ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇတ္ထေရဝတ္ထု

၁၉၅. အဋ္ဌမေ သီဟနာဒိကာနန္တိ သီဟနာဒံ နဒန္တာနံ. ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇောတိ သော ကိရ အရဟတ္တံ ပတ္တဒိဝသေ အဝါပုရဏံ အာဒါယ ဝိဟာရေန ဝိဟာရံ ပရိဝေဏေန ပရိဝေဏံ ဂန္တွာ ‘‘ယဿ မဂ္ဂေ ဝါ ဖလေ ဝါ ကင်္ခါ အတ္ထိ၊ သော မံ ပုစ္ဆတူ’’တိ သီဟနာဒံ နဒန္တော ဝိစရိ. ဗုဒ္ဓါနမ္ပိ ပုရတော ဌတွာ ‘‘ဣမသ္မိံ၊ ဘန္တေ၊ သာသနေ ကတဗ္ဗကိစ္စံ မယှံ မတ္ထကံ ပတ္တ’’န္တိ သီဟနာဒံ နဒိ. တသ္မာ သီဟနာဒိကာနံ အဂ္ဂေါ နာမ ဇာတော.

ပဉှကမ္မေ ပနဿ အယမနုပုဗ္ဗိကထာ – အယံ ကိရ ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓကာလေ ပဗ္ဗတပါဒေ သီဟယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တော. သတ္ထာ ပစ္စူသသမယေ လောကံ ဝေါလောကေန္တော တဿ ဟေတုသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ဟံသဝတိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ သီဟေ ဂေါစရာယ ပက္ကန္တေ တဿ ဝသနဂုဟံ ပဝိသိတွာ အာကာသေ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ နိရောဓံ သမာပဇ္ဇိတွာ နိသီဒိ. သီဟော ဂေါစရံ လဘိတွာ နိဝတ္တော ဂုဟာဒွါရေ ဌိတော အန္တောဂုဟာယံ ဒသဗလံ နိသိန္နံ ဒိသွာ ‘‘မမ ဝသနဋ္ဌာနံ အာဂန္တွာ အညော သတ္တော နိသီဒိတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ၊ မဟန္တော ဝတာယံ ပုရိသော၊ ယော အန္တောဂုဟာယံ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ နိသိန္နော. သရီရပ္ပဘာပိဿ သမန္တာ ဖရိတွာ ဂတာ၊ မယာ ဧဝရူပံ အစ္ဆရိယံ နဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ. အယံ ပုရိသော ဣမသ္မိံ လောကေ ပူဇနေယျာနံ အဂ္ဂေါ ဘဝိဿတိ၊ မယာပိဿ ယထာသတ္တိ ယထာဗလံ သက္ကာရံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဇလဇထလဇာနိ နာနာကုသုမာနိ အာဟရိတွာ ဘူမိတော ယာဝ နိသိန္နပလ္လင်္ကဋ္ဌာနာ ပုပ္ဖါသနံ သန္ထရိတွာ သဗ္ဗရတ္တိံ သမ္မုခဋ္ဌာနေ တထာဂတံ နမဿမာနော အဋ္ဌာသိ. ပုနဒိဝသေ ပုရာဏပုပ္ဖါနိ အပနေတွာ နဝပုပ္ဖေဟိ အာသနံ သန္ထရိ.

ဧတေနေဝ နိယာမေန သတ္တ ဒိဝသာနိ ပုပ္ဖါသနံ ပညာပေတွာ ဗလဝပီတိသောမနဿံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဂုဟာဒွါရေ အာရက္ခံ ဂဏှိ. သတ္တမေ ဒိဝသေ သတ္ထာ နိရောဓတော ဝုဋ္ဌာယ ဂုဟာဒွါရေ အဋ္ဌာသိ. သီဟောပိ မိဂရာဇာ တထာဂတံ တိက္ခတ္တုံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ စတူသု ဌာနေသု ဝန္ဒိတွာ ပဋိက္ကမိတွာ အဋ္ဌာသိ. သတ္ထာ ‘‘ဝဋ္ဋိဿတိ ဧတ္တကော ဥပနိဿယော ဧတဿာ’’တိ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ဝိဟာရမေဝ ဂတော.

သောပိ သီဟော ဗုဒ္ဓဝိယောဂေန ဒုက္ခိတော ကာလံ ကတွာ ဟံသဝတီနဂရေ မဟာသာလကုလေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိတွာ ဝယပ္ပတ္တော ဧကဒိဝသံ နဂရဝါသီဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဓမ္မဒေသနံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ သီဟနာဒိကာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ ဝုတ္တနယေနေဝ သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေတွာ သတ္ထာရာ သမိဇ္ဈနဘာဝံ ဒိသွာ ဗျာကတော ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ တတ္ထ ကာလကတော ဒေဝေသု စ မနုဿေသု စ သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ရာဇဂဟနဂရေ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. နာမေန ဘာရဒွါဇော နာမ အဟောသိ. သော ဝယပ္ပတ္တော တယော ဝေဒေ ဥဂ္ဂဟေတွာ ပဉ္စ မာဏဝသတာနိ မန္တေ ဝါစေန္တော ဝိစရတိ. သော အတ္တနော ဇေဋ္ဌကဘာဝေန နိမန္တနဋ္ဌာနေသု သဗ္ဗေသံ ဘိက္ခံ သယမေဝ သမ္ပဋိစ္ဆိ. ဧသော ကိရ ဤသကံ လောလဓာတုကော အဟောသိ. သော တေဟိ မာဏဝေဟိ သဒ္ဓိံ ‘‘ကုဟိံ ယာဂု ကုဟိံ ဘတ္တ’’န္တိ ယာဂုဘတ္တခဇ္ဇကာနေဝ ပရိယေသမာနော စရတိ. သော ဂတဂတဋ္ဌာနေ ပိဏ္ဍမေဝ ပဋိမာနေန္တော စရတီတိ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇောတေဝ ပညာယိ.

သော ဧကဒိဝသံ သတ္ထရိ ရာဇဂဟမနုပ္ပတ္တေ ဓမ္မကထံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အရဟတ္တံ ပတ္တဝေလာယမေဝ အဝါပုရဏံ အာဒါယ ဝိဟာရေန ဝိဟာရံ ပရိဝေဏေန ပရိဝေဏံ ဂန္တွာ ‘‘ယဿ မဂ္ဂေ ဝါ ဖလေ ဝါ ကင်္ခါ အတ္ထိ၊ သော မံ ပုစ္ဆတူ’’တိ သီဟနာဒံ နဒန္တော ဝိစရိ. သော ဧကဒိဝသံ ရာဇဂဟသေဋ္ဌိနာ ဝေဠုပရမ္ပရာယ ဥဿာပေတွာ အာကာသေ လဂ္ဂိတံ ဇယသုမနဝဏ္ဏံ စန္ဒနသာရပတ္တံ ဣဒ္ဓိယာ အာဒါယ သာဓုကာရံ ဒဒန္တေန မဟာဇနေန ပရိဝုတော ဝိဟာရံ အာဂန္တွာ တထာဂတဿ ဟတ္ထေ ဌပေသိ. သတ္ထာ ဇာနန္တောဝ ပဋိပုစ္ဆိ – ‘‘ကုတော တေ၊ ဘာရဒွါဇ၊ အယံ ပတ္တော လဒ္ဓေါ’’တိ? သော လဒ္ဓကာရဏံ ကထေသိ. သတ္ထာ ‘‘တွံ ဧဝရူပံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ မဟာဇနဿ ဒဿေသိ၊ အကတ္တဗ္ဗံ တယာ ကတ’’န္တိ အနေကပရိယာယေန ဝိဂရဟိတွာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂိဟီနံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ဒဿေတဗ္ဗံ၊ ယော ဒဿေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၅၂) သိက္ခာပဒံ ပညာပေသိ.

အထ ဘိက္ခုသံဃမဇ္ဈေ ကထာ ဥဒပါဒိ – ‘‘သီဟနာဒိယတ္ထေရော အရဟတ္တံ ပတ္တဒိဝသေ ဘိက္ခုသံဃမဇ္ဈေ ‘ယဿ မဂ္ဂေ ဝါ ဖလေ ဝါ ကင်္ခါ အတ္ထိ၊ သော မံ ပုစ္ဆတူ’တိ ကထေသိ. ဗုဒ္ဓါနမ္ပိ သမ္မုခေ အတ္တနော အရဟတ္တပ္ပတ္တိံ ကထေသိ၊ အညေ သာဝကာ တုဏှီ အဟေသုံ. အတ္တနော သီဟနာဒိယဘာဝေနေဝ မဟာဇနဿ ပသာဒံ ဇနေတွာ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ စန္ဒနသာရပတ္တဉ္စ ဂဏှီ’’တိ. တေ ဘိက္ခူ ဣမေ တယောပိ ဂုဏေ ဧကတော ကတွာ သတ္ထု ကထယိံသု. ဗုဒ္ဓါ စ နာမ ဂရဟိတဗ္ဗယုတ္တကံ ဂရဟန္တိ၊ ပသံသိတဗ္ဗယုတ္တကံ ပသံသန္တီတိ ဣမသ္မိံ ဌာနေ ထေရဿ ပသံသိတဗ္ဗယုတ္တမေဝ အင်္ဂံ ဂဟေတွာ ‘‘တိဏ္ဏံ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣန္ဒြိယာနံ ဘာဝိတတ္တာ ဗဟုလီကတတ္တာ ဘာရဒွါဇော ဘိက္ခု အညံ ဗျာကာသိ – ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’တိ. ကတမေသံ တိဏ္ဏံ? သတိန္ဒြိယဿ၊ သမာဓိန္ဒြိယဿ၊ ပညိန္ဒြိယဿ. ဣမေသံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တိဏ္ဏံ ဣန္ဒြိယာနံ ဘာဝိတတ္တာ ဗဟုလီကတတ္တာ ဘာရဒွါဇော ဘိက္ခု အညံ ဗျာကာသိ – ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’’’တိ (သံ. နိ. ၅.၅၁၉) ထေရံ ပသံသိတွာ သီဟနာဒိကာနံ ဘိက္ခူနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ.