ဝုဋ္ဌာနဗလသမာယောဂကထာဝဏ္ဏနာ
၈၂၇. ဝုဋ္ဌာနံ နိမိတ္တတော၊ ပဝတ္တတော စ ဝုဋ္ဌာနံ. ဗလသမာယောဂေါ သမထဝိပဿနာဗလေဟိ သမ္ပယုတ္တတာ. ပရိညာဘိသမယာဒိဝသေန ဒုက္ခာဒီသု ဝိသေသဒဿနဋ္ဌေန မဂ္ဂပညာပိ ဝိပဿနာတိ ဝုစ္စတီတိ ‘‘လောကိယဝိပဿနာ’’တိ ဝိသေသေတွာ ဝုတ္တံ. တေနေဝါဟ ‘‘ဝုဋ္ဌာနဋ္ဌေန သမထဝိပဿနံ ယုဂနဒ္ဓံ ဘာဝေတီ’’တိ (ပဋိ. မ. ၂.၅). နိမိတ္တာရမ္မဏတ္တာ နေဝနိမိတ္တာ ဝုဋ္ဌာတိ၊ ပဝတ္တိ။ပေ။ ဆိန္ဒနတော န ပဝတ္တာ ဝုဋ္ဌာတီတိ ယောဇနာ. တတ္ထ နိမိတ္တတော ဝုဋ္ဌာနံ သင်္ခါရနိမိတ္တံ နိဿဇ္ဇိတွာ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏကရဏံ. ပဝတ္တတော ဝုဋ္ဌာနံ ဟေတုနိရောဓေန အာယတိံ ဝိပါကပ္ပဝတ္တဿ အနုပ္ပဝတ္တိဓမ္မတာပါဒနံ. တေနာဟ ‘‘သမုဒယဿ အသမုစ္ဆိန္ဒနတော ပဝတ္တာ န ဝုဋ္ဌာတီ’’တိ.
ဒုဘတောတိ ဥဘတော၊ ဒ-ကာရာဂမံ ကတွာ ဧဝံ ဝုတ္တံ. ဒုဘာတိ ဝါ ပဒန္တရမေဝေတံ ဥဘယသဒ္ဒေန သမာနတ္ထံ. ဒဿနဋ္ဌေနာတိ ပရိညာဘိသမယာဒိလက္ခဏေန စတုသစ္စဒဿနဋ္ဌေန. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာတိ ဒွါသဋ္ဌိပ္ပဘေဒါယပိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ. တဒနုဝတ္တကကိလေသေဟီတိ အပါယဂမနီယတာယ တဿာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ အနုဝတ္တကေဟိ ဝိစိကိစ္ဆာဒိကိလေသေဟိ. ခန္ဓေဟီတိ ဧတ္ထာပိ တဒနုဝတ္တကသဒ္ဒေါ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗော. တေ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအာဒိပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပါတိအာဒီသုပိ တဒနုဝတ္တကကိလေသေဟိ စ ခန္ဓေဟိ စ ဝုဋ္ဌာတိ. ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေဟိ ဝုဋ္ဌာတီတိ ပါဠိ သံခိတ္တာ. ယထာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိမိစ္ဆာသင်္ကပ္ပါ၊ ဧဝံ မိစ္ဆာဝါစာဒယောပိ အပါယဂမနီယာ ဧဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. မိစ္ဆာဝါစာကမ္မန္တာဇီဝါ စေတနာသဘာဝါ. မိစ္ဆာသတိ တထာပဝတ္တာ စတ္တာရော ခန္ဓာ. ဥပရိမဂ္ဂတ္တယေ သမ္မာဒိဋ္ဌိ တံတံမဂ္ဂဝဇ္ဈာ မာနတော ဝုဋ္ဌာတိ. သော ဟိ ‘‘အဟမသ္မီ’’တိ ပဝတ္တိယာ ဒိဋ္ဌိဋ္ဌာနိယော၊ မိစ္ဆာမဂ္ဂတော ပနေတ္ထ ဝုဋ္ဌာနံ အနုဒ္ဓရိတွာ တံတံမဂ္ဂဝဇ္ဈသံယောဇနာနုသယေဟေဝ ဝုဋ္ဌာနံ ဥဒ္ဓဋံ.
အဏုသဟဂတာတိ အဏုဘာဝံ ဂတာ ပတ္တာ၊ တနုဘူတာတိ အတ္ထော.
၈၂၈. ဧဝံ ဝုဋ္ဌာနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဗလသမာယောဂံ ဒဿေတုံ ‘‘လောကိယာနဉ္စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သမထဗလံ အဓိကံ ဟောတိ သမာဓိဘာဝနာဘာဝတော. ဝိပဿနာဗလံ အဓိကံ ဟောတိ ဉာဏုတ္တရတ္တာ ဝိပဿနာဘာဝနာယ. သမာနဘာဝေန ယုဂေ နဒ္ဓါ ဗဒ္ဓါ ဝိယ ဟောန္တီတိ ယုဂနဒ္ဓါ. တေနာဟ ‘‘အညမညံ အနတိဝတ္တနဋ္ဌေနာ’’တိ၊ ကိစ္စတော အနူနာဓိကဘာဝေနာတိ အတ္ထော. တတော ဧဝ သမာယောဂေါတိ သမပရိစ္ဆေဒယောဂေါတိ အတ္ထော.
သမာဓိပဋိပက္ခဒဿနတ္ထံ ‘‘ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတကိလေသေဟီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ဥဒ္ဓစ္စပဓာနေဟိ ကိလေသေဟီတိ အဓိပ္ပါယော. အဝိက္ခေပေါ သမာဓီတိ သမုစ္ဆိန္ဒနေန ဝိက္ခေပဿ ဥဇုပဋိပက္ခဘူတော သမာဓိ. နိရောဓဂေါစရောတိ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏော. ဝုဋ္ဌာနဋ္ဌေနာတိ ဝုဋ္ဌာနကဘာဝေန နိမိတ္တတော၊ ပဝတ္တတော စ ဝုဋ္ဌဟမာနဝသေန. ဧကရသာတိ သမာနကိစ္စာ.