ပဋာစာရာထေရီဝတ္ထု

၂၃၈. စတုတ္ထေ ဝိနယဓရာနံ ယဒိဒံ ပဋာစာရာတိ ပဋာစာရာ ထေရီ ဝိနယဓရာနံ အဂ္ဂါတိ ဒဿေတိ. သာ ကိရ ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓကာလေ ဟံသဝတိယံ ကုလဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိတွာ အပရဘာဂေ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုဏန္တီ သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုနိံ ဝိနယဓရာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ အဓိကာရကမ္မံ ကတွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေသိ. သာ ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရိတွာ ကဿပဗုဒ္ဓကာလေ ကိကိဿ ကာသိရညော ဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိတွာ သတ္တန္နံ ဘဂိနီနံ အဗ္ဘန္တရာ ဟုတွာ ဝီသတိ ဝဿသဟဿာနိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာ ဘိက္ခုသံဃဿ ပရိဝေဏံ ကတွာ ပုန ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ သမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ သေဋ္ဌိဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ.

သာ အပရဘာဂေ ဝယပ္ပတ္တာ အတ္တနော ဂေဟေ ဧကေန ကမ္မကာရေန သဒ္ဓိံ သန္ထဝံ ကတွာ အပရဘာဂေ အတ္တနော သမာနဇာတိကံ ကုလံ ဂစ္ဆန္တီ ကတသန္ထဝဿ ပုရိသဿ သညံ အဒါသိ – ‘‘န တွံ သွေ ပဋ္ဌာယ မံ ပဋိဟာရသတေနပိ ဒဋ္ဌုံ လဘိဿသိ၊ သစေ တေ ကမ္မံ အတ္ထိ၊ ဣဒါနိ မံ ဂဏှိတွာ ဂစ္ဆာဟီ’’တိ. သော ‘‘ဧဝံ ဟောတူ’’တိ အနုစ္ဆဝိကံ ဟတ္ထသာရံ ဂဟေတွာ တံ အာဒါယ နဂရတော တီဏိ စတ္တာရိ ယောဇနာနိ ပဋိက္ကမိတွာ ဧကသ္မိံ ဂါမကေ ဝါသံ ကပ္ပေသိ.

အထ အပရဘာဂေ တဿာ ကုစ္ဆိယံ ဂဗ္ဘော ပတိဋ္ဌာသိ. သာ ဂဗ္ဘေ ပရိပက္ကေ ‘‘ဣဒံ အမှာကံ အနာထဋ္ဌာနံ၊ ကုလဂေဟံ ဂစ္ဆာမ သာမီ’’တိ အာဟ. သော ‘‘အဇ္ဇ ဂစ္ဆာမ၊ သွေ ဂစ္ဆာမာ’’တိ ဂန္တုံ အသက္ကောန္တော ကာလံ ဝီတိနာမေသိ. သာ တဿ ကာရဏံ ဉတွာ ‘‘နာယံ ဗာလော မံ နေဿတီ’’တိ တသ္မိံ ဗဟိ ဂတေ ‘‘ဧကိကာဝ ကုလဂေဟံ ဂမိဿာမီ’’တိ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ. သော အာဂန္တွာ တံ ဂေဟေ အပဿန္တော ပဋိဝိဿကေ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ကုလဂေဟံ ဂတာ’’တိ သုတွာ ‘‘မံ နိဿာယ ကုလဓီတာ အနာထာ ဇာတာ’’တိ ပဒါနုပဒိကံ ဂန္တွာ သမ္ပာပုဏိ. တဿာ အန္တရာမဂ္ဂေဝ ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနံ အဟောသိ. တတော ‘‘ယဿတ္ထာယ မယံ ဂစ္ဆေယျာမ၊ သော အတ္ထော အန္တရာမဂ္ဂေဝ နိပ္ဖန္နော၊ ဣဒါနိ ဂန္တွာ ကိံ ကရိဿာမာ’’တိ ပဋိနိဝတ္တိံသု. ပုန တဿာ ကုစ္ဆိယံ ဂဗ္ဘော ပတိဋ္ဌာသီတိ ပုရိမနယေနေဝ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ.

အန္တရာမဂ္ဂေ ပနဿာ ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနေ ဇာတမတ္တေယေဝ စတူသု ဒိသာသု မဟာမေဃော ဥဋ္ဌဟိ. သာ တံ ပုရိသံ အာဟ – ‘‘သာမိ၊ အဝေလာယ စတူသု ဒိသာသု မေဃော ဥဋ္ဌိတော၊ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနံ ကာတုံ ဝါယမာဟီ’’တိ. သော ‘‘ဧဝံ ကရိဿာမီ’’တိ ဒဏ္ဍကေဟိ ကုဋိကံ ကတွာ ‘‘ဆဒနတ္ထာယ တိဏံ အာဟရိဿာမီ’’တိ ဧကသ္မိံ မဟာဝမ္မိကပါဒေ တိဏံ ဆိန္ဒတိ. အထ နံ ဝမ္မိကေ နိပန္နော ကဏှသပ္ပေါ ပါဒေ ဍံသိ၊ သော တသ္မိံယေဝ ဌာနေ ပတိတော. သာပိ ‘‘ဣဒါနိ အာဂမိဿတိ၊ ဣဒါနိ အာဂမိဿတီ’’တိ သဗ္ဗရတ္တိံ ခေပေတွာ ‘‘အဒ္ဓါ မံ သော ‘အနာထာ ဧသာ’တိ မဂ္ဂေ ဆဍ္ဍေတွာ ဂတော ဘဝိဿတီ’’တိ အာလောကေ သဉ္ဇာတေ ပဒါနုသာရေန ဩလောကေန္တီ ဝမ္မိကပါဒေ ပတိတံ ဒိသွာ ‘‘မံ နိဿာယ နဋ္ဌော ပုရိသော’’တိ ပရိဒေဝိတွာ ဒဟရဒါရကံ ပဿေနာဒါယ မဟလ္လကံ အင်္ဂုလီဟိ ဂါဟာပေတွာ မဂ္ဂေန ဂစ္ဆန္တီ အန္တရာမဂ္ဂေ ဧကံ ဥတ္တာနနဒိံ ဒိသွာ ‘‘ဒွေပိ ဒါရကေ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ အာဒါယ ဂန္တုံ န သက္ခိဿာမီ’’တိ ဇေဋ္ဌကံ ဩရိမတီရေ ဌပေတွာ ဒဟရံ ပရတီရံ နေတွာ ပိလောတိကစုမ္ဗဋကေ နိပဇ္ဇာပေတွာ ပုန နိဝတ္တိတွာ ‘‘ဣတရံ ဂဟေတွာ ဂမိဿာမီ’’တိ နဒိံ ဩတရိ.

အထဿာ နဒီမဇ္ဈံ ပတ္တကာလေ ဧကော သေနော ‘‘မံသပိဏ္ဍော အယ’’န္တိ သညာယ ဒါရကံ ဝိဇ္ဈိတုံ အာဂစ္ဆတိ. သာ ဟတ္ထံ ပသာရေတွာ သေနံ ပလာပေသိ. တဿာ တံ ဟတ္ထဝိကာရံ ဒိသွာ မဟလ္လကဒါရကော ‘‘မံ ပက္ကောသတီ’’တိ သညာယ နဒိံ ဩတရိတွာ သောတေ ပတိတော ယထာသောတံ အဂမာသိ. သောပိ သေနော တဿာ အသမ္ပတ္တာယ ဧဝ တံ ဒဟရဒါရကံ ဂဏှိတွာ အဂမာသိ. သာ ဗလဝသောကာဘိဘူတာ အန္တရာမဂ္ဂေ ဣမံ ဝိလာပဂီတံ ဂါယန္တီ ဂစ္ဆတိ –

‘‘ဥဘော ပုတ္တာ ကာလင်္ကတာ၊ ပန္ထေ မယှံ ပတီ မတော’’တိ.

သာ ဧဝံ ဝိလပမာနာဝ သာဝတ္ထိံ ပတွာ ကုလသဘာဂံ ဂန္တွာပိ သောကဝသေနေဝ အတ္တနော ဂေဟံ ဝဝတ္ထပေတုံ အသက္ကောန္တီ ‘‘ဣမသ္မိံ ဌာနေ ဧဝံဝိဓံ နာမ ကုလံ အတ္ထိ၊ ကတရံ တံ ဂေဟ’’န္တိ ပဋိပုစ္ဆိ. တွံ တံ ကုလံ ပဋိပုစ္ဆိတွာ ကိံ ကရိဿသိ? တေသံ ဝသနဂေဟံ ဝါတပ္ပဟာရေန ပတိတံ၊ တတ္ထေဝ တေ သဗ္ဗေပိ ဇီဝိတက္ခယံ ပတ္တာ၊ အထ နေ ခုဒ္ဒကမဟလ္လကေ ဧကစိတကသ္မိံယေဝ ဈာပေန္တိ၊ ပဿ ဧသာ ဓူမဝဋ္ဋိ ပညာယတီတိ. သာ တံ ကထံ သုတွာဝ ကိံ တုမှေ ဝဒထာ’’တိ အတ္တနော နိဝတ္ထသာဋကံ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တီ ဇာတနိယာမေနေဝ ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒမာနာ ဉာတီနံ စိတကဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ တံ ဝိလာပဂီတံ ပရိပုဏ္ဏံ ကတွာ ပရိဒေဝမာနာ –

‘‘ဥဘော ပုတ္တာ ကာလင်္ကတာ၊ ပန္ထေ မယှံ ပတီ မတော၊

မာတာ ပိတာ စ ဘာတာ စ၊ ဧကစိတကသ္မိံ ဍယှရေ’’တိ. –

အာဟ. အညေန ဇနေန သာဋကံ ဒိန္နမ္ပိ ဖာလေတွာ ဖာလေတွာ ဆဍ္ဍေတိ. အထ နံ ဒိဋ္ဌဒိဋ္ဌဋ္ဌာနေ မဟာဇနော ပရိဝါရေတွာ စရတိ. အထဿာ ‘‘အယံ ပဋာစာရံ ပဋပရိဟရဏံ ဝိနာ စရတီ’’တိ ပဋာစာရာတေဝ နာမံ အကံသု. ယသ္မာ စဿာ သော နဂ္ဂဘာဝေန အလဇ္ဇီအာစာရော ပါကဋော အဟောသိ၊ တသ္မာ ပတိတော အာစာရော အဿာတိ ပဋာစာရာတွေဝ နာမံ အကံသု.

သာ ဧကဒိဝသံ သတ္ထရိ မဟာဇနဿ ဓမ္မံ ဒေသေန္တေ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ပရိသပရိယန္တေ အဋ္ဌာသိ. သတ္ထာ မေတ္တာဖရဏေန ဖရိတွာ ‘‘သတိံ ပဋိလဘ၊ ဘဂိနိ၊ သတိံ ပဋိလဘ၊ ဘဂိနီ’’တိ အာဟ. တဿာ သတ္ထု ဝစနံ သုတွာ ဗလဝဟိရောတ္တပ္ပံ အာဂတံ၊ သာ တတ္ထေဝ ဘူမိယံ နိသီဒိ. အဝိဒူရေ ဌိတော ပုရိသော ဥတ္တရိသာဋကံ ခိပိတွာ အဒါသိ. သာ တံ နိဝါသေတွာ ဓမ္မံ အဿောသိ. သတ္ထာ တဿာ စရိယဝသေန ဣမာ ဓမ္မပဒေ ဂါထာ အာဟ –

‘‘န သန္တိ ပုတ္တာ တာဏာယ၊ န ပိတာ နာပိ ဗန္ဓဝါ၊

အန္တကေနာဓိပန္နဿ၊ နတ္ထိ ဉာတီသု တာဏတာ.

‘‘ဧတမတ္ထဝသံ ဉတွာ၊ ပဏ္ဍိတော သီလသံဝုတော၊

နိဗ္ဗာနဂမနံ မဂ္ဂံ၊ ခိပ္ပမေဝ ဝိသောဓယေ’’တိ. (ဓ. ပ. ၂၈၈-၂၈၉)၊

သာ ဂါထာပရိယောသာနေ ယထာဌိတာဝ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာယ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. သတ္ထာ ‘‘တဿာ ဘိက္ခုနိဥပဿယံ ဂန္တွာ ပဗ္ဗဇာ’’တိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ သမ္ပဋိစ္ဆိ. သာ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပတွာ ဗုဒ္ဓဝစနံ ဂဏှန္တီ ဝိနယပိဋကေ စိဏ္ဏဝသီ အဟောသိ. အပရဘာဂေ သတ္ထာ ဇေတဝနေ နိသိန္နော ဘိက္ခုနိယော ပဋိပါဋိယာ ဌာနန္တရေ ဌပေန္တော ပဋာစာရံ ဝိနယဓရာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသီတိ.