၁. ကာယာနုပဿနာနိဒ္ဒေသော

၃၅၆. ကထဉ္စ ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တံ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တံ ကာယံ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ တစပရိယန္တံ ပူရံ နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနော ပစ္စဝေက္ခတိ – ‘‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ လောမာ နခါ ဒန္တာ တစော မံသံ နှာရု [နဟာရု (သီ.)] အဋ္ဌိ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ [အဋ္ဌိမိဉ္ဇာ (သီ.)] ဝက္ကံ ဟဒယံ ယကနံ ကိလောမကံ ပိဟကံ ပပ္ဖါသံ အန္တံ အန္တဂုဏံ ဥဒရိယံ ကရီသံ ပိတ္တံ သေမှံ ပုဗ္ဗော လောဟိတံ သေဒေါ မေဒေါ အဿု ဝသာ ခေဠော သိင်္ဃာဏိကာ လသိကာ မုတ္တ’’န္တိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝိတွာ ဘာဝေတွာ ဗဟုလီကရိတွာ သွာဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတွာ ဗဟိဒ္ဓါ ကာယေ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ.

ကထဉ္စ ဘိက္ခု ဗဟိဒ္ဓါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ ဘိက္ခု ဗဟိဒ္ဓါ ကာယံ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ တစပရိယန္တံ ပူရံ နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနော ပစ္စဝေက္ခတိ – ‘‘အတ္ထိဿ ကာယေ ကေသာ လောမာ နခါ ဒန္တာ တစော မံသံ နှာရု အဋ္ဌိ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဝက္ကံ ဟဒယံ ယကနံ ကိလောမကံ ပိဟကံ ပပ္ဖါသံ အန္တံ အန္တဂုဏံ ဥဒရိယံ ကရီသံ ပိတ္တံ သေမှံ ပုဗ္ဗော လောဟိတံ သေဒေါ မေဒေါ အဿု ဝသာ ခေဠော သိင်္ဃာဏိကာ လသိကာ မုတ္တ’’န္တိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝိတွာ ဘာဝေတွာ ဗဟုလီကရိတွာ သွာဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတွာ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ကာယေ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ.

ကထဉ္စ ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ကာယံ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ တစပရိယန္တံ ပူရံ နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနော ပစ္စဝေက္ခတိ – ‘‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ လောမာ နခါ ဒန္တာ တစော မံသံ နှာရု အဋ္ဌိ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဝက္ကံ ဟဒယံ ယကနံ ကိလောမကံ ပိဟကံ ပပ္ဖါသံ အန္တံ အန္တဂုဏံ ဥဒရိယံ ကရီသံ ပိတ္တံ သေမှံ ပုဗ္ဗော လောဟိတံ သေဒေါ မေဒေါ အဿု ဝသာ ခေဠော သိင်္ဃာဏိကာ လသိကာ မုတ္တ’’န္တိ. ဧဝံ ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ.

၃၅၇. အနုပဿီတိ. တတ္ထ ကတမာ အနုပဿနာ? ယာ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အနုပဿနာ’’. ဣမာယ အနုပဿနာယ ဥပေတော ဟောတိ သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမ္ပန္နော သမန္နာဂတော. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘အနုပဿီ’’တိ.

၃၅၈. ဝိဟရတီတိ. ဣရိယတိ ဝတ္တတိ ပါလေတိ ယပေတိ ယာပေတိ စရတိ ဝိဟရတိ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိဟရတီ’’တိ.

၃၅၉. အာတာပီတိ. တတ္ထ ကတမော အာတာပေါ [ကတမံ အာတာပံ (သဗ္ဗတ္ထ)]? ယော စေတသိကော ဝီရိယာရမ္ဘော။ပေ။ သမ္မာဝါယာမော – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အာတာပေါ’’. ဣမိနာ အာတာပေန ဥပေတော ဟောတိ သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမ္ပန္နော သမန္နာဂတော. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘အာတာပီ’’တိ.

၃၆၀. သမ္ပဇာနောတိ. တတ္ထ ကတမံ သမ္ပဇညံ? ယာ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘သမ္ပဇညံ’’. ဣမိနာ သမ္ပဇညေန ဥပေတော ဟောတိ သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမ္ပန္နော သမန္နာဂတော. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘သမ္ပဇာနော’’တိ.

၃၆၁. သတိမာတိ. တတ္ထ ကတမာ သတိ? ယာ သတိ အနုဿတိ။ပေ။ သမ္မာသတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘သတိ’’. ဣမာယ သတိယာ ဥပေတော ဟောတိ သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမ္ပန္နော သမန္နာဂတော. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘သတိမာ’’တိ.

၃၆၂. ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿန္တိ. တတ္ထ ကတမော လောကော? သွေဝ ကာယော လောကော. ပဉ္စပိ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ လောကော. အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘လောကော’’. တတ္ထ ကတမာ အဘိဇ္ဈာ? ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ။ပေ။ စိတ္တဿ သာရာဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အဘိဇ္ဈာ’’. တတ္ထ ကတမံ ဒေါမနဿံ? ယံ စေတသိကံ အသာတံ စေတသိကံ ဒုက္ခံ စေတောသမ္ဖဿဇံ အသာတံ ဒုက္ခံ ဝေဒယိတံ စေတောသမ္ဖဿဇာ အသာတာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဒေါမနဿံ’’. ဣတိ အယဉ္စ အဘိဇ္ဈာ ဣဒဉ္စ ဒေါမနဿံ ဣမမှိ လောကေ ဝိနီတာ ဟောန္တိ ပဋိဝိနီတာ သန္တာ သမိတာ ဝူပသန္တာ အတ္ထင်္ဂတာ အဗ္ဘတ္ထင်္ဂတာ အပ္ပိတာ ဗျပ္ပိတာ သောသိတာ ဝိသောသိတာ ဗျန္တီကတာ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿ’’န္တိ.

ကာယာနုပဿနာနိဒ္ဒေသော.