၃. တိကပုဂ္ဂလပညတ္တိ

၉၁. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော နိရာသော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဒုဿီလော ဟောတိ ပါပဓမ္မော အသုစိ သင်္ကဿရသမာစာရော ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တော အဿမဏော သမဏပဋိညော အဗြဟ္မစာရီ ဗြဟ္မစာရိပဋိညော အန္တောပူတိ အဝဿုတော ကသမ္ဗုဇာတော. သော သုဏာတိ – ‘‘ဣတ္ထန္နာမော ကိရ ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ. တဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘ကုဒါဿု နာမာဟမ္ပိ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမီ’’တိ. အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘နိရာသော’’.

၉၂. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အာသံသော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလဝါ ဟောတိ ကလျာဏဓမ္မော. သော သုဏာတိ – ‘‘ဣတ္ထန္နာမော ကိရ ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘ကုဒါဿု နာမာဟမ္ပိ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမီ’’တိ. အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အာသံသော’’.

၉၃. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဝိဂတာသော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော သုဏာတိ – ‘‘ဣတ္ထန္နာမော ကိရ ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ. တဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘ကုဒါဿု နာမာဟမ္ပိ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမီ’’တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယာ ဟိဿ ပုဗ္ဗေ အဝိမုတ္တဿ ဝိမုတ္တာသာ၊ သာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ. အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဝိဂတာသော’’.

၉၄. တတ္ထ ကတမေ တယော ဂိလာနူပမာ ပုဂ္ဂလာ? တယော ဂိလာနာ – ဣဓေကစ္စော ဂိလာနော လဘန္တော ဝါ သပ္ပါယာနိ ဘောဇနာနိ အလဘန္တော ဝါ သပ္ပါယာနိ ဘောဇနာနိ၊ လဘန္တော ဝါ သပ္ပါယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ အလဘန္တော ဝါ သပ္ပါယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ၊ လဘန္တော ဝါ ပတိရူပံ ဥပဋ္ဌာကံ အလဘန္တော ဝါ ပတိရူပံ ဥပဋ္ဌာကံ၊ နေဝ ဝုဋ္ဌာတိ တမှာ အာဗာဓာ. (၁)

ဣဓ ပနေကစ္စော ဂိလာနော လဘန္တော ဝါ သပ္ပါယာနိ ဘောဇနာနိ အလဘန္တော ဝါ သပ္ပါယာနိ ဘောဇနာနိ၊ လဘန္တော ဝါ သပ္ပါယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ အလဘန္တော ဝါ သပ္ပါယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ၊ လဘန္တော ဝါ ပတိရူပံ ဥပဋ္ဌာကံ အလဘန္တော ဝါ ပတိရူပံ ဥပဋ္ဌာကံ၊ ဝုဋ္ဌာတိ တမှာ အာဗာဓာ. (၂)

ဣဓ ပနေကစ္စော ဂိလာနော လဘန္တော သပ္ပါယာနိ ဘောဇနာနိ နော အလဘန္တော၊ လဘန္တော သပ္ပါယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ နော အလဘန္တော၊ လဘန္တော ပတိရူပံ ဥပဋ္ဌာကံ နော အလဘန္တော၊ ဝုဋ္ဌာတိ တမှာ အာဗာဓာ. (၃)

တတြ ယွာယံ ဂိလာနော လဘန္တော သပ္ပါယာနိ ဘောဇနာနိ နော အလဘန္တော၊ လဘန္တော သပ္ပါယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ နော အလဘန္တော၊ လဘန္တော ပတိရူပံ ဥပဋ္ဌာကံ နော အလဘန္တော၊ ဝုဋ္ဌာတိ တမှာ အာဗာဓာ၊ ဣမံ ဂိလာနံ ပဋိစ္စ ဘဂဝတာ ဂိလာနဘတ္တံ အနုညာတံ ဂိလာနဘေသဇ္ဇံ အနုညာတံ ဂိလာနုပဋ္ဌာကော အနုညာတော. ဣမဉ္စ ပန ဂိလာနံ ပဋိစ္စ အညေပိ ဂိလာနာ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗာ.

ဧဝမေဝံ [ဧဝမေဝ (သီ.)] တယော ဂိလာနူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော လဘန္တော ဝါ တထာဂတံ ဒဿနာယ အလဘန္တော ဝါ တထာဂတံ ဒဿနာယ၊ လဘန္တော ဝါ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ သဝဏာယ အလဘန္တော ဝါ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ သဝဏာယ၊ နေဝ ဩက္ကမတိ နိယာမံ ကုသလေသု ဓမ္မေသု သမ္မတ္တံ. (၁)

ဣဓ ပနေကစ္စော ပုဂ္ဂလော လဘန္တော ဝါ တထာဂတံ ဒဿနာယ အလဘန္တော ဝါ တထာဂတံ ဒဿနာယ၊ လဘန္တော ဝါ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ သဝဏာယ အလဘန္တော ဝါ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ သဝဏာယ၊ ဩက္ကမတိ နိယာမံ ကုသလေသု ဓမ္မေသု သမ္မတ္တံ. (၂)

ဣဓ ပနေကစ္စော ပုဂ္ဂလော လဘန္တော တထာဂတံ ဒဿနာယ နော အလဘန္တော၊ လဘန္တော တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ သဝဏာယ နော အလဘန္တော၊ ဩက္ကမတိ နိယာမံ ကုသလေသု ဓမ္မေသု သမ္မတ္တံ. (၃)

တတြ ယွာယံ ပုဂ္ဂလော လဘန္တော တထာဂတံ ဒဿနာယ နော အလဘန္တော၊ လဘန္တော တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ သဝဏာယ နော အလဘန္တော၊ ဩက္ကမတိ နိယာမံ ကုသလေသု ဓမ္မေသု သမ္မတ္တံ၊ ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ပဋိစ္စ ဘဂဝတာ ဓမ္မဒေသနာ အနုညာတာ၊ ဣမဉ္စ ပုဂ္ဂလံ ပဋိစ္စ အညေသမ္ပိ ဓမ္မော ဒေသေတဗ္ဗော. ဣမေ တယော ဂိလာနူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ.

၉၅. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ကာယသက္ခီ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဋ္ဌ ဝိမောက္ခေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ၊ ပညာယ စဿ ဒိသွာ ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ကာယသက္ခီ’’.

၉၆. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ တထာဂတပ္ပဝေဒိတာ စဿ ဓမ္မာ ပညာယ ဝေါဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ ဝေါစရိတာ၊ ပညာယ စဿ ဒိသွာ ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော’’.

၉၇. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သဒ္ဓါဝိမုတ္တော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ။ပေ။ တထာဂတပ္ပဝေဒိတာ စဿ ဓမ္မာ ပညာယ ဝေါဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ ဝေါစရိတာ၊ ပညာယ စဿ ဒိသွာ ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ၊ နော စ ခေါ ယထာဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တဿ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘သဒ္ဓါဝိမုတ္တော’’.

၉၈. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဂူထဘာဏီ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော မုသာဝါဒီ ဟောတိ သဘဂ္ဂတော ဝါ ပရိသဂ္ဂတော ဝါ ဉာတိမဇ္ဈဂတော ဝါ ပူဂမဇ္ဈဂတော ဝါ ရာဇကုလမဇ္ဈဂတော ဝါ အဘိနီတော သက္ခိပုဋ္ဌော – ‘‘ဧဟမ္ဘော [ဧဟိ ဘော (သျာ. က.) မ. နိ. ၁.၄၄၀၊ အ. နိ. ၃.၂၈]၊ ပုရိသ၊ ယံ ဇာနာသိ တံ ဝဒေဟီ’’တိ၊ သော အဇာနံ ဝါ အာဟ – ‘‘ဇာနာမီ’’တိ၊ ဇာနံ ဝါ အာဟ – ‘‘န ဇာနာမီ’’တိ၊ အပဿံ ဝါ အာဟ – ‘‘ပဿာမီ’’တိ၊ ပဿံ ဝါ အာဟ – ‘‘န ပဿာမီ’’တိ. ဣတိ အတ္တဟေတု ဝါ ပရဟေတု ဝါ အာမိသကိဉ္စိက္ခဟေတု ဝါ သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသိတာ ဟောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဂူထဘာဏီ’’.

၉၉. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ပုပ္ဖဘာဏီ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ သဘဂ္ဂတော ဝါ ပရိသဂ္ဂတော ဝါ ဉာတိမဇ္ဈဂတော ဝါ ပူဂမဇ္ဈဂတော ဝါ ရာဇကုလမဇ္ဈဂတော ဝါ အဘိနီတော သက္ခိပုဋ္ဌော – ‘‘ဧဟမ္ဘော၊ ပုရိသ၊ ယံ ဇာနာသိ တံ ဝဒေဟီ’’တိ၊ သော အဇာနံ ဝါ အာဟ – ‘‘န ဇာနာမီ’’တိ၊ ဇာနံ ဝါ အာဟ – ‘‘ဇာနာမီ’’တိ၊ အပဿံ ဝါ အာဟ – ‘‘န ပဿာမီ’’တိ၊ ပဿံ ဝါ အာဟ – ‘‘ပဿာမီ’’တိ. ဣတိ အတ္တဟေတု ဝါ ပရဟေတု ဝါ အာမိသကိဉ္စိက္ခဟေတု ဝါ န သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသိတာ ဟောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ပုပ္ဖဘာဏီ’’.

၁၀၀. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော မဓုဘာဏီ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ယာ သာ ဝါစာ နေလာ ကဏ္ဏသုခါ ပေမနိယာ ဟဒယင်္ဂမာ ပေါရီ ဗဟုဇနကန္တာ ဗဟုဇနမနာပါ၊ တထာရူပိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘မဓုဘာဏီ’’.

၁၀၁. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အရုကူပမစိတ္တော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကောဓနော ဟောတိ ဥပါယာသဗဟုလော၊ အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော အဘိသဇ္ဇတိ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိတ္ထီယတိ [ပတိဋ္ဌီယတိ (သျာ. က.) အ. နိ. ၃.၂၅]၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ. သေယျထာပိ နာမ ဒုဋ္ဌာရုကော ကဋ္ဌေန ဝါ ကဌလာယ [ကထလာယ (က.)၊ ကထလေန (အဋ္ဌကထာ) အ. နိ. ၃.၂၅] ဝါ ဃဋ္ဋိတော ဘိယျောသော မတ္တာယ အာသဝံ ဒေတိ [အဿဝနောတိ (သီ.)]၊ ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကောဓနော ဟောတိ ဥပါယာသဗဟုလော၊ အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော အဘိသဇ္ဇတိ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိတ္ထီယတိ၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အရုကူပမစိတ္တော’’.

၁၀၂. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဝိဇ္ဇူပမစိတ္တော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. သေယျထာပိ နာမ စက္ခုမာ ပုရိသော ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ ဝိဇ္ဇန္တရိကာယ ရူပါနိ ပဿေယျ၊ ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဝိဇ္ဇူပမစိတ္တော’’.

၁၀၃. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဝဇိရူပမစိတ္တော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သေယျထာပိ နာမ ဝဇိရဿ နတ္ထိ ကိဉ္စိ အဘေဇ္ဇံ မဏိ ဝါ ပါသာဏော ဝါ၊ ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဝဇိရူပမစိတ္တော’’.

၁၀၄. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အန္ဓော? ဣဓေကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ တထာရူပံ စက္ခု န ဟောတိ ယထာရူပေန စက္ခုနာ အနဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ အဓိဂစ္ဆေယျ၊ အဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ ဖာတိံ ကရေယျ၊ တထာရူပမ္ပိဿ စက္ခု န ဟောတိ ယထာရူပေန စက္ခုနာ ကုသလာကုသလေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ၊ သာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ၊ ဟီနပ္ပဏီတေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ၊ ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အန္ဓော’’.

၁၀၅. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဧကစက္ခု? ဣဓေကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ တထာရူပံ စက္ခု ဟောတိ၊ ယထာရူပေန စက္ခုနာ အနဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ အဓိဂစ္ဆေယျ၊ အဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ ဖာတိံ ကရေယျ၊ တထာရူပမ္ပိဿ စက္ခု န ဟောတိ ယထာရူပေန စက္ခုနာ ကုသလာကုသလေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ၊ သာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ၊ ဟီနပ္ပဏီတေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ၊ ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဧကစက္ခု’’.

၁၀၆. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဒွိစက္ခု? ဣဓေကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ တထာရူပံ စက္ခု ဟောတိ ယထာရူပေန စက္ခုနာ အနဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ အဓိဂစ္ဆေယျ၊ အဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ ဖာတိံ ကရေယျ၊ တထာရူပမ္ပိဿ စက္ခု ဟောတိ ယထာရူပေန စက္ခုနာ ကုသလာကုသလေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ၊ သာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ၊ ဟီနပ္ပဏီတေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ၊ ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဒွိစက္ခု’’.

၁၀၇. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အဝကုဇ္ဇပညော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာရာမံ ဂန္တာ [ဂတော (သီ.)၊ ဂန္တွာ (သျာ.)] ဟောတိ အဘိက္ခဏံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဓမ္မဿဝဏာယ [ဓမ္မဿဝနာယ (သျာ.)]. တဿ ဘိက္ခူ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေန္တိ. သော တသ္မိံ အာသနေ နိသိန္နော တဿာ ကထာယ နေဝ အာဒိံ မနသိ ကရောတိ၊ န မဇ္ဈံ မနသိ ကရောတိ၊ န ပရိယောသာနံ မနသိ ကရောတိ. ဝုဋ္ဌိတောပိ တမှာ အာသနာ တဿာ ကထာယ နေဝ အာဒိံ မနသိ ကရောတိ၊ န မဇ္ဈံ မနသိ ကရောတိ၊ န ပရိယောသာနံ မနသိ ကရောတိ. သေယျထာပိ နာမ ကုမ္ဘော နိက္ကုဇ္ဇော [နိကုဇ္ဇော (သျာ.) အ. နိ. ၃.၃၀] တတြ ဥဒကံ အာသိတ္တံ ဝိဝဋ္ဋတိ၊ နော သဏ္ဌာတိ၊ ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာရာမံ ဂန္တာ ဟောတိ အဘိက္ခဏံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဓမ္မဿဝဏာယ. တဿ ဘိက္ခူ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေန္တိ. သော တသ္မိံ အာသနေ နိသိန္နော တဿာ ကထာယ နေဝ အာဒိံ မနသိ ကရောတိ၊ န မဇ္ဈံ မနသိ ကရောတိ၊ န ပရိယောသာနံ မနသိ ကရောတိ. ဝုဋ္ဌိတောပိ တမှာ အာသနာ တဿာ ကထာယ နေဝ အာဒိံ မနသိ ကရောတိ၊ န မဇ္ဈံ မနသိ ကရောတိ၊ န ပရိယောသာနံ မနသိ ကရောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အဝကုဇ္ဇပညော’’.

၁၀၈. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဥစ္ဆင်္ဂပညော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာရာမံ ဂန္တာ ဟောတိ အဘိက္ခဏံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဓမ္မဿဝဏာယ. တဿ ဘိက္ခူ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေန္တိ. သော တသ္မိံ အာသနေ နိသိန္နော တဿာ ကထာယ အာဒိမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ မဇ္ဈမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ ပရိယောသာနမ္ပိ မနသိ ကရောတိ. ဝုဋ္ဌိတော စ ခေါ တမှာ အာသနာ တဿာ ကထာယ နေဝ အာဒိံ မနသိ ကရောတိ၊ န မဇ္ဈံ မနသိ ကရောတိ၊ န ပရိယောသာနံ မနသိ ကရောတိ. သေယျထာပိ နာမ ပုရိသဿ ဥစ္ဆင်္ဂေ နာနာခဇ္ဇကာနိ အာကိဏ္ဏာနိ – တိလာ တဏ္ဍုလာ [တိလတဏ္ဍုလာ (က.) အ. နိ. ၃.၃၀] မောဒကာ ဗဒရာ. သော တမှာ အာသနာ ဝုဋ္ဌဟန္တော သတိသမ္မောသာ ပကိရေယျ. ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာရာမံ ဂန္တာ ဟောတိ အဘိက္ခဏံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဓမ္မဿဝဏာယ. တဿ ဘိက္ခူ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေန္တိ. သော တသ္မိံ အာသနေ နိသိန္နော တဿာ ကထာယ အာဒိမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ မဇ္ဈမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ ပရိယောသာနမ္ပိ မနသိ ကရောတိ. ဝုဋ္ဌိတော စ ခေါ တမှာ အာသနာ တဿာ ကထာယ နေဝ အာဒိမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ န မဇ္ဈမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ န ပရိယောသာနမ္ပိ မနသိ ကရောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဥစ္ဆင်္ဂပညော’’.

၁၀၉. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ပုထုပညော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာရာမံ ဂန္တာ ဟောတိ အဘိက္ခဏံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဓမ္မဿဝဏာယ. တဿ ဘိက္ခူ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေန္တိ. သော တသ္မိံ အာသနေ နိသိန္နော တဿာ ကထာယ အာဒိမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ မဇ္ဈမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ ပရိယောသာနမ္ပိ မနသိ ကရောတိ. ဝုဋ္ဌိတောပိ တမှာ အာသနာ တဿာ ကထာယ အာဒိမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ မဇ္ဈမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ ပရိယောသာနမ္ပိ မနသိ ကရောတိ. သေယျထာပိ နာမ ကုမ္ဘော ဥက္ကုဇ္ဇော တတြ ဥဒကံ အာသိတ္တံ သဏ္ဌာတိ၊ နော ဝိဝဋ္ဋတိ၊ ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာရာမံ ဂန္တာ ဟောန္တိ အဘိက္ခဏံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဓမ္မဿဝဏာယ. တဿ ဘိက္ခူ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေန္တိ. သော တသ္မိံ အာသနေ နိသိန္နော တဿာ ကထာယ အာဒိမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ မဇ္ဈမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ ပရိယောသာနမ္ပိ မနသိ ကရောတိ. ဝုဋ္ဌိတောပိ တမှာ အာသနာ တဿာ ကထာယ အာဒိမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ မဇ္ဈမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ ပရိယောသာနမ္ပိ မနသိ ကရောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ပုထုပညော’’.

၁၁၀. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ကာမေသု စ ဘဝေသု စ အဝီတရာဂေါ? သောတာပန္နသကဒါဂါမိနော – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ပုဂ္ဂလာ ‘‘ကာမေသု စ ဘဝေသု စ အဝီတရာဂါ’’.

၁၁၁. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ကာမေသု ဝီတရာဂေါ၊ ဘဝေသု အဝီတရာဂေါ? အနာဂါမီ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ကာမေသု ဝီတရာဂေါ၊ ဘဝေသု အဝီတရာဂေါ’’.

၁၁၂. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ကာမေသု စ ဘဝေသု စ ဝီတရာဂေါ? အရဟာ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ကာမေသု စ ဘဝေသု စ ဝီတရာဂေါ’’.

၁၁၃. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ပါသာဏလေခူပမော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဘိဏှံ ကုဇ္ဈတိ. သော စ ခွဿ ကောဓော စိရံ ဒီဃရတ္တံ အနုသေတိ. သေယျထာပိ နာမ ပါသာဏေ လေခါ န ခိပ္ပံ လုဇ္ဇတိ ဝါတေန ဝါ ဥဒကေန ဝါ၊ စိရဋ္ဌိတိကာ ဟောတိ၊ ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဘိဏှံ ကုဇ္ဈတိ. သော စ ခွဿ ကောဓော စိရံ ဒီဃရတ္တံ အနုသေတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ပါသာဏလေခူပမော’’.

၁၁၄. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ပထဝိလေခူပမော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဘိဏှံ ကုဇ္ဈတိ. သော စ ခွဿ ကောဓော န စိရံ ဒီဃရတ္တံ အနုသေတိ. သေယျထာပိ နာမ ပထဝိယာ [ပဌဝိယာ (သီ. သျာ.)] လေခါ ခိပ္ပံ လုဇ္ဇတိ ဝါတေန ဝါ ဥဒကေန ဝါ၊ န စိရဋ္ဌိတိကာ ဟောတိ၊ ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဘိဏှံ ကုဇ္ဈတိ. သော စ ခွဿ ကောဓော န စိရံ ဒီဃရတ္တံ အနုသေတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ပထဝိလေခူပမော’’.

၁၁၅. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဥဒကလေခူပမော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာဂါဠှေနပိ ဝုစ္စမာနော ဖရုသေနပိ ဝုစ္စမာနော အမနာပေနပိ ဝုစ္စမာနော သံသန္ဒတိမေဝ [။ စေဝ (သျာ.) အ. နိ. ၃.၁၃၃] သန္ဓိယတိမေဝ [။ စေဝ (သျာ.) အ. နိ. ၃.၁၃၃] သမ္မောဒတိမေဝ [။ စေဝ (သျာ.) အ. နိ. ၃.၁၃၃]. သေယျထာပိ နာမ ဥဒကေ လေခါ ခိပ္ပံ လုဇ္ဇတိ၊ န စိရဋ္ဌိတိကာ ဟောတိ၊ ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာဂါဠှေနပိ ဝုစ္စမာနော ဖရုသေနပိ ဝုစ္စမာနော အမနာပေနပိ ဝုစ္စမာနော သံသန္ဒတိမေဝ သန္ဓိယတိမေဝ သမ္မောဒတိမေဝ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဥဒကလေခူပမော’’.

၁၁၆. တတ္ထ ကတမေ တယော ပေါတ္ထကူပမာ ပုဂ္ဂလာ? တယော ပေါတ္ထကာ – နဝေါပိ ပေါတ္ထကော ဒုဗ္ဗဏ္ဏော စေဝ ဟောတိ ဒုက္ခသမ္ဖဿော စ အပ္ပဂ္ဃေါ စ၊ မဇ္ဈိမောပိ ပေါတ္ထကော ဒုဗ္ဗဏ္ဏော စေဝ ဟောတိ ဒုက္ခသမ္ဖဿော စ အပ္ပဂ္ဃေါ စ၊ ဇိဏ္ဏောပိ ပေါတ္ထကော ဒုဗ္ဗဏ္ဏော စေဝ ဟောတိ ဒုက္ခသမ္ဖဿော စ အပ္ပဂ္ဃေါ စ. ဇိဏ္ဏမ္ပိ ပေါတ္ထကံ ဥက္ခလိပရိမဇ္ဇနံ ဝါ ကရောန္တိ သင်္ကာရကူဋေ ဝါ နံ ဆဍ္ဍေန္တိ. ဧဝမေဝံ တယောမေ ပေါတ္ထကူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ ဘိက္ခူသု. ကတမေ တယော? နဝေါ စေပိ ဘိက္ခု ဟောတိ ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော၊ ဣဒမဿ ဒုဗ္ဗဏ္ဏတာယ. သေယျထာပိ သော ပေါတ္ထကော ဒုဗ္ဗဏ္ဏော၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော. ယေ ခေါ ပနဿ သေဝန္တိ ဘဇန္တိ ပယိရုပါသန္တိ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇန္တိ၊ တေသံ တံ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ. ဣဒမဿ ဒုက္ခသမ္ဖဿတာယ. သေယျထာပိ သော ပေါတ္ထကော ဒုက္ခသမ္ဖဿော၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော. ယေသံ ခေါ ပန သော ပဋိဂ္ဂဏှာတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ၊ တေသံ တံ န မဟပ္ဖလံ ဟောတိ န မဟာနိသံသံ. ဣဒမဿ အပ္ပဂ္ဃတာယ. သေယျထာပိ သော ပေါတ္ထကော အပ္ပဂ္ဃေါ၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော.

မဇ္ဈိမော စေပိ ဘိက္ခု ဟောတိ။ပေ။ ထေရော စေပိ ဘိက္ခု ဟောတိ ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော၊ ဣဒမဿ ဒုဗ္ဗဏ္ဏတာယ. သေယျထာပိ သော ပေါတ္ထကော ဒုဗ္ဗဏ္ဏော၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော. ယေ ခေါ ပနဿ သေဝန္တိ ဘဇန္တိ ပယိရုပါသန္တိ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇန္တိ၊ တေသံ တံ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ. ဣဒမဿ ဒုက္ခသမ္ဖဿတာယ. သေယျထာပိ သော ပေါတ္ထကော ဒုက္ခသမ္ဖဿော၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော. ယေသံ ခေါ ပန သော ပဋိဂ္ဂဏှာတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ၊ တေသံ တံ န မဟပ္ဖလံ ဟောတိ န မဟာနိသံသံ. ဣဒမဿ အပ္ပဂ္ဃတာယ. သေယျထာပိ သော ပေါတ္ထကော အပ္ပဂ္ဃေါ၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော.

ဧဝရူပေါ စေ ထေရော ဘိက္ခု သံဃမဇ္ဈေ ဘဏတိ. တမေနံ ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ကိံ နု ခေါ တုယှံ ဗာလဿ အဗျတ္တဿ ဘဏိတေန၊ တွမ္ပိ နာမ ဘဏိတဗ္ဗံ မညသီ’’တိ! သော ကုပိတော အနတ္တမနော တထာရူပိံ ဝါစံ နိစ္ဆာရေတိ ယထာရူပါယ ဝါစာယ သံဃော တံ ဥက္ခိပတိ၊ သင်္ကာရကူဋေဝ နံ ပေါတ္ထကံ. ဣမေ တယော ပေါတ္ထကူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ ဘိက္ခူသု.

၁၁၇. တတ္ထ ကတမေ တယော ကာသိကဝတ္ထူပမာ ပုဂ္ဂလာ? တီဏိ ကာသိကဝတ္ထာနိ – နဝမ္ပိ ကာသိကဝတ္ထံ ဝဏ္ဏဝန္တဉ္စေဝ ဟောတိ သုခသမ္ဖဿဉ္စ မဟဂ္ဃဉ္စ၊ မဇ္ဈိမမ္ပိ ကာသိကဝတ္ထံ ဝဏ္ဏဝန္တဉ္စေဝ ဟောတိ သုခသမ္ဖဿဉ္စ မဟဂ္ဃဉ္စ၊ ဇိဏ္ဏမ္ပိ ကာသိကဝတ္ထံ ဝဏ္ဏဝန္တဉ္စေဝ ဟောတိ သုခသမ္ဖဿဉ္စ မဟဂ္ဃဉ္စ. ဇိဏ္ဏမ္ပိ ကာသိကဝတ္ထံ ရတနပလိဝေဌနံ ဝါ ကရောန္တိ ဂန္ဓကရဏ္ဍကေ ဝါ နံ နိက္ခိပန္တိ.

ဧဝမေဝံ တယောမေ ကာသိကဝတ္ထူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ ဘိက္ခူသု. ကတမေ တယော? နဝေါ စေပိ ဘိက္ခု ဟောတိ သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော၊ ဣဒမဿ သုဝဏ္ဏတာယ. သေယျထာပိ တံ ကာသိကဝတ္ထံ ဝဏ္ဏဝန္တံ၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော. ယေ ခေါ ပနဿ သေဝန္တိ ဘဇန္တိ ပယိရုပါသန္တိ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇန္တိ၊ တေသံ တံ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. ဣဒမဿ သုခသမ္ဖဿတာယ. သေယျထာပိ တံ ကာသိကဝတ္ထံ သုခသမ္ဖဿံ၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော. ယေသံ ခေါ ပန သော [ယေသံ ခေါ ပန (သဗ္ဗတ္ထ) အ. နိ. ၃.၁၀၀] ပဋိဂ္ဂဏှာတိ [ပတိဂဏှာတိ (သီ.) ရူပသိဒ္ဓိဋီကာယ ပန သမေတိ] စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ၊ တေသံ တံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ မဟာနိသံသံ. ဣဒမဿ မဟဂ္ဃတာယ. သေယျထာပိ တံ ကာသိကဝတ္ထံ မဟဂ္ဃံ၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော.

မဇ္ဈိမော စေပိ ဘိက္ခု။ပေ။ ထေရော စေပိ ဘိက္ခု ဟောတိ သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော၊ ဣဒမဿ သုဝဏ္ဏတာယ. သေယျထာပိ တံ ကာသိကဝတ္ထံ ဝဏ္ဏဝန္တံ၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော. ယေ ခေါ ပနဿ သေဝန္တိ ဘဇန္တိ ပယိရုပါသန္တိ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇန္တိ၊ တေသံ တံ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. ဣဒမဿ သုခသမ္ဖဿတာယ. သေယျထာပိ တံ ကာသိကဝတ္ထံ သုခသမ္ဖဿံ၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော. ယေသံ ခေါ ပန သော ပဋိဂ္ဂဏှာတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ၊ တေသံ တံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ မဟာနိသံသံ. ဣဒမဿ မဟဂ္ဃတာယ. သေယျထာပိ တံ ကာသိကဝတ္ထံ မဟဂ္ဃံ၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော.

ဧဝရူပေါ စေ ထေရော ဘိက္ခု သံဃမဇ္ဈေ ဘဏတိ၊ တမေနံ ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘‘အပ္ပသဒ္ဒါ အာယသ္မန္တော ဟောထ၊ ထေရော ဘိက္ခု ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ ဘဏတီ’’တိ. တဿ တံ ဝစနံ အာဓေယျံ ဂစ္ဆတိ၊ ဂန္ဓကရဏ္ဍကေဝ နံ ကာသိကဝတ္ထံ. ဣမေ တယော ကာသိကဝတ္ထူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ ဘိက္ခူသု.

၁၁၈. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သုပ္ပမေယျော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဥဒ္ဓတော ဟောတိ ဥန္နဠော စပလော မုခရော ဝိကိဏ္ဏဝါစော မုဋ္ဌဿတိ အသမ္ပဇာနော အသမာဟိတော ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တော ပါကဋိန္ဒြိယော – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘သုပ္ပမေယျော’’.

၁၁၉. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဒုပ္ပမေယျော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အနုဒ္ဓတော ဟောတိ အနုန္နဠော အစပလော အမုခရော အဝိကိဏ္ဏဝါစော ဥပဋ္ဌိတဿတိ သမ္ပဇာနော သမာဟိတော ဧကဂ္ဂစိတ္တော သံဝုတိန္ဒြိယော – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဒုပ္ပမေယျော’’.

၁၂၀. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အပ္ပမေယျော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အပ္ပမေယျော’’.

၁၂၁. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဟီနော ဟောတိ သီလေန သမာဓိနာ ပညာယ. ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော၊ အညတြ အနုဒ္ဒယာ အညတြ အနုကမ္ပာ.

၁၂၂. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော သဒိသော ဟောတိ သီလေန သမာဓိနာ ပညာယ. ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. တံ ကိဿ ဟေတု? ‘‘သီလသာမညဂတာနံ သတံ သီလကထာ စ နော ဘဝိဿတိ၊ သာ စ နော ဖာသု ဘဝိဿတိ၊ သာ စ နော ပဝတ္တိနီ ဘဝိဿတိ၊ သမာဓိသာမညဂတာနံ သတံ သမာဓိကထာ စ နော ဘဝိဿတိ၊ သာ စ နော ဖာသု ဘဝိဿတိ၊ သာ စ နော ပဝတ္တိနီ [ပဝတ္တနီ (သီ.) အ. နိ. ၃.၂၆] ဘဝိဿတိ၊ ပညာသာမညဂတာနံ သတံ ပညာကထာ စ နော ဘဝိဿတိ၊ သာ စ နော ဖာသု ဘဝိဿတိ၊ သာ စ နော ပဝတ္တိနီ ဘဝိဿတီ’’တိ. တသ္မာ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော.

၁၂၃. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဓိကော ဟောတိ သီလေန သမာဓိနာ ပညာယ. ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. တံ ကိဿ ဟေတု? ‘‘အပရိပူရံ ဝါ သီလက္ခန္ဓံ ပရိပူရေဿာမိ၊ ပရိပူရံ ဝါ သီလက္ခန္ဓံ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဟေဿာမိ၊ အပရိပူရံ ဝါ သမာဓိက္ခန္ဓံ ပရိပူရေဿာမိ၊ ပရိပူရံ ဝါ သမာဓိက္ခန္ဓံ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဟေဿာမိ၊ အပရိပူရံ ဝါ ပညာက္ခန္ဓံ ပရိပူရေဿာမိ၊ ပရိပူရံ ဝါ ပညာက္ခန္ဓံ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဟေဿာမီ’’တိ. တသ္မာ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော.

၁၂၄. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဒုဿီလော ဟောတိ ပါပဓမ္မော အသုစိ သင်္ကဿရသမာစာရော ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တော အဿမဏော သမဏပဋိညော အဗြဟ္မစာရီ ဗြဟ္မစာရိပဋိညော အန္တောပူတိ အဝဿုတော ကသမ္ဗုဇာတော. ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. တံ ကိဿ ဟေတု? ကိဉ္စာပိ ဧဝရူပဿ ပုဂ္ဂလဿ န ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇတိ၊ အထ ခေါ နံ ပါပကော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ – ‘‘ပါပမိတ္တော ပုရိသပုဂ္ဂလော ပါပသဟာယော ပါပသမ္ပဝင်္ကော’’တိ. သေယျထာပိ နာမ အဟိ ဂူထဂတော ကိဉ္စာပိ န ဍံသတိ၊ အထ ခေါ နံ မက္ခေတိ၊ ဧဝမေဝံ ကိဉ္စာပိ ဧဝရူပဿ ပုဂ္ဂလဿ န ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇတိ၊ အထ ခေါ နံ ပါပကော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ – ‘‘ပါပမိတ္တော ပုရိသပုဂ္ဂလော ပါပသဟာယော ပါပသမ္ပဝင်္ကော’’တိ! တသ္မာ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော.

၁၂၅. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အဇ္ဈုပေက္ခိတဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကောဓနော ဟောတိ ဥပါယာသဗဟုလော၊ အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော အဘိသဇ္ဇတိ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိတ္ထီယတိ၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ. သေယျထာပိ နာမ ဒုဋ္ဌာရုကော ကဋ္ဌေန ဝါ ကဌလာယ ဝါ ဃဋ္ဋိတော ဘိယျောသော မတ္တာယ အာသဝံ ဒေတိ၊ ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကောဓနော ဟောတိ ဥပါယာသဗဟုလော၊ အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော အဘိသဇ္ဇတိ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိတ္ထီယတိ၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ. သေယျထာပိ နာမ တိန္ဒုကာလာတံ ကဋ္ဌေန ဝါ ကဌလာယ ဝါ ဃဋ္ဋိတံ ဘိယျောသော မတ္တာယ စိစ္စိဋာယတိ စိဋိစိဋာယတိ၊ ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကောဓနော ဟောတိ ဥပါယာသဗဟုလော၊ အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော အဘိသဇ္ဇတိ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိတ္ထီယတိ၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ. သေယျထာပိ နာမ ဂူထကူပေါ ကဋ္ဌေန ဝါ ကဌလာယ ဝါ ဃဋ္ဋိတော ဘိယျောသော မတ္တာယ ဒုဂ္ဂန္ဓော ဟောတိ၊ ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကောဓနော ဟောတိ ဥပါယာသဗဟုလော၊ အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော အဘိသဇ္ဇတိ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိတ္ထီယတိ၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ၊ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော အဇ္ဈုပေက္ခိတဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. တံ ကိဿ ဟေတု? ‘‘အက္ကောသေယျပိ မံ ပရိဘာသေယျပိ မံ အနတ္ထမ္ပိ မေ ကရေယျာ’’တိ! တသ္မာ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော အဇ္ဈုပေက္ခိတဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော.

၁၂၆. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလဝါ ဟောတိ ကလျာဏဓမ္မော – ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. တံ ကိဿ ဟေတု? ကိဉ္စာပိ ဧဝရူပဿ ပုဂ္ဂလဿ န ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇတိ၊ အထ ခေါ နံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ – ‘‘ကလျာဏမိတ္တော ပုရိသပုဂ္ဂလော ကလျာဏသဟာယော ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကော’’တိ! တသ္မာ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော.

၁၂၇. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သီလေသု ပရိပူရကာရီ၊ သမာဓိသ္မိံ မတ္တသော ကာရီ၊ ပညာယ မတ္တသော ကာရီ? သောတာပန္နသကဒါဂါမိနော – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ပုဂ္ဂလာ သီလေသု ပရိပူရကာရိနော၊ သမာဓိသ္မိံ မတ္တသော ကာရိနော၊ ပညာယ မတ္တသော ကာရိနော.

၁၂၈. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သီလေသု စ ပရိပူရကာရီ၊ သမာဓိသ္မိဉ္စ ပရိပူရကာရီ၊ ပညာယ မတ္တသော ကာရီ? အနာဂါမီ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော သီလေသု စ ပရိပူရကာရီ၊ သမာဓိသ္မိဉ္စ ပရိပူရကာရီ၊ ပညာယ မတ္တသော ကာရီ.

၁၂၉. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သီလေသု စ ပရိပူရကာရီ၊ သမာဓိသ္မိဉ္စ ပရိပူရကာရီ၊ ပညာယ စ ပရိပူရကာရီ? အရဟာ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော သီလေသု စ ပရိပူရကာရီ၊ သမာဓိသ္မိဉ္စ ပရိပူရကာရီ၊ ပညာယ စ ပရိပူရကာရီ.

၁၃၀. တတ္ထ ကတမေ တယော သတ္ထာရော? ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ ကာမာနံ ပရိညံ ပညပေတိ [ပညာပေတိ (သီ. သျာ.)]၊ န ရူပါနံ ပရိညံ ပညပေတိ၊ န ဝေဒနာနံ ပရိညံ ပညပေတိ. ဣဓ ပနေကစ္စော သတ္ထာ ကာမာနဉ္စ ပရိညံ ပညပေတိ၊ ရူပါနဉ္စ ပရိညံ ပညပေတိ၊ န ဝေဒနာနံ ပရိညံ ပညပေတိ. ဣဓ ပနေကစ္စော သတ္ထာ ကာမာနဉ္စ ပရိညံ ပညပေတိ၊ ရူပါနဉ္စ ပရိညံ ပညပေတိ၊ ဝေဒနာနဉ္စ ပရိညံ ပညပေတိ.

တတြ ယွာယံ သတ္ထာ ကာမာနံ ပရိညံ ပညပေတိ၊ န ရူပါနံ ပရိညံ ပညပေတိ၊ န ဝေဒနာနံ ပရိညံ ပညပေတိ၊ ရူပါဝစရသမာပတ္တိယာ လာဘီ သတ္ထာ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တတြ ယွာယံ သတ္ထာ ကာမာနဉ္စ ပရိညံ ပညပေတိ၊ ရူပါနဉ္စ ပရိညံ ပညပေတိ၊ န ဝေဒနာနံ ပရိညံ ပညပေတိ၊ အရူပါဝစရသမာပတ္တိယာ လာဘီ သတ္ထာ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တတြ ယွာယံ သတ္ထာ ကာမာနဉ္စ ပရိညံ ပညပေတိ၊ ရူပါနဉ္စ ပရိညံ ပညပေတိ၊ ဝေဒနာနဉ္စ ပရိညံ ပညပေတိ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ သတ္ထာ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဣမေ တယော သတ္ထာရော.

၁၃၁. တတ္ထ ကတမေ အပရေပိ တယော သတ္ထာရော? ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော ပညပေတိ၊ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော ပညပေတိ. ဣဓ ပနေကစ္စော သတ္ထာ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော ပညပေတိ၊ နော စ ခေါ အဘိသမ္ပရာယံ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော ပညပေတိ. ဣဓ ပနေကစ္စော သတ္ထာ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော န ပညပေတိ၊ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော န ပညပေတိ.

တတြ ယွာယံ သတ္ထာ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော ပညပေတိ၊ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော ပညပေတိ၊ သဿတဝါဒေါ သတ္ထာ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တတြ ယွာယံ သတ္ထာ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော ပညပေတိ၊ နော စ ခေါ အဘိသမ္ပရာယံ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော ပညပေတိ၊ ဥစ္ဆေဒဝါဒေါ သတ္ထာ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တတြ ယွာယံ သတ္ထာ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော န ပညပေတိ၊ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော န ပညပေတိ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ သတ္ထာ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဣမေ အပရေပိ တယော သတ္ထာရော.

တိကနိဒ္ဒေသော.