ ပရိနိဗ္ဗာနသမယေ စာရိကံ စရန္တော တံ နဂရံ ပတွာ တတ္ထ ဝိဟရတိ. အာနန္ဒစေတိယေတိ အာနန္ဒယက္ခဿ ဘဝနဋ္ဌာနေ ပတိဋ္ဌိတဝိဟာရေ. မဟာပဒေသေတိ မဟာဩကာသေ မဟာအပဒေသေ ဝါ၊ ဗုဒ္ဓါဒယော မဟန္တေ မဟန္တေ အပဒိသိတွာ ဝုတ္တာနိ မဟာကာရဏာနီတိ အတ္ထော. နေဝ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗန္တိ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌေဟိ သာဓုကာရံ ဒတွာ ပုဗ္ဗေဝ န သောတဗ္ဗံ. ဧဝံ ကတေ ဟိ ပစ္ဆာ ‘‘ဣဒံ န သမေတီ’’တိ ဝုစ္စမာနောပိ ‘‘ကိံ ပုဗ္ဗေဝ အယံ ဓမ္မော၊ ဣဒါနိ န ဓမ္မော’’တိ ဝတွာ လဒ္ဓိံ န ဝိဿဇ္ဇေတိ. နပ္ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗန္တိ ‘‘ကိံ ဧသ ဗာလော ဝဒတီ’’တိ ဧဝံ ပုဗ္ဗေဝ န ဝတ္တဗ္ဗံ. ဧဝံ ဝုတ္တေ ဟိ ဝတ္တုံ ယုတ္တမ္ပိ န ဝက္ခတိ. တေနာဟ – အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာတိ. ပဒဗျဉ္ဇနာနီတိ ပဒသင်္ခါတာနိ ဗျဉ္ဇနာနိ. သာဓုကံ ဥဂ္ဂဟေတွာတိ ‘‘ဣမသ္မိံ ဌာနေ ပါဠိ ဝုတ္တာ၊ ဣမသ္မိံ ဌာနေ အတ္ထော ဝုတ္တော၊ ဣမသ္မိံ ဌာနေ အနုသန္ဓိ ကထိတာ၊ ဣမသ္မိံ ဌာနေ ပုဗ္ဗာပရံ ကထိတ’’န္တိ သုဋ္ဌု ဂဟေတွာ. သုတ္တေ ဩတာရေတဗ္ဗာနီတိ သုတ္တေ ဩတရိတဗ္ဗာနိ. ဝိနယေ သန္ဒဿေတဗ္ဗာနီတိ ဝိနယေ သံသန္ဒေတဗ္ဗာနိ.
ဧတ္ထ စ သုတ္တန္တိ ဝိနယော ဝုတ္တော. ယထာဟ – ‘‘ကတ္ထ ပဋိက္ခိတ္တံ၊ သာဝတ္ထိယံ သုတ္တဝိဘင်္ဂေ’’တိ (စူဠဝ. ၄၅၇) ဝိနယောတိ ခန္ဓကော. ယထာဟ – ‘‘ဝိနယာတိသာရေ’’တိ. ဧဝံ ဝိနယပိဋကမ္ပိ န ပရိယာဒိယတိ. ဥဘတောဝိဘင်္ဂါ ပန သုတ္တံ၊ ခန္ဓကပရိဝါရာ ဝိနယောတိ ဧဝံ ဝိနယပိဋကံ ပရိယာဒိယတိ. အထ ဝါ သုတ္တန္တပိဋကံ သုတ္တံ၊ ဝိနယပိဋကံ ဝိနယောတိ ဧဝံ ဒွေယေဝ ပိဋကာနိ ပရိယာဒိယန္တိ. သုတ္တန္တာဘိဓမ္မပိဋကာနိ ဝါ သုတ္တံ၊ ဝိနယပိဋကံ ဝိနယောတိ ဧဝမ္ပိ တီဏိ ပိဋကာနိ န တာဝ ပရိယာဒိယန္တိ. အသုတ္တနာမကဉှိ ဗုဒ္ဓဝစနံ နာမ အတ္ထိ. သေယျထိဒံ – ဇာတကံ ပဋိသမ္ဘိဒါ နိဒ္ဒေသော သုတ္တနိပါတော ဓမ္မပဒံ ဥဒါနံ ဣတိဝုတ္တကံ ဝိမာနဝတ္ထု ပေတဝတ္ထု ထေရဂါထာ ထေရီဂါထာ အပဒါနန္တိ.
သုဒိန္နတ္ထေရော ပန ‘‘အသုတ္တနာမကံ ဗုဒ္ဓဝစနံ နတ္ထီ’’တိ တံ သဗ္ဗံ ပဋိက္ခိပိတွာ ‘‘တီဏိ ပိဋကာနိ သုတ္တံ၊ ဝိနယော ပန ကာရဏ’’န္တိ အာဟ. တတော တံ ကာရဏံ ဒဿေန္တော ဣဒံ သုတ္တမာဟရိ –
‘‘ယေ ခေါ တွံ၊ ဂေါတမိ၊ ဓမ္မေ ဇာနေယျာသိ၊ ဣမေ ဓမ္မာ သရာဂါယ သံဝတ္တန္တိ နော ဝိရာဂါယ၊ သံယောဂါယ သံဝတ္တန္တိ နော ဝိသံယောဂါယ၊ သဥပါဒါနာယ သံဝတ္တန္တိ နော အနုပါဒါနာယ၊ မဟိစ္ဆတာယ သံဝတ္တန္တိ နော အပ္ပိစ္ဆတာယ၊ အသန္တုဋ္ဌိယာ သံဝတ္တန္တိ နော သန္တုဋ္ဌိယာ၊ ကောသဇ္ဇာယ သံဝတ္တန္တိ နော ဝီရိယာရမ္ဘာယ၊ သင်္ဂဏိကာယ သံဝတ္တန္တိ နော ပဝိဝေကာယ၊ အာစယာယ သံဝတ္တန္တိ နော အပစယာယ. ဧကံသေန၊ ဂေါတမိ၊ ဇာနေယျာသိ ‘နေသော ဓမ္မော နေသော ဝိနယော နေတံ သတ္ထု သာသန’န္တိ.
‘‘ယေ စ ခေါ တွံ၊ ဂေါတမိ၊ ဓမ္မေ ဇာနေယျာသိ၊ ဣမေ ဓမ္မာ ဝိရာဂါယ သံဝတ္တန္တိ နော သရာဂါယ၊ ဝိသံယောဂါယ သံဝတ္တန္တိ နော သံယောဂါယ. အနုပါဒါနာယ သံဝတ္တန္တိ နော သဥပါဒါနာယ၊ အပ္ပိစ္ဆတာယ သံဝတ္တန္တိ နော မဟိစ္ဆတာယ၊ သန္တုဋ္ဌိယာ သံဝတ္တန္တိ နော အသန္တုဋ္ဌိယာ၊ ဝီရိယာရမ္ဘာယ သံဝတ္တန္တိ နော ကောသဇ္ဇာယ၊ ပဝိဝေကာယ သံဝတ္တန္တိ နော သင်္ဂဏိကာယ၊ အပစယာယ သံဝတ္တန္တိ နော အာစယာယ. ဧကံသေန၊ ဂေါတမိ၊ ဇာနေယျာသိ ‘ဧသော ဓမ္မော ဧသော ဝိနယော ဧတံ သတ္ထု သာသန’’’န္တိ (စူဠဝ. ၄၀၆၊ အ. နိ. ၈.၅၃).
တသ္မာ သုတ္တေတိ တေပိဋကဗုဒ္ဓဝစနေ ဩတာရေတဗ္ဗာနိ. ဝိနယေတိ ဧတသ္မိံ ရာဂါဒိဝိနယကာရဏေ သံသန္ဒေတဗ္ဗာနီတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. န စေဝ သုတ္တေ ဩတရန္တီတိ သုတ္တပဋိပါဋိယာ ကတ္ထစိ အနာဂန္တွာ ဆလ္လိံ ဥဋ္ဌပေတွာ ဂုဠှဝေဿန္တရ-ဂုဠှဥမ္မဂ္ဂ-ဂုဠှဝိနယဝေဒလ္လပိဋကာနံ အညတရတော အာဂတာနိ ပညာယန္တီတိ အတ္ထော. ဧဝံ အာဂတာနိ ဟိ ရာဂါဒိဝိနယေ စ အပညာယမာနာနိ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗာနိ ဟောန္တိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ဣတိ ဟိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဆဍ္ဍေယျာထာ’’တိ. ဧတေနုပါယေန သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတုတ္ထံ မဟာပဒေသံ ဓာရေယျာထာတိ ဣမံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတုတ္ထံ ဓမ္မဿ ပတိဋ္ဌာနောကာသံ ဓာရေယျာထာတိ.
သဉ္စေတနိယဝဂ္ဂေါ တတိယော.
(၁၉) ၄. ဗြာဟ္မဏဝဂ္ဂေါ
၁. ယောဓာဇီဝသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၈၁. စတုတ္ထဿ ပဌမေ ဌာနကုသလောတိ ယေန ဌာနေန ဌိတော အဝိရာဓေတွာ ဝိဇ္ဈိတုံ သက္ကောတိ၊ တသ္မိံ ဌာနေ ကုသလော. သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
၂. ပါဋိဘောဂသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၈၂. ဒုတိယေ နတ္ထိ ကောစိ ပါဋိဘောဂေါတိ အဟံ တေ ပါဋိဘောဂေါတိ ဧဝံ ပါဋိဘောဂေါ ဘဝိတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ. ဇရာဓမ္မန္တိ ဇရာသဘာဝံ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ.
၃. သုတသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၈၃. တတိယေ နတ္ထိ တတော ဒေါသောတိ တသ္မိံ ဒေါသော နာမ နတ္ထီတိ အတ္ထော.
၄. အဘယသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၈၄. စတုတ္ထေ ကိစ္ဆာဇီဝိတကာရဏဋ္ဌေန ရောဂေါဝ ရောဂါတင်္ကော နာမ. ဖုဋ္ဌဿာတိ တေန ရောဂါတင်္ကေန သမန္နာဂတဿ. ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတီတိ ဥရံ တာဠေတွာ ရောဒတိ. အကတကလျာဏောတိအာဒီသု ကလျာဏံ ဝုစ္စတိ ပုညကမ္မံ၊ တံ အကတံ ဧတေနာတိ အကတကလျာဏော. သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော. ပုညကမ္မမေဝ ဟိ ကောသလ္လသမ္ဘူတတ္တာ ကုသလံ၊ ဘီတဿ ပရိတ္တာယကတ္တာ ဘီရုတ္တာဏန္တိ ဝုစ္စတိ. ကတပါပေါတိအာဒီသု ပါပံ ဝုစ္စတိ လာမကံ အကုသလကမ္မံ. လုဒ္ဒန္တိ ကက္ခဠကမ္မံ. ကိဗ္ဗိသန္တိ သမလံ အပရိသုဒ္ဓကမ္မံ. ကင်္ခီ ဟောတီတိ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃဂုဏေသု စေဝ သိက္ခာယ စ ပုဗ္ဗန္တေ စ အပရန္တေ စ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တေ စ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေ စာတိ အဋ္ဌသု ဌာနေသု ကင်္ခါယ သမန္နာဂတော ဟောတိ. ဝိစိကိစ္ဆီတိ ဝိစိကိစ္ဆာယ သမန္နာဂတော သာသနသဒ္ဓမ္မေ န နိဋ္ဌံ ဂတော၊ ဥဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာဝသေန နိဋ္ဌံ ဂန္တုံ န သက္ကောတိ. ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.
၅. ဗြာဟ္မဏသစ္စသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၈၅. ပဉ္စမေ ဗြာဟ္မဏသစ္စာနီတိ ဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စာနိ တထာနိ. သော တေန န သမဏောတိ မညတီတိ သော ခီဏာသဝေါ တေန သစ္စေန ‘‘အဟံ သမဏော’’တိ တဏှာမာနဒိဋ္ဌီဟိ န မညတိ. သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော. ယဒေဝ တတ္ထ သစ္စံ၊ တဒဘိညာယာတိ ယံ တတ္ထ ‘‘သဗ္ဗေ ပါဏာ အဝဇ္ဈာ’’တိ ပဋိပတ္တိယာ သစ္စံ တထံ အဝိပရီတံ. ဣမိနာ ဝစီသစ္စံ အဗ္ဘန္တရံ ကတွာ ပရမတ္ထသစ္စံ နိဗ္ဗာနံ ဒဿေတိ. တဒဘိညာယာတိ တံ ဥဘယမ္ပိ အဘိဝိသိဋ္ဌာယ ပညာယ ဇာနိတွာ. အနုဒ္ဒယာယ အနုကမ္ပာယ ပဋိပန္နော ဟောတီတိ အနုဒ္ဒယတ္ထာယ စ အနုကမ္ပတ္ထာယ စ ယာ ပဋိပဒါ၊ တံ ပဋိပန္နော ဟောတိ၊ ပူရေတွာ ဌိတောတိ အတ္ထော. သေသပဋိပဒါသုပိ ဧသေဝ နယော.
သဗ္ဗေ ကာမာတိ သဗ္ဗေ ဝတ္ထုကာမကိလေသကာမာ. ဣတိ ဝဒံ ဗြာဟ္မဏော သစ္စမာဟာတိ ဧဝမ္ပိ ဝဒန္တော ခီဏာသဝဗြာဟ္မဏော သစ္စမေဝ အာဟ. သဗ္ဗေ ဘဝါတိ ကာမဘဝါဒယော တယောပိ. နာဟံ ကွစနီတိ ဧတ္ထ ပန စတုက္ကောဋိကသုညတာ ကထိတာ. အယဉှိ ‘‘နာဟံ ကွစနီ’’တိ ကွစိ အတ္တာနံ န ပဿတိ၊ ကဿစိ ကိဉ္စနတသ္မိန္တိ အတ္တနော အတ္တာနံ ကဿစိ ပရဿ ကိဉ္စနဘာဝေ ဥပနေတဗ္ဗံ န ပဿတိ၊ ဘာတိဋ္ဌာနေ ဘာတရံ၊ သဟာယဋ္ဌာနေ သဟာယံ၊ ပရိက္ခာရဋ္ဌာနေ ဝါ ပရိက္ခာရံ မညိတွာ ဥပနေတဗ္ဗံ န ပဿတီတိ အတ္ထော. န စ မမ ကွစနီတိ ဧတ္ထ မမသဒ္ဒံ တာဝ ဌပေတွာ ‘‘န စ ကွစနိ ပရဿ စ အတ္တာနံ ကွစိ န ပဿတီ’’တိ အယမတ္ထော. ဣဒါနိ ‘‘မမသဒ္ဒံ အာဟရိတွာ မမ ကိသ္မိဉ္စိ ကိဉ္စနံ နတ္ထီ’’တိ သော ပရဿ အတ္တာ မမ ကိသ္မိဉ္စိ ကိဉ္စနဘာဝေ အတ္ထီတိ န ပဿတိ၊ အတ္တနော ဘာတိဋ္ဌာနေ ဘာတရံ၊ သဟာယဋ္ဌာနေ သဟာယံ၊ ပရိက္ခာရဋ္ဌာနေ ဝါ ပရိက္ခာရန္တိ ကိသ္မိဉ္စိ ဌာနေ ပရဿ အတ္တာနံ ဣမိနာ ကိဉ္စနဘာဝေန ဥပနေတဗ္ဗံ န ပဿတီတိ အတ္ထော. ဧဝမယံ ယသ္မာ နေဝ ကတ္ထစိ အတ္တာနံ ပဿတိ၊ န တံ ပရဿ ကိဉ္စနဘာဝေ ဥပနေတဗ္ဗံ ပဿတိ၊ န ပရဿ အတ္တာနံ ပဿတိ၊ န ပရဿ အတ္တာနံ အတ္တနော ကိဉ္စနဘာဝေ ဥပနေတဗ္ဗံ ပဿတီတိ. ဣတိ ဝဒံ ဗြာဟ္မဏောတိ ဧဝံ စတုက္ကောဋိကံ သုညတံ ဝဒန္တောပိ ခီဏာသဝဗြာဟ္မဏော တဿာ ပဋိပဒါယ သမ္မာ ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ သစ္စမေဝ အာဟ၊ န မုသာတိ သဗ္ဗေသုပိ ဝါရေသု မညနာနံ ပဟီနတ္တာယေဝ န မညတီတိ စ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. အာကိဉ္စညံယေဝ ပဋိပဒန္တိ ကိဉ္စနဘာဝဝိရဟိတံ နိပ္ပလိဗောဓံ နိဂ္ဂဟဏမေဝ ပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ဟောတိ ပူရေတွာ ဌိတော.
ဣမာနိ ခေါ ပရိဗ္ဗာဇကာ စတ္တာရိ ဗြာဟ္မဏသစ္စာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနီတိ ယာနိ တုမှေ ဘောဝါဒိဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စာနိ ဝဒေထ၊ တေဟိ အညာနိ မယာ ဣမာနိ ဗာဟိတပါပဗြာဟ္မဏဿ စတ္တာရိ သစ္စာနိ စတူဟိ မဂ္ဂေဟိ သောဠသဝိဓေန ကိစ္စေန ဇာနိတွာ ပစ္စက္ခံ ကတွာ ပဝေဒိတာနိ ဒေသိတာနိ ဇောတိတာနီတိ အတ္ထော. ဣတိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ စတူသုပိ ဌာနေသု ခီဏာသဝဿ ဝစီသစ္စမေဝ ကထိတန္တိ.
၆. ဥမ္မဂ္ဂသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၈၆. ဆဋ္ဌေ ပရိကဿတီတိ အာကဍ္ဎိယတိ. ဥမ္မဂ္ဂေါတိ ဥမ္မုဇ္ဇနံ၊ ပညာဂမနန္တိ အတ္ထော. ပညာ ဧဝ ဝါ ဥမ္မုဇ္ဇနဋ္ဌေန ဥမ္မဂ္ဂေါတိ ဝုစ္စတိ. သာဝ ပဋိဘာနဋ္ဌေန ပဋိဘာနံ. စိတ္တဿ ဥပ္ပန္နဿ ဝသံ ဂစ္ဆတီတိ ယေ စိတ္တဿ ဝသံ ဂစ္ဆန္တိ၊ တေသံယေဝေတ္ထ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အတ္ထမညာယ ဓမ္မမညာယာတိ အတ္ထဉ္စ ပါဠိဉ္စ ဇာနိတွာ. ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဟောတီတိ လောကုတ္တရဓမ္မဿ အနုစ္ဆဝိကဓမ္မံ သဟ သီလေန ပုဗ္ဗဘာဂပ္ပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ဟောတိ. နိဗ္ဗေဓိကပညောတိ နိဗ္ဗိဇ္ဈနကပညော. ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ဌပေတွာ တဏှံ သေသံ တေဘူမကက္ခန္ဓပဉ္စကံ ဒုက္ခန္တိ သုတံ ဟောတိ. ပညာယာတိ မဂ္ဂပညာယ. အယံ ဒုက္ခသမုဒယောတိ ဝဋ္ဋမူလကတဏှာ တဿ ဒုက္ခဿ သမုဒယောတိ သုတံ ဟောတိ. ဣမိနာ ဥပါယေန သေသဒွယေပိ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. စတုတ္ထပဉှဝိဿဇ္ဇနေန အရဟတ္တဖလံ ကထိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
၇. ဝဿကာရသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၈၇. သတ္တမေ တောဒေယျဿာတိ တုဒိဂါမဝါသိကဿ. ပရိသတီတိ သန္နိပတိတာယ ပရိသာယ. ပရူပါရမ္ဘံ ဝတ္တေန္တီတိ ပရဂရဟံ ပဝတ္တေန္တိ ကထေန္တိ. ဗာလော အယံ ရာဇာတိအာဒိ ယံ တေ ဥပါရမ္ဘံ ဝတ္တေန္တိ၊ တဿ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. သမဏေ ရာမပုတ္တေတိ ဥဒကေ ရာမပုတ္တေ. အဘိပ္ပသန္နောတိ အတိက္ကမ္မ ပသန္နော. ပရမနိပစ္စကာရန္တိ ဥတ္တမနိပါတကိရိယံ နီစဝုတ္တိံ. ပရိဟာရကာတိ ပရိစာရကာ. ယမကောတိအာဒီနိ တေသံ နာမာနိ. တေသု ဟိ ဧကော ယမကော နာမ၊ ဧကော မောဂ္ဂလ္လော နာမ၊ ဧကော ဥဂ္ဂေါ နာမ၊ ဧကော နာဝိန္ဒကီ နာမ၊ ဧကော ဂန္ဓဗ္ဗော နာမ၊ ဧကော အဂ္ဂိဝေဿော နာမ. တျာဿုဒန္တိ ဧတ္ထ အဿုဒန္တိ နိပါတမတ္တံ၊ တေ အတ္တနော ပရိသတိ နိသိန္နေတိ အတ္ထော. ဣမိနာ နယေန နေတီတိ ဣမိနာ ကာရဏေန အနုနေတိ ဇာနာပေတိ. ကရဏီယာဓိကရဏီယေသူတိ ပဏ္ဍိတေဟိ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စေသု စ အတိရေကကတ္တဗ္ဗကိစ္စေသု စ. ဝစနီယာဓိဝစနီယေသူတိ ဝတ္တဗ္ဗေသု စ အတိရေကဝတ္တဗ္ဗေသု စ. အလမတ္ထဒသတရေဟီတိ ဧတ္ထ အတ္ထေ ပဿိတုံ သမတ္ထာ အလမတ္ထဒသာ၊ တေ အတိသိတွာ ဌိတာ အလမတ္ထဒသတရာ၊ တေဟိ အလမတ္ထဒသတရေဟိ. အလမတ္ထဒသတရောတိ အလမတ္ထဒသတာယ ဥတ္တရိတရော၊ ဆေကေဟိ ဆေကတရော ပဏ္ဍိတေဟိ ပဏ္ဍိတတရောတိ ပုစ္ဆန္တော ဧဝမာဟ. အထဿ တေ ပဋိပုစ္ဆန္တာ ဧဝံ ဘောတိအာဒိမာဟံသု. ဣတိ ဗြာဟ္မဏော အတ္တနော သပ္ပုရိသတာယ တံ ဧဠေယျရာဇာနမ္ပိ တဿ ပရိဝါရိကေပိ ဥဒကမ္ပိ ရာမပုတ္တံ ပသံသိ. အန္ဓော ဝိယ ဟိ အသပ္ပုရိသော၊ စက္ခုမာ ဝိယ သပ္ပုရိသော. ယထာ အန္ဓော နေဝ အနန္ဓံ န အန္ဓံ ပဿတိ၊ ဧဝံ အသပ္ပုရိသော နေဝ သပ္ပုရိသံ န အသပ္ပုရိသံ ဇာနာတိ. ယထာ စက္ခုမာ အန္ဓမ္ပိ အနန္ဓမ္ပိ ပဿတိ၊ ဧဝံ သပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသမ္ပိ အသပ္ပုရိသမ္ပိ ဇာနာတိ. တောဒေယျောပိ သပ္ပုရိသတာယ အသပ္ပုရိသေ အညာသီတိ ဣမမတ္ထဝသံ ပဋိစ္စ တုဋ္ဌမာနသော ဗြာဟ္မဏော အစ္ဆရိယံ ဘော၊ ဂေါတမာတိအာဒီနိ ဝတွာ တထာဂတဿ ဘာသိတံ အနုမောဒိတွာ ပက္ကာမိ.
၈. ဥပကသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၈၈. အဋ္ဌမေ ဥပကောတိ တဿ နာမံ. မဏ္ဍိကာပုတ္တောတိ မဏ္ဍိကာယ ပုတ္တော. ဥပသင်္ကမီတိ သော ကိရ ဒေဝဒတ္တဿ ဥပဋ္ဌာကော၊ ‘‘ကိံ နု ခေါ သတ္ထာ မယိ အတ္တနော သန္တိကံ ဥပဂတေ ဝဏ္ဏံ ကထေဿတိ၊ ဥဒါဟု အဝဏ္ဏ’’န္တိ ပရိဂ္ဂဏှနတ္ထံ ဥပသင်္ကမိ. ‘‘နေရယိကော ဒေဝဒတ္တော ကပ္ပဋ္ဌော အတေကိစ္ဆော’’တိ (စူဠဝ. ၃၄၈) ဝစနံ သုတွာ သတ္ထာရံ ဃဋ္ဋေတုကာမော ဥပသင်္ကမီတိပိ ဝဒန္တိ. ပရူပါရမ္ဘံ ဝတ္တေတီတိ ပရဂရဟံ ကထေတိ. သဗ္ဗော သော န ဥပပါဒေတီတိ သဗ္ဗောပိ သော ကုသလဓမ္မံ န ဥပ္ပါဒေတိ၊ အတ္တနော ဝါ ဝစနံ ဥပပါဒေတုံ အနုစ္ဆဝိကံ ကာတုံ န သက္ကောတိ. အနုပပါဒေန္တော ဂါရယှော ဟောတီတိ ကုသလံ ဓမ္မံ ဥပ္ပါဒေတုံ အသက္ကောန္တော အတ္တနော စ ဝစနံ ဥပပန္နံ အနုစ္ဆဝိကံ ကာတုံ အသက္ကောန္တော ဂါရယှော ဟောတိ. ဥပဝဇ္ဇောတိ ဥပဝဒိတဗ္ဗော စ ဟောတိ၊ ဝဇ္ဇေန ဝါ ဥပေတော ဟောတိ၊ သဒေါသော ဟောတီတိ အတ္ထော.
အထ ဘဂဝါ တဿ ဝါဒံ ဂဟေတွာ တဿေဝ ဂီဝါယ ပဋိမုဉ္စန္တော ပရူပါရမ္ဘန္တိအာဒိမာဟ. ဥမ္မုဇ္ဇမာနကံယေဝါတိ ဥဒကတော သီသံ ဥက္ခိပန္တံယေဝ. တတ္ထ အပရိမာဏာ ပဒါတိအာဒီသု တသ္မိံ အကုသလန္တိ ပညာပနေ ပဒါနိပိ အက္ခရာနိပိ ဓမ္မဒေသနာပိ အပရိမာဏာယေဝ. ဣတိပိဒံ အကုသလန္တိ ဣဒမ္ပိ အကုသလံ ဣဒမ္ပိ အကုသလံ ဣမိနာပိ ကာရဏေန ဣမိနာပိ ကာရဏေန အကုသလန္တိ ဧဝံ အကုသလပညတ္တိယံ အာဂတာနိပိ အပရိမာဏာနိ. အထာပိ အညေနာကာရေန တထာဂတော တံ ဓမ္မံ ဒေသေယျ၊ ဧဝမ္ပိဿ ဒေသနာ အပရိမာဏာ ဘဝေယျ. ယထာဟ – ‘‘အပရိယာဒိန္နာဝဿ တထာဂတဿ ဓမ္မဒေသနာ၊ အပရိယာဒိန္နံ ဓမ္မပဒဗျဉ္ဇန’’န္တိ (မ. နိ. ၁.၁၆၁). ဣမိနာ ဥပါယေန သဗ္ဗဝါရေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ယာဝ ဓံသီ ဝတာယန္တိ ယာဝ ဂုဏဓံသီ ဝတ အယံ. လောဏကာရဒါရကောတိ လောဏကာရဂါမဒါရကော. ယတြ ဟိ နာမာတိ ယော ဟိ နာမ. အာသာဒေတဗ္ဗံ မညိဿတီတိ ဃဋ္ဋေတဗ္ဗံ မညိဿတိ. အပေဟီတိ အပဂစ္ဆ၊ မာ မေ ပုရတော အဋ္ဌာသိ. ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ဂီဝါယ ဂဏှာပေတွာ နိက္ကဍ္ဎာပေသိယေဝါတိ.
၉. သစ္ဆိကရဏီယသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၈၉. နဝမေ ကာယေနာတိ နာမကာယေန. သစ္ဆိကရဏီယာတိ ပစ္စက္ခံ ကာတဗ္ဗာ. သတိယာတိ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိယာ. စက္ခုနာတိ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ. ပညာယာတိ ဈာနပညာယ ဝိပဿနာပညာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ၊ ဝိပဿနာပညာယ မဂ္ဂပညာ၊ မဂ္ဂပညာယ ဖလပညာ၊ ဖလပညာယ ပစ္စဝေက္ခဏပညာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ၊ ပတ္တဗ္ဗာတိ အတ္ထော. အာသဝါနံ ခယသင်္ခါတံ ပန အရဟတ္တံ ပစ္စဝေက္ခဏဝသေန ပစ္စဝေက္ခဏပညာယ သစ္ဆိကရဏီယံ နာမာတိ.
၁၀. ဥပေါသထသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၉၀. ဒသမေ တုဏှီဘူတံ တုဏှီဘူတန္တိ ယတော ယတော အနုဝိလောကေတိ၊ တတော တတော တုဏှီဘူတမေဝ. ဘိက္ခူ အာမန္တေသီတိ ပဋိပတ္တိသမ္ပန္နေ ဘိက္ခူ ပသန္နေဟိ စက္ခူဟိ အနုဝိလောကေတွာ ဥပ္ပန္နဓမ္မပါမောဇ္ဇော ထောမေတုကာမတာယ အာမန္တေသိ. အပလာပါတိ ပလာပရဟိတာ. ဣတရံ တဿေဝ ဝေဝစနံ. သုဒ္ဓါတိ နိမ္မလာ. သာရေ ပတိဋ္ဌိတာတိ သီလာဒိသာရေ ပတိဋ္ဌိတာ. အလန္တိ ယုတ္တံ. ယောဇနဂဏနာနီတိ ဧကံ ယောဇနံ ယောဇနမေဝ၊ ဒသပိ ယောဇနာနိ ယောဇနာနေဝ. တတော ဥဒ္ဓံ ‘‘ယောဇနဂဏနာနီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ဣဓ ပန ယောဇနသတမ္ပိ ယောဇနသဟဿမ္ပိ အဓိပ္ပေတံ. ပုဋောသေနာပီတိ ပုဋောသံ ဝုစ္စတိ ပါထေယျံ၊ ပါထေယျံ ဂဟေတွာပိ ဥပသင်္ကမိတုံ ယုတ္တမေဝါတိ အတ္ထော. ပုဋံသေနာတိပိ ပါဌော. တဿတ္ထော – ပုဋော အံသေ အဿာတိ ပုဋံသော၊ တေန ပုဋံသေန၊ အံသေန ပါထေယျပုဋံ ဝဟန္တေနာပီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.
ဣဒါနိ ဧဝရူပေဟိ ဧဝရူပေဟိ စ ဂုဏေဟိ သမန္နာဂတာ ဧတ္ထ ဘိက္ခူ အတ္ထီတိ ဒဿေတုံ သန္တိ ဘိက္ခဝေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဒေဝပ္ပတ္တာတိ ဥပပတ္တိဒေဝနိဗ္ဗတ္တကံ ဒိဗ္ဗဝိဟာရံ ဒိဗ္ဗဝိဟာရေန စ အရဟတ္တံ ပတ္တာ. ဗြဟ္မပ္ပတ္တာတိ နိဒ္ဒေါသဋ္ဌေန ဗြဟ္မဘာဝသာဓကံ ဗြဟ္မဝိဟာရံ ဗြဟ္မဝိဟာရေန စ အရဟတ္တံ ပတ္တာ. အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တာတိ အနိဉ္ဇနဘာဝသာဓကံ အာနေဉ္ဇံ အာနေဉ္ဇေန စ အရဟတ္တံ ပတ္တာ. အရိယပ္ပတ္တာတိ ပုထုဇ္ဇနဘာဝံ အတိက္ကမ္မ အရိယဘာဝံ ပတ္တာ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဒေဝပ္ပတ္တော ဟောတီတိအာဒီသု ဧဝံ ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနေ ဌတွာ စိတ္တံ ဝိဝဋ္ဋေတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တော ဒေဝပ္ပတ္တော နာမ ဟောတိ၊ စတူသု ဗြဟ္မဝိဟာရေသု ဌတွာ စိတ္တံ ဝိဝဋ္ဋေတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တော ဗြဟ္မပ္ပတ္တော နာမ၊ စတူသု အရူပဇ္ဈာနေသု ဌတွာ စိတ္တံ ဝိဝဋ္ဋေတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တော အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တော နာမ. ဣဒံ ဒုက္ခန္တိအာဒီဟိ စတူဟိ သစ္စေဟိ စတ္တာရော မဂ္ဂါ တီဏိ စ ဖလာနိ ကထိတာနိ. တသ္မာ ဣမံ အရိယဓမ္မံ ပတ္တော ဘိက္ခု အရိယပ္ပတ္တော နာမ ဟောတီတိ.
ဗြာဟ္မဏဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.
(၂၀) ၅. မဟာဝဂ္ဂေါ
၁. သောတာနုဂတသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၉၁. ပဉ္စမဿ ပဌမေ သောတာနုဂတာနန္တိ ပသာဒသောတံ ဩဒဟိတွာ ဉာဏသောတေန ဝဝတ္ထပိတာနံ. စတ္တာရော အာနိသံသာ ပါဋိကင်္ခါတိ စတ္တာရော ဂုဏာနိသံသာ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာ. ဣဒံ ပန ဘဂဝတာ အတ္ထုပ္ပတ္တိဝသေန အာရဒ္ဓံ. ကတရအတ္ထုပ္ပတ္တိဝသေနာတိ? ဘိက္ခူနံ ဓမ္မဿဝနာယ အနုပသင်္ကမနအတ္ထုပ္ပတ္တိဝသေန. ပဉ္စသတာ ကိရ ဗြာဟ္မဏပဗ္ဗဇိတာ ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လိင်္ဂဝစနဝိဘတ္တိပဒဗျဉ္ဇနာဒီဟိ ကထေန္တော အမှေဟိ ဉာတမေဝ ကထေဿတိ၊ အညာတံ ကိံ ကထေဿတီ’’တိ ဓမ္မဿဝနတ္ထံ န ဂစ္ဆန္တိ. သတ္ထာ တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ တေ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ကသ္မာ ဧဝံ ကရောထ၊ သက္ကစ္စံ ဓမ္မံ သုဏာထ၊ သက္ကစ္စံ ဓမ္မံ သုဏန္တာနဉ္စ သဇ္ဈာယန္တာနဉ္စ ဣမေ ဧတ္တကာ အာနိသံသာ’’တိ ဒဿေန္တော ဣမံ ဒေသနံ အာရဘိ.
တတ္ထ ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတီတိ သုတ္တံ ဂေယျန္တိအာဒိကံ နဝင်္ဂံ သတ္ထုသာသနဘူတံ တန္တိဓမ္မံ ဝဠဉ္ဇေတိ. သောတာနုဂတာ ဟောန္တီတိ သောတံ အနုပ္ပတ္တာ အနုပဝိဋ္ဌာ ဟောန္တိ. မနသာနုပေက္ခိတာတိ စိတ္တေန ဩလောကိတာ. ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါတိ အတ္ထတော စ ကာရဏတော စ ပညာယ သုဋ္ဌု ပဋိဝိဒ္ဓါ ပစ္စက္ခံ ကတာ. မုဋ္ဌဿတိ ကာလံ ကုရုမာနောတိ နယိဒံ ဗုဒ္ဓဝစနံ အနုဿရဏသတိယာ အဘာဝေန ဝုတ္တံ၊ ပုထုဇ္ဇနကာလကိရိယံ ပန သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ပုထုဇ္ဇနော ဟိ မုဋ္ဌဿတိ ကာလံ ကရောတိ နာမ. ဥပပဇ္ဇတီတိ သုဒ္ဓသီလေ ပတိဋ္ဌိတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တတိ. ဓမ္မပဒါ ပ္လဝန္တီတိ အန္တရာဘဝေ နိဗ္ဗတ္တမုဋ္ဌဿတိနော၊ ယေပိ ပုဗ္ဗေ သဇ္ဈာယမူလိကာ ဝါစာပရိစိတဗုဒ္ဓဝစနဓမ္မာ၊ တေ သဗ္ဗေ ပသန္နေ အာဒါသေ ဆာယာ ဝိယ ပ္လဝန္တိ၊ ပါကဋာ ဟုတွာ ပညာယန္တိ. ဒန္ဓော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတုပ္ပါဒေါတိ ဗုဒ္ဓဝစနာနုဿရဏသတိယာ ဥပ္ပါဒေါ ဒန္ဓော ဂရု. အထ သော သတ္တော ခိပ္ပံယေဝ ဝိသေသဂါမီ ဟောတိ၊ နိဗ္ဗာနဂါမီ ဟောတီတိ အတ္ထော.
ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တောတိ ဣဒ္ဓိသမ္ပန္နော စိတ္တဿ ဝသိဘာဝပတ္တော ခီဏာသဝေါ. အယံ ဝါ သော ဓမ္မဝိနယောတိ ဧတ္ထ ဝိဘာဝနတ္ထော ဝါ-သဒ္ဒေါ. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ. ဗြဟ္မစရိယံ အစရိန္တိ ဗြဟ္မစရိယဝါသံ ဝသိံ. ဣဒမ္ပိ ဗုဒ္ဓဝစနံ မယာ ပုဗ္ဗေ ဝဠဉ္ဇိတန္တိ ဗုဒ္ဓဝစနာနုဿရဏဝသေနေတံ ဝုတ္တံ. ဒေဝပုတ္တောတိ ပဉ္စာလစဏ္ဍော ဝိယ ဟတ္ထကမဟာဗြဟ္မာ ဝိယ သနင်္ကုမာရဗြဟ္မာ ဝိယ စ ဧကော ဓမ္မကထိကဒေဝပုတ္တော. ဩပပါတိကော ဩပပါတိကံ သာရေတီတိ ပဌမံ ဥပ္ပန္နော ဒေဝပုတ္တော ပစ္ဆာ ဥပ္ပန္နံ သာရေတိ. သဟပံသုကီဠိကာတိ ဧတေန နေသံ ဒီဃရတ္တံ ကတပရိစယဘာဝံ ဒဿေတိ. သမာဂစ္ဆေယျုန္တိ သာလာယ ဝါ ရုက္ခမူလေ ဝါ သမ္မုခီဘာဝံ ဂစ္ဆေယျုံ. ဧဝံ ဝဒေယျာတိ သာလာယ ဝါ ရုက္ခမူလေ ဝါ ပဌမတရံ နိသိန္နော ပစ္ဆာ အာဂတံ ဧဝံ ဝဒေယျ. သေသမေတ္ထ ပါဠိနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
၂. ဌာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၉၂. ဒုတိယေ ဌာနာနီတိ ကာရဏာနိ. ဌာနေဟီတိ ကာရဏေဟိ. သောစေယျန္တိ သုစိဘာဝေါ. သံဝသမာနောတိ ဧကတော ဝသမာနော. န သန္တတကာရီတိ န သတတကာရီ. န သန္တတဝုတ္တိ သီလေသူတိ သတတံ သဗ္ဗကာလံ သီလဇီဝိတံ န ဇီဝတီတိ အတ္ထော. သံဝေါဟာရမာနောတိ ကထေန္တော. ဧကေန ဧကော ဝေါဟရတီတိ ဧကေန သဒ္ဓိံ ဧကော ဟုတွာ ကထေတိ. ဝေါက္ကမတီတိ ဩက္ကမတိ. ပုရိမဝေါဟာရာ ပစ္ဆိမဝေါဟာရန္တိ ပုရိမကထာယ ပစ္ဆိမကထံ၊ ပုရိမကထာယ စ ပစ္ဆိမကထာ၊ ပစ္ဆိမကထာယ စ ပုရိမကထာ န သမေတီတိ အတ္ထော.
ဉာတိဗျသနေနာတိအာဒီသု ဉာတီနံ ဗျသနံ ဉာတိဗျသနံ၊ ဉာတိဝိနာသောတိ အတ္ထော. ဒုတိယပဒေပိ ဧသေဝ နယော. ရောဂဗျသနေ ပန ရောဂေါယေဝ အာရောဂျဝိနာသနတော ဗျသနံ ရောဂဗျသနံ. အနုပရိဝတ္တန္တီတိ အနုဗန္ဓန္တိ. လာဘော စာတိအာဒီသု ဧကံ အတ္တဘာဝံ လာဘော အနုပရိဝတ္တတိ၊ ဧကံ အလာဘောတိ ဧဝံ နယော နေတဗ္ဗော. သာကစ္ဆာယမာနောတိ ပဉှပုစ္ဆနဝိဿဇ္ဇနဝသေန သာကစ္ဆံ ကရောန္တော. ယထာတိ ယေနာကာရေန. ဥမ္မဂ္ဂေါတိ ပဉှုမ္မဂ္ဂေါ. အဘိနီဟာရောတိ ပဉှာဘိသင်္ခရဏဝသေန စိတ္တဿ အဘိနီဟာရော. သမုဒါဟာရောတိ ပဉှပုစ္ဆနံ. သန္တန္တိ ပစ္စနီကသန္တတာယ သန္တံ ကတွာ န ကထေတီတိ အတ္ထော. ပဏီတန္တိ အတပ္ပကံ. အတက္ကာဝစရန္တိ ယထာ တက္ကေန နယဂ္ဂါဟေန ဂဟေတုံ သက္ကာ ဟောတိ၊ ဧဝံ န ကထေတီတိ အတ္ထော. နိပုဏန္တိ သဏှံ. ပဏ္ဍိတဝေဒနီယန္တိ ပဏ္ဍိတေဟိ ဇာနိတဗ္ဗကံ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဝုတ္တာနုသာရေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
၃. ဘဒ္ဒိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၉၃. တတိယေ ဥပသင်္ကမီတိ ဘုတ္တပါတရာသော ဟုတွာ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ ဂဟေတွာ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိဿာမီတိ ဥပသင်္ကမိ. မာ အနုဿဝေနာတိအာဒီသု အနုဿဝဝစနေန မမ ကထံ မာ ဂဏှထာတိ ဣမိနာ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. သာရမ္ဘောတိ ကရဏုတ္တရိယလက္ခဏော သာရမ္ဘော. အလောဘာဒယော လောဘာဒိပဋိပက္ခဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗာ. ကုသလဓမ္မူပသမ္ပဒါယာတိ ကုသလဓမ္မာနံ သမ္ပာဒနတ္ထာယ၊ ပဋိလာဘတ္ထာယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဣမေ စေပိ၊ ဘဒ္ဒိယ၊ မဟာသာလာတိ ပုရတော ဌိတေ သာလရုက္ခေ ဒဿေန္တော ဧဝမာဟ. သေသမေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထတ္တာ စ သုဝိညေယျမေဝ. သတ္ထရိ ပန ဒေသနံ ဝိနိဝဋ္ဋေန္တေ ဘဒ္ဒိယော သောတာပန္နော ဇာတောတိ.
၄. သာမုဂိယာသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၉၄. စတုတ္ထေ သာမုဂိယာတိ သာမုဂနိဂမဝါသိနော. ဗျဂ္ဃပဇ္ဇာတိ တေ အာလပန္တော ဧဝမာဟ. ကောလနဂရဿ ဟိ ကောလရုက္ခေ ဟာရေတွာ ကတတ္တာ ကောလနဂရန္တိ စ ဗျဂ္ဃပထေ မာပိတတ္တာ ဗျဂ္ဃပဇ္ဇန္တိ စ ဒွေ နာမာနိ. ဧတေသဉ္စ ပုဗ္ဗပုရိသာ တတ္ထ ဝသိံသူတိ ဗျဂ္ဃပဇ္ဇဝါသိတာယ ဗျဂ္ဃပဇ္ဇဝါသိနော ဗျဂ္ဃပဇ္ဇာတိ ဝုစ္စန္တိ. တေ အာလပန္တော ဧဝမာဟ. ပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂါနီတိ ပါရိသုဒ္ဓိအတ္ထာယ ပဓာနိယင်္ဂါနိ ပဒဟိတဗ္ဗဝီရိယဿ အင်္ဂါနိ၊ ကောဋ္ဌာသာတိ အတ္ထော. သီလပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂန္တိ သီလပရိသောဓနဝီရိယဿေတံ နာမံ. တဉှိ သီလပါရိသုဒ္ဓိပရိပူရဏတ္ထာယ ပဓာနိယင်္ဂန္တိ သီလပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဟေဿာမီတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေ ဝိပဿနာပညာယ အနုဂ္ဂဟေဿာမိ. ယော တတ္ထ ဆန္ဒောတိအာဒီသု ယော တသ္မိံ အနုဂ္ဂဏှနေ ကတ္တုကာမတာဆန္ဒောတိ ဣမိနာ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. သတိသမ္ပဇညံ ပနေတ္ထ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ ဉာဏေန ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဝီရိယပဂ္ဂဟနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ရဇနီယေသု ဓမ္မေသု စိတ္တံ ဝိရာဇေတီတိ ရာဂပစ္စယေသု ဣဋ္ဌာရမ္မဏေသု ယထာ စိတ္တံ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ဧဝံ ကရောတိ. ဝိမောစနီယေသု ဓမ္မေသု စိတ္တံ ဝိမောစေတီတိ ယေဟိ အာရမ္မဏေဟိ စိတ္တံ ဝိမောစေတဗ္ဗံ၊ တေသု ယထာ ဝိမုစ္စတိ၊ ဧဝံ ကရောတိ. ဝိရာဇေတွာတိ ဧတ္ထ မဂ္ဂက္ခဏေ ဝိရာဇေတိ နာမ၊ ဖလက္ခဏေ ဝိရတ္တံ နာမ ဟောတိ. ဒုတိယပဒေပိ ဧသေဝ နယော. သမ္မာဝိမုတ္တိံ ဖုသတီတိ ဟေတုနာ နယေန အရဟတ္တဖလဝိမုတ္တိံ ဉာဏဖဿေန ဖုသတီတိ.
၅. ဝပ္ပသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၉၅. ပဉ္စမေ ဝပ္ပေါတိ ဒသဗလဿ စူဠပိတာ သကျရာဇာ. နိဂဏ္ဌသာဝကောတိ ဝေသာလိယံ သီဟသေနာပတိ ဝိယ နာဠန္ဒာယံ ဥပါလိဂဟပတိ ဝိယ စ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ဥပဋ္ဌာကော. ကာယေန သံဝုတောတိ ကာယဒွါရဿ သံဝုတတ္တာ ပိဟိတတ္တာ ကာယေန သံဝုတော နာမ. သေသဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါတိ အဝိဇ္ဇာယ ခယဝိရာဂေန. ဝိဇ္ဇုပ္ပါဒါတိ မဂ္ဂဝိဇ္ဇာယ ဥပ္ပါဒေန. တံ ဌာနန္တိ တံ ကာရဏံ. အဝိပက္ကဝိပါကန္တိ အလဒ္ဓဝိပါကဝါရံ. တတောနိဒါနန္တိ တံဟေတု တပ္ပစ္စယာ. ဒုက္ခဝေဒနိယာ အာသဝါ အဿဝေယျုန္တိ ဒုက္ခဝေဒနာယ ပစ္စယဘူတာ ကိလေသာ အဿဝေယျုံ၊ တဿ ပုရိသဿ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုန္တိ အတ္ထော. အဘိသမ္ပရာယန္တိ ဒုတိယေ အတ္တဘာဝေ. ကာယသမာရမ္ဘပစ္စယာတိ ကာယကမ္မပစ္စယေန. အာသဝါတိ ကိလေသာ. ဝိဃာတပရိဠာဟာတိ ဧတ္ထ ဝိဃာတောတိ ဒုက္ခံ. ပရိဠာဟောတိ ကာယိကစေတသိကော ပရိဠာဟော. ဖုဿ ဖုဿ ဗျန္တီကရောတီတိ ဉာဏဝဇ္ဈံ ကမ္မံ ဉာဏဖဿေန ဖုသိတွာ ဖုသိတွာ ခယံ ဂမေတိ၊ ဝိပါကဝဇ္ဈံ ကမ္မံ ဝိပါကဖဿေန ဖုသိတွာ ဖုသိတွာ ခယံ ဂမေတိ. နိဇ္ဇရာတိ ကိလေသဇီရဏကပဋိပဒါ. သေသဝါရေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဣဓ ဌတွာ အယံ ဘိက္ခု ခီဏာသဝေါ ကာတဗ္ဗော၊ စတ္တာရိ မဟာဘူတာနိ နီဟရိတွာ စတုသစ္စဝဝတ္ထာနံ ဒဿေတွာ ယာဝ အရဟတ္တဖလံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ကထေတဗ္ဗံ.
ဣဒါနိ ပန တဿ ခီဏာသဝဿ သတတဝိဟာရေ ဒဿေတုံ ဧဝံ သမ္မာ ဝိမုတ္တစိတ္တဿာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သမ္မာ ဝိမုတ္တစိတ္တဿာတိ ဟေတုနာ ကာရဏေန သမ္မာ ဝိမုတ္တဿ. သတတဝိဟာရာတိ နိစ္စဝိဟာရာ နိဗဒ္ဓဝိဟာရာ. နေဝ သုမနော ဟောတီတိ ဣဋ္ဌာရမ္မဏေ ရာဂဝသေန န သောမနဿဇာတော ဟောတိ. န ဒုမ္မနောတိ အနိဋ္ဌာရမ္မဏေ ပဋိဃဝသေန န ဒေါမနဿဇာတော ဟောတိ. ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနောတိ သတိသမ္ပဇညပရိဂ္ဂဟိတာယ မဇ္ဈတ္တာကာရလက္ခဏာယ ဥပေက္ခာယ တေသု အာရမ္မဏေသု ဥပေက္ခကော မဇ္ဈတ္တော ဟုတွာ ဝိဟရတိ.
ကာယပရိယန္တိကန္တိ ကာယန္တိကံ ကာယပရိစ္ဆိန္နံ၊ ယာဝ ပဉ္စဒွါရကာယော ပဝတ္တတိ၊ တာဝ ပဝတ္တံ ပဉ္စဒွါရိကဝေဒနန္တိ အတ္ထော. ဇီဝိတပရိယန္တိကန္တိ ဇီဝိတန္တိကံ ဇီဝိတပရိစ္ဆိန္နံ၊ ယာဝ ဇီဝိတံ ပဝတ္တတိ၊ တာဝ ပဝတ္တံ မနောဒွါရိကဝေဒနန္တိ အတ္ထော. တတ္ထ ပဉ္စဒွါရိကဝေဒနာ ပစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ပဌမံ နိရုဇ္ဈတိ၊ မနောဒွါရိကဝေဒနာ ပဌမံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ပစ္ဆာ နိရုဇ္ဈတိ. သာ ဟိ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ဝတ္ထုရူပသ္မိံယေဝ ပတိဋ္ဌာတိ. ပဉ္စဒွါရိကာ ပဝတ္တေ ပဉ္စဒွါရဝသေန ပဝတ္တမာနာ ပဌမဝယေ ဝီသတိဝဿကာလေ ရဇ္ဇနဒုဿနမုယှနဝသေန အဓိမတ္တာ ဗလဝတီ ဟောတိ၊ ပဏ္ဏာသဝဿကာလေ ဌိတာ ဟောတိ၊ သဋ္ဌိဝဿကာလတော ပဋ္ဌာယ ပရိဟာယမာနာ၊ အသီတိနဝုတိဝဿကာလေ မန္ဒာ ဟောတိ. တဒါ ဟိ သတ္တာ ‘‘စိရရတ္တံ ဧကတော နိသီဒိမှာ နိပဇ္ဇိမှာ’’တိ ဝဒန္တေပိ န ဇာနာမာတိ ဝဒန္တိ. အဓိမတ္တာနိပိ ရူပါဒိအာရမ္မဏာနိ န ပဿာမ၊ သုဂန္ဓဒုဂ္ဂန္ဓံ ဝါ သာဒုအသာဒုံ ဝါ ထဒ္ဓမုဒုကံ ဝါတိ န ဇာနာမာတိပိ ဝဒန္တိ. ဣတိ နေသံ ပဉ္စဒွါရိကဝေဒနာ ဘဂ္ဂါ ဟောတိ၊ မနောဒွါရိကာ ပဝတ္တတိ. သာပိ အနုပုဗ္ဗေန ပရိဟာယမာနာ မရဏသမယေ ဟဒယကောဋိံယေဝ နိဿာယ ပဝတ္တတိ. ယာဝ ပနေသာ ပဝတ္တတိ၊ တာဝ သတ္တော ဇီဝတီတိ ဝုစ္စတိ. ယဒါ နပ္ပဝတ္တတိ၊ တဒါ ‘‘မတော နိရုဒ္ဓေါ’’တိ ဝုစ္စတိ.
သွာယမတ္ထော ဝါပိယာ ဒီပေတဗ္ဗော – ယထာ ဟိ ပုရိသော ပဉ္စဥဒကမဂ္ဂသမ္ပန္နံ ဝါပိံ ကရေယျ. ပဌမံ ဒေဝေ ဝုဋ္ဌေ ပဉ္စဟိ ဥဒကမဂ္ဂေဟိ ဥဒကံ ပဝိသိတွာ အန္တောဝါပိယံ အာဝါဋေ ပူရေယျ. ပုနပ္ပုနံ ဒေဝေ ဝဿန္တေ ဥဒကမဂ္ဂေ ပူရေတွာ ဂါဝုတဍ္ဎယောဇနမတ္တံ ဩတ္ထရိတွာ ဥဒကံ တိဋ္ဌေယျ တတော တတော ဝိဿန္ဒမာနံ. အထ နိဒ္ဓမနတုမ္ဗေ ဝိဝရိတွာ ခေတ္တေသု ကမ္မေ ကယိရမာနေ ဥဒကံ နိက္ခမန္တံ၊ သဿပါကကာလေ ဥဒကံ နိက္ခန္တံ ဥဒကံ ပရိဟီနံ၊ ‘‘မစ္ဆေ ဂဏှာမာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အာပဇ္ဇေယျ. တတော ကတိပါဟေန အာဝါဋေသုယေဝ ဥဒကံ သဏ္ဌဟေယ. ယာဝ ပန တံ အာဝါဋေသု ဟောတိ၊ တာဝ မဟာဝါပိယံ ဥဒကံ အတ္ထီတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ယဒါ ပန တတ္ထ ဆိဇ္ဇတိ၊ တဒါ ‘‘ဝါပိယံ ဥဒကံ နတ္ထီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ သမ္ပဒမိဒံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
ပဌမံ ဒေဝေ ဝဿန္တေ ပဉ္စဟိ မဂ္ဂေဟိ ဥဒကေ ပဝိသန္တေ အာဝါဋာနံ ပူရဏကာလော ဝိယ ဟိ ပဌမမေဝ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ မနောဒွါရိကဝေဒနာယ ဝတ္ထုရူပေ ပတိဋ္ဌိတကာလော၊ ပုနပ္ပုနံ ဒေဝေ ဝဿန္တေ ပဉ္စမဂ္ဂါနံ ပူရဏကာလော ဝိယ ပဝတ္တေ ပဉ္စဒွါရိကဝေဒနာယ ပဝတ္တိ၊ ဂါဝုတဍ္ဎယောဇနမတ္တံ အဇ္ဈောတ္ထရဏံ ဝိယ ပဌမဝယေ ဝီသတိဝဿကာလေ ရဇ္ဇနာဒိဝသေန တဿ အဓိမတ္တဗလဝဘာဝေါ၊ ယာဝ ဝါပိတော ဥဒကံ န နိဂ္ဂစ္ဆတိ၊ တာဝ ပူရာယ ဝါပိယာ ဌိတကာလော ဝိယ ပညာသဝဿကာလေ တဿ ဌိတကာလော၊ နိဒ္ဓမနတုမ္ဗေသု ဝိဝဋေသု ကမ္မေ ကယိရမာနေ ဥဒကဿ နိက္ခမနကာလော ဝိယ သဋ္ဌိဝဿကာလတော ပဋ္ဌာယ တဿ ပရိဟာနိ၊ ဥဒကေ ဘဋ္ဌေ ဥဒကမဂ္ဂေသု ပရိတ္တဥဒကဿ ဌိတကာလော ဝိယ အသီတိနဝုတိကာလေ ပဉ္စဒွါရိကဝေဒနာယ မန္ဒကာလော၊ အာဝါဋေသုယေဝ ဥဒကဿ ပတိဋ္ဌိတကာလော ဝိယ ဟဒယဝတ္ထုကောဋိံ နိဿာယ မနောဒွါရေ ဝေဒနာယ ပဝတ္တိကာလော၊ အာဝါဋေသု ပရိတ္တေပိ ဥဒကေ သတိ ‘‘ဝါပိယံ ဥဒကံ အတ္ထီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗကာလော ဝိယ ယာဝ သာ ပဝတ္တတိ၊ တာဝ ‘‘သတ္တော ဇီဝတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ယထာ ပန အာဝါဋေသု ဥဒကေ ဆိန္နေ ‘‘နတ္ထိ ဝါပိယံ ဥဒက’’န္တိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝံ မနောဒွါရိကဝေဒနာယ အပ္ပဝတ္တမာနာယ သတ္တော မတောတိ ဝုစ္စတိ. ဣမံ ဝေဒနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ – ‘‘ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော’’တိ.
ကာယဿ ဘေဒါတိ ကာယဿ ဘေဒေန. ဥဒ္ဓံ ဇီဝိတပရိယာဒါနာတိ ဇီဝိတက္ခယတော ဥဒ္ဓံ. ဣဓေဝါတိ ပဋိသန္ဓိဝသေန ပရတော အဂန္တွာ ဣဓေဝ. သီတီ ဘဝိဿန္တီတိ ပဝတ္တိဝိပ္ဖန္ဒနဒရထရဟိတာနိ သီတာနိ အပ္ပဝတ္တနဓမ္မာနိ ဘဝိဿန္တိ.
ထူဏံ ပဋိစ္စာတိ ရုက္ခံ ပဋိစ္စ. ကုဒ္ဒါလပိဋကံ အာဒါယာတိ ကုဒ္ဒါလဉ္စ ခဏိတ္တိဉ္စ ပစ္ဆိဉ္စ ဂဟေတွာတိ အတ္ထော. ဒေသနာ ပန ကုဒ္ဒါလဝသေနေဝ ကတာ. မူလေ ဆိန္ဒေယျာတိ မူလမှိ ကုဒ္ဒါလေန ဆိန္ဒေယျ. ပလိခဏေယျာတိ ခဏိတ္တိယာ သမန္တာ ခဏေယျ.
ဧဝမေဝ ခေါတိ ဧတ္ထ ဣဒံ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ – ရုက္ခော ဝိယ ဟိ အတ္တဘာဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ရုက္ခံ ပဋိစ္စ ဆာယာ ဝိယ ကုသလာကုသလံ ကမ္မံ၊ ဆာယံ အပ္ပဝတ္တံ ကာတုကာမော ပုရိသော ဝိယ ယောဂါဝစရော၊ ကုဒ္ဒါလော ဝိယ ပညာ၊ ပိဋကံ ဝိယ သမာဓိ၊ ခဏိတ္တိ ဝိယ ဝိပဿနာ၊ ခဏိတ္တိယာ မူလာနံ ပလိခဏနကာလော ဝိယ အရဟတ္တမဂ္ဂေန အဝိဇ္ဇာယ ဆေဒနကာလော၊ ခဏ္ဍာခဏ္ဍံ ကရဏကာလော ဝိယ ခန္ဓဝသေန ဒိဋ္ဌကာလော၊ ဖာလနကာလော ဝိယ အာယတနဝသေန ဒိဋ္ဌကာလော၊ သကလီကရဏကာလော ဝိယ ဓာတုဝသေန ဒိဋ္ဌကာလော၊ ဝါတာတပေန ဝိသောသနကာလော ဝိယ ကာယိကစေတသိကဿ ဝီရိယဿ ကရဏကာလော၊ အဂ္ဂိနာ ဍဟနကာလော ဝိယ ဉာဏေန ကိလေသာနံ ဍဟနကာလော၊ မသိကရဏကာလော ဝိယ ဝတ္တမာနက-ပဉ္စက္ခန္ဓကာလော၊ မဟာဝါတေ ဩဖုနနကာလော ဝိယ နဒီသောတေ ပဝါဟနကာလော ဝိယ စ ဆိန္နမူလကာနံ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ အပ္ပဋိသန္ဓိကနိရောဓော၊ ဩဖုနနပ္ပဝါဟနေဟိ အပညတ္တိကဘာဝူပဂမော ဝိယ ပုနဗ္ဘဝေ ဝိပါကက္ခန္ဓာနံ အနုပ္ပါဒေန အပဏ္ဏတ္တိကဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.
ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစာတိ သတ္ထရိ ဒေသနံ ဝိနိဝဋ္ဋေန္တေ သောတာပတ္တိဖလံ ပတွာ ဧတံ ‘‘သေယျထာပိ၊ ဘန္တေ’’တိအာဒိဝစနံ အဝေါစ. တတ္ထ ဥဒယတ္ထိကောတိ ဝဍ္ဎိအတ္ထိကော. အဿပဏိယံ ပေါသေယျာတိ ပဉ္စ အဿပေါတသတာနိ ကိဏိတွာ ပစ္ဆာ ဝိက္ကိဏိဿာမီတိ ပေါသေယျ. သဟဿဂ္ဃနကဿ အဿဿ ပဉ္စသတမတ္တံ ဥပကရဏံ ဂန္ဓမာလာဒိဝသေန ပေါသာဝနိကံယေဝ အဂမာသိ. အထဿ တေ အဿာ ဧကဒိဝသေနေဝ ရောဂံ ဖုသိတွာ သဗ္ဗေ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပုဏေယျုန္တိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေန ဧဝမာဟ. ဥဒယဉ္စေဝ နာဓိဂစ္ဆေယျာတိ ဝဍ္ဎိဉ္စ ဂေဟတော နီဟရိတွာ ဒိန္နမူလဉ္စ ကိဉ္စိ န လဘေယျ. ပယိရုပါသိန္တိ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ဥပဋ္ဌဟိံ. သွာဟံ ဥဒယဉ္စေဝ နာဓိဂစ္ဆိန္တိ သော အဟံ နေဝ ဥဒယံ န ဂေဟတော ဒိန္နဓနံ အဓိဂစ္ဆိံ၊ ပဏိယအဿဇဂ္ဂနကော နာမ ဇာတောသ္မီတိ ဒဿေတိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.
၆. သာဠှသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၉၆. ဆဋ္ဌေ ဒွယေနာတိ ဒွီဟိ ကောဋ္ဌာသေဟိ. ဩဃဿ နိတ္ထရဏန္တိ စတုရောဃနိတ္ထရဏံ. တပေါဇိဂုစ္ဆာဟေတူတိ ဒုက္ကရကာရိကသင်္ခါတေန တပေန ပါပဇိဂုစ္ဆနဟေတု. အညတရံ သာမညင်္ဂန္တိ ဧကံ သမဏဓမ္မကောဋ္ဌာသံ. အပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရာတိအာဒီသု ပုရိမေဟိ တီဟိ ပဒေဟိ ကာယိကဝါစသိကစေတသိကသီလာနံ အပရိသုဒ္ဓတံ ဒဿေတွာ ပစ္ဆိမေန ပဒေန အပရိသုဒ္ဓါဇီဝတံ ဒဿေတိ. ဉာဏဒဿနာယာတိ မဂ္ဂဉာဏသင်္ခါတာယ ဒဿနာယ. အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယာတိ အရဟတ္တာယ၊ အရဟတ္တဉာဏဖဿေန ဖုသိတုံ အဘဗ္ဗာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သာလလဋ္ဌိန္တိ သာလရုက္ခံ. နဝန္တိ တရုဏံ. အကုက္ကုစ္စကဇာတန္တိ ‘‘ဘဝေယျ နု ခေါ၊ န ဘဝေယျာ’’တိ အဇနေတဗ္ဗကုက္ကုစ္စံ. လေခဏိယာ လိခေယျာတိ အဝလေခနမတ္တကေန အဝလိခေယျ. ဓောဝေယျာတိ ဃံသေယျ. အန္တော အဝိသုဒ္ဓါတိ အဗ္ဘန္တရေ အသုဒ္ဓါ အပနီတသာရာ.
ဧဝမေဝ ခေါတိ ဧတ္ထ ဣဒံ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ – သာလလဋ္ဌိ ဝိယ ဟိ အတ္တဘာဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ နဒီသောတံ ဝိယ သံသာရသောတံ၊ ပါရံ ဂန္တုကာမပုရိသော ဝိယ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိယော ဂဟေတွာ ဌိတပုရိသော၊ သာလလဋ္ဌိယာ ဗဟိဒ္ဓါ သုပရိကမ္မကတကာလော ဝိယ ဗဟိဒ္ဓါ တပစရဏံ ဂါဠှံ ကတွာ ဂဟိတကာလော၊ အန္တော အသုဒ္ဓကာလော ဝိယ အဗ္ဘန္တရေ သီလာနံ အပရိသုဒ္ဓကာလော၊ သာလလဋ္ဌိယာ သံသီဒိတွာ အဓောဂမနံ ဝိယ ဒိဋ္ဌိဂတိကဿ သံသာရသောတေ သံသီဒနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
ဖိယာရိတ္တံ ဗန္ဓေယျာတိ ဖိယဉ္စ အရိတ္တဉ္စ ယောဇေယျ. ဧဝမေဝါတိ ဧတ္ထာပိ ဣဒံ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ – သာလလဋ္ဌိ ဝိယ အတ္တဘာဝေါ၊ နဒီသောတံ ဝိယ သံသာရသောတံ၊ ပါရံ ဂန္တုကာမပုရိသော ဝိယ ယောဂါဝစရော၊ ဗဟိဒ္ဓါ သုပရိကမ္မကတကာလော ဝိယ ဆသု ဒွါရေသု သံဝရဿ ပစ္စုပဋ္ဌိတကာလော၊ အန္တော သုဝိသောဓိတဘာဝေါ ဝိယ အဗ္ဘန္တရေ ပရိသုဒ္ဓသီလဘာဝေါ၊ ဖိယာရိတ္တဗန္ဓနံ ဝိယ ကာယိကစေတသိကဝီရိယကရဏံ၊ သောတ္ထိနာ ပါရိမတီရဂမနံ ဝိယ အနုပုဗ္ဗေန သီလံ ပူရေတွာ သမာဓိံ ပူရေတွာ ပညံ ပူရေတွာ နိဗ္ဗာနဂမနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.
ကဏ္ဍစိတြကာနီတိ သရလဋ္ဌိသရရဇ္ဇုသရပါသာဒသရသာဏိသရပေါက္ခရဏိသရပဒုမာနီတိ အနေကာနိ ကဏ္ဍေဟိ ကတ္တဗ္ဗစိတြာနိ. အထ ခေါ သော တီဟိ ဌာနေဟီတိ သော ဧဝံ ဗဟူနိ ကဏ္ဍစိတြကာနိ ဇာနန္တောပိ န ရာဇာရဟော ဟောတိ၊ တီဟိယေဝ ပန ဌာနေဟိ ဟောတီတိ အတ္ထော. သမ္မာသမာဓိ ဟောတီတိ မဂ္ဂသမာဓိနာ စ ဖလသမာဓိနာ စ သမာဟိတော ဟောတီတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော. ဣဒံ ဒုက္ခန္တိအာဒီဟိ စတူဟိ သစ္စေဟိ စတ္တာရော မဂ္ဂါ တီဏိ စ ဖလာနိ ကထိတာနိ. အယံ ပန မဂ္ဂေနေဝ အဝိရာဓိတံ ဝိဇ္ဈတိ နာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. သမ္မာဝိမုတ္တီတိ အရဟတ္တဖလဝိမုတ္တိယာ သမန္နာဂတော. အဝိဇ္ဇာက္ခန္ဓံ ပဒါလေတီတိ အရဟတ္တမဂ္ဂေန ပဒါလေတိ နာမာတိ ဝုစ္စတိ. ဣမိနာ ဟိ ဟေဋ္ဌာ အရဟတ္တမဂ္ဂေန အဝိဇ္ဇာက္ခန္ဓော ပဒါလိတော၊ ဣဓ ပန ပဒါလိတံ ဥပါဒါယ ပဒါလေတီတိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ.
၇. မလ္လိကာဒေဝီသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၉၇. သတ္တမေ မလ္လိကာ ဒေဝီတိ ပသေနဒိရညော ဒေဝီ. ယေန မိဓေကစ္စော မာတုဂါမောတိ ယေန ဣဓေကစ္စာ ဣတ္ထီ. ဒုဗ္ဗဏ္ဏာတိ ဗီဘစ္ဆဝဏ္ဏာ. ဒုရူပါတိ ဒုဿဏ္ဌိတာ. သုပါပိကာတိ သုဋ္ဌု ပါပိကာ သုဋ္ဌု လာမိကာ. ဒဿနာယာတိ ပဿိတုံ. ဒလိဒ္ဒါတိ ဓနဒလိဒ္ဒါ. အပ္ပဿကာတိ သကေန ဓနေန ရဟိတာ. အပ္ပဘောဂါတိ ဥပဘောဂပရိဘောဂဘဏ္ဍကရဟိတာ. အပ္ပေသက္ခာတိ အပ္ပပရိဝါရာ. အဍ္ဎာတိ ဣဿရာ. မဟဒ္ဓနာတိ ဝဠဉ္ဇနကဓနေန မဟဒ္ဓနာ. မဟာဘောဂါတိ ဥပဘောဂပရိဘောဂဘဏ္ဍဘောဂေန မဟာဘောဂါ. မဟေသက္ခာတိ မဟာပရိဝါရာ. အဘိရူပါတိ ဥတ္တမရူပါ. ဒဿနီယာတိ ဒဿနယုတ္တာ. ပါသာဒိကာတိ ဒဿနေန ပါသာဒိကာ. ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယာတိ ဝဏ္ဏေန စေဝ သရီရသဏ္ဌာနေန စ.
အဘိသဇ္ဇတီတိ လဂ္ဂတိ. ဗျာပဇ္ဇတီတိ ပကတိံ ပဇဟတိ. ပတိတ္ထီယတီတိ ကောဓဝသေန ထိနဘာဝံ ထဒ္ဓဘာဝံ အာပဇ္ဇတိ. န ဒါတာ ဟောတီတိ န ဒါယိကာ ဟောတိ. သေယျာဝသထပဒီပေယျန္တိ ဧတ္ထ သေယျာတိ မဉ္စပလ္လင်္ကာဒိသယနံ. အာဝသထောတိ အာဝသထာဂါရံ. ပဒီပေယျံ ဝုစ္စတိ ဝဋ္ဋိတေလာဒိပဒီပူပကရဏံ. ဣဿာမနိကာတိ ဣဿာယ သမ္ပယုတ္တစိတ္တာ. ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကောဓနာ အဟောသိန္တိ ကောဓမနာ အဟောသိံ. အနိဿာမနိကာ အဟောသိန္တိ ဣဿာဝိရဟိတစိတ္တာ အဟောသိံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.
၈. အတ္တန္တပသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၉၈. အဋ္ဌမေ အတ္တန္တပါဒီသု အတ္တာနံ တပတိ ဒုက္ခာပေတီတိ အတ္တန္တပေါ. အတ္တနော ပရိတာပနာနုယောဂံ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂံ. ပရံ တပတီတိ ပရန္တပေါ. ပရေသံ ပရိတာပနာနုယောဂံ ပရပရိတာပနာနုယောဂံ. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေတိ ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ. နိစ္ဆာတောတိ ဆာတံ ဝုစ္စတိ တဏှာ၊ သာ အဿ နတ္ထီတိ နိစ္ဆာတော. သဗ္ဗကိလေသာနံ နိဗ္ဗုတတ္တာ နိဗ္ဗုတော. အန္တော တာပနကိလေသာနံ အဘာဝါ သီတလော ဇာတောတိ သီတီဘူတော. ဈာနမဂ္ဂဖလနိဗ္ဗာနသုခါနိ ပဋိသံဝေဒေတီတိ သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ. ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာတိ သေဋ္ဌဘူတေန အတ္တနာ.
အစေလကောတိအာဒီနိ ဝုတ္တတ္ထာနေဝ. ဩရဗ္ဘိကာဒီသု ဥရဗ္ဘာ ဝုစ္စန္တိ ဧဠကာ၊ ဥရဗ္ဘေ ဟနတီတိ ဩရဗ္ဘိကော. သူကရိကာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. လုဒ္ဒေါတိ ဒါရုဏော ကက္ခဠော. မစ္ဆဃာတကောတိ မစ္ဆဗန္ဓော ကေဝဋ္ဋော. ဗန္ဓနာဂါရိကောတိ ဗန္ဓနာဂါရဂေါပကော. ကုရူရကမ္မန္တာတိ ဒါရုဏကမ္မန္တာ.
မုဒ္ဓါဝသိတ္တောတိ ခတ္တိယာဘိသေကေန မုဒ္ဓနိ အဘိသိတ္တော. ပုရတ္ထိမေန နဂရဿာတိ နဂရတော ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ. သန္ထာဂါရန္တိ ယညသာလံ. ခရာဇိနံ နိဝါသေတွာတိ သခုရံ အဇိနစမ္မံ နိဝါသေတွာ. သပ္ပိတေလေနာတိ သပ္ပိနာ စေဝ တေလေန စ. ဌပေတွာ ဟိ သပ္ပိံ အဝသေသော ယော ကောစိ သ္နေဟော တေလန္တိ ဝုစ္စတိ. ကဏ္ဍုဝမာနောတိ နခါနံ ဆိန္နတ္တာ ကဏ္ဍုဝိတဗ္ဗကာလေ တေန ကဏ္ဍုဝမာနော. အနန္တရဟိတာယာတိ အသန္ထတာယ. သရူပဝစ္ဆာယာတိ သဒိသဝစ္ဆာယ. သစေ ဂါဝီ သေတာ ဟောတိ၊ ဝစ္ဆောပိ သေတကောဝ. သစေ ကပိလာ ဝါ ရတ္တာ ဝါ၊ ဝစ္ဆကောပိ တာဒိသောဝါတိ ဧဝံ သရူပဝစ္ဆာယ. သော ဧဝမာဟာတိ သော ရာဇာ ဧဝံ ဝဒေတိ. ဝစ္ဆတရာတိ တရုဏဝစ္ဆကဘာဝံ အတိက္ကန္တာ ဗလဝဝစ္ဆာ. ဝစ္ဆတရီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဗရိဟိသတ္ထာယာတိ ပရိက္ခေပကရဏတ္ထာယ စေဝ ယညဘူမိယံ အတ္ထရဏတ္ထာယ စ.
စတုတ္ထပုဂ္ဂလံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒတော ပဋ္ဌာယ ဒဿေတုံ ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ တထာဂတောတိအာဒီနိ ဝုတ္တတ္ထာနေဝ. တံ ဓမ္မန္တိ တံ ဝုတ္တပ္ပကာရသမ္ပဒံ ဓမ္မံ. သုဏာတိ၊ ဂဟပတိ၊ ဝါတိ ကသ္မာ ပဌမံ ဂဟပတိံ နိဒ္ဒိသတိ? နိဟတမာနတ္တာ ဥဿန္နတ္တာ စ. ယေဘုယျေန ဟိ ခတ္တိယကုလတော ပဗ္ဗဇိတာ ဇာတိံ နိဿာယ မာနံ ကရောန္တိ. ဗြာဟ္မဏကုလာ ပဗ္ဗဇိတာ မန္တေ နိဿာယ မာနံ ကရောန္တိ၊ ဟီနဇစ္စကုလာ ပဗ္ဗဇိတာ အတ္တနော ဝိဇာတိတာယ ပတိဋ္ဌာတုံ န သက္ကောန္တိ. ဂဟပတိဒါရကာ ပန ကစ္ဆေဟိ သေဒံ မုဉ္စန္တေဟိ ပိဋ္ဌိယာ လောဏံ ပုပ္ဖမာနာယ ဘူမိံ ကသိတွာ တာဒိသဿ မာနဿ အဘာဝတော နိဟတမာနဒပ္ပါ ဟောန္တိ. တေ ပဗ္ဗဇိတွာ မာနံ ဝါ ဒပ္ပံ ဝါ အကတွာ ယထာဗလံ ဗုဒ္ဓဝစနံ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တာ သက္ကောန္တိ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာတုံ. ဣတရေဟိ စ ကုလေဟိ နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇိတာ န ဗဟုကာ၊ ဂဟပတိကာဝ ဗဟုကာ. ဣတိ နိဟတမာနတ္တာ ဥဿန္နတ္တာ စ ပဌမံ ဂဟပတိံ နိဒ္ဒိသတီတိ.
အညတရသ္မိံ ဝါတိ ဣတရေသံ ဝါ ကုလာနံ အညတရသ္မိံ. ပစ္စာဇာတောတိ ပတိဇာတော. တထာဂတေ သဒ္ဓံ ပဋိလဘတီတိ ပရိသုဒ္ဓံ ဓမ္မံ သုတွာ ဓမ္မသာမိမှိ တထာဂတေ ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝတ ဘဂဝါ’’တိ သဒ္ဓံ ပဋိလဘတိ. ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတီတိ ဧဝံ ပစ္စဝေက္ခတိ. သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသောတိ သစေပိ သဋ္ဌိဟတ္ထေ ဃရေ ယောဇနသတန္တရေပိ ဝါ ဒွေ ဇာယမ္ပတိကာ ဝသန္တိ၊ တထာပိ နေသံ သကိဉ္စနသပလိဗောဓဋ္ဌေန ဃရာဝါသော သမ္ဗာဓောဝ. ရဇာပထောတိ ရာဂရဇာဒီနံ ဥဋ္ဌာနဋ္ဌာနန္တိ မဟာအဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ. အာဂမနပထောတိပိ ဝဋ္ဋတိ. အလဂ္ဂနဋ္ဌေန အဗ္ဘောကာသော ဝိယာတိ အဗ္ဘောကာသော. ပဗ္ဗဇိတော ဟိ ကူဋာဂါရရတနပါသာဒဒေဝဝိမာနာဒီသု ပိဟိတဒွါရဝါတပါနေသု ပဋိစ္ဆန္နေသု ဝသန္တောပိ နေဝ လဂ္ဂတိ န သဇ္ဇတိ န ဗဇ္ဈတိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘အဗ္ဘောကာသော ပဗ္ဗဇ္ဇာ’’တိ. အပိစ သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော ကုသလကိရိယာယ ယထာသုခံ ဩကာသာဘာဝတော၊ ရဇာပထော အသံဝုတသင်္ကာရဋ္ဌာနံ ဝိယ ရဇာနံ၊ ကိလေသရဇာနံ သန္နိပါတဋ္ဌာနတော. အဗ္ဘောကာသော ပဗ္ဗဇ္ဇာ ကုသလကိရိယာယ ယထာသုခံ ဩကာသသဗ္ဘာဝတော.
နယိဒံ သုကရံ။ပေ။ ပဗ္ဗဇေယျန္တိ ဧတ္ထ အယံ သင်္ခေပကထာ – ယဒေတံ သိက္ခတ္တယဗြဟ္မစရိယံ ဧကမ္ပိ ဒိဝသံ အခဏ္ဍံ ကတွာ စရိမကစိတ္တံ ပါပေတဗ္ဗတာယ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ၊ ဧကဒိဝသမ္ပိ စ ကိလေသမလေန အမလိနံ ကတွာ စရိမကစိတ္တံ ပါပေတဗ္ဗတာယ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ၊ သင်္ခလိခိတံ လိခိတသင်္ခသဒိသံ ဓောတသင်္ခသပ္ပဋိဘာဂံ စရိတဗ္ဗံ. ဣဒံ န သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ အဂါရမဇ္ဈေ ဝသန္တေန ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ။ပေ။ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသေ စ မဿုဉ္စ ဩဟာရေတွာ ကသာယရသပီတတာယ ကာသာယာနိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တာနံ အနုစ္ဆဝိကာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ ပရိဒဟိတွာ အဂါရသ္မာ နိက္ခမိတွာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျန္တိ. ဧတ္ထ စ ယသ္မာ အဂါရဿ ဟိတံ ကသိဝဏိဇ္ဇာဒိကမ္မံ အဂါရိယန္တိ ဝုစ္စတိ၊ တဉ္စ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ပဗ္ဗဇ္ဇာ အနဂါရိယာတိ ဉာတဗ္ဗာ၊ တံ အနဂါရိယံ. ပဗ္ဗဇေယျန္တိ ပဋိပဇ္ဇေယျံ.
အပ္ပံ ဝါတိ သဟဿတော ဟေဋ္ဌာ ဘောဂက္ခန္ဓော အပ္ပေါ နာမ ဟောတိ၊ သဟဿတော ပဋ္ဌာယ မဟာ. အာဗန္ဓနဋ္ဌေန ဉာတိယေဝ ဉာတိပရိဝဋ္ဋော. သော ဝီသတိယာ ဟေဋ္ဌာ အပ္ပေါ နာမ ဟောတိ၊ ဝီသတိယာ ပဋ္ဌာယ မဟာ. ဘိက္ခူနံ သိက္ခာသာဇီဝသမာပန္နောတိ ယာ ဘိက္ခူနံ အဓိသီလသင်္ခါတာ သိက္ခာ၊ တဉ္စ၊ ယတ္ထ စေတေ သဟ ဇီဝန္တိ၊ ဧကဇီဝိကာ သဘာဂဝုတ္တိနော ဟောန္တိ၊ တံ ဘဂဝတာ ပညတ္တသိက္ခာပဒသင်္ခါတံ သာဇီဝဉ္စ တတ္ထ သိက္ခနဘာဝေန သမာပန္နောတိ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာသာဇီဝသမာပန္နော. သမာပန္နောတိ သိက္ခံ ပရိပူရေန္တော သာဇီဝဉ္စ အဝီတိက္ကမန္တော ဟုတွာ တဒုဘယံ ဥပဂတောတိ အတ္ထော.
ပါဏာတိပါတံ ပဟာယာတိအာဒီနိ ဝုတ္တတ္ထာနေဝ. ဣမေသံ ဘေဒါယာတိ ယေသံ ဣတောတိ ဝုတ္တာနံ သန္တိကေ သုတံ၊ တေသံ ဘေဒါယ. ဘိန္နာနံ ဝါ သန္ဓာတာတိ ဒွိန္နံ မိတ္တာနံ ဝါ သမာနုပဇ္ဈာယကာဒီနံ ဝါ ကေနစိဒေဝ ကာရဏေန ဘိန္နာနံ ဧကမေကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘တုမှာကံ ဤဒိသေ ကုလေ ဇာတာနံ ဧဝံ ဗဟုဿုတာနံ ဣဒံ န ယုတ္တ’’န္တိအာဒီနိ ဝတွာ သန္ဓာနံ ကတ္တာ. အနုပ္ပဒါတာတိ သန္ဓာနာနုပ္ပဒါတာ၊ ဒွေ ဇနေ သမဂ္ဂေ ဒိသွာ ‘‘တုမှာကံ ဧဝရူပေ ကုလေ ဇာတာနံ ဧဝရူပေဟိ ဂုဏေဟိ သမန္နာဂတာနံ အနုစ္ဆဝိကမေတ’’န္တိအာဒီနိ ဝတွာ ဒဠှီကမ္မံ ကတ္တာတိ အတ္ထော. သမဂ္ဂေါ အာရာမော အဿာတိ သမဂ္ဂါရာမော. ယတ္ထ သမဂ္ဂါ နတ္ထိ၊ တတ္ထ ဝသိတုမ္ပိ န ဣစ္ဆတီတိ အတ္ထော. သမဂ္ဂရာမောတိပိ ပါဠိ၊ အယမေဝ အတ္ထော. သမဂ္ဂရတောတိ သမဂ္ဂေသု ရတော၊ တေ ပဟာယ အညတ္ထ ဂန္တုံ န ဣစ္ဆတီတိ အတ္ထော. သမဂ္ဂေ ဒိသွာပိ သုတွာပိ နန္ဒတီတိ သမဂ္ဂနန္ဒီ. သမဂ္ဂကရဏိံ ဝါစံ ဘာသိတာတိ ယာ ဝါစာ သတ္တေ သမဂ္ဂေယေဝ ကရောတိ၊ တံ သာမဂ္ဂိဂုဏပရိဒီပိကမေဝ ဝါစံ ဘာသတိ၊ န ဣတရန္တိ.
နေလာတိ ဧလံ ဝုစ္စတိ ဒေါသော၊ နာဿာ ဧလန္တိ နေလာ၊ နိဒ္ဒေါသာတိ အတ္ထော ‘‘နေလင်္ဂေါ သေတပစ္ဆာဒေါ’’တိ (ဥဒါ. ၆၅) ဧတ္ထ ဝုတ္တနေလံ ဝိယ. ကဏ္ဏသုခါတိ ဗျဉ္ဇနမဓုရတာယ ကဏ္ဏာနံ သုခါ၊ သူစိဝိဇ္ဈနံ ဝိယ ကဏ္ဏသူလံ န ဇနေတိ. အတ္ထမဓုရတာယ သကလသရီရေ ကောပံ အဇနေတွာ ပေမံ ဇနေတီတိ ပေမနီယာ. ဟဒယံ ဂစ္ဆတိ အပ္ပဋိဟညမာနာ သုခေန စိတ္တံ ပဝိသတီတိ ဟဒယင်္ဂမာ. ဂုဏပရိပုဏ္ဏတာယ ပုရေ ဘဝါတိ ပေါရီ. ပုရေ သံဝဍ္ဎနာရီ ဝိယ သုကုမာရာတိပိ ပေါရီ. ပုရဿ ဧသာတိပိ ပေါရီ၊ နဂရဝါသီနံ ကထာတိ အတ္ထော. နဂရဝါသိနော ဟိ ယုတ္တကထာ ဟောန္တိ၊ ပိတိမတ္တံ ပိတာတိ၊ ဘာတိမတ္တံ ဘာတာတိ ဝဒန္တိ. ဧဝရူပီ ကထာ ဗဟုနော ဇနဿ ကန္တာ ဟောတီတိ ဗဟုဇနကန္တာ. ကန္တဘာဝေနေဝ ဗဟုဇနဿ မနာပါ စိတ္တဝုဍ္ဎိကရာတိ ဗဟုဇနမနာပါ.
ကာလေ ဝဒတီတိ ကာလဝါဒီ၊ ဝတ္တဗ္ဗယုတ္တကာလံ သလ္လက္ခေတွာ ဝဒတီတိ အတ္ထော. ဘူတံ တစ္ဆံ သဘာဝမေဝ ဝဒတီတိ ဘူတဝါဒီ. ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကအတ္ထသန္နိဿိတမေဝ ကတွာ ဝဒတီတိ အတ္ထဝါဒီ. နဝလောကုတ္တရဓမ္မသန္နိဿိတံ ကတွာ ဝဒတီတိ ဓမ္မဝါဒီ. သံဝရဝိနယပဟာနဝိနယသန္နိဿိတံ ကတွာ ဝဒတီတိ ဝိနယဝါဒီ. နိဓာနံ ဝုစ္စတိ ဌပနောကာသော၊ နိဓာနမဿာ အတ္ထီတိ နိဓာနဝတီ. ဟဒယေ နိဓေတဗ္ဗယုတ္တကံ ဝါစံ ဘာသိတာတိ အတ္ထော. ကာလေနာတိ ဧဝရူပိံ ဘာသမာနောပိ စ ‘‘အဟံ နိဓာနဝတိံ ဝါစံ ဘာသိဿာမီ’’တိ န အကာလေန ဘာသတိ၊ ယုတ္တကာလံ ပန အဝေက္ခိတွာဝ ဘာသတီတိ အတ္ထော. သာပဒေသန္တိ သဥပမံ၊ သကာရဏန္တိ အတ္ထော. ပရိယန္တဝတိန္တိ ပရိစ္ဆေဒံ ဒဿေတွာ၊ ယထာဿာ ပရိစ္ဆေဒေါ ပညာယတိ၊ ဧဝံ ဘာသတီတိ အတ္ထော. အတ္ထသံဟိတန္တိ အနေကေဟိပိ နယေဟိ ဝိဘဇန္တေန ပရိယာဒါတုံ အသက္ကုဏေယျတာယ အတ္ထသမ္ပန္နံ ဘာသတိ. ယံ ဝါ သော အတ္ထဝါဒီ အတ္ထံ ဝဒတိ၊ တေန အတ္ထေန သံဟိတတ္တာ အတ္ထသံဟိတံ ဝါစံ ဘာသတိ၊ န အညံ နိက္ခိပိတွာ အညံ ဘာသတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.
ဗီဇဂါမဘူတဂါမသမာရမ္ဘာတိ မူလဗီဇံ ခန္ဓဗီဇံ ဖဠုဗီဇံ အဂ္ဂဗီဇံ ဗီဇဗီဇန္တိ ပဉ္စဝိဓဿ ဗီဇဂါမဿ စေဝ ယဿ ကဿစိ နီလတိဏရုက္ခာဒိကဿ ဘူတဂါမဿ စ သမာရမ္ဘာ၊ ဆေဒနဘေဒနပစနာဒိဘာဝေန ဝိကောပနာ ပဋိဝိရတောတိ အတ္ထော.