မဟာကစ္စာနတ္ထေရဝတ္ထု

၁၉၇. ဒသမေ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿာတိ သံခိတ္တေန ကထိတဓမ္မဿ. ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇန္တာနန္တိ တံ ဒေသနံ ဝိတ္ထာရေတွာ အတ္ထံ ဝိဘဇမာနာနံ. အညေ ကိရ တထာဂတဿ သင်္ခေပဝစနံ အတ္ထဝသေန ဝါ ပူရေတုံ သက္ကောန္တိ ဗျဉ္ဇနဝသေန ဝါ၊ အယံ ပန ထေရော ဥဘယဝသေနပိ သက္ကောတိ. တသ္မာ အဂ္ဂေါတိ ဝုတ္တော. ပုဗ္ဗပတ္ထနာပိ စဿ ဧဝရူပါဝ.

အယံ ပနဿ ပဉှကမ္မေ အနုပုဗ္ဗိကထာ – အယံ ကိရ ပဒုမုတ္တရသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓကာလေ ဂဟပတိမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ဧကဒိဝသံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ပရိသပရိယန္တေ ဌိတော ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ အတ္တနာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇန္တာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဒိသွာ ‘‘မဟန္တော ဝတာယံ ဘိက္ခု၊ ယံ သတ္ထာ ဧဝံ ဝဏ္ဏေတိ၊ မယာပိ အနာဂတေ ဧကဿ ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ ဧဝရူပေန ဘဝိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ သတ္ထာရံ နိမန္တေတွာ ဝုတ္တနယေနေဝ သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ဒတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ အဟံ ဣမဿ သက္ကာရဿ ဖလေန န အညံ သမ္ပတ္တိံ ပတ္ထေမိ၊ အနာဂတေ ပန ဧကဿ ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ ဣတော သတ္တဒိဝသမတ္ထကေ တုမှေဟိ ဌာနန္တရေ ဌပိတဘိက္ခု ဝိယ အဟမ္ပိ တံ ဌာနန္တရံ လဘေယျ’’န္တိ ပတ္ထနံ ကတွာ ပါဒမူလေ နိပဇ္ဇိ. သတ္ထာ အနာဂတံ ဩလောကေန္တော ‘‘သမိဇ္ဈိဿတိ ဣမဿ ကုလပုတ္တဿ ပတ္ထနာ’’တိ ဒိသွာ ‘‘အမ္ဘော၊ ကုလပုတ္တ၊ အနာဂတေ ကပ္ပသတသဟဿာဝသာနေ ဂေါတမော နာမ ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ၊ တွံ တဿ သာသနေ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇန္တာနံ အဂ္ဂေါ ဘဝိဿသီ’’တိ ဗျာကရိတွာ အနုမောဒနံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

သောပိ ကုလပုတ္တော ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ကပ္ပသတသဟဿံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရိတွာ ကဿပဗုဒ္ဓကာလေ ဗာရာဏသိယံ ကုလဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဟေတွာ သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေ သုဝဏ္ဏစေတိယကရဏဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ သတသဟဿဂ္ဃနိကာယ သုဝဏ္ဏိဋ္ဌကာယ ပူဇံ ကတွာ ‘‘ဘဂဝါ မယှံ နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ သရီရံ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ ဟောတူ’’တိ ပတ္ထနံ အကာသိ. တတော ယာဝဇီဝံ ကုသလကမ္မံ ကတွာ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရိတွာ အမှာကံ ဒသဗလဿ ဥပ္ပတ္တိကာလေ ဥဇ္ဇေနိနဂရေ ပုရောဟိတဿ ဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ ‘‘မယှံ ပုတ္တော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏသရီရော အတ္တနာဝ အတ္တနော နာမံ ဂဟေတွာ အာဂတော’’တိ ကဉ္စနမာဏဝေါတေဝဿ နာမံ အကံသု. သော ဝုဒ္ဓိမနွာယ တယော ဝေဒေ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ပိတု အစ္စယေန ပုရောဟိတဋ္ဌာနံ လဘိ. သော ဂေါတ္တဝသေန ကစ္စာနော နာမ ဇာတော.

စဏ္ဍပဇ္ဇောတရာဇာ အမစ္စေ သန္နိပါတေတွာ အာဟ – ‘‘ဗုဒ္ဓေါ လောကေ နိဗ္ဗတ္တော၊ တံ အာနေတုံ သမတ္ထာ ဂန္တွာ အာနေထ တာတာ’’တိ. ဒေဝ၊ အညော ဒသဗလံ အာနေတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ၊ အာစရိယော ကစ္စာနဗြာဟ္မဏောဝ သမတ္ထော၊ တံ ပဟိဏထာတိ. ရာဇာ တံ ပက္ကောသာပေတွာ၊ ‘‘တာတ၊ ဒသဗလဿ သန္တိကံ ဂစ္ဆာဟီ’’တိ အာဟ. ဂန္တွာ ပဗ္ဗဇိတုံ လဘန္တော ဂမိဿာမိ၊ မဟာရာဇာတိ. ယံကိဉ္စိ ကတွာ တထာဂတံ အာနေဟိ၊ တာတာတိ. သော ‘‘ဗုဒ္ဓါနံ သန္တိကံ ဂစ္ဆန္တဿ မဟာပရိသာယ ကမ္မံ နတ္ထီ’’တိ အတ္တဋ္ဌမော အဂမာသိ. အထဿ သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. ဒေသနာပရိယောသာနေ သဒ္ဓိံ သတ္တဟိ ဇနေဟိ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. သတ္ထာ ‘‘ဧထ ဘိက္ခဝေါ’’တိ ဟတ္ထံ ပသာရေသိ. တံခဏံယေဝ သဗ္ဗေဝ အန္တရဟိတကေသမဿူ ဣဒ္ဓိမယပတ္တစီဝရဓရာ ဝဿသဋ္ဌိကတ္ထေရာ ဝိယ ဇာတာ.

ထေရော အတ္တနော ကိစ္စေ မတ္ထကံ ပတ္တေ တုဏှီဘာဝေန အနိသီဒိတွာ ကာဠုဒါယိတ္ထေရော ဝိယ သတ္ထု ဥဇ္ဇေနိဂမနတ္ထာယ ဂမနဝဏ္ဏံ ကထေသိ. သတ္ထာ တဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘ကစ္စာနော အတ္တနော ဇာတိဘူမိယံ မမ ဂမနံ ပစ္စာသီသတီ’’တိ အညာသိ. ဗုဒ္ဓါ စ နာမ ဧကံ ကာရဏံ ပဋိစ္စ ဂန္တုံ အယုတ္တဋ္ဌာနံ န ဂစ္ဆန္တိ. တသ္မာ ထေရံ အာဟ – ‘‘တွံယေဝ ဘိက္ခု ဂစ္ဆ၊ တယိ ဂတေပိ ရာဇာ ပသီဒိဿတီ’’တိ. ထေရော ‘‘ဗုဒ္ဓါနံ ဒွေ ကထာ နာမ နတ္ထီ’’တိ တထာဂတံ ဝန္ဒိတွာ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ အာဂတေဟိ သတ္တဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ဥဇ္ဇေနိံ ဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ တေလပနာဠိ နာမ နိဂမော၊ တတ္ထ ပိဏ္ဍာယ စရိ. တသ္မိံ စ နိဂမေ ဒွေ သေဋ္ဌိဓီတရော. တာသု ဧကာ ပရိဇိဏ္ဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တာ ဒုဂ္ဂတာ မာတာပိတူနံ အစ္စယေန ဓာတိံ နိဿာယ ဇီဝတိ. အတ္တဘာဝေါ ပနဿာ သမိဒ္ဓေါ၊ ကေသာ အညာဟိ အတိဝိယ ဒီဃာ. တသ္မိံယေဝ နိဂမေ အညာ ဣဿရသေဋ္ဌိကုလဿ ဓီတာ နိက္ကေသိကာ. သာ တတော ပုဗ္ဗေ တဿာ သမီပံ ပေသေတွာ ‘‘သတံ ဝါ သဟဿံ ဝါ ဒဿာမီ’’တိ ဝတွာပိ ကေသေ အာဟရာပေတုံ နာသက္ခိ.

တသ္မိံ ပန ဒိဝသေ သာ သေဋ္ဌိဓီတာ မဟာကစ္စာနတ္ထေရံ သတ္တဟိ ဘိက္ခူဟိ ပရိဝုတံ တုစ္ဆပတ္တံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘‘အယံ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော ဧကော ဗြဟ္မဗန္ဓုဘိက္ခု ယထာဓောတေနေဝ ပတ္တေန အာဂစ္ဆတိ၊ မယှဉ္စ အညံ ဓနံ နတ္ထိ. အသုကသေဋ္ဌိဓီတာ ပန ဣမေသံ ကေသာနံ အတ္ထာယ ပေသေသိ. ဣဒါနိ ဣတော လဒ္ဓဥပ္ပါဒေန သက္ကာ ထေရဿ ဒေယျဓမ္မံ ဒါတု’’န္တိ ဓာတိံ ပေသေတွာ ထေရေ နိမန္တေတွာ အန္တောဂေဟေ နိသီဒါပေသိ. ထေရာနံ နိသိန္နကာလေ ဂဗ္ဘံ ပဝိသိတွာ ဓာတိယာ အတ္တနော ကေသေ ကပ္ပါပေတွာ၊ ‘‘အမ္မ၊ ဣမေ ကေသေ အသုကာယ နာမ သေဋ္ဌိဓီတာယ ဒတွာ ယံ သာ ဒေတိ၊ တံ အာဟရ၊ အယျာနံ ပိဏ္ဍပါတံ ဒဿာမာ’’တိ. ဓာတိ ပိဋ္ဌိဟတ္ထေန အဿူနိ ပုဉ္ဆိတွာ ဧကေန ဟတ္ထေန ဟဒယမံသံ သန္ဓာရေတွာ ထေရာနံ သန္တိကေ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ တေ ကေသေ အာဒါယ တဿာ သေဋ္ဌိဓီတာယ သန္တိကံ ဂတာ.

ပဏိယံ နာမ သာရဝန္တမ္ပိ သယံ ဥပနီတံ ဂါရဝံ န ဇနေတိ၊ တသ္မာ သာ သေဋ္ဌိဓီတာ စိန္တေသိ – ‘‘အဟံ ပုဗ္ဗေ ဗဟုနာပိ ဓနေန ဣမေ ကေသေ အာဟရာပေတုံ နာသက္ခိံ၊ ဣဒါနိ ပန ဆိန္နကာလတော ပဋ္ဌာယ န ယထာမူလမေဝ လဘိဿတီ’’တိ. ဓာတိံ အာဟ – ‘‘အဟံ ပုဗ္ဗေ တဝ သာမိနိံ ဗဟုနာပိ ဓနေန ကေသေ အာဟရာပေတုံ နာသက္ခိံ၊ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဝိနိပါတာ ပန နိဇ္ဇီဝကေသာ နာမ အဋ္ဌ ကဟာပဏေ အဂ္ဃန္တီ’’တိ အဋ္ဌေဝ ကဟာပဏေ အဒါသိ. ဓာတိ ကဟာပဏေ အာဟရိတွာ သေဋ္ဌိဓီတာယ အဒါသိ. သေဋ္ဌိဓီတာ ဧကေကံ ပိဏ္ဍပါတံ ဧကေကကဟာပဏဂ္ဃနကံ ကတွာ ထေရာနံ ဒါပေသိ. ထေရော အာဝဇ္ဇိတွာ သေဋ္ဌိဓီတာယ ဥပနိဿယံ ဒိသွာ ‘‘ကဟံ သေဋ္ဌိဓီတာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ဂဗ္ဘေ၊ အယျာတိ. ပက္ကောသထ နန္တိ. သာ စ ထေရေသု ဂါရဝေန ဧကဝစနေနေဝ အာဂန္တွာ ထေရေ ဝန္ဒိတွာ ဗလဝသဒ္ဓံ ဥပ္ပါဒေသိ. သုခေတ္တေ ပတိဋ္ဌိတပိဏ္ဍပါတော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိပါကံ ဒေတီတိ သဟ ထေရာနံ ဝန္ဒနေန ကေသာ ပကတိဘာဝေယေဝ အဋ္ဌံသု. ထေရာပိ တံ ပိဏ္ဍပါတံ ဂဟေတွာ ပဿန္တိယာယေဝ သေဋ္ဌိဓီတာယ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ကဉ္စနဝနုယျာနေ ဩတရိံသု.

ဥယျာနပါလော ထေရံ ဒိသွာ ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ဒေဝ၊ မေ အယျော ပုရောဟိတော ကစ္စာနော ပဗ္ဗဇိတွာ ဥယျာနမာဂတော’’တိ အာဟ. ရာဇာ စဏ္ဍပဇ္ဇောတော ဥယျာနံ ဂန္တွာ ကတဘတ္တကိစ္စံ ထေရံ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ‘‘ကဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ’’တိ ပုစ္ဆိ. သတ္ထာ သယံ အနာဂန္တွာ မံ ပေသေသိ မဟာရာဇာတိ. ကဟံ၊ ဘန္တေ၊ အဇ္ဇ ဘိက္ခံ အလတ္ထာတိ? ထေရော ရညော ပုစ္ဆာသဘာဂေန သဗ္ဗံ သေဋ္ဌိဓီတာယ ကတံ ဒုက္ကရံ အာရောစေသိ. ရာဇာ ထေရဿ ဝသနဋ္ဌာနံ ပဋိယာဒေတွာ ထေရံ နိမန္တေတွာ နိဝေသနံ ဂန္တွာ သေဋ္ဌိဓီတရံ အာဏာပေတွာ အဂ္ဂမဟေသိဋ္ဌာနေ ဌပေသိ. ဣမိဿာ ဣတ္ထိယာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကောဝ ယသပဋိလာဘော အဟောသိ.

တတော ပဋ္ဌာယ ရာဇာ ထေရဿ မဟာသက္ကာရံ ကရောတိ. ထေရဿ ဓမ္မကထာယ ပသီဒိတွာ မဟာဇနော ထေရဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိ. တတော ပဋ္ဌာယ သကလနဂရံ ဧကကာသာဝပဇ္ဇောတံ ဣသိဝါတပဋိဝါတံ အဟောသိ. သာပိ ဒေဝီ ဂဗ္ဘံ လဘိတွာ ဒသမာသစ္စယေန ပုတ္တံ ဝိဇာယိ. တဿ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ ဂေါပါလကုမာရောတိ မာတာမဟသေဋ္ဌိနော နာမံ အကံသု. သာ ပုတ္တဿ နာမဝသေန ဂေါပါလမာတာ နာမ ဒေဝီ ဇာတာ. သာ ဒေဝီ ထေရေ အတိဝိယ ပသီဒိတွာ ရာဇာနံ သမ္ပဋိစ္ဆာပေတွာ ကဉ္စနဝနုယျာနေ ထေရဿ ဝိဟာရံ ကာရေသိ. ထေရော ဥဇ္ဇေနိနဂရံ ပသာဒေတွာ ပုန သတ္ထု သန္တိကံ ဂတော. အထ သတ္ထာ အပရဘာဂေ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော မဓုပိဏ္ဍိကသုတ္တံ (မ. နိ. ၁.၁၉၉ အာဒယော) ကစ္စာနပေယျာလံ (မ. နိ. ၃.၂၇၉ အာဒယော) ပါရာယနသုတ္တန္တိ ဣမေ တယော သုတ္တန္တေ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ ထေရံ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇန္တာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသီတိ.

ပဌမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ.