၁. သုတ္တန္တဘာဇနီယံ

၃၅၅. စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ – ဣဓ ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တံ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ ဗဟိဒ္ဓါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ အဇ္ဈတ္တံ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ ဗဟိဒ္ဓါ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ အဇ္ဈတ္တံ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ ဗဟိဒ္ဓါ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ ဗဟိဒ္ဓါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ.

၁. ကာယာနုပဿနာနိဒ္ဒေသော

၃၅၆. ကထဉ္စ ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တံ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တံ ကာယံ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ တစပရိယန္တံ ပူရံ နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနော ပစ္စဝေက္ခတိ – ‘‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ လောမာ နခါ ဒန္တာ တစော မံသံ နှာရု [နဟာရု (သီ.)] အဋ္ဌိ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ [အဋ္ဌိမိဉ္ဇာ (သီ.)] ဝက္ကံ ဟဒယံ ယကနံ ကိလောမကံ ပိဟကံ ပပ္ဖါသံ အန္တံ အန္တဂုဏံ ဥဒရိယံ ကရီသံ ပိတ္တံ သေမှံ ပုဗ္ဗော လောဟိတံ သေဒေါ မေဒေါ အဿု ဝသာ ခေဠော သိင်္ဃာဏိကာ လသိကာ မုတ္တ’’န္တိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝိတွာ ဘာဝေတွာ ဗဟုလီကရိတွာ သွာဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတွာ ဗဟိဒ္ဓါ ကာယေ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ.

ကထဉ္စ ဘိက္ခု ဗဟိဒ္ဓါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ ဘိက္ခု ဗဟိဒ္ဓါ ကာယံ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ တစပရိယန္တံ ပူရံ နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနော ပစ္စဝေက္ခတိ – ‘‘အတ္ထိဿ ကာယေ ကေသာ လောမာ နခါ ဒန္တာ တစော မံသံ နှာရု အဋ္ဌိ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဝက္ကံ ဟဒယံ ယကနံ ကိလောမကံ ပိဟကံ ပပ္ဖါသံ အန္တံ အန္တဂုဏံ ဥဒရိယံ ကရီသံ ပိတ္တံ သေမှံ ပုဗ္ဗော လောဟိတံ သေဒေါ မေဒေါ အဿု ဝသာ ခေဠော သိင်္ဃာဏိကာ လသိကာ မုတ္တ’’န္တိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝိတွာ ဘာဝေတွာ ဗဟုလီကရိတွာ သွာဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတွာ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ကာယေ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ.

ကထဉ္စ ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ကာယံ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ တစပရိယန္တံ ပူရံ နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနော ပစ္စဝေက္ခတိ – ‘‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ လောမာ နခါ ဒန္တာ တစော မံသံ နှာရု အဋ္ဌိ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဝက္ကံ ဟဒယံ ယကနံ ကိလောမကံ ပိဟကံ ပပ္ဖါသံ အန္တံ အန္တဂုဏံ ဥဒရိယံ ကရီသံ ပိတ္တံ သေမှံ ပုဗ္ဗော လောဟိတံ သေဒေါ မေဒေါ အဿု ဝသာ ခေဠော သိင်္ဃာဏိကာ လသိကာ မုတ္တ’’န္တိ. ဧဝံ ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ.

၃၅၇. အနုပဿီတိ. တတ္ထ ကတမာ အနုပဿနာ? ယာ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အနုပဿနာ’’. ဣမာယ အနုပဿနာယ ဥပေတော ဟောတိ သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမ္ပန္နော သမန္နာဂတော. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘အနုပဿီ’’တိ.

၃၅၈. ဝိဟရတီတိ. ဣရိယတိ ဝတ္တတိ ပါလေတိ ယပေတိ ယာပေတိ စရတိ ဝိဟရတိ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိဟရတီ’’တိ.

၃၅၉. အာတာပီတိ. တတ္ထ ကတမော အာတာပေါ [ကတမံ အာတာပံ (သဗ္ဗတ္ထ)]? ယော စေတသိကော ဝီရိယာရမ္ဘော။ပေ။ သမ္မာဝါယာမော – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အာတာပေါ’’. ဣမိနာ အာတာပေန ဥပေတော ဟောတိ သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမ္ပန္နော သမန္နာဂတော. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘အာတာပီ’’တိ.

၃၆၀. သမ္ပဇာနောတိ. တတ္ထ ကတမံ သမ္ပဇညံ? ယာ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘သမ္ပဇညံ’’. ဣမိနာ သမ္ပဇညေန ဥပေတော ဟောတိ သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမ္ပန္နော သမန္နာဂတော. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘သမ္ပဇာနော’’တိ.

၃၆၁. သတိမာတိ. တတ္ထ ကတမာ သတိ? ယာ သတိ အနုဿတိ။ပေ။ သမ္မာသတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘သတိ’’. ဣမာယ သတိယာ ဥပေတော ဟောတိ သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမ္ပန္နော သမန္နာဂတော. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘သတိမာ’’တိ.

၃၆၂. ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿန္တိ. တတ္ထ ကတမော လောကော? သွေဝ ကာယော လောကော. ပဉ္စပိ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ လောကော. အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘လောကော’’. တတ္ထ ကတမာ အဘိဇ္ဈာ? ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ။ပေ။ စိတ္တဿ သာရာဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အဘိဇ္ဈာ’’. တတ္ထ ကတမံ ဒေါမနဿံ? ယံ စေတသိကံ အသာတံ စေတသိကံ ဒုက္ခံ စေတောသမ္ဖဿဇံ အသာတံ ဒုက္ခံ ဝေဒယိတံ စေတောသမ္ဖဿဇာ အသာတာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဒေါမနဿံ’’. ဣတိ အယဉ္စ အဘိဇ္ဈာ ဣဒဉ္စ ဒေါမနဿံ ဣမမှိ လောကေ ဝိနီတာ ဟောန္တိ ပဋိဝိနီတာ သန္တာ သမိတာ ဝူပသန္တာ အတ္ထင်္ဂတာ အဗ္ဘတ္ထင်္ဂတာ အပ္ပိတာ ဗျပ္ပိတာ သောသိတာ ဝိသောသိတာ ဗျန္တီကတာ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿ’’န္တိ.

ကာယာနုပဿနာနိဒ္ဒေသော.

၂. ဝေဒနာနုပဿနာနိဒ္ဒေသော

၃၆၃. ကထဉ္စ ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တံ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ ဘိက္ခု သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘‘သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘‘ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘‘အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ သာမိသံ ဝါ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘‘သာမိသံ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ နိရာမိသံ ဝါ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘‘နိရာမိသံ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ သာမိသံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘‘သာမိသံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ နိရာမိသံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘‘နိရာမိသံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ သာမိသံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘‘သာမိသံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ နိရာမိသံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘‘နိရာမိသံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’’တိ ပဇာနာတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝိတွာ ဘာဝေတွာ ဗဟုလီကရိတွာ သွာဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတွာ ဗဟိဒ္ဓါ ဝေဒနာသု စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ.

ကထဉ္စ ဘိက္ခု ဗဟိဒ္ဓါ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ ဘိက္ခု သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနံ ‘‘သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနံ ‘‘ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနံ ‘‘အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ သာမိသံ ဝါ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနံ ‘‘သာမိသံ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ နိရာမိသံ ဝါ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနံ ‘‘နိရာမိသံ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ သာမိသံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနံ ‘‘သာမိသံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ နိရာမိသံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနံ ‘‘နိရာမိသံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ သာမိသံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနံ ‘‘သာမိသံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ နိရာမိသံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနံ ‘‘နိရာမိသံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတီ’’တိ ပဇာနာတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝိတွာ ဘာဝေတွာ ဗဟုလီကရိတွာ သွာဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတွာ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝေဒနာသု စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ.

ကထဉ္စ ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ ဘိက္ခု သုခံ ဝေဒနံ ‘‘သုခါ ဝေဒနာ’’တိ ပဇာနာတိ၊ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ‘‘ဒုက္ခာ ဝေဒနာ’’တိ ပဇာနာတိ၊ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ‘‘အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ’’တိ ပဇာနာတိ၊ သာမိသံ ဝါ သုခံ ဝေဒနံ ‘‘သာမိသာ သုခါ ဝေဒနာ’’တိ ပဇာနာတိ၊ နိရာမိသံ ဝါ သုခံ ဝေဒနံ ‘‘နိရာမိသာ သုခါ ဝေဒနာ’’တိ ပဇာနာတိ၊ သာမိသံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ‘‘သာမိသာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ’’တိ ပဇာနာတိ၊ နိရာမိသံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ‘‘နိရာမိသာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ’’တိ ပဇာနာတိ၊ သာမိသံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ‘‘သာမိသာ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ’’တိ ပဇာနာတိ၊ နိရာမိသံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ‘‘နိရာမိသာ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ’’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ.

၃၆၄. အနုပဿီတိ ။ပေ။ ဝိဟရတီတိ။ပေ။ အာတာပီတိ။ပေ။ သမ္ပဇာနောတိ။ပေ။ သတိမာတိ။ပေ။ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿန္တိ. တတ္ထ ကတမော လောကော? သာယေဝ ဝေဒနာ လောကော. ပဉ္စပိ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ လောကော. အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘လောကော’’. တတ္ထ ကတမာ အဘိဇ္ဈာ? ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ။ပေ။ စိတ္တဿ သာရာဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အဘိဇ္ဈာ’’. တတ္ထ ကတမံ ဒေါမနဿံ? ယံ စေတသိကံ အသာတံ စေတသိကံ ဒုက္ခံ စေတောသမ္ဖဿဇံ အသာတံ ဒုက္ခံ ဝေဒယိတံ စေတောသမ္ဖဿဇာ အသာတာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဒေါမနဿံ’’. ဣတိ အယဉ္စ အဘိဇ္ဈာ ဣဒဉ္စ ဒေါမနဿံ ဣမမှိ လောကေ ဝိနီတာ ဟောန္တိ ပဋိဝိနီတာ သန္တာ သမိတာ ဝူပသန္တာ အတ္ထင်္ဂတာ အဗ္ဘတ္ထင်္ဂတာ အပ္ပိတာ ဗျပ္ပိတာ သောသိတာ ဝိသောသိတာ ဗျန္တီကတာ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿ’’န္တိ.

ဝေဒနာနုပဿနာနိဒ္ဒေသော.

၃. စိတ္တာနုပဿနာနိဒ္ဒေသော

၃၆၅. ကထဉ္စ ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တံ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ ဘိက္ခု သရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘သရာဂံ မေ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ ဝီတရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘ဝီတရာဂံ မေ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ သဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘သဒေါသံ မေ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ ဝီတဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘ဝီတဒေါသံ မေ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ သမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘သမောဟံ မေ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ ဝီတမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘ဝီတမောဟံ မေ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ သံခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘သံခိတ္တံ မေ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ ဝိက္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘ဝိက္ခိတ္တံ မေ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ မဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘မဟဂ္ဂတံ မေ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ အမဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘အမဟဂ္ဂတံ မေ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ သဥတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘သဥတ္တရံ မေ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ အနုတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘အနုတ္တရံ မေ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ သမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘သမာဟိတံ မေ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ အသမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘အသမာဟိတံ မေ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ ဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘ဝိမုတ္တံ မေ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ အဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘အဝိမုတ္တံ မေ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝိတွာ ဘာဝေတွာ ဗဟုလီကရိတွာ သွာဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတွာ ဗဟိဒ္ဓါ စိတ္တေ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ.

ကထဉ္စ ဘိက္ခု ဗဟိဒ္ဓါ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ ဘိက္ခု သရာဂံ ဝါဿ စိတ္တံ ‘‘သရာဂမဿ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ ဝီတရာဂံ ဝါဿ စိတ္တံ ‘‘ဝီတရာဂမဿ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ သဒေါသံ ဝါဿ စိတ္တံ ‘‘သဒေါသမဿ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ ဝီတဒေါသံ ဝါဿ စိတ္တံ ‘‘ဝီတဒေါသမဿ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ သမောဟံ ဝါဿ စိတ္တံ ‘‘သမောဟမဿ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ ဝီတမောဟံ ဝါဿ စိတ္တံ ‘‘ဝီတမောဟမဿ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ သံခိတ္တံ ဝါဿ စိတ္တံ ‘‘သံခိတ္တမဿ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ ဝိက္ခိတ္တံ ဝါဿ စိတ္တံ ‘‘ဝိက္ခိတ္တမဿ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ မဟဂ္ဂတံ ဝါဿ စိတ္တံ ‘‘မဟဂ္ဂတမဿ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ အမဟဂ္ဂတံ ဝါဿ စိတ္တံ ‘‘အမဟဂ္ဂတမဿ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ သဥတ္တရံ ဝါဿ စိတ္တံ ‘‘သဥတ္တရမဿ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ အနုတ္တရံ ဝါဿ စိတ္တံ ‘‘အနုတ္တရမဿ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ သမာဟိတံ ဝါဿ စိတ္တံ ‘‘သမာဟိတမဿ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ အသမာဟိတံ ဝါဿ စိတ္တံ ‘‘အသမာဟိတမဿ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ ဝိမုတ္တံ ဝါဿ စိတ္တံ ‘‘ဝိမုတ္တမဿ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ အဝိမုတ္တံ ဝါဿ စိတ္တံ ‘‘အဝိမုတ္တမဿ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝိတွာ ဘာဝေတွာ ဗဟုလီကရိတွာ သွာဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတွာ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ စိတ္တေ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ.

ကထဉ္စ ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ ဘိက္ခု သရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘သရာဂံ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ ဝီတရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘ဝီတရာဂံ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ သဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘သဒေါသံ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ ဝီတဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘ဝီတဒေါသံ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ သမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘သမောဟံ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ ဝီတမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘ဝီတမောဟံ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ သံခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘သံခိတ္တံ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ ဝိက္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘ဝိက္ခိတ္တံ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ မဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘မဟဂ္ဂတံ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ အမဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘အမဟဂ္ဂတံ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ သဥတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘သဥတ္တရံ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ အနုတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘အနုတ္တရံ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ သမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘သမာဟိတံ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ အသမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘အသမာဟိတံ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ ဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘ဝိမုတ္တံ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ အဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘အဝိမုတ္တံ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ.

၃၆၆. အနုပဿီတိ။ပေ။ ဝိဟရတီတိ။ပေ။ အာတာပီတိ။ပေ။ သမ္ပဇာနောတိ။ပေ။ သတိမာတိ။ပေ။ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿန္တိ. တတ္ထ ကတမော လောကော? တံယေဝ စိတ္တံ လောကော. ပဉ္စပိ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ လောကော – တတ္ထ ကတမာ အဘိဇ္ဈာ? ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ။ပေ။ စိတ္တဿ သာရာဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အဘိဇ္ဈာ’’. တတ္ထ ကတမံ ဒေါမနဿံ? ယံ စေတသိကံ အသာတံ စေတသိကံ ဒုက္ခံ စေတောသမ္ဖဿဇံ အသာတံ ဒုက္ခံ ဝေဒယိတံ စေတောသမ္ဖဿဇာ အသာတာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဒေါမနဿံ’’. ဣတိ အယဉ္စ အဘိဇ္ဈာ ဣဒဉ္စ ဒေါမနဿံ ဣမမှိ လောကေ ဝိနီတာ ဟောန္တိ ပဋိဝိနီတာ သန္တာ သမိတာ ဝူပသန္တာ အတ္ထင်္ဂတာ အဗ္ဘတ္ထင်္ဂတာ အပ္ပိတာ ဗျပ္ပိတာ သောသိတာ ဝိသောသိတာ ဗျန္တီကတာ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿ’’န္တိ.

စိတ္တာနုပဿနာနိဒ္ဒေသော.

၄. ဓမ္မာနုပဿနာနိဒ္ဒေသော

၃၆၇. ကထဉ္စ ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ ဘိက္ခု သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ကာမစ္ဆန္ဒံ ‘‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ကာမစ္ဆန္ဒော’’တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ကာမစ္ဆန္ဒံ ‘‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ကာမစ္ဆန္ဒော’’တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ပဟီနဿ ကာမစ္ဆန္ဒဿ အာယတိံ အနုပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ. သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဗျာပါဒံ။ပေ။ သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ထိနမိဒ္ဓံ [ထီနမိဒ္ဓံ (သီ. သျာ.)] ။ပေ။ သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ။ပေ။ သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဝိစိကိစ္ဆံ ‘‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဝိစိကိစ္ဆာ’’တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဝိစိကိစ္ဆံ ‘‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဝိစိကိစ္ဆာ’’တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ပဟီနာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ အာယတိံ အနုပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ.

သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’’တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’’တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဘာဝနာယ ပါရိပူရီ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ။ပေ။ သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ [ဝိရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ (သီ. သျာ.)] ။ပေ။ သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ။ပေ။ သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ။ပေ။ သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ။ပေ။ သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’’တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’’တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဘာဝနာယ ပါရိပူရီ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝိတွာ ဘာဝေတွာ ဗဟုလီကရိတွာ သွာဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတွာ ဗဟိဒ္ဓါ ဓမ္မေသု စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ.

ကထဉ္စ ဘိက္ခု ဗဟိဒ္ဓါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ ဘိက္ခု သန္တံ ဝါဿ ကာမစ္ဆန္ဒံ ‘‘အတ္ထိဿ ကာမစ္ဆန္ဒော’’တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါဿ ကာမစ္ဆန္ဒံ ‘‘နတ္ထိဿ ကာမစ္ဆန္ဒော’’တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ပဟီနဿ ကာမစ္ဆန္ဒဿ အာယတိံ အနုပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ. သန္တံ ဝါဿ ဗျာပါဒံ။ပေ။ သန္တံ ဝါဿ ထိနမိဒ္ဓံ။ပေ။ သန္တံ ဝါဿ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ။ပေ။ သန္တံ ဝါဿ ဝိစိကိစ္ဆံ ‘‘အတ္ထိဿ ဝိစိကိစ္ဆာ’’တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါဿ ဝိစိကိစ္ဆံ ‘‘နတ္ထိဿ ဝိစိကိစ္ဆာ’’တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ပဟီနာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ အာယတိံ အနုပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ.

သန္တံ ဝါဿ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘‘အတ္ထိဿ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’’တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါဿ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘‘နတ္ထိဿ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’’တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဘာဝနာယ ပါရိပူရီ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ. သန္တံ ဝါဿ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ။ပေ။ သန္တံ ဝါဿ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ။ပေ။ သန္တံ ဝါဿ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ။ပေ။ သန္တံ ဝါဿ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ။ပေ။ သန္တံ ဝါဿ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ။ပေ။ သန္တံ ဝါဿ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘‘အတ္ထိဿ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’’တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါဿ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘‘နတ္ထိဿ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’’တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဘာဝနာယ ပါရိပူရီ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝိတွာ ဘာဝေတွာ ဗဟုလီကရိတွာ သွာဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတွာ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဓမ္မေသု စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ.

ကထဉ္စ ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ ဘိက္ခု သန္တံ ဝါ ကာမစ္ဆန္ဒံ ‘‘အတ္ထိ ကာမစ္ဆန္ဒော’’တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ ကာမစ္ဆန္ဒံ ‘‘နတ္ထိ ကာမစ္ဆန္ဒော’’တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ပဟီနဿ ကာမစ္ဆန္ဒဿ အာယတိံ အနုပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ. သန္တံ ဝါ ဗျာပါဒံ။ပေ။ သန္တံ ဝါ ထိနမိဒ္ဓံ။ပေ။ သန္တံ ဝါ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ။ပေ။ သန္တံ ဝါ ဝိစိကိစ္ဆံ ‘‘အတ္ထိ ဝိစိကိစ္ဆာ’’တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ ဝိစိကိစ္ဆံ ‘‘နတ္ထိ ဝိစိကိစ္ဆာ’’တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ပဟီနာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ အာယတိံ အနုပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ.

သန္တံ ဝါ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘‘အတ္ထိ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’’တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘‘နတ္ထိ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’’တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဘာဝနာယ ပါရိပူရီ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ. သန္တံ ဝါ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ။ပေ။ သန္တံ ဝါ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ။ပေ။ သန္တံ ဝါ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ။ပေ။ သန္တံ ဝါ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ။ပေ။ သန္တံ ဝါ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ။ပေ။ သန္တံ ဝါ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘‘အတ္ထိ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’’တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘‘နတ္ထိ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’’တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဘာဝနာယ ပါရိပူရီ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ.

၃၆၈. အနုပဿီတိ. တတ္ထ ကတမာ အနုပဿနာ? ယာ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ – အယံ ဝုစ္စတိ အနုပဿနာ. ဣမာယ အနုပဿနာယ ဥပေတော ဟောတိ သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမ္ပန္နော သမန္နာဂတော. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘အနုပဿီ’’တိ.

၃၆၉. ဝိဟရတီတိ. ဣရိယတိ ဝတ္တတိ ပါလေတိ ယပေတိ ယာပေတိ စရတိ ဝိဟရတိ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိဟရတီ’’တိ.

၃၇၀. အာတာပီတိ. တတ္ထ ကတမော အာတာပေါ? ယော စေတသိကော ဝီရိယာရမ္ဘော။ပေ။ သမ္မာဝါယာမော – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အာတာပေါ’’. ဣမိနာ အာတာပေန ဥပေတော ဟောတိ။ပေ။ သမန္နာဂတော. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘အာတာပီ’’တိ.

၃၇၁. သမ္ပဇာနောတိ. တတ္ထ ကတမံ သမ္ပဇညံ? ယာ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘သမ္ပဇညံ’’. ဣမိနာ သမ္ပဇညေန ဥပေတော ဟောတိ။ပေ။ သမန္နာဂတော. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘သမ္ပဇာနော’’တိ.

၃၇၂. သတိမာတိ. တတ္ထ ကတမာ သတိ? ယာ သတိ အနုဿတိ။ပေ။ သမ္မာသတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘သတိ’’. ဣမာယ သတိယာ ဥပေတော ဟောတိ။ပေ။ သမန္နာဂတော. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘သတိမာ’’တိ.

၃၇၃. ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿန္တိ. တတ္ထ ကတမော လောကော? တေဝ ဓမ္မာ လောကော. ပဉ္စပိ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ လောကော. အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘လောကော’’. တတ္ထ ကတမာ အဘိဇ္ဈာ? ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ။ပေ။ စိတ္တဿ သာရာဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အဘိဇ္ဈာ’’. တတ္ထ ကတမံ ဒေါမနဿံ? ယံ စေတသိကံ အသာတံ စေတသိကံ ဒုက္ခံ စေတောသမ္ဖဿဇံ အသာတံ ဒုက္ခံ ဝေဒယိတံ စေတောသမ္ဖဿဇာ အသာတာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဒေါမနဿံ’’. ဣတိ အယဉ္စ အဘိဇ္ဈာ ဣဒဉ္စ ဒေါမနဿံ ဣမမှိ လောကေ ဝိနီတာ ဟောန္တိ ပဋိဝိနီတာ သန္တာ သမိတာ ဝူပသန္တာ အတ္ထင်္ဂတာ အဗ္ဘတ္ထင်္ဂတာ အပ္ပိတာ ဗျပ္ပိတာ သောသိတာ ဝိသောသိတာ ဗျန္တီကတာ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿ’’န္တိ.

ဓမ္မာနုပဿနာနိဒ္ဒေသော.

သုတ္တန္တဘာဇနီယံ.