(၁၂) ၃. ကင်္ခါကထာ

၃၁၈. အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါတိ? အာမန္တာ. အတ္ထိ အရဟတော ဝိစိကိစ္ဆာ ဝိစိကိစ္ဆာပရိယုဋ္ဌာနံ ဝိစိကိစ္ဆာသံယောဇနံ ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏန္တိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

နတ္ထိ အရဟတော ဝိစိကိစ္ဆာ ဝိစိကိစ္ဆာပရိယုဋ္ဌာနံ ဝိစိကိစ္ဆာသံယောဇနံ ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏန္တိ? အာမန္တာ. ဟဉ္စိ နတ္ထိ အရဟတော ဝိစိကိစ္ဆာ ဝိစိကိစ္ဆာပရိယုဋ္ဌာနံ ဝိစိကိစ္ဆာသံယောဇနံ ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏံ၊ နော စ ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ – ‘‘အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါ’’တိ.

အတ္ထိ ပုထုဇ္ဇနဿ ကင်္ခါ၊ အတ္ထိ တဿ ဝိစိကိစ္ဆာ ဝိစိကိစ္ဆာပရိယုဋ္ဌာနံ ဝိစိကိစ္ဆာသံယောဇနံ ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏန္တိ? အာမန္တာ. အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါ၊ အတ္ထိ တဿ ဝိစိကိစ္ဆာ ဝိစိကိစ္ဆာပရိယုဋ္ဌာနံ ဝိစိကိစ္ဆာသံယောဇနံ ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏန္တိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါ၊ နတ္ထိ တဿ ဝိစိကိစ္ဆာ ဝိစိကိစ္ဆာပရိယုဋ္ဌာနံ ဝိစိကိစ္ဆာသံယောဇနံ ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏန္တိ? အာမန္တာ. အတ္ထိ ပုထုဇ္ဇနဿ ကင်္ခါ၊ နတ္ထိ တဿ ဝိစိကိစ္ဆာ ဝိစိကိစ္ဆာပရိယုဋ္ဌာနံ ဝိစိကိစ္ဆာသံယောဇနံ ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏန္တိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါတိ? အာမန္တာ. အတ္ထိ အရဟတော သတ္ထရိ ကင်္ခါ၊ ဓမ္မေ ကင်္ခါ၊ သံဃေ ကင်္ခါ၊ သိက္ခာယ ကင်္ခါ၊ ပုဗ္ဗန္တေ ကင်္ခါ၊ အပရန္တေ ကင်္ခါ၊ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တေ ကင်္ခါ၊ ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု ကင်္ခါတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ.

နတ္ထိ အရဟတော သတ္ထရိ ကင်္ခါ၊ ဓမ္မေ ကင်္ခါ။ပေ။ ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု ကင်္ခါတိ? အာမန္တာ. ဟဉ္စိ နတ္ထိ အရဟတော သတ္ထရိ ကင်္ခါ၊ ဓမ္မေ ကင်္ခါ။ပေ။ ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု ကင်္ခါ၊ နော စ ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ – ‘‘အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါ’’တိ.

အတ္ထိ ပုထုဇ္ဇနဿ ကင်္ခါ၊ အတ္ထိ တဿ သတ္ထရိ ကင်္ခါ၊ ဓမ္မေ ကင်္ခါ။ပေ။ ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု ကင်္ခါတိ? အာမန္တာ. အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါ၊ အတ္ထိ တဿ သတ္ထရိ ကင်္ခါ၊ ဓမ္မေ ကင်္ခါ။ပေ။ ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု ကင်္ခါတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ.

အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါ၊ နတ္ထိ တဿ သတ္ထရိ ကင်္ခါ၊ ဓမ္မေ ကင်္ခါ။ပေ။ ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု ကင်္ခါတိ? အာမန္တာ. အတ္ထိ ပုထုဇ္ဇနဿ ကင်္ခါ၊ နတ္ထိ တဿ သတ္ထရိ ကင်္ခါ၊ ဓမ္မေ ကင်္ခါ။ပေ။ ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု ကင်္ခါတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ.

၃၁၉. အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါတိ? အာမန္တာ. နနု အရဟတော ရာဂေါ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝင်္ကတော အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မောတိ? အာမန္တာ. ဟဉ္စိ အရဟတော ရာဂေါ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝင်္ကတော အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မော၊ နော စ ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ – ‘‘အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါ’’တိ.

အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါတိ? အာမန္တာ. နနု အရဟတော ဒေါသော ပဟီနော။ပေ။ မောဟော ပဟီနော။ပေ။ အနောတ္တပ္ပံ ပဟီနံ။ပေ။ ရာဂပ္ပဟာနာယ မဂ္ဂေါ ဘာဝိတော။ပေ။ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘာဝိတာ။ပေ။ ဒေါသပ္ပဟာနာယ။ပေ။ အနောတ္တပ္ပပဟာနာယ မဂ္ဂေါ ဘာဝိတော။ပေ။ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘာဝိတာ၊ နနု အရဟာ ဝီတရာဂေါ ဝီတဒေါသော ဝီတမောဟော။ပေ။ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကတန္တိ? အာမန္တာ. ဟဉ္စိ အရဟာ ဝီတရာဂေါ ဝီတဒေါသော ဝီတမောဟော။ပေ။ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကတံ၊ နော စ ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ – ‘‘အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါ’’တိ.

၃၂၀. အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါတိ? သဓမ္မကုသလဿ အရဟတော အတ္ထိ ကင်္ခါ၊ ပရဓမ္မကုသလဿ အရဟတော နတ္ထိ ကင်္ခါတိ. သဓမ္မကုသလဿ အရဟတော အတ္ထိ ကင်္ခါတိ? အာမန္တာ. ပရဓမ္မကုသလဿ အရဟတော အတ္ထိ ကင်္ခါတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

ပရဓမ္မကုသလဿ အရဟတော နတ္ထိ ကင်္ခါတိ? အာမန္တာ. သဓမ္မကုသလဿ အရဟတော နတ္ထိ ကင်္ခါတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

သဓမ္မကုသလဿ အရဟတော ရာဂေါ ပဟီနော၊ အတ္ထိ တဿ ကင်္ခါတိ? အာမန္တာ. ပရဓမ္မကုသလဿ အရဟတော ရာဂေါ ပဟီနော၊ အတ္ထိ တဿ ကင်္ခါတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

သဓမ္မကုသလဿ အရဟတော ဒေါသော ပဟီနော။ပေ။ မောဟော ပဟီနော။ပေ။ အနောတ္တပ္ပံ ပဟီနံ။ပေ။ ရာဂပ္ပဟာနာယ မဂ္ဂေါ ဘာဝိတော။ပေ။ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘာဝိတာ။ပေ။ ဒေါသပ္ပဟာနာယ။ပေ။ မောဟပ္ပဟာနာယ။ပေ။ အနောတ္တပ္ပပဟာနာယ မဂ္ဂေါ ဘာဝိတော။ပေ။ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘာဝိတာ။ပေ။ သဓမ္မကုသလော အရဟာ ဝီတရာဂေါ ဝီတဒေါသော ဝီတမောဟော ။ပေ။ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကတံ၊ အတ္ထိ တဿ ကင်္ခါတိ? အာမန္တာ. ပရဓမ္မကုသလော အရဟာ ဝီတရာဂေါ ဝီတဒေါသော ဝီတမောဟော။ပေ။ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကတံ၊ အတ္ထိ တဿ ကင်္ခါတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။ ပရဓမ္မကုသလဿ အရဟတော ရာဂေါ ပဟီနော၊ နတ္ထိ တဿ ကင်္ခါတိ? အာမန္တာ. သဓမ္မကုသလဿ အရဟတော ရာဂေါ ပဟီနော၊ နတ္ထိ တဿ ကင်္ခါတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

ပရဓမ္မကုသလဿ အရဟတော ဒေါသော ပဟီနော။ပေ။ မောဟော ပဟီနော။ပေ။ အနောတ္တပ္ပံ ပဟီနံ။ပေ။ ရာဂပ္ပဟာနာယ မဂ္ဂေါ ဘာဝိတော။ပေ။ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘာဝိတာ။ပေ။ ဒေါသပ္ပဟာနာယ။ပေ။ မောဟပ္ပဟာနာယ။ပေ။ အနောတ္တပ္ပပဟာနာယ မဂ္ဂေါ ဘာဝိတော။ပေ။ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘာဝိတာ။ပေ။ ပရဓမ္မကုသလော အရဟာ ဝီတရာဂေါ ဝီတဒေါသော ဝီတမောဟော။ပေ။ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကတံ၊ နတ္ထိ တဿ ကင်္ခါတိ? အာမန္တာ. သဓမ္မကုသလော အရဟာ ဝီတရာဂေါ ဝီတဒေါသော ဝီတမောဟော။ပေ။ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကတံ၊ နတ္ထိ တဿ ကင်္ခါတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

၃၂၁. အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါတိ? အာမန္တာ. နနု ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ – ‘‘ဇာနတောဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဿတော အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ၊ နော အဇာနတော နော အပဿတော! ကိဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇာနတော ကိံ ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ? ‘ဣတိ ရူပံ’။ပေ။ ‘ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’တိ – ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတီ’’တိ. အတ္ထေဝ သုတ္တန္တောတိ? အာမန္တာ. တေန ဟိ န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါ’’တိ.

အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါတိ? အာမန္တာ. နနု ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ – ‘‘ဇာနတောဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဿတော အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ၊ နော အဇာနတော နော အပဿတော! ကိဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇာနတော ကိံ ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ? ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ဇာနတော ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတီ’’တိ. အတ္ထေဝ သုတ္တန္တောတိ? အာမန္တာ. တေန ဟိ န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါ’’တိ.

အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါတိ? အာမန္တာ. နနု ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ – ‘‘သဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ၊ သဗ္ဗဉ္စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယာ’’တိ! အတ္ထေဝ သုတ္တန္တောတိ? အာမန္တာ. တေန ဟိ န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါ’’တိ.

အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါတိ? အာမန္တာ. နနု ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ – ‘‘သဟာဝဿ ဒဿနသမ္ပဒါယ ။ပေ။ ဆစ္စာဘိဌာနာနိ အဘဗ္ဗ ကာတု’’န္တိ. အတ္ထေဝ သုတ္တန္တောတိ? အာမန္တာ. တေန ဟိ န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါ’’တိ.

အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါတိ? အာမန္တာ. နနု ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ – ‘‘ယသ္မိံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမယေ အရိယသာဝကဿ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’န္တိ၊ သဟ ဒဿနုပ္ပါဒါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကဿ တီဏိ သံယောဇနာနိ ပဟီယန္တိ – သက္ကာယဒိဋ္ဌိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ၊ သီလဗ္ဗတပရာမာသော’’တိ! အတ္ထေဝ သုတ္တန္တောတိ? အာမန္တာ. တေန ဟိ န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါ’’တိ.

အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါတိ? အာမန္တာ. နနု ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ –

‘‘ယဒါ ဟဝေ ပါတုဘဝန္တိ ဓမ္မာ၊

အာတာပိနော ဈာယတော ဗြာဟ္မဏဿ၊

အထဿ ကင်္ခါ ဝပယန္တိ သဗ္ဗာ၊

ယတော ပဇာနာတိ သဟေတုဓမ္မန္တိ.

‘‘ယဒါ ဟဝေ ပါတုဘဝန္တိ ဓမ္မာ၊

အာတာပိနော ဈာယတော ဗြာဟ္မဏဿ၊

အထဿ ကင်္ခါ ဝပယန္တိ သဗ္ဗာ၊

ယတော ခယံ ပစ္စယာနံ အဝေဒီတိ.

‘‘ယဒါ ဟဝေ ပါတုဘဝန္တိ ဓမ္မာ၊

အာတာပိနော ဈာယတော ဗြာဟ္မဏဿ၊

ဝိဓူပယံ တိဋ္ဌတိ မာရသေနံ၊

သူရိယောဝ [သုရိယောဝ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဩဘာသယမန္တလိက္ခန္တိ [မဟာဝ. ၃၊ ဥဒါ. ၃].

‘‘ယာ ကာစိ ကင်္ခါ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ၊

သကဝေဒိယာ ဝါ ပရဝေဒိယာ ဝါ၊

ဈာယိနော [ယေ ဈာယိနော (ဥဒါနေ)] တာ ပဇဟန္တိ သဗ္ဗာ၊

အာတာပိနော ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တာတိ [ဥဒါ. ၄၇ ဥဒါနေပိ].

‘‘ယေ ကင်္ခါသမတိက္ကန္တာ၊ ကင်္ခါဘူတေသု ပါဏိသု၊

အသံသယာ ဝိသံယုတ္တာ၊ တေသု ဒိန္နံ မဟပ္ဖလန္တိ.

‘‘ဧတာဒိသီ ဓမ္မပကာသနေတ္ထ၊

န တတ္ထ ကိံ ကင်္ခတိ ကောစိ သာဝကော၊

နိတ္ထိဏ္ဏဩဃံ [နိတိဏ္ဏဩဃံ (သီ. က.)၊ နိတ္တိဏ္ဏဩဃံ (သျာ. ကံ.)] ဝိစိကိစ္ဆဆိန္နံ၊

ဗုဒ္ဓံ နမဿာမ ဇိနံ ဇနိန္ဒာ’’တိ [ဒီ. နိ. ၂.၃၅၄].

အတ္ထေဝ သုတ္တန္တောတိ? အာမန္တာ. တေန ဟိ န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါ’’တိ.

န ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါ’’တိ? အာမန္တာ. နနု အရဟာ ဣတ္ထိပုရိသာနံ နာမဂေါတ္တေ ကင်္ခေယျ၊ မဂ္ဂါမဂ္ဂေ ကင်္ခေယျ၊ တိဏကဋ္ဌဝနပ္ပတီနံ နာမေ ကင်္ခေယျာ’’တိ? အာမန္တာ. ဟဉ္စိ အရဟာ ဣတ္ထိပုရိသာနံ နာမဂေါတ္တေ ကင်္ခေယျ၊ မဂ္ဂါမဂ္ဂေ ကင်္ခေယျ၊ တိဏကဋ္ဌဝနပ္ပတီနံ နာမေ ကင်္ခေယျ၊ တေန ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ – ‘‘အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါ’’တိ.

အရဟာ ဣတ္ထိပုရိသာနံ နာမဂေါတ္တေ ကင်္ခေယျ၊ မဂ္ဂါမဂ္ဂေ ကင်္ခေယျ၊ တိဏကဋ္ဌဝနပ္ပတီနံ နာမေ ကင်္ခေယျာတိ၊ အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါတိ? အာမန္တာ. အရဟာ သောတာပတ္တိဖလေ ဝါ သကဒါဂါမိဖလေ ဝါ အနာဂါမိဖလေ ဝါ အရဟတ္တေ ဝါ ကင်္ခေယျာတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ပေ။.

ကင်္ခါကထာ နိဋ္ဌိတာ.