၆. ဒေဝတာနုဿတိကထာဝဏ္ဏနာ

၁၆၂. အရိယမဂ္ဂဝသေနာတိ အရိယမဂ္ဂဿ အဓိဂမဝသေန. သမုဒါဂတေဟီတိ သမ္မဒေဝ တဒုပ္ပတ္တိတော ဥဒ္ဓံ အာဂတေဟိ. ယာဒိသာ ဟိ အရိယာနံ သန္တာနေ လောကိယာပိ သဒ္ဓါဒယော၊ န တာဒိသာ ကဒါစိပိ ပေါထုဇ္ဇနိကာ သဒ္ဓါဒယော. ဒိဗ္ဗန္တီတိ ဒေဝါ. စတ္တာရော မဟာရာဇာနော ဧတေသန္တိ စတုမဟာရာဇာ၊ တေ ဧဝ စာတုမဟာရာဇိကာ. တေတ္တိံသ သဟပုညကာရိနော တတ္ထူပပန္နာတိ တံသဟစရိတံ ဌာနံ တာဝတိံသံ၊ တန္နိဝါသိနောပိ ဒေဝါ တံသဟစရဏတော ဧဝ တာဝတိံသာ. ဒုက္ခတော ယာတာ အပယာတာတိ ယာမာ. တုသာယ ပီတိယာ ဣတာ ဥပဂတာတိ တုသိတာ. ဘောဂါနံ နိမ္မာနေ ရတိ ဧတေသန္တိ နိမ္မာနရတိနော. ပရနိမ္မိတေသု ဘောဂေသု ဝသံ ဝတ္တေန္တီတိ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တိနော. ဗြဟ္မာနံ ကာယော သမူဟော ဗြဟ္မကာယော၊ တပ္ပရိယာပန္နတာယ တတ္ထ ဘဝါတိ ဗြဟ္မကာယိကာ. တတုတ္တရီတိ တတော ဗြဟ္မကာယိကေဟိ ဥတ္တရိ၊ ဥပရိ ပရိတ္တာဘာဒိကေ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဒေဝတာ သက္ခိဋ္ဌာနေ ဌပေတွာတိ ‘‘ယထာရူပါယ မဂ္ဂေနာဂတာယ သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတာ၊ သီလေန သုတေန စာဂေန ပညာယ သမန္နာဂတာ ဣတော စုတာ တတ္ထ ဥပပန္နာ တာ ဒေဝတာ၊ မယှမ္ပိ တထာရူပါ သဒ္ဓါ သီလံ သုတံ စာဂေါ ပညာ စ သံဝိဇ္ဇတီ’’တိ ဒေဝတာ သက္ခိဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ သက္ခိံ ဩတာရေန္တေန ဝိယ အတ္တနော သဒ္ဓါဒိဂုဏာ အနုဿရိတဗ္ဗာ.

ယဒိ ဧဝံ သုတ္တေ (အ. နိ. ၆.၁၀) ဥဘယဂုဏာနုဿရဏံ ဝုတ္တံ၊ တံ ကထန္တိ အနုယောဂံ မနသိ ကတွာ အာဟ ‘‘သုတ္တေ ပနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ ဝုတ္တန္တိ ‘‘အတ္တနော စ၊ တာသဉ္စ ဒေဝတာန’’န္တိ ဥဘယံ သမဓုရံ ဝိယ သုတ္တေ (အ. နိ. ၆.၁၀) ကိဉ္စာပိ ဝုတ္တံ. အထ ခေါ တံ ‘‘ဒေဝတာနံ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စာ’’တိအာဒိဝစနံ. သက္ခိဋ္ဌာနေ ဌပေတဗ္ဗန္တိ ‘‘ဝုတ္တ’’န္တိ ပရတော ပဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ကိမတ္ထံ ပန သက္ခိဋ္ဌာနေ ဌပနန္တိ အာဟ ‘‘ဒေဝတာနံ အတ္တနော သဒ္ဓါဒီဟိ သမာနဂုဏဒီပနတ္ထန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ. ကသ္မာ ပန သုတ္တေ ယထာရုတဝသေန အတ္ထံ အဂ္ဂဟေတွာ ဧဝံ အတ္ထော ဂယှတီတိ အာဟ ‘‘အဋ္ဌကထာယဉှီ’’တိအာဒိ.

၁၆၃. တသ္မာတိ ယသ္မာ အဋ္ဌကထာယံ ဒေဝတာ သက္ခိဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ အတ္တနော ဂုဏာနုဿရဏံ ဒဠှံ ကတွာ ဝုတ္တံ၊ သီလစာဂါနုဿတီသု ဝိယ ဣဓာပိ အတ္တနော ဂုဏာနုဿရဏံ ဈာနုပ္ပတ္တိနိမိတ္တံ ယုတ္တံ၊ တသ္မာ. ပုဗ္ဗဘာဂေ ဘာဝနာရမ္ဘေ. အပရဘာဂေတိ ယထာ ဘာဝေန္တဿ ဥပစာရဇ္ဈာနံ ဣဇ္ဈတိ၊ တထာ ဘာဝနာကာလေ. ယဒိ အတ္တနော ဧဝ ဣဓ ဂုဏာ အနုဿရိတဗ္ဗာ၊ ကထမယံ ဒေဝတာနုဿတီတိ အာဟ ‘‘ဒေဝတာနံ ဂုဏသဒိသသဒ္ဓါဒိဂုဏာနုဿရဏဝသေနာ’’တိ. တေန သဒိသကပ္ပနာယ အယံ ဘာဝနာ ‘‘ဒေဝတာနုဿတီ’’တိ ဝုတ္တာ၊ န ဒေဝတာနံ၊ တာသံ ဂုဏာနံ ဝါ အနုဿရဏေနာတိ ဒဿေတိ. ပုဗ္ဗဘာဂေ ဝါ ပဝတ္တံ ဒေဝတာဂုဏာနုဿရဏံ ဥပါဒါယ ‘‘ဒေဝတာနုဿတီ’’တိ ဣမိဿာ သမညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘ပုဗ္ဗဘာဂေ ဒေဝတာ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တစိတ္တဝသေနာ’’တိ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

ပကိဏ္ဏကကထာဝဏ္ဏနာ

၁၆၄. ဧတာသန္တိ ဧတာသံ ဗုဒ္ဓါနုဿတိအာဒီနံ ဆန္နံ အနုဿတီနံ. ဝိတ္ထာရဒေသနာယန္တိ ဝိတ္ထာရဝသေန ပဝတ္တဒေသနာယံ၊ မဟာနာမသုတ္တံ (အ. နိ. ၆.၁၀၊ ၁၁.၁၁) သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဘဂဝါတိအာဒီနံ အတ္ထန္တိ ဘဂဝါတိအာဒီနံ ပဒါနံ အတ္ထံ. အတ္ထဝေဒန္တိ ဝါ ဟေတုဖလံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နံ တုဋ္ဌိမာဟ. ဓမ္မဝေဒန္တိ ဟေတုံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နံ တုဋ္ဌိံ. ‘‘အာရကတ္တာ အရဟ’’န္တိ အနုဿရန္တဿ ဟိ ယံ တံ ဘဂဝတော ကိလေသေဟိ အာရကတ္တံ၊ သော ဟေတု. ဉာပကော စေတ္ထ ဟေတု အဓိပ္ပေတော၊ န ကာရကော၊ သမ္ပာပကော ဝါ. ယောနေန ဉာယမာနော အရဟတ္တတ္ထော၊ တံ ဖလံ. ဣမိနာ နယေန သေသပဒေသုပိ ဟေတုဖလဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဓမ္မာနုဿတိအာဒီသုပိ ‘‘အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနကလျာဏတ္တာ’’တိအာဒိနာ၊ ‘‘ယသ္မာ ပန သာ သမ္မာပဋိပဒါ’’တိအာဒိနာ စ တတ္ထ တတ္ထ ဟေတုအပဒေသော ကတောယေဝါတိ. ဓမ္မူပသံဟိတန္တိ ယထာဝုတ္တဟေတုဟေတုဖလသင်္ခါတဂုဏူပသံဟိတံ. ဂုဏေတိ အတ္တနော ဂုဏေ.

၁၆၅. အရိယသာဝကာနညေဝ ဣဇ္ဈန္တီတိ အရိယသာဝကာနံ ဣဇ္ဈန္တိယေဝါတိ ဥတ္တရပဒါဝဓာရဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ အဝဓာရဏဉ္စ တေသံ သုခသိဒ္ဓိဒဿနတ္ထံ. တေနာဟ ‘‘တေသံ ဟီ’’တိအာဒိ. န ပုထုဇ္ဇနာနံ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ဣဇ္ဈန္တီတိ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘ဧဝံ သန္တေပီ’’တိအာဒိ. ယဒိ ဧဝံ၊ ကသ္မာ မဟာနာမသုတ္တာဒီသု (အ. နိ. ၆.၁၀၊ ၁၁.၁၁) ဗဟူသု သုတ္တေသု အရိယသာဝကဂ္ဂဟဏံ ကတန္တိ? တေသံ ဗဟုလဝိဟာရတာယာတိ အာစရိယာ.

နိက္ခန္တန္တိ နိဂ္ဂတံ နိဿဋံ. မုတ္တန္တိ ဝိဿဋ္ဌံ. ဝုဋ္ဌိတန္တိ အပေတံ. သဗ္ဗမေတံ ဝိက္ခမ္ဘနမေဝ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဂေဓမှာတိ ပလိဗောဓတော. ဣဒမ္ပီတိ ဗုဒ္ဓါနုဿတိဝသေန လဒ္ဓံ ဥပစာရဇ္ဈာနမာဟ. အာရမ္မဏံ ကရိတွာတိ ပစ္စယံ ကတွာ၊ ပါဒကံ ကတွာတိ အတ္ထော. ဝိသုဇ္ဈန္တီတိ ပရမတ္ထဝိသုဒ္ဓိံ ပါပုဏန္တိ.

သမ္ဗာဓေတိ တဏှာသံကိလေသာဒိနာ သမ္ပီဠေ သံကဋေ ဃရာဝါသေ. ဩကာသာဓိဂမော လောကုတ္တရဓမ္မဿ အဓိဂမာယ အဓိဂန္တဗ္ဗဩကာသော. အနုဿတိယော ဧဝ အနုဿတိဋ္ဌာနာနိ. ဝိသုဒ္ဓိဓမ္မာတိ ဝိသုဇ္ဈနသဘာဝါ၊ ဝိသုဇ္ဈိတုံ ဝါ ဘဗ္ဗာ. ပရမတ္ထဝိသုဒ္ဓိဓမ္မတာယာတိ ပရမတ္ထဝိသုဒ္ဓိယာ နိဗ္ဗာနဿ ဘဗ္ဗဘာဝေန. ဥပက္ကမေနာတိ ပယောဂေန. ပရိယောဒပနာတိ ဝိသောဓနာ.

၁၆၆. ဧဝံ သန္တေပီတိ ဧဝံ မဟာနာမသုတ္တာဒီသု အနေကေသု သုတ္တေသု အရိယသာဝကဿေဝ ဝသေန ဆသု အနုဿတီသု ဒေသိတာသုပိ. ယဿာနုဘာဝေနာတိ ယဿ စိတ္တပ္ပသာဒဿ ဗလေန. ပီတိံ ပဋိလဘိတွာတိ အနုဿဝဝသေန ဗုဒ္ဓါရမ္မဏံ ပီတိံ ဥပ္ပါဒေတွာ.

ဆအနုဿတိနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဣတိ သတ္တမပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ.