နိဒ္ဒေသော

၁. ဧကကပုဂ္ဂလပညတ္တိ

၁. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သမယဝိမုတ္တော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကာလေန ကာလံ သမယေန သမယံ အဋ္ဌ ဝိမောက္ခေ ကာယေန ဖုသိတွာ [ဖဿိတွာ (သီ. ပီ.)] ဝိဟရတိ၊ ပညာယ စဿ ဒိသွာ ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘သမယဝိမုတ္တော’’.

၂. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အသမယဝိမုတ္တော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော န ဟေဝ ခေါ ကာလေန ကာလံ သမယေန သမယံ အဋ္ဌ ဝိမောက္ခေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ၊ ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အသမယဝိမုတ္တော’’. သဗ္ဗေပိ အရိယပုဂ္ဂလာ အရိယေ ဝိမောက္ခေ အသမယဝိမုတ္တာ.

၃. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ကုပ္ပဓမ္မော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော လာဘီ ဟောတိ ရူပသဟဂတာနံ ဝါ အရူပသဟဂတာနံ ဝါ သမာပတ္တီနံ. သော စ ခေါ န နိကာမလာဘီ ဟောတိ န အကိစ္ဆလာဘီ န အကသိရလာဘီ၊ န ယတ္ထိစ္ဆကံ ယဒိစ္ဆကံ ယာဝတိစ္ဆကံ သမာပဇ္ဇတိပိ ဝုဋ္ဌာတိပိ. ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ၊ ယံ တဿ ပုဂ္ဂလဿ ပမာဒမာဂမ္မ တာ သမာပတ္တိယော ကုပ္ပေယျုံ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ကုပ္ပဓမ္မော’’.

၄. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အကုပ္ပဓမ္မော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော လာဘီ ဟောတိ ရူပသဟဂတာနံ ဝါ အရူပသဟဂတာနံ ဝါ သမာပတ္တီနံ. သော စ ခေါ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ၊ ယတ္ထိစ္ဆကံ ယဒိစ္ဆကံ ယာဝတိစ္ဆကံ သမာပဇ္ဇတိပိ ဝုဋ္ဌာတိပိ. အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ တဿ ပုဂ္ဂလဿ ပမာဒမာဂမ္မ တာ သမာပတ္တိယော ကုပ္ပေယျုံ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အကုပ္ပဓမ္မော’’. သဗ္ဗေပိ အရိယပုဂ္ဂလာ အရိယေ ဝိမောက္ခေ အကုပ္ပဓမ္မာ.

၅. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ပရိဟာနဓမ္မော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော လာဘီ ဟောတိ ရူပသဟဂတာနံ ဝါ အရူပသဟဂတာနံ ဝါ သမာပတ္တီနံ. သော စ ခေါ န နိကာမလာဘီ ဟောတိ န အကိစ္ဆလာဘီ န အကသိရလာဘီ၊ န ယတ္ထိစ္ဆကံ ယဒိစ္ဆကံ ယာဝတိစ္ဆကံ သမာပဇ္ဇတိပိ ဝုဋ္ဌာတိပိ. ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ၊ ယံ သော ပုဂ္ဂလော ပမာဒမာဂမ္မ တာဟိ သမာပတ္တီဟိ ပရိဟာယေယျ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ပရိဟာနဓမ္မော’’.

၆. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အပရိဟာနဓမ္မော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော လာဘီ ဟောတိ ရူပသဟဂတာနံ ဝါ အရူပသဟဂတာနံ ဝါ သမာပတ္တီနံ. သော စ ခေါ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ၊ ယတ္ထိစ္ဆကံ ယဒိစ္ဆကံ ယာဝတိစ္ဆကံ သမာပဇ္ဇတိပိ ဝုဋ္ဌာတိပိ. အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ သော ပုဂ္ဂလော ပမာဒမာဂမ္မ တာဟိ သမာပတ္တီဟိ ပရိဟာယေယျ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အပရိဟာနဓမ္မော’’. သဗ္ဗေပိ အရိယပုဂ္ဂလာ အရိယေ ဝိမောက္ခေ အပရိဟာနဓမ္မာ.

၇. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော စေတနာဘဗ္ဗော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော လာဘီ ဟောတိ ရူပသဟဂတာနံ ဝါ အရူပသဟဂတာနံ ဝါ သမာပတ္တီနံ. သော စ ခေါ န နိကာမလာဘီ ဟောတိ န အကိစ္ဆလာဘီ န အကသိရလာဘီ၊ န ယတ္ထိစ္ဆကံ ယဒိစ္ဆကံ ယာဝတိစ္ဆကံ သမာပဇ္ဇတိပိ ဝုဋ္ဌာတိပိ. သစေ အနုသဉ္စေတေတိ၊ န ပရိဟာယတိ တာဟိ သမာပတ္တီဟိ. သစေ န အနုသဉ္စေတေတိ၊ ပရိဟာယတိ တာဟိ သမာပတ္တီဟိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘စေတနာဘဗ္ဗော’’.

၈. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အနုရက္ခဏာဘဗ္ဗော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော လာဘီ ဟောတိ ရူပသဟဂတာနံ ဝါ အရူပသဟဂတာနံ ဝါ သမာပတ္တီနံ. သော စ ခေါ န နိကာမလာဘီ ဟောတိ န အကိစ္ဆလာဘီ န အကသိရလာဘီ၊ န ယတ္ထိစ္ဆကံ ယဒိစ္ဆကံ ယာဝတိစ္ဆကံ သမာပဇ္ဇတိပိ ဝုဋ္ဌာတိပိ. သစေ အနုရက္ခတိ၊ န ပရိဟာယတိ တာဟိ သမာပတ္တီဟိ. သစေ န အနုရက္ခတိ၊ ပရိဟာယတိ တာဟိ သမာပတ္တီဟိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အနုရက္ခဏာဘဗ္ဗော’’.

၉. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ပုထုဇ္ဇနော? ယဿ ပုဂ္ဂလဿ တီဏိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ၊ န စ တေသံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ပဋိပန္နော – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ပုထုဇ္ဇနော’’.

၁၀. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဂေါတြဘူ? ယေသံ ဓမ္မာနံ သမနန္တရာ အရိယဓမ္မဿ အဝက္ကန္တိ ဟောတိ တေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဂေါတြဘူ’’.

၁၁. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဘယူပရတော? သတ္တ သေက္ခာ ဘယူပရတာ၊ ယေ စ ပုထုဇ္ဇနာ သီလဝန္တော. အရဟာ အဘယူပရတော.

၁၂. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အဘဗ္ဗာဂမနော? ယေ တေ ပုဂ္ဂလာ ကမ္မာဝရဏေန သမန္နာဂတာ၊ ကိလေသာဝရဏေန သမန္နာဂတာ၊ ဝိပါကာဝရဏေန သမန္နာဂတာ၊ အဿဒ္ဓါ အစ္ဆန္ဒိကာ ဒုပ္ပညာ ဧဠာ၊ အဘဗ္ဗာ နိယာမံ ဩက္ကမိတုံ ကုသလေသု ဓမ္မေသု သမ္မတ္တံ – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ပုဂ္ဂလာ ‘‘အဘဗ္ဗာဂမနာ’’.

၁၃. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဘဗ္ဗာဂမနော? ယေ တေ ပုဂ္ဂလာ န ကမ္မာဝရဏေန သမန္နာဂတာ၊ န ကိလေသာဝရဏေန သမန္နာဂတာ၊ န ဝိပါကာဝရဏေန သမန္နာဂတာ၊ သဒ္ဓါ ဆန္ဒိကာ ပညဝန္တော [ပညဝန္တာ (သီ.)] အနေဠာ၊ ဘဗ္ဗာ နိယာမံ ဩက္ကမိတုံ ကုသလေသု ဓမ္မေသု သမ္မတ္တံ – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ပုဂ္ဂလာ ‘‘ဘဗ္ဗာဂမနာ’’.

၁၄. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော နိယတော? ပဉ္စ ပုဂ္ဂလာ အာနန္တရိကာ၊ ယေ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ နိယတာ၊ အဋ္ဌ စ အရိယပုဂ္ဂလာ နိယတာ. အဝသေသာ ပုဂ္ဂလာ အနိယတာ.

၁၅. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ပဋိပန္နကော? စတ္တာရော မဂ္ဂသမင်္ဂိနော ပုဂ္ဂလာ ပဋိပန္နကာ၊ စတ္တာရော ဖလသမင်္ဂိနော ပုဂ္ဂလာ ဖလေ ဌိတာ.

၁၆. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သမသီသီ? ယဿ ပုဂ္ဂလဿ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ အာသဝပရိယာဒါနဉ္စ ဟောတိ ဇီဝိတပရိယာဒါနဉ္စ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘သမသီသီ’’.

၁၇. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဌိတကပ္ပီ? အယဉ္စ ပုဂ္ဂလော သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော အဿ၊ ကပ္ပဿ စ ဥဍ္ဍယှနဝေလာ အဿ၊ နေဝ တာဝ ကပ္ပေါ ဥဍ္ဍယှေယျ ယာဝါယံ ပုဂ္ဂလော န သောတာပတ္တိဖလံ သစ္ဆိကရောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဌိတကပ္ပီ’’. သဗ္ဗေပိ မဂ္ဂသမင်္ဂိနော ပုဂ္ဂလာ ဌိတကပ္ပိနော.

၁၈. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အရိယော? အဋ္ဌ အရိယပုဂ္ဂလာ အရိယာ. အဝသေသာ ပုဂ္ဂလာ အနရိယာ.

၁၉. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သေက္ခော? စတ္တာရော မဂ္ဂသမင်္ဂိနော တယော ဖလသမင်္ဂိနော ပုဂ္ဂလာ ‘‘သေက္ခာ’’. အရဟာ အသေက္ခော. အဝသေသာ ပုဂ္ဂလာ နေဝသေက္ခနာသေက္ခာ.

၂၀. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော တေဝိဇ္ဇော? တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟိ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ‘‘တေဝိဇ္ဇော’’.

၂၁. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဆဠဘိညော? ဆဟိ အဘိညာဟိ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ‘‘ဆဠဘိညော’’.

၂၂. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု သာမံ သစ္စာနိ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ၊ တတ္ထ စ သဗ္ဗညုတံ ပါပုဏာတိ၊ ဗလေသု စ ဝသီဘာဝံ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’.

၂၃. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု သာမံ သစ္စာနိ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ၊ န စ တတ္ထ သဗ္ဗညုတံ ပါပုဏာတိ၊ န စ ဗလေသု ဝသီဘာဝံ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’.

၂၄. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဋ္ဌ ဝိမောက္ခေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ၊ ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော’’.

၂၅. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ပညာဝိမုတ္တော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော န ဟေဝ ခေါ အဋ္ဌ ဝိမောက္ခေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ၊ ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ပညာဝိမုတ္တော’’.

၂၆. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ကာယသက္ခီ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဋ္ဌ ဝိမောက္ခေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ၊ ပညာယ စဿ ဒိသွာ ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ကာယသက္ခီ’’.

၂၇. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တထာဂတပ္ပဝေဒိတာ စဿ ဓမ္မာ ပညာယ ဝေါဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ ဝေါစရိတာ. ပညာယ စဿ ဒိသွာ ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော’’.

၂၈. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သဒ္ဓါဝိမုတ္တော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တထာဂတပ္ပဝေဒိတာ စဿ ဓမ္မာ ပညာယ ဝေါဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ ဝေါစရိတာ. ပညာယ စဿ ဒိသွာ ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ၊ နော စ ခေါ ယထာ ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တဿ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘သဒ္ဓါဝိမုတ္တော’’.

၂၉. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဓမ္မာနုသာရီ? ယဿ ပုဂ္ဂလဿ သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နဿ ပညိန္ဒြိယံ အဓိမတ္တံ ဟောတိ၊ ပညာဝါဟိံ ပညာပုဗ္ဗင်္ဂမံ အရိယမဂ္ဂံ ဘာဝေတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဓမ္မာနုသာရီ’’. သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော ပုဂ္ဂလော ဓမ္မာနုသာရီ ဖလေ ဌိတော ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော.

၃၀. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သဒ္ဓါနုသာရီ? ယဿ ပုဂ္ဂလဿ သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နဿ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ အဓိမတ္တံ ဟောတိ၊ သဒ္ဓါဝါဟိံ သဒ္ဓါပုဗ္ဗင်္ဂမံ အရိယမဂ္ဂံ ဘာဝေတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘သဒ္ဓါနုသာရီ’’. သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော ပုဂ္ဂလော သဒ္ဓါနုသာရီ ဖလေ ဌိတော သဒ္ဓါဝိမုတ္တော.

၃၁. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သတ္တက္ခတ္တုပရမော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော [သမ္ဗောဓိပရာယဏော (သီ. က.)]. သော သတ္တက္ခတ္တုံ ဒေဝေ စ မာနုသေ စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘သတ္တက္ခတ္တုပရမော’’.

၃၂. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ကောလင်္ကောလော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော. သော ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ကုလာနိ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ကောလင်္ကောလော’’.

၃၃. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဧကဗီဇီ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော. သော ဧကံယေဝ မာနုသကံ ဘဝံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဧကဗီဇီ’’.

၃၄. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သကဒါဂါမီ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမီ ဟောတိ၊ သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘သကဒါဂါမီ’’.

၃၅. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အနာဂါမီ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ၊ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အနာဂါမီ’’.

၃၆. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ၊ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. သော ဥပပန္နံ ဝါ သမနန္တရာ အပ္ပတ္တံ ဝါ ဝေမဇ္ဈံ အာယုပ္ပမာဏံ အရိယမဂ္ဂံ သဉ္ဇနေတိ ဥပရိဋ္ဌိမာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ’’.

၃၇. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ၊ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. သော အတိက္ကမိတွာ ဝေမဇ္ဈံ အာယုပ္ပမာဏံ ဥပဟစ္စ ဝါ ကာလကိရိယံ [ကာလံ ကိရိယံ (က.)] အရိယမဂ္ဂံ သဉ္ဇနေတိ ဥပရိဋ္ဌိမာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ’’.

၃၈. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ၊ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. သော အသင်္ခါရေန အရိယမဂ္ဂံ သဉ္ဇနေတိ ဥပရိဋ္ဌိမာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ’’.

၃၉. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ၊ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. သော သသင်္ခါရေန အရိယမဂ္ဂံ သဉ္ဇနေတိ ဥပရိဋ္ဌိမာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ’’.

၄၀. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဥဒ္ဓံသောတော အကနိဋ္ဌဂါမီ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ၊ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. သော အဝိဟာ စုတော အတပ္ပံ ဂစ္ဆတိ၊ အတပ္ပါ စုတော သုဒဿံ ဂစ္ဆတိ၊ သုဒဿာ စုတော သုဒဿိံ ဂစ္ဆတိ၊ သုဒဿိယာ စုတော အကနိဋ္ဌံ ဂစ္ဆတိ၊ အကနိဋ္ဌေ အရိယမဂ္ဂံ သဉ္ဇနေတိ ဥပရိဋ္ဌိမာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဥဒ္ဓံသောတော အကနိဋ္ဌဂါမီ’’.

၄၁. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သောတာပန္နော သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော? တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ ပဋိပန္နော ပုဂ္ဂလော သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ တီဏိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘သောတာပန္နော’’.

၄၂. ကာမရာဂဗျာပါဒါနံ တနုဘာဝါယ ပဋိပန္နော ပုဂ္ဂလော သကဒါဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ ကာမရာဂဗျာပါဒါ တနုဘူတာ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘သကဒါဂါမီ’’.

၄၃. ကာမရာဂဗျာပါဒါနံ အနဝသေသပ္ပဟာနာယ ပဋိပန္နော ပုဂ္ဂလော အနာဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ ကာမရာဂဗျာပါဒါ အနဝသေသာ ပဟီနာ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အနာဂါမီ’’.

၄၄. ရူပရာဂအရူပရာဂမာနဥဒ္ဓစ္စအဝိဇ္ဇာယ အနဝသေသပ္ပဟာနာယ ပဋိပန္နော ပုဂ္ဂလော အရဟတ္တဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ ရူပရာဂေါ အရူပရာဂေါ မာနော ဥဒ္ဓစ္စံ အဝိဇ္ဇာ အနဝသေသာ ပဟီနာ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အရဟာ’’.

ဧကကနိဒ္ဒေသော.

၂. ဒုကပုဂ္ဂလပညတ္တိ

၄၅. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ကောဓနော? တတ္ထ ကတမော ကောဓော? ယော ကောဓော ကုဇ္ဈနာ ကုဇ္ဈိတတ္တံ ဒေါသော ဒုဿနာ ဒုဿိတတ္တံ [ဒူသနာ ဒူသိတတ္တံ (သျာ.)] ဗျာပတ္တိ ဗျာပဇ္ဇနာ ဗျာပဇ္ဇိတတ္တံ ဝိရောဓော ပဋိဝိရောဓော စဏ္ဍိက္ကံ အသုရောပေါ အနတ္တမနတာ စိတ္တဿ – အယံ ဝုစ္စတိ ကောဓော. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ အယံ ကောဓော အပ္ပဟီနော – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ကောဓနော’’.

၄၆. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဥပနာဟီ? တတ္ထ ကတမော ဥပနာဟော? ပုဗ္ဗကာလံ ကောဓော အပရကာလံ ဥပနာဟော. ယော ဧဝရူပေါ ဥပနာဟော ဥပနယှနာ ဥပနယှိတတ္တံ အဋ္ဌပနာ [အာဌပနာ (က.) ဝိဘ. ၈၉၁] ဌပနာ သဏ္ဌပနာ အနုသံသန္ဒနာ အနုပ္ပဗန္ဓနာ ဒဠှီကမ္မံ ကောဓဿ – အယံ ဝုစ္စတိ ဥပနာဟော. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ အယံ ဥပနာဟော အပ္ပဟီနော – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဥပနာဟီ’’.

၄၇. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော မက္ခီ? တတ္ထ ကတမော မက္ခော? ယော မက္ခော မက္ခာယနာ မက္ခာယိတတ္တံ [မက္ခီယနာ မက္ခီယိတတ္တံ (သီ.)၊ မက္ခိယနာ မက္ခိယိတတ္တံ (က.)] နိဋ္ဌုရိယံ နိဋ္ဌုရိယကမ္မံ – အယံ ဝုစ္စတိ မက္ခော. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ အယံ မက္ခော အပ္ပဟီနော – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘မက္ခီ’’.

၄၈. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ပဠာသီ? တတ္ထ ကတမော ပဠာသော? ယော ပဠာသော ပဠာသာယနာ ပဠာသာယိတတ္တံ ပဠာသာဟာရော ဝိဝါဒဋ္ဌာနံ ယုဂဂ္ဂါဟော အပ္ပဋိနိဿဂ္ဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ပဠာသော. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ အယံ ပဠာသော အပ္ပဟီနော – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ပဠာသီ’’.

၄၉. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဣဿုကီ? တတ္ထ ကတမာ ဣဿာ? ယာ ပရလာဘသက္ကာရဂရုကာရမာနနဝန္ဒနပူဇနာသု ဣဿာ ဣဿာယနာ ဣဿာယိတတ္တံ ဥသူယာ ဥသူယနာ [ဥဿုယာ ဥဿုယနာ (က.) ဝိဘ. ၈၉၃] ဥသူယိတတ္တံ – အယံ ဝုစ္စတိ ဣဿာ. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ အယံ ဣဿာ အပ္ပဟီနာ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဣဿုကီ’’.

၅၀. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော မစ္ဆရီ? တတ္ထ ကတမံ မစ္ဆရိယံ? ပဉ္စ မစ္ဆရိယာနိ – အာဝါသမစ္ဆရိယံ၊ ကုလမစ္ဆရိယံ၊ လာဘမစ္ဆရိယံ၊ ဝဏ္ဏမစ္ဆရိယံ၊ ဓမ္မမစ္ဆရိယံ. ယံ ဧဝရူပံ မစ္ဆေရံ မစ္ဆရာယနာ မစ္ဆရာယိတတ္တံ ဝေဝိစ္ဆံ ကဒရိယံ ကဋုကဉ္စုကတာ အဂ္ဂဟိတတ္တံ စိတ္တဿ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ မစ္ဆရိယံ. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ ဣဒံ မစ္ဆရိယံ အပ္ပဟီနံ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘မစ္ဆရီ’’.

၅၁. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သဌော? တတ္ထ ကတမံ သာဌေယျံ? ဣဓေကစ္စော သဌော ဟောတိ ပရိသဌော. ယံ တတ္ထ သဌံ သဌတာ သာဌေယျံ ကက္ကရတာ ကက္ကရိယံ [ကက္ခဠတာ ကက္ခဠိယံ (သျာ.) ဧဝံ ခုဒ္ဒကဝိဘင်္ဂဒုကနိဒ္ဒေသေပိ] ပရိက္ခတ္တတ္တာ ပါရိက္ခတ္တိယံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ သာဌေယျံ. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ ဣဒံ သာဌေယျံ အပ္ပဟီနံ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘သဌော’’.

၅၂. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော မာယာဝီ? တတ္ထ ကတမာ မာယာ? ဣဓေကစ္စော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ တဿ ပဋိစ္ဆာဒနဟေတု ပါပိကံ ဣစ္ဆံ ပဏိဒဟတိ – ‘‘မာ မံ ဇညာ’’တိ ဣစ္ဆတိ၊ ‘‘မာ မံ ဇညာ’’တိ သင်္ကပ္ပတိ ‘‘မာ မံ ဇညာ’’တိ ဝါစံ ဘာသတိ၊ ‘‘မာ မံ ဇညာ’’တိ ကာယေန ပရက္ကမတိ. ယာ ဧဝရူပါ မာယာ မာယာဝိတာ အစ္စာသရာ ဝဉ္စနာ နိကတိ ဝိကိရဏာ ပရိဟရဏာ ဂူဟနာ ပရိဂူဟနာ ဆာဒနာ ပဋိစ္ဆာဒနာ အနုတ္တာနီကမ္မံ အနာဝိကမ္မံ ဝေါစ္ဆာဒနာ ပါပကိရိယာ – အယံ ဝုစ္စတိ မာယာ. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ အယံ မာယာ အပ္ပဟီနာ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘မာယာဝီ’’.

၅၃. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အဟိရိကော? တတ္ထ ကတမံ အဟိရိကံ? ယံ န ဟိရီယတိ ဟိရိယိတဗ္ဗေန န ဟိရီယတိ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာပတ္တိယာ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ အဟိရိကံ. ဣမိနာ အဟိရိကေန သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ‘‘အဟိရိကော’’.

၅၄. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အနောတ္တပ္ပီ? တတ္ထ ကတမံ အနောတ္တပ္ပံ? ယံ န ဩတ္တပ္ပတိ ဩတ္တပ္ပိတဗ္ဗေန န ဩတ္တပ္ပတိ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာပတ္တိယာ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ အနောတ္တပ္ပံ. ဣမိနာ အနောတ္တပ္ပေန သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ‘‘အနောတ္တပ္ပီ’’.

၅၅. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဒုဗ္ဗစော? တတ္ထ ကတမော ဒေါဝစဿတာ? သဟဓမ္မိကေ ဝုစ္စမာနေ ဒေါဝစဿာယံ ဒေါဝစဿိယံ ဒေါဝစဿတာ ဝိပ္ပဋိကုလဂ္ဂါဟိတာ ဝိပစ္စနီကသာတတာ အနာဒရိယံ အနာဒရိယတာ အဂါရဝတာ အပ္ပတိဿဝတာ – အယံ ဝုစ္စတိ ဒေါဝစဿတာ. ဣမာယ ဒေါဝစဿတာယ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ‘‘ဒုဗ္ဗစော’’.

၅၆. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ပါပမိတ္တော? တတ္ထ ကတမာ ပါပမိတ္တတာ? ယေ တေ ပုဂ္ဂလာ အဿဒ္ဓါ ဒုဿီလာ အပ္ပဿုတာ မစ္ဆရိနော ဒုပ္ပညာ၊ ယာ တေသံ သေဝနာ နိသေဝနာ သံသေဝနာ ဘဇနာ သမ္ဘဇနာ ဘတ္တိ သမ္ဘတ္တိ သမ္ပဝင်္ကတာ – အယံ ဝုစ္စတိ ပါပမိတ္တတာ. ဣမာယ ပါပမိတ္တတာယ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ‘‘ပါပမိတ္တော’’.

၅၇. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဣန္ဒြိယေသု အဂုတ္တဒွါရော? တတ္ထ ကတမာ ဣန္ဒြိယေသု အဂုတ္တဒွါရတာ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ အနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ၊ ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ၊ တဿ သံဝရာယ န ပဋိပဇ္ဇတိ၊ န ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ၊ စက္ခုန္ဒြိယေ န သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ။ပေ။ ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ။ပေ။ ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ။ပေ။ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ။ပေ။ မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ အနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ၊ ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ၊ တဿ သံဝရာယ န ပဋိပဇ္ဇတိ၊ န ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ၊ မနိန္ဒြိယေ န သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. ယာ ဣမေသံ ဆန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ အဂုတ္တိ အဂေါပနာ အနာရက္ခော အသံဝရော – အယံ ဝုစ္စတိ ဣန္ဒြိယေသု အဂုတ္တဒွါရတာ. ဣမာယ ဣန္ဒြိယေသု အဂုတ္တဒွါရတာယ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ‘‘ဣန္ဒြိယေသု အဂုတ္တဒွါရော’’.

၅၈. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဘောဇနေ အမတ္တညူ? တတ္ထ ကတမာ ဘောဇနေ အမတ္တညုတာ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အပ္ပဋိသင်္ခါ အယောနိသော အာဟာရံ အာဟာရေတိ ဒဝါယ မဒါယ မဏ္ဍနာယ ဝိဘူသနာယ၊ ယာ တတ္ထ အသန္တုဋ္ဌိတာ အမတ္တညုတာ အပ္ပဋိသင်္ခါ ဘောဇနေ – အယံ ဝုစ္စတိ ဘောဇနေ အမတ္တညုတာ. ဣမာယ ဘောဇနေ အမတ္တညုတာယ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ‘‘ဘောဇနေ အမတ္တညူ’’.

၅၉. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော မုဋ္ဌဿတိ? တတ္ထ ကတမံ မုဋ္ဌဿစ္စံ? ယာ အဿတိ အနနုဿတိ အပ္ပဋိဿတိ အဿတိ အဿရဏတာ အဓာရဏတာ ပိလာပနတာ သမ္မုသနတာ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ မုဋ္ဌဿစ္စံ. ဣမိနာ မုဋ္ဌဿစ္စေန သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ‘‘မုဋ္ဌဿတိ’’.

၆၀. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အသမ္ပဇာနော? တတ္ထ ကတမံ အသမ္ပဇညံ? ယံ အညာဏံ အဒဿနံ အနဘိသမယော အနနုဗောဓော အသမ္ဗောဓော အပ္ပဋိဝေဓော အသင်္ဂါဟဏာ အပရိယောဂါဟဏာ [အသံဂါဟနာ အပရိယောဂါဟနာ (သီ. သျာ. က.)] အသမပေက္ခဏာ အပစ္စဝေက္ခဏာ အပစ္စက္ခကမ္မံ ဒုမ္မေဇ္ဈံ ဗာလျံ အသမ္ပဇညံ မောဟော ပမောဟော သမ္မောဟော အဝိဇ္ဇာ အဝိဇ္ဇောဃော အဝိဇ္ဇာယောဂေါ အဝိဇ္ဇာနုသယော အဝိဇ္ဇာပရိယုဋ္ဌာနံ အဝိဇ္ဇာလင်္ဂီ မောဟော အကုသလမူလံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ အသမ္ပဇညံ. ဣမိနာ အသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ‘‘အသမ္ပဇာနော’’.

၆၁. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သီလဝိပန္နော? တတ္ထ ကတမာ သီလဝိပတ္တိ? ကာယိကော ဝီတိက္ကမော ဝါစသိကော ဝီတိက္ကမော ကာယိကဝါစသိကော ဝီတိက္ကမော – အယံ ဝုစ္စတိ သီလဝိပတ္တိ. သဗ္ဗမ္ပိ ဒုဿိလျံ သီလဝိပတ္တိ. ဣမာယ သီလဝိပတ္တိယာ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ‘‘သီလဝိပန္နော’’.

၆၂. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌိဝိပန္နော? တတ္ထ ကတမာ ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ? ‘‘နတ္ထိ ဒိန္နံ၊ နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ၊ နတ္ထိ ဟုတံ၊ နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ [သုကဋဒုက္ကဋာနံ (သီ.)] ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော၊ နတ္ထိ အယံ လောကော၊ နတ္ထိ ပရော လောကော၊ နတ္ထိ မာတာ၊ နတ္ထိ ပိတာ၊ နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ၊ နတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ [သမဂ္ဂတာ (က.)] သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’’တိ. ယာ ဧဝရူပါ ဒိဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဒိဋ္ဌိဂဟနံ ဒိဋ္ဌိကန္တာရော ဒိဋ္ဌိဝိသူကာယိကံ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ဖန္ဒိတံ ဒိဋ္ဌိသံယောဇနံ ဂါဟော ပဋိဂ္ဂါဟော အဘိနိဝေသော ပရာမာသော ကုမ္မဂ္ဂေါ မိစ္ဆာပထော မိစ္ဆတ္တံ တိတ္ထာယတနံ ဝိပရိယာသဂ္ဂါဟော [ဝိပရိယေသဂ္ဂါဟော (သဗ္ဗတ္ထ) ပဒသိဒ္ဓိ စိန္တေတဗ္ဗာ]၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ. သဗ္ဗာပိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ. ဣမာယ ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိယာ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ‘‘ဒိဋ္ဌိဝိပန္နော’’.

၆၃. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အဇ္ဈတ္တသံယောဇနော? ယဿ ပုဂ္ဂလဿ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အဇ္ဈတ္တသံယောဇနော’’.

၆၄. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဗဟိဒ္ဓါသံယောဇနော? ယဿ ပုဂ္ဂလဿ ပဉ္စုဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဗဟိဒ္ဓါသံယောဇနော’’.

၆၅. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အက္ကောဓနော? တတ္ထ ကတမော ကောဓော? ယော ကောဓော ကုဇ္ဈနာ ကုဇ္ဈိတတ္တံ ဒေါသော ဒုဿနာ ဒုဿိတတ္တံ ဗျာပတ္တိ ဗျာပဇ္ဇနာ ဗျာပဇ္ဇိတတ္တံ ဝိရောဓော ပဋိဝိရောဓော စဏ္ဍိက္ကံ အသုရောပေါ အနတ္တမနတာ စိတ္တဿ – အယံ ဝုစ္စတိ ကောဓော. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ အယံ ကောဓော ပဟီနော – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အက္ကောဓနော’’.

၆၆. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အနုပနာဟီ? တတ္ထ ကတမော ဥပနာဟော? ပုဗ္ဗကာလံ ကောဓော အပရကာလံ ဥပနာဟော ယော ဧဝရူပေါ ဥပနာဟော ဥပနယှနာ ဥပနယှိတတ္တံ အဋ္ဌပနာ ဌပနာ သဏ္ဌပနာ အနုသံသန္ဒနာ အနုပ္ပဗန္ဓနာ ဒဠှီကမ္မံ ကောဓဿ – အယံ ဝုစ္စတိ ဥပနာဟော. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ အယံ ဥပနာဟော ပဟီနော – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အနုပနာဟီ’’.

၆၇. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အမက္ခီ? တတ္ထ ကတမော မက္ခော? ယော မက္ခော မက္ခာယနာ မက္ခာယိတတ္တံ နိဋ္ဌုရိယံ နိဋ္ဌုရိယကမ္မံ – အယံ ဝုစ္စတိ မက္ခော. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ အယံ မက္ခော ပဟီနော – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အမက္ခီ’’.

၆၈. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အပဠာသီ? တတ္ထ ကတမော ပဠာသော? ယော ပဠာသော ပဠာသာယနာ ပဠာသာယိတတ္တံ ပဠာသာဟာရော ဝိဝါဒဋ္ဌာနံ ယုဂဂ္ဂါဟော အပ္ပဋိနိဿဂ္ဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ပဠာသော. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ အယံ ပဠာသော ပဟီနော – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အပဠာသီ’’.

၆၉. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အနိဿုကီ? တတ္ထ ကတမာ ဣဿာ? ယာ ပရလာဘသက္ကာရဂရုကာရမာနနဝန္ဒနပူဇနာသု ဣဿာ ဣဿာယနာ ဣဿာယိတတ္တံ ဥသူယာ ဥသူယနာ ဥသူယိတတ္တံ – အယံ ဝုစ္စတိ ဣဿာ. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ အယံ ဣဿာ ပဟီနာ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အနိဿုကီ’’.

၇၀. ကတမော စ ပုဂလော အမစ္ဆရီ? တတ္ထ ကတမံ မစ္ဆရိယံ? ပဉ္စ မစ္ဆရိယာနိ – အာဝါသမစ္ဆရိယံ၊ ကုလမစ္ဆရိယံ၊ လာဘမစ္ဆရိယံ၊ ဝဏ္ဏမစ္ဆရိယံ၊ ဓမ္မမစ္ဆရိယံ. ယံ ဧဝရူပံ မစ္ဆေရံ မစ္ဆရာယနာ မစ္ဆရာယိတတ္တံ ဝေဝိစ္ဆံ ကဒရိယံ ကဋုကဉ္စုကတာ အဂ္ဂဟိတတ္တံ စိတ္တဿ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ မစ္ဆရိယံ. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ ဣဒံ မစ္ဆရိယံ ပဟီနံ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အမစ္ဆရီ’’.

၇၁. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အသဌော? တတ္ထ ကတမံ သာဌေယျံ? ဣဓေကစ္စော သဌော ဟောတိ ပရိသဌော. ယံ တတ္ထ သဌံ သဌတာ သာဌေယျံ ကက္ကရတာ ကက္ကရိယံ ပရိက္ခတ္တတာ ပါရိက္ခတ္တိယံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ သာဌေယျံ. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ ဣဒံ သာဌေယျံ ပဟီနံ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အသဌော’’.

၇၂. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အမာယာဝီ? တတ္ထ ကတမာ မာယာ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ တဿ ပဋိစ္ဆာဒနဟေတု ပါပိကံ ဣစ္ဆံ ပဏိဒဟတိ – ‘‘မာ မံ ဇညာ’’တိ ဣစ္ဆတိ၊ ‘‘မာ မံ ဇညာ’’တိ သင်္ကပ္ပတိ၊ ‘‘မာ မံ ဇညာ’’တိ ဝါစံ ဘာသတိ၊ ‘‘မာ မံ ဇညာ’’တိ ကာယေန ပရက္ကမတိ. ယာ ဧဝရူပါ မာယာ မာယာဝိတာ အစ္စာသရာ ဝဉ္စနာ နိကတိ ဝိကိရဏာ ပရိဟရဏာ ဂူဟနာ ပရိဂူဟနာ ဆာဒနာ ပဋိစ္ဆာဒနာ အနုတ္တာနီကမ္မံ အနာဝိကမ္မံ ဝေါစ္ဆာဒနာ ပါပကိရိယာ – အယံ ဝုစ္စတိ မာယာ. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ အယံ မာယာ ပဟီနာ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အမာယာဝီ’’.

၇၃. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဟိရိမာ? တတ္ထ ကတမာ ဟိရီ? ယံ ဟိရီယတိ ဟိရိယိတဗ္ဗေန ဟိရီယတိ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာပတ္တိယာ – အယံ ဝုစ္စတိ ဟိရီ. ဣမာယ ဟိရိယာ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ‘‘ဟိရိမာ’’.

၇၄. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဩတ္တပ္ပီ? တတ္ထ ကတမံ ဩတ္တပ္ပံ? ယံ ဩတ္တပ္ပတိ ဩတ္တပ္ပိတဗ္ဗေန ဩတ္တပ္ပတိ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာပတ္တိယာ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဩတ္တပ္ပံ. ဣမိနာ ဩတ္တပ္ပေန သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ‘‘ဩတ္တပ္ပီ’’.

၇၅. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သုဝစော? တတ္ထ ကတမာ သောဝစဿတာ? သဟဓမ္မိကေ ဝုစ္စမာနေ သောဝစဿာယံ သောဝစဿိယံ သောဝစဿတာ အဝိပ္ပဋိကုလဂ္ဂါဟိတာ အဝိပစ္စနီကသာတတာ သာဒရိယံ သာဒရိယတာ သဂါရဝတာ သပ္ပတိဿဝတာ – အယံ ဝုစ္စတိ သောဝစဿတာ. ဣမာယ သောဝစဿတာယ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ‘‘သုဝစော’’.

၇၆. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ကလျာဏမိတ္တော? တတ္ထ ကတမာ ကလျာဏမိတ္တတာ? ယေ တေ ပုဂ္ဂလာ သဒ္ဓါ သီလဝန္တော ဗဟုဿုတာ စာဂဝန္တော ပညဝန္တော၊ ယာ တေသံ သေဝနာ နိသေဝနာ သံသေဝနာ ဘဇနာ သမ္ဘဇနာ ဘတ္တိ သမ္ဘတ္တိ သမ္ပဝင်္ကတာ – အယံ ဝုစ္စတိ ကလျာဏမိတ္တတာ. ဣမာယ ကလျာဏမိတ္တတာယ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ‘‘ကလျာဏမိတ္တော’’.

၇၇. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော? တတ္ထ ကတမာ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ၊ ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ၊ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ၊ ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ။ပေ။ ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ။ပေ။ ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ။ပေ။ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ။ပေ။ မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ၊ ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ၊ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ၊ ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ၊ မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. ယာ ဣမေသံ ဆန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ ဂုတ္တိ ဂေါပနာ အာရက္ခော သံဝရော – အယံ ဝုစ္စတိ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာ. ဣမာယ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာယ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ‘‘ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော’’.

၇၈. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဘောဇနေ မတ္တညူ? တတ္ထ ကတမာ ဘောဇနေ မတ္တညုတာ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော အာဟာရံ အာဟာရေတိ – ‘‘နေဝ ဒဝါယ၊ န မဒါယ၊ န မဏ္ဍနာယ၊ န ဝိဘူသနာယ၊ ယာဝဒေဝ ဣမဿ ကာယဿ ဌိတိယာ ယာပနာယ ဝိဟိံသူပရတိယာ ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယ. ဣတိ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမိ၊ နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပါဒေဿာမိ၊ ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတိ အနဝဇ္ဇတာ စ ဖာသုဝိဟာရော စာ’’တိ. ယာ တတ္ထ သန္တုဋ္ဌိတာ မတ္တညုတာ ပဋိသင်္ခါ ဘောဇနေ – အယံ ဝုစ္စတိ ဘောဇနေ မတ္တညုတာ. ဣမာယ ဘောဇနေ မတ္တညုတာယ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ‘‘ဘောဇနေ မတ္တညူ’’.

၇၉. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဥပဋ္ဌိတဿတိ? တတ္ထ ကတမာ သတိ? ယာ သတိ အနုဿတိ ပဋိဿတိ သတိ သရဏတာ ဓာရဏတာ အပိလာပနတာ အသမ္မုသနတာ သတိ သတိန္ဒြိယံ သတိဗလံ သမ္မာသတိ – အယံ ဝုစ္စတိ သတိ. ဣမာယ သတိယာ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ‘‘ဥပဋ္ဌိတဿတိ’’.

၈၀. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သမ္ပဇာနော? တတ္ထ ကတမံ သမ္ပဇညံ? ယာ ပညာ ပဇာနနာ ဝိစယော ပဝိစယော ဓမ္မဝိစယော သလ္လက္ခဏာ ဥပလက္ခဏာ ပစ္စုပလက္ခဏာ ပဏ္ဍိစ္စံ ကောသလ္လံ နေပုညံ ဝေဘဗျာ စိန္တာ ဥပပရိက္ခာ ဘူရီ မေဓာ ပရိဏာယိကာ ဝိပဿနာ သမ္ပဇညံ ပတောဒေါ ပညာ ပညိန္ဒြိယံ ပညာဗလံ ပညာသတ္ထံ ပညာပါသာဒေါ ပညာအာလောကော ပညာဩဘာသော ပညာပဇ္ဇောတော ပညာရတနံ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ သမ္ပဇညံ. ဣမိနာ သမ္ပဇညေန သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ‘‘သမ္ပဇာနော’’.

၈၁. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သီလသမ္ပန္နော? တတ္ထ ကတမာ သီလသမ္ပဒါ? ကာယိကော အဝီတိက္ကမော ဝါစသိကော အဝီတိက္ကမော ကာယိကဝါစသိကော အဝီတိက္ကမော – အယံ ဝုစ္စတိ သီလသမ္ပဒါ. သဗ္ဗောပိ သီလသံဝရော သီလသမ္ပဒါ. ဣမာယ သီလသမ္ပဒါယ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ‘‘သီလသမ္ပန္နော’’.

၈၂. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော? တတ္ထ ကတမာ ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါ? ‘‘အတ္ထိ ဒိန္နံ၊ အတ္ထိ ယိဋ္ဌံ၊ အတ္ထိ ဟုတံ၊ အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော၊ အတ္ထိ အယံ လောကော၊ အတ္ထိ ပရော လောကော၊ အတ္ထိ မာတာ၊ အတ္ထိ ပိတာ၊ အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ၊ အတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’’တိ. ယာ ဧဝရူပါ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ – အယံ ဝုစ္စတိ ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါ. သဗ္ဗာပိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါ. ဣမာယ ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါယ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော ‘‘ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော’’.

၈၃. ကတမေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ဒုလ္လဘာ လောကသ္မိံ? ယော စ ပုဗ္ဗကာရီ၊ ယော စ ကတညူ ကတဝေဒီ – ဣမေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ဒုလ္လဘာ လောကသ္မိံ.

၈၄. ကတမေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ဒုတ္တပ္ပယာ? ယော စ လဒ္ဓံ လဒ္ဓံ နိက္ခိပတိ၊ ယော စ လဒ္ဓံ လဒ္ဓံ ဝိဿဇ္ဇေတိ – ဣမေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ‘‘ဒုတ္တပ္ပယာ’’.

၈၅. ကတမေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ သုတပ္ပယာ? ယော စ လဒ္ဓံ လဒ္ဓံ န နိက္ခိပတိ၊ ယော စ လဒ္ဓံ လဒ္ဓံ န ဝိဿဇ္ဇေတိ – ဣမေ ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ‘‘သုတပ္ပယာ’’.

၈၆. ကတမေသံ ဒွိန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ အာသဝါ ဝဍ္ဎန္တိ? ယော စ န ကုက္ကုစ္စာယိတဗ္ဗံ ကုက္ကုစ္စာယတိ၊ ယော စ ကုက္ကုစ္စာယိတဗ္ဗံ န ကုက္ကုစ္စာယတိ – ဣမေသံ ဒွိန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ အာသဝါ ဝဍ္ဎန္တိ.

၈၇. ကတမေသံ ဒွိန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ အာသဝါ န ဝဍ္ဎန္တိ? ယော စ န ကုက္ကုစ္စာယိတဗ္ဗံ န ကုက္ကုစ္စာယတိ၊ ယော စ ကုက္ကုစ္စာယိတဗ္ဗံ ကုက္ကုစ္စာယတိ – ဣမေသံ ဒွိန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ အာသဝါ န ဝဍ္ဎန္တိ.

၈၈. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဟီနာဓိမုတ္တော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဒုဿီလော ဟောတိ ပါပဓမ္မော၊ သော အညံ ဒုဿီလံ ပါပဓမ္မံ သေဝတိ ဘဇတိ ပယိရုပါသတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဟီနာဓိမုတ္တော’’.

၈၉. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ပဏီတာဓိမုတ္တော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလဝါ ဟောတိ ကလျာဏဓမ္မော၊ သော အညံ သီလဝန္တံ ကလျာဏဓမ္မံ သေဝတိ ဘဇတိ ပယိရုပါသတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ပဏီတာဓိမုတ္တော’’.

၉၀. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော တိတ္တော? ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓါ [ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ (သီ.)] ယေ စ တထာဂတဿ သာဝကာ အရဟန္တော တိတ္တာ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တိတ္တော စ တပ္ပေတာ စ [တပ္ပေတာ စ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော တိတ္တော (သီ.)].

ဒုကနိဒ္ဒေသော.

၃. တိကပုဂ္ဂလပညတ္တိ

၉၁. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော နိရာသော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဒုဿီလော ဟောတိ ပါပဓမ္မော အသုစိ သင်္ကဿရသမာစာရော ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တော အဿမဏော သမဏပဋိညော အဗြဟ္မစာရီ ဗြဟ္မစာရိပဋိညော အန္တောပူတိ အဝဿုတော ကသမ္ဗုဇာတော. သော သုဏာတိ – ‘‘ဣတ္ထန္နာမော ကိရ ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ. တဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘ကုဒါဿု နာမာဟမ္ပိ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမီ’’တိ. အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘နိရာသော’’.

၉၂. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အာသံသော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလဝါ ဟောတိ ကလျာဏဓမ္မော. သော သုဏာတိ – ‘‘ဣတ္ထန္နာမော ကိရ ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘ကုဒါဿု နာမာဟမ္ပိ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမီ’’တိ. အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အာသံသော’’.

၉၃. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဝိဂတာသော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော သုဏာတိ – ‘‘ဣတ္ထန္နာမော ကိရ ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ. တဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘ကုဒါဿု နာမာဟမ္ပိ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမီ’’တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယာ ဟိဿ ပုဗ္ဗေ အဝိမုတ္တဿ ဝိမုတ္တာသာ၊ သာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ. အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဝိဂတာသော’’.

၉၄. တတ္ထ ကတမေ တယော ဂိလာနူပမာ ပုဂ္ဂလာ? တယော ဂိလာနာ – ဣဓေကစ္စော ဂိလာနော လဘန္တော ဝါ သပ္ပါယာနိ ဘောဇနာနိ အလဘန္တော ဝါ သပ္ပါယာနိ ဘောဇနာနိ၊ လဘန္တော ဝါ သပ္ပါယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ အလဘန္တော ဝါ သပ္ပါယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ၊ လဘန္တော ဝါ ပတိရူပံ ဥပဋ္ဌာကံ အလဘန္တော ဝါ ပတိရူပံ ဥပဋ္ဌာကံ၊ နေဝ ဝုဋ္ဌာတိ တမှာ အာဗာဓာ. (၁)

ဣဓ ပနေကစ္စော ဂိလာနော လဘန္တော ဝါ သပ္ပါယာနိ ဘောဇနာနိ အလဘန္တော ဝါ သပ္ပါယာနိ ဘောဇနာနိ၊ လဘန္တော ဝါ သပ္ပါယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ အလဘန္တော ဝါ သပ္ပါယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ၊ လဘန္တော ဝါ ပတိရူပံ ဥပဋ္ဌာကံ အလဘန္တော ဝါ ပတိရူပံ ဥပဋ္ဌာကံ၊ ဝုဋ္ဌာတိ တမှာ အာဗာဓာ. (၂)

ဣဓ ပနေကစ္စော ဂိလာနော လဘန္တော သပ္ပါယာနိ ဘောဇနာနိ နော အလဘန္တော၊ လဘန္တော သပ္ပါယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ နော အလဘန္တော၊ လဘန္တော ပတိရူပံ ဥပဋ္ဌာကံ နော အလဘန္တော၊ ဝုဋ္ဌာတိ တမှာ အာဗာဓာ. (၃)

တတြ ယွာယံ ဂိလာနော လဘန္တော သပ္ပါယာနိ ဘောဇနာနိ နော အလဘန္တော၊ လဘန္တော သပ္ပါယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ နော အလဘန္တော၊ လဘန္တော ပတိရူပံ ဥပဋ္ဌာကံ နော အလဘန္တော၊ ဝုဋ္ဌာတိ တမှာ အာဗာဓာ၊ ဣမံ ဂိလာနံ ပဋိစ္စ ဘဂဝတာ ဂိလာနဘတ္တံ အနုညာတံ ဂိလာနဘေသဇ္ဇံ အနုညာတံ ဂိလာနုပဋ္ဌာကော အနုညာတော. ဣမဉ္စ ပန ဂိလာနံ ပဋိစ္စ အညေပိ ဂိလာနာ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗာ.

ဧဝမေဝံ [ဧဝမေဝ (သီ.)] တယော ဂိလာနူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော လဘန္တော ဝါ တထာဂတံ ဒဿနာယ အလဘန္တော ဝါ တထာဂတံ ဒဿနာယ၊ လဘန္တော ဝါ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ သဝဏာယ အလဘန္တော ဝါ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ သဝဏာယ၊ နေဝ ဩက္ကမတိ နိယာမံ ကုသလေသု ဓမ္မေသု သမ္မတ္တံ. (၁)

ဣဓ ပနေကစ္စော ပုဂ္ဂလော လဘန္တော ဝါ တထာဂတံ ဒဿနာယ အလဘန္တော ဝါ တထာဂတံ ဒဿနာယ၊ လဘန္တော ဝါ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ သဝဏာယ အလဘန္တော ဝါ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ သဝဏာယ၊ ဩက္ကမတိ နိယာမံ ကုသလေသု ဓမ္မေသု သမ္မတ္တံ. (၂)

ဣဓ ပနေကစ္စော ပုဂ္ဂလော လဘန္တော တထာဂတံ ဒဿနာယ နော အလဘန္တော၊ လဘန္တော တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ သဝဏာယ နော အလဘန္တော၊ ဩက္ကမတိ နိယာမံ ကုသလေသု ဓမ္မေသု သမ္မတ္တံ. (၃)

တတြ ယွာယံ ပုဂ္ဂလော လဘန္တော တထာဂတံ ဒဿနာယ နော အလဘန္တော၊ လဘန္တော တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ သဝဏာယ နော အလဘန္တော၊ ဩက္ကမတိ နိယာမံ ကုသလေသု ဓမ္မေသု သမ္မတ္တံ၊ ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ပဋိစ္စ ဘဂဝတာ ဓမ္မဒေသနာ အနုညာတာ၊ ဣမဉ္စ ပုဂ္ဂလံ ပဋိစ္စ အညေသမ္ပိ ဓမ္မော ဒေသေတဗ္ဗော. ဣမေ တယော ဂိလာနူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ.

၉၅. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ကာယသက္ခီ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဋ္ဌ ဝိမောက္ခေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ၊ ပညာယ စဿ ဒိသွာ ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ကာယသက္ခီ’’.

၉၆. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ တထာဂတပ္ပဝေဒိတာ စဿ ဓမ္မာ ပညာယ ဝေါဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ ဝေါစရိတာ၊ ပညာယ စဿ ဒိသွာ ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော’’.

၉၇. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သဒ္ဓါဝိမုတ္တော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ။ပေ။ တထာဂတပ္ပဝေဒိတာ စဿ ဓမ္မာ ပညာယ ဝေါဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ ဝေါစရိတာ၊ ပညာယ စဿ ဒိသွာ ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ၊ နော စ ခေါ ယထာဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တဿ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘သဒ္ဓါဝိမုတ္တော’’.

၉၈. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဂူထဘာဏီ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော မုသာဝါဒီ ဟောတိ သဘဂ္ဂတော ဝါ ပရိသဂ္ဂတော ဝါ ဉာတိမဇ္ဈဂတော ဝါ ပူဂမဇ္ဈဂတော ဝါ ရာဇကုလမဇ္ဈဂတော ဝါ အဘိနီတော သက္ခိပုဋ္ဌော – ‘‘ဧဟမ္ဘော [ဧဟိ ဘော (သျာ. က.) မ. နိ. ၁.၄၄၀၊ အ. နိ. ၃.၂၈]၊ ပုရိသ၊ ယံ ဇာနာသိ တံ ဝဒေဟီ’’တိ၊ သော အဇာနံ ဝါ အာဟ – ‘‘ဇာနာမီ’’တိ၊ ဇာနံ ဝါ အာဟ – ‘‘န ဇာနာမီ’’တိ၊ အပဿံ ဝါ အာဟ – ‘‘ပဿာမီ’’တိ၊ ပဿံ ဝါ အာဟ – ‘‘န ပဿာမီ’’တိ. ဣတိ အတ္တဟေတု ဝါ ပရဟေတု ဝါ အာမိသကိဉ္စိက္ခဟေတု ဝါ သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသိတာ ဟောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဂူထဘာဏီ’’.

၉၉. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ပုပ္ဖဘာဏီ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ သဘဂ္ဂတော ဝါ ပရိသဂ္ဂတော ဝါ ဉာတိမဇ္ဈဂတော ဝါ ပူဂမဇ္ဈဂတော ဝါ ရာဇကုလမဇ္ဈဂတော ဝါ အဘိနီတော သက္ခိပုဋ္ဌော – ‘‘ဧဟမ္ဘော၊ ပုရိသ၊ ယံ ဇာနာသိ တံ ဝဒေဟီ’’တိ၊ သော အဇာနံ ဝါ အာဟ – ‘‘န ဇာနာမီ’’တိ၊ ဇာနံ ဝါ အာဟ – ‘‘ဇာနာမီ’’တိ၊ အပဿံ ဝါ အာဟ – ‘‘န ပဿာမီ’’တိ၊ ပဿံ ဝါ အာဟ – ‘‘ပဿာမီ’’တိ. ဣတိ အတ္တဟေတု ဝါ ပရဟေတု ဝါ အာမိသကိဉ္စိက္ခဟေတု ဝါ န သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသိတာ ဟောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ပုပ္ဖဘာဏီ’’.

၁၀၀. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော မဓုဘာဏီ? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ယာ သာ ဝါစာ နေလာ ကဏ္ဏသုခါ ပေမနိယာ ဟဒယင်္ဂမာ ပေါရီ ဗဟုဇနကန္တာ ဗဟုဇနမနာပါ၊ တထာရူပိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘မဓုဘာဏီ’’.

၁၀၁. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အရုကူပမစိတ္တော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကောဓနော ဟောတိ ဥပါယာသဗဟုလော၊ အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော အဘိသဇ္ဇတိ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိတ္ထီယတိ [ပတိဋ္ဌီယတိ (သျာ. က.) အ. နိ. ၃.၂၅]၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ. သေယျထာပိ နာမ ဒုဋ္ဌာရုကော ကဋ္ဌေန ဝါ ကဌလာယ [ကထလာယ (က.)၊ ကထလေန (အဋ္ဌကထာ) အ. နိ. ၃.၂၅] ဝါ ဃဋ္ဋိတော ဘိယျောသော မတ္တာယ အာသဝံ ဒေတိ [အဿဝနောတိ (သီ.)]၊ ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကောဓနော ဟောတိ ဥပါယာသဗဟုလော၊ အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော အဘိသဇ္ဇတိ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိတ္ထီယတိ၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အရုကူပမစိတ္တော’’.

၁၀၂. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဝိဇ္ဇူပမစိတ္တော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. သေယျထာပိ နာမ စက္ခုမာ ပုရိသော ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ ဝိဇ္ဇန္တရိကာယ ရူပါနိ ပဿေယျ၊ ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဝိဇ္ဇူပမစိတ္တော’’.

၁၀၃. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဝဇိရူပမစိတ္တော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သေယျထာပိ နာမ ဝဇိရဿ နတ္ထိ ကိဉ္စိ အဘေဇ္ဇံ မဏိ ဝါ ပါသာဏော ဝါ၊ ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဝဇိရူပမစိတ္တော’’.

၁၀၄. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အန္ဓော? ဣဓေကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ တထာရူပံ စက္ခု န ဟောတိ ယထာရူပေန စက္ခုနာ အနဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ အဓိဂစ္ဆေယျ၊ အဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ ဖာတိံ ကရေယျ၊ တထာရူပမ္ပိဿ စက္ခု န ဟောတိ ယထာရူပေန စက္ခုနာ ကုသလာကုသလေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ၊ သာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ၊ ဟီနပ္ပဏီတေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ၊ ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အန္ဓော’’.

၁၀၅. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဧကစက္ခု? ဣဓေကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ တထာရူပံ စက္ခု ဟောတိ၊ ယထာရူပေန စက္ခုနာ အနဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ အဓိဂစ္ဆေယျ၊ အဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ ဖာတိံ ကရေယျ၊ တထာရူပမ္ပိဿ စက္ခု န ဟောတိ ယထာရူပေန စက္ခုနာ ကုသလာကုသလေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ၊ သာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ၊ ဟီနပ္ပဏီတေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ၊ ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဧကစက္ခု’’.

၁၀၆. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဒွိစက္ခု? ဣဓေကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ တထာရူပံ စက္ခု ဟောတိ ယထာရူပေန စက္ခုနာ အနဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ အဓိဂစ္ဆေယျ၊ အဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ ဖာတိံ ကရေယျ၊ တထာရူပမ္ပိဿ စက္ခု ဟောတိ ယထာရူပေန စက္ခုနာ ကုသလာကုသလေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ၊ သာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ၊ ဟီနပ္ပဏီတေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ၊ ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဒွိစက္ခု’’.

၁၀၇. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အဝကုဇ္ဇပညော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာရာမံ ဂန္တာ [ဂတော (သီ.)၊ ဂန္တွာ (သျာ.)] ဟောတိ အဘိက္ခဏံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဓမ္မဿဝဏာယ [ဓမ္မဿဝနာယ (သျာ.)]. တဿ ဘိက္ခူ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေန္တိ. သော တသ္မိံ အာသနေ နိသိန္နော တဿာ ကထာယ နေဝ အာဒိံ မနသိ ကရောတိ၊ န မဇ္ဈံ မနသိ ကရောတိ၊ န ပရိယောသာနံ မနသိ ကရောတိ. ဝုဋ္ဌိတောပိ တမှာ အာသနာ တဿာ ကထာယ နေဝ အာဒိံ မနသိ ကရောတိ၊ န မဇ္ဈံ မနသိ ကရောတိ၊ န ပရိယောသာနံ မနသိ ကရောတိ. သေယျထာပိ နာမ ကုမ္ဘော နိက္ကုဇ္ဇော [နိကုဇ္ဇော (သျာ.) အ. နိ. ၃.၃၀] တတြ ဥဒကံ အာသိတ္တံ ဝိဝဋ္ဋတိ၊ နော သဏ္ဌာတိ၊ ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာရာမံ ဂန္တာ ဟောတိ အဘိက္ခဏံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဓမ္မဿဝဏာယ. တဿ ဘိက္ခူ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေန္တိ. သော တသ္မိံ အာသနေ နိသိန္နော တဿာ ကထာယ နေဝ အာဒိံ မနသိ ကရောတိ၊ န မဇ္ဈံ မနသိ ကရောတိ၊ န ပရိယောသာနံ မနသိ ကရောတိ. ဝုဋ္ဌိတောပိ တမှာ အာသနာ တဿာ ကထာယ နေဝ အာဒိံ မနသိ ကရောတိ၊ န မဇ္ဈံ မနသိ ကရောတိ၊ န ပရိယောသာနံ မနသိ ကရောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အဝကုဇ္ဇပညော’’.

၁၀၈. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဥစ္ဆင်္ဂပညော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာရာမံ ဂန္တာ ဟောတိ အဘိက္ခဏံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဓမ္မဿဝဏာယ. တဿ ဘိက္ခူ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေန္တိ. သော တသ္မိံ အာသနေ နိသိန္နော တဿာ ကထာယ အာဒိမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ မဇ္ဈမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ ပရိယောသာနမ္ပိ မနသိ ကရောတိ. ဝုဋ္ဌိတော စ ခေါ တမှာ အာသနာ တဿာ ကထာယ နေဝ အာဒိံ မနသိ ကရောတိ၊ န မဇ္ဈံ မနသိ ကရောတိ၊ န ပရိယောသာနံ မနသိ ကရောတိ. သေယျထာပိ နာမ ပုရိသဿ ဥစ္ဆင်္ဂေ နာနာခဇ္ဇကာနိ အာကိဏ္ဏာနိ – တိလာ တဏ္ဍုလာ [တိလတဏ္ဍုလာ (က.) အ. နိ. ၃.၃၀] မောဒကာ ဗဒရာ. သော တမှာ အာသနာ ဝုဋ္ဌဟန္တော သတိသမ္မောသာ ပကိရေယျ. ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာရာမံ ဂန္တာ ဟောတိ အဘိက္ခဏံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဓမ္မဿဝဏာယ. တဿ ဘိက္ခူ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေန္တိ. သော တသ္မိံ အာသနေ နိသိန္နော တဿာ ကထာယ အာဒိမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ မဇ္ဈမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ ပရိယောသာနမ္ပိ မနသိ ကရောတိ. ဝုဋ္ဌိတော စ ခေါ တမှာ အာသနာ တဿာ ကထာယ နေဝ အာဒိမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ န မဇ္ဈမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ န ပရိယောသာနမ္ပိ မနသိ ကရောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဥစ္ဆင်္ဂပညော’’.

၁၀၉. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ပုထုပညော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာရာမံ ဂန္တာ ဟောတိ အဘိက္ခဏံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဓမ္မဿဝဏာယ. တဿ ဘိက္ခူ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေန္တိ. သော တသ္မိံ အာသနေ နိသိန္နော တဿာ ကထာယ အာဒိမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ မဇ္ဈမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ ပရိယောသာနမ္ပိ မနသိ ကရောတိ. ဝုဋ္ဌိတောပိ တမှာ အာသနာ တဿာ ကထာယ အာဒိမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ မဇ္ဈမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ ပရိယောသာနမ္ပိ မနသိ ကရောတိ. သေယျထာပိ နာမ ကုမ္ဘော ဥက္ကုဇ္ဇော တတြ ဥဒကံ အာသိတ္တံ သဏ္ဌာတိ၊ နော ဝိဝဋ္ဋတိ၊ ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာရာမံ ဂန္တာ ဟောန္တိ အဘိက္ခဏံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဓမ္မဿဝဏာယ. တဿ ဘိက္ခူ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေန္တိ. သော တသ္မိံ အာသနေ နိသိန္နော တဿာ ကထာယ အာဒိမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ မဇ္ဈမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ ပရိယောသာနမ္ပိ မနသိ ကရောတိ. ဝုဋ္ဌိတောပိ တမှာ အာသနာ တဿာ ကထာယ အာဒိမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ မဇ္ဈမ္ပိ မနသိ ကရောတိ၊ ပရိယောသာနမ္ပိ မနသိ ကရောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ပုထုပညော’’.

၁၁၀. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ကာမေသု စ ဘဝေသု စ အဝီတရာဂေါ? သောတာပန္နသကဒါဂါမိနော – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ပုဂ္ဂလာ ‘‘ကာမေသု စ ဘဝေသု စ အဝီတရာဂါ’’.

၁၁၁. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ကာမေသု ဝီတရာဂေါ၊ ဘဝေသု အဝီတရာဂေါ? အနာဂါမီ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ကာမေသု ဝီတရာဂေါ၊ ဘဝေသု အဝီတရာဂေါ’’.

၁၁၂. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ကာမေသု စ ဘဝေသု စ ဝီတရာဂေါ? အရဟာ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ကာမေသု စ ဘဝေသု စ ဝီတရာဂေါ’’.

၁၁၃. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ပါသာဏလေခူပမော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဘိဏှံ ကုဇ္ဈတိ. သော စ ခွဿ ကောဓော စိရံ ဒီဃရတ္တံ အနုသေတိ. သေယျထာပိ နာမ ပါသာဏေ လေခါ န ခိပ္ပံ လုဇ္ဇတိ ဝါတေန ဝါ ဥဒကေန ဝါ၊ စိရဋ္ဌိတိကာ ဟောတိ၊ ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဘိဏှံ ကုဇ္ဈတိ. သော စ ခွဿ ကောဓော စိရံ ဒီဃရတ္တံ အနုသေတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ပါသာဏလေခူပမော’’.

၁၁၄. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ပထဝိလေခူပမော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဘိဏှံ ကုဇ္ဈတိ. သော စ ခွဿ ကောဓော န စိရံ ဒီဃရတ္တံ အနုသေတိ. သေယျထာပိ နာမ ပထဝိယာ [ပဌဝိယာ (သီ. သျာ.)] လေခါ ခိပ္ပံ လုဇ္ဇတိ ဝါတေန ဝါ ဥဒကေန ဝါ၊ န စိရဋ္ဌိတိကာ ဟောတိ၊ ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဘိဏှံ ကုဇ္ဈတိ. သော စ ခွဿ ကောဓော န စိရံ ဒီဃရတ္တံ အနုသေတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ပထဝိလေခူပမော’’.

၁၁၅. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဥဒကလေခူပမော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာဂါဠှေနပိ ဝုစ္စမာနော ဖရုသေနပိ ဝုစ္စမာနော အမနာပေနပိ ဝုစ္စမာနော သံသန္ဒတိမေဝ [။ စေဝ (သျာ.) အ. နိ. ၃.၁၃၃] သန္ဓိယတိမေဝ [။ စေဝ (သျာ.) အ. နိ. ၃.၁၃၃] သမ္မောဒတိမေဝ [။ စေဝ (သျာ.) အ. နိ. ၃.၁၃၃]. သေယျထာပိ နာမ ဥဒကေ လေခါ ခိပ္ပံ လုဇ္ဇတိ၊ န စိရဋ္ဌိတိကာ ဟောတိ၊ ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာဂါဠှေနပိ ဝုစ္စမာနော ဖရုသေနပိ ဝုစ္စမာနော အမနာပေနပိ ဝုစ္စမာနော သံသန္ဒတိမေဝ သန္ဓိယတိမေဝ သမ္မောဒတိမေဝ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဥဒကလေခူပမော’’.

၁၁၆. တတ္ထ ကတမေ တယော ပေါတ္ထကူပမာ ပုဂ္ဂလာ? တယော ပေါတ္ထကာ – နဝေါပိ ပေါတ္ထကော ဒုဗ္ဗဏ္ဏော စေဝ ဟောတိ ဒုက္ခသမ္ဖဿော စ အပ္ပဂ္ဃေါ စ၊ မဇ္ဈိမောပိ ပေါတ္ထကော ဒုဗ္ဗဏ္ဏော စေဝ ဟောတိ ဒုက္ခသမ္ဖဿော စ အပ္ပဂ္ဃေါ စ၊ ဇိဏ္ဏောပိ ပေါတ္ထကော ဒုဗ္ဗဏ္ဏော စေဝ ဟောတိ ဒုက္ခသမ္ဖဿော စ အပ္ပဂ္ဃေါ စ. ဇိဏ္ဏမ္ပိ ပေါတ္ထကံ ဥက္ခလိပရိမဇ္ဇနံ ဝါ ကရောန္တိ သင်္ကာရကူဋေ ဝါ နံ ဆဍ္ဍေန္တိ. ဧဝမေဝံ တယောမေ ပေါတ္ထကူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ ဘိက္ခူသု. ကတမေ တယော? နဝေါ စေပိ ဘိက္ခု ဟောတိ ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော၊ ဣဒမဿ ဒုဗ္ဗဏ္ဏတာယ. သေယျထာပိ သော ပေါတ္ထကော ဒုဗ္ဗဏ္ဏော၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော. ယေ ခေါ ပနဿ သေဝန္တိ ဘဇန္တိ ပယိရုပါသန္တိ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇန္တိ၊ တေသံ တံ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ. ဣဒမဿ ဒုက္ခသမ္ဖဿတာယ. သေယျထာပိ သော ပေါတ္ထကော ဒုက္ခသမ္ဖဿော၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော. ယေသံ ခေါ ပန သော ပဋိဂ္ဂဏှာတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ၊ တေသံ တံ န မဟပ္ဖလံ ဟောတိ န မဟာနိသံသံ. ဣဒမဿ အပ္ပဂ္ဃတာယ. သေယျထာပိ သော ပေါတ္ထကော အပ္ပဂ္ဃေါ၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော.

မဇ္ဈိမော စေပိ ဘိက္ခု ဟောတိ။ပေ။ ထေရော စေပိ ဘိက္ခု ဟောတိ ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော၊ ဣဒမဿ ဒုဗ္ဗဏ္ဏတာယ. သေယျထာပိ သော ပေါတ္ထကော ဒုဗ္ဗဏ္ဏော၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော. ယေ ခေါ ပနဿ သေဝန္တိ ဘဇန္တိ ပယိရုပါသန္တိ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇန္တိ၊ တေသံ တံ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ. ဣဒမဿ ဒုက္ခသမ္ဖဿတာယ. သေယျထာပိ သော ပေါတ္ထကော ဒုက္ခသမ္ဖဿော၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော. ယေသံ ခေါ ပန သော ပဋိဂ္ဂဏှာတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ၊ တေသံ တံ န မဟပ္ဖလံ ဟောတိ န မဟာနိသံသံ. ဣဒမဿ အပ္ပဂ္ဃတာယ. သေယျထာပိ သော ပေါတ္ထကော အပ္ပဂ္ဃေါ၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော.

ဧဝရူပေါ စေ ထေရော ဘိက္ခု သံဃမဇ္ဈေ ဘဏတိ. တမေနံ ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ကိံ နု ခေါ တုယှံ ဗာလဿ အဗျတ္တဿ ဘဏိတေန၊ တွမ္ပိ နာမ ဘဏိတဗ္ဗံ မညသီ’’တိ! သော ကုပိတော အနတ္တမနော တထာရူပိံ ဝါစံ နိစ္ဆာရေတိ ယထာရူပါယ ဝါစာယ သံဃော တံ ဥက္ခိပတိ၊ သင်္ကာရကူဋေဝ နံ ပေါတ္ထကံ. ဣမေ တယော ပေါတ္ထကူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ ဘိက္ခူသု.

၁၁၇. တတ္ထ ကတမေ တယော ကာသိကဝတ္ထူပမာ ပုဂ္ဂလာ? တီဏိ ကာသိကဝတ္ထာနိ – နဝမ္ပိ ကာသိကဝတ္ထံ ဝဏ္ဏဝန္တဉ္စေဝ ဟောတိ သုခသမ္ဖဿဉ္စ မဟဂ္ဃဉ္စ၊ မဇ္ဈိမမ္ပိ ကာသိကဝတ္ထံ ဝဏ္ဏဝန္တဉ္စေဝ ဟောတိ သုခသမ္ဖဿဉ္စ မဟဂ္ဃဉ္စ၊ ဇိဏ္ဏမ္ပိ ကာသိကဝတ္ထံ ဝဏ္ဏဝန္တဉ္စေဝ ဟောတိ သုခသမ္ဖဿဉ္စ မဟဂ္ဃဉ္စ. ဇိဏ္ဏမ္ပိ ကာသိကဝတ္ထံ ရတနပလိဝေဌနံ ဝါ ကရောန္တိ ဂန္ဓကရဏ္ဍကေ ဝါ နံ နိက္ခိပန္တိ.

ဧဝမေဝံ တယောမေ ကာသိကဝတ္ထူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ ဘိက္ခူသု. ကတမေ တယော? နဝေါ စေပိ ဘိက္ခု ဟောတိ သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော၊ ဣဒမဿ သုဝဏ္ဏတာယ. သေယျထာပိ တံ ကာသိကဝတ္ထံ ဝဏ္ဏဝန္တံ၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော. ယေ ခေါ ပနဿ သေဝန္တိ ဘဇန္တိ ပယိရုပါသန္တိ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇန္တိ၊ တေသံ တံ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. ဣဒမဿ သုခသမ္ဖဿတာယ. သေယျထာပိ တံ ကာသိကဝတ္ထံ သုခသမ္ဖဿံ၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော. ယေသံ ခေါ ပန သော [ယေသံ ခေါ ပန (သဗ္ဗတ္ထ) အ. နိ. ၃.၁၀၀] ပဋိဂ္ဂဏှာတိ [ပတိဂဏှာတိ (သီ.) ရူပသိဒ္ဓိဋီကာယ ပန သမေတိ] စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ၊ တေသံ တံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ မဟာနိသံသံ. ဣဒမဿ မဟဂ္ဃတာယ. သေယျထာပိ တံ ကာသိကဝတ္ထံ မဟဂ္ဃံ၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော.

မဇ္ဈိမော စေပိ ဘိက္ခု။ပေ။ ထေရော စေပိ ဘိက္ခု ဟောတိ သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော၊ ဣဒမဿ သုဝဏ္ဏတာယ. သေယျထာပိ တံ ကာသိကဝတ္ထံ ဝဏ္ဏဝန္တံ၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော. ယေ ခေါ ပနဿ သေဝန္တိ ဘဇန္တိ ပယိရုပါသန္တိ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇန္တိ၊ တေသံ တံ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. ဣဒမဿ သုခသမ္ဖဿတာယ. သေယျထာပိ တံ ကာသိကဝတ္ထံ သုခသမ္ဖဿံ၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော. ယေသံ ခေါ ပန သော ပဋိဂ္ဂဏှာတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ၊ တေသံ တံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ မဟာနိသံသံ. ဣဒမဿ မဟဂ္ဃတာယ. သေယျထာပိ တံ ကာသိကဝတ္ထံ မဟဂ္ဃံ၊ တထူပမော အယံ ပုဂ္ဂလော.

ဧဝရူပေါ စေ ထေရော ဘိက္ခု သံဃမဇ္ဈေ ဘဏတိ၊ တမေနံ ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘‘အပ္ပသဒ္ဒါ အာယသ္မန္တော ဟောထ၊ ထေရော ဘိက္ခု ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ ဘဏတီ’’တိ. တဿ တံ ဝစနံ အာဓေယျံ ဂစ္ဆတိ၊ ဂန္ဓကရဏ္ဍကေဝ နံ ကာသိကဝတ္ထံ. ဣမေ တယော ကာသိကဝတ္ထူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ ဘိက္ခူသု.

၁၁၈. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သုပ္ပမေယျော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဥဒ္ဓတော ဟောတိ ဥန္နဠော စပလော မုခရော ဝိကိဏ္ဏဝါစော မုဋ္ဌဿတိ အသမ္ပဇာနော အသမာဟိတော ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တော ပါကဋိန္ဒြိယော – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘သုပ္ပမေယျော’’.

၁၁၉. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဒုပ္ပမေယျော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အနုဒ္ဓတော ဟောတိ အနုန္နဠော အစပလော အမုခရော အဝိကိဏ္ဏဝါစော ဥပဋ္ဌိတဿတိ သမ္ပဇာနော သမာဟိတော ဧကဂ္ဂစိတ္တော သံဝုတိန္ဒြိယော – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘ဒုပ္ပမေယျော’’.

၁၂၀. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အပ္ပမေယျော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အပ္ပမေယျော’’.

၁၂၁. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဟီနော ဟောတိ သီလေန သမာဓိနာ ပညာယ. ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော၊ အညတြ အနုဒ္ဒယာ အညတြ အနုကမ္ပာ.

၁၂၂. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော သဒိသော ဟောတိ သီလေန သမာဓိနာ ပညာယ. ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. တံ ကိဿ ဟေတု? ‘‘သီလသာမညဂတာနံ သတံ သီလကထာ စ နော ဘဝိဿတိ၊ သာ စ နော ဖာသု ဘဝိဿတိ၊ သာ စ နော ပဝတ္တိနီ ဘဝိဿတိ၊ သမာဓိသာမညဂတာနံ သတံ သမာဓိကထာ စ နော ဘဝိဿတိ၊ သာ စ နော ဖာသု ဘဝိဿတိ၊ သာ စ နော ပဝတ္တိနီ [ပဝတ္တနီ (သီ.) အ. နိ. ၃.၂၆] ဘဝိဿတိ၊ ပညာသာမညဂတာနံ သတံ ပညာကထာ စ နော ဘဝိဿတိ၊ သာ စ နော ဖာသု ဘဝိဿတိ၊ သာ စ နော ပဝတ္တိနီ ဘဝိဿတီ’’တိ. တသ္မာ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော.

၁၂၃. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဓိကော ဟောတိ သီလေန သမာဓိနာ ပညာယ. ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. တံ ကိဿ ဟေတု? ‘‘အပရိပူရံ ဝါ သီလက္ခန္ဓံ ပရိပူရေဿာမိ၊ ပရိပူရံ ဝါ သီလက္ခန္ဓံ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဟေဿာမိ၊ အပရိပူရံ ဝါ သမာဓိက္ခန္ဓံ ပရိပူရေဿာမိ၊ ပရိပူရံ ဝါ သမာဓိက္ခန္ဓံ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဟေဿာမိ၊ အပရိပူရံ ဝါ ပညာက္ခန္ဓံ ပရိပူရေဿာမိ၊ ပရိပူရံ ဝါ ပညာက္ခန္ဓံ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဟေဿာမီ’’တိ. တသ္မာ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော.

၁၂၄. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဒုဿီလော ဟောတိ ပါပဓမ္မော အသုစိ သင်္ကဿရသမာစာရော ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တော အဿမဏော သမဏပဋိညော အဗြဟ္မစာရီ ဗြဟ္မစာရိပဋိညော အန္တောပူတိ အဝဿုတော ကသမ္ဗုဇာတော. ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. တံ ကိဿ ဟေတု? ကိဉ္စာပိ ဧဝရူပဿ ပုဂ္ဂလဿ န ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇတိ၊ အထ ခေါ နံ ပါပကော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ – ‘‘ပါပမိတ္တော ပုရိသပုဂ္ဂလော ပါပသဟာယော ပါပသမ္ပဝင်္ကော’’တိ. သေယျထာပိ နာမ အဟိ ဂူထဂတော ကိဉ္စာပိ န ဍံသတိ၊ အထ ခေါ နံ မက္ခေတိ၊ ဧဝမေဝံ ကိဉ္စာပိ ဧဝရူပဿ ပုဂ္ဂလဿ န ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇတိ၊ အထ ခေါ နံ ပါပကော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ – ‘‘ပါပမိတ္တော ပုရိသပုဂ္ဂလော ပါပသဟာယော ပါပသမ္ပဝင်္ကော’’တိ! တသ္မာ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော.

၁၂၅. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အဇ္ဈုပေက္ခိတဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကောဓနော ဟောတိ ဥပါယာသဗဟုလော၊ အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော အဘိသဇ္ဇတိ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိတ္ထီယတိ၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ. သေယျထာပိ နာမ ဒုဋ္ဌာရုကော ကဋ္ဌေန ဝါ ကဌလာယ ဝါ ဃဋ္ဋိတော ဘိယျောသော မတ္တာယ အာသဝံ ဒေတိ၊ ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကောဓနော ဟောတိ ဥပါယာသဗဟုလော၊ အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော အဘိသဇ္ဇတိ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိတ္ထီယတိ၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ. သေယျထာပိ နာမ တိန္ဒုကာလာတံ ကဋ္ဌေန ဝါ ကဌလာယ ဝါ ဃဋ္ဋိတံ ဘိယျောသော မတ္တာယ စိစ္စိဋာယတိ စိဋိစိဋာယတိ၊ ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကောဓနော ဟောတိ ဥပါယာသဗဟုလော၊ အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော အဘိသဇ္ဇတိ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိတ္ထီယတိ၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ. သေယျထာပိ နာမ ဂူထကူပေါ ကဋ္ဌေန ဝါ ကဌလာယ ဝါ ဃဋ္ဋိတော ဘိယျောသော မတ္တာယ ဒုဂ္ဂန္ဓော ဟောတိ၊ ဧဝမေဝံ ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကောဓနော ဟောတိ ဥပါယာသဗဟုလော၊ အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော အဘိသဇ္ဇတိ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိတ္ထီယတိ၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ၊ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော အဇ္ဈုပေက္ခိတဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. တံ ကိဿ ဟေတု? ‘‘အက္ကောသေယျပိ မံ ပရိဘာသေယျပိ မံ အနတ္ထမ္ပိ မေ ကရေယျာ’’တိ! တသ္မာ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော အဇ္ဈုပေက္ခိတဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော.

၁၂၆. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလဝါ ဟောတိ ကလျာဏဓမ္မော – ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. တံ ကိဿ ဟေတု? ကိဉ္စာပိ ဧဝရူပဿ ပုဂ္ဂလဿ န ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇတိ၊ အထ ခေါ နံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ – ‘‘ကလျာဏမိတ္တော ပုရိသပုဂ္ဂလော ကလျာဏသဟာယော ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကော’’တိ! တသ္မာ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော.

၁၂၇. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သီလေသု ပရိပူရကာရီ၊ သမာဓိသ္မိံ မတ္တသော ကာရီ၊ ပညာယ မတ္တသော ကာရီ? သောတာပန္နသကဒါဂါမိနော – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ပုဂ္ဂလာ သီလေသု ပရိပူရကာရိနော၊ သမာဓိသ္မိံ မတ္တသော ကာရိနော၊ ပညာယ မတ္တသော ကာရိနော.

၁၂၈. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သီလေသု စ ပရိပူရကာရီ၊ သမာဓိသ္မိဉ္စ ပရိပူရကာရီ၊ ပညာယ မတ္တသော ကာရီ? အနာဂါမီ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော သီလေသု စ ပရိပူရကာရီ၊ သမာဓိသ္မိဉ္စ ပရိပူရကာရီ၊ ပညာယ မတ္တသော ကာရီ.

၁၂၉. ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သီလေသု စ ပရိပူရကာရီ၊ သမာဓိသ္မိဉ္စ ပရိပူရကာရီ၊ ပညာယ စ ပရိပူရကာရီ? အရဟာ – အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော သီလေသု စ ပရိပူရကာရီ၊ သမာဓိသ္မိဉ္စ ပရိပူရကာရီ၊ ပညာယ စ ပရိပူရကာရီ.

၁၃၀. တတ္ထ ကတမေ တယော သတ္ထာရော? ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ ကာမာနံ ပရိညံ ပညပေတိ [ပညာပေတိ (သီ. သျာ.)]၊ န ရူပါနံ ပရိညံ ပညပေတိ၊ န ဝေဒနာနံ ပရိညံ ပညပေတိ. ဣဓ ပနေကစ္စော သတ္ထာ ကာမာနဉ္စ ပရိညံ ပညပေတိ၊ ရူပါနဉ္စ ပရိညံ ပညပေတိ၊ န ဝေဒနာနံ ပရိညံ ပညပေတိ. ဣဓ ပနေကစ္စော သတ္ထာ ကာမာနဉ္စ ပရိညံ ပညပေတိ၊ ရူပါနဉ္စ ပရိညံ ပညပေတိ၊ ဝေဒနာနဉ္စ ပရိညံ ပညပေတိ.

တတြ ယွာယံ သတ္ထာ ကာမာနံ ပရိညံ ပညပေတိ၊ န ရူပါနံ ပရိညံ ပညပေတိ၊ န ဝေဒနာနံ ပရိညံ ပညပေတိ၊ ရူပါဝစရသမာပတ္တိယာ လာဘီ သတ္ထာ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တတြ ယွာယံ သတ္ထာ ကာမာနဉ္စ ပရိညံ ပညပေတိ၊ ရူပါနဉ္စ ပရိညံ ပညပေတိ၊ န ဝေဒနာနံ ပရိညံ ပညပေတိ၊ အရူပါဝစရသမာပတ္တိယာ လာဘီ သတ္ထာ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တတြ ယွာယံ သတ္ထာ ကာမာနဉ္စ ပရိညံ ပညပေတိ၊ ရူပါနဉ္စ ပရိညံ ပညပေတိ၊ ဝေဒနာနဉ္စ ပရိညံ ပညပေတိ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ သတ္ထာ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဣမေ တယော သတ္ထာရော.

၁၃၁. တတ္ထ ကတမေ အပရေပိ တယော သတ္ထာရော? ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော ပညပေတိ၊ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော ပညပေတိ. ဣဓ ပနေကစ္စော သတ္ထာ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော ပညပေတိ၊ နော စ ခေါ အဘိသမ္ပရာယံ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော ပညပေတိ. ဣဓ ပနေကစ္စော သတ္ထာ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော န ပညပေတိ၊ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော န ပညပေတိ.