ဗောဓိပက္ခိယကထာဝဏ္ဏနာ

၈၁၇. စတုန္နံ မဂ္ဂဉာဏာနံ ဝသေန စတုဉာဏာယ. အာနုဘာဝဝိဇာနနတ္ထန္တိ သတိပဋ္ဌာနပါရိပူရိအာဒိကဿ အာနုဘာဝဿ ဗောဓနတ္ထံ.

ပရိပုဏ္ဏာ ဗောဓိပက္ခိယာ ဧတဿာတိ ပရိပုဏ္ဏဗောဓိပက္ခိယော၊ မဂ္ဂေါ. တဿ ဘာဝေါ ပရိပုဏ္ဏဗောဓိပက္ခိယဘာဝေါ. ဝုဋ္ဌာနဗလေဟိ သမ္ပယုတ္တတာဝ ဝုဋ္ဌာနဗလသမာယောဂေါ၊ ယေ သံယောဇနာဒယော ယေန ပဌမမဂ္ဂါဒိနာ ပဟာတဗ္ဗာ.

၈၁၈. ဗုဇ္ဈနဋ္ဌေန ဝါ ဗောဓော၊ မဂ္ဂစိတ္တုပ္ပါဒေါ. တဿ ဗုဇ္ဈနကိရိယာယ အနုဂုဏဘာဝတော ပက္ခေ ဘဝါတိ ဗောဓိပက္ခိယာ.

၈၁၉. တေသု ဗောဓိပက္ခိယေသု. အာရမ္မဏေသူတိ ကာယာဒိအာရမ္မဏေသု. ဩက္ခန္ဒိတွာတိ အနုပဝိသိတွာ. ပက္ခန္ဒိတွာတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. ဥပဋ္ဌာနတောတိ အသုဘာကာရာဒိဂ္ဂဟဏဝသေန ဥပဂန္တွာ အဝဋ္ဌာနတော. ကာယာဒီသု အသုဘာကာရာဒိဂ္ဂဟဏံ ပုဗ္ဗဘာဂသတိပဋ္ဌာနဝသေန သုဘသညာဒိပဟာနကိစ္စသာဓနံ မဂ္ဂသတိပဋ္ဌာနဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. တတ္ထ ဟိ ဧကာဝ သတိ စတုကိစ္စသာဓနဝသေန ပဝတ္တတိ.

၈၂၀. ပဒဟန္တီတိ ဝါယမန္တိ၊ ကာယစိတ္တာနိ ပဂ္ဂဏှန္တိ ဝါ. အသောဘာဟေတူနံ သံကိလေသဓမ္မာနံ ပဇဟနေန၊ သောဘာဟေတူနဉ္စ ဝေါဒါနဓမ္မာနံ ဘာဝနေန သောဘနံ၊ သုန္ဒရန္တိ အတ္ထော. သေဋ္ဌဘာဝါဝဟနတောတိ ပါသံသတမဘာဝသာဓနတော. ပဓာနဘာဝကာရဏတောတိ ဥတ္တမဘာဝဟေတုတော.

၈၂၁. ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တေနာတိ ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏနိဒ္ဒေသေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၃၆၉) ဝုတ္တေန. ဣဇ္ဈနဋ္ဌော နိပ္ဖဇ္ဇနဋ္ဌော၊ ပဋိလာဘသမ္ပဒါ ဝါ၊ ယေန ဝါ ဣဇ္ဈန္တိ ဣဒ္ဓါ ဝုဒ္ဓါ ဥက္ကံသဂတာ ဟောန္တိ၊ တံ ဣဇ္ဈနံ. သမာဓိပဓာနသင်္ခါရပမုခါ မဂ္ဂဓမ္မာ ဣဓ ‘‘ဣဒ္ဓီ’’တိ အဓိပ္ပေတာ. ပုဗ္ဗင်္ဂမဋ္ဌော အဓိပတိပစ္စယဘာဝေါ. တသ္မာ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ ဣဇ္ဈတီတိ ဣဒ္ဓိ၊ တသ္မာ သမ္ပယုတ္တာ ဆန္ဒာဒယော ပုဗ္ဗင်္ဂမဋ္ဌေန ပါဒေါ. တဿာ ဧဝ ဖလဘူတာယ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိယာ ဆန္ဒာဒယော ပုဗ္ဗဘာဂကာရဏဋ္ဌေန ပါဒေါ. သောတိ ဣဒ္ဓိပါဒေါ. ဣမေ လောကုတ္တရာဝါတိ ဣမေ ယထာဝုတ္တာ ဆန္ဒာဒယော ဥတ္တရစူဠဘာဇနီယေ အာဂတနယေန လောကုတ္တရာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဆန္ဒာဒိအဓိပတိဝသေန ပဋိလဒ္ဓဓမ္မာပိ ဖဿာဒယော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဟောန္တီတိ အတ္ထော. ကာမဉ္စေတ္ထ ဣဒ္ဓိပါဒေါ နော အဓိပတိ၊ အဓိပတိ ဝါ နော ဣဒ္ဓိပါဒေါ နာမ နတ္ထိ၊ ယထာ ပန ဧကသ္မိံ ရဇ္ဇေ ရဇ္ဇာရဟေသု စတူသု ရာဇကုမာရေသု ဧကသ္မိံ ကာလေ ဧကောဝ ရဇ္ဇမနုသာသတိ၊ န သဗ္ဗေ၊ ဧဝံ ဧကမေကသ္မိံ စိတ္တုပ္ပါဒေ ဧကောဝ အဓိပတိ၊ ဣဒ္ဓိပါဒေါ စ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

၈၂၂. အဿဒ္ဓိယံ သဒ္ဓါပဋိပက္ခာ အကုသလာ ဓမ္မာ၊ အဝတ္ထုဂတော ပသာဒပတိရူပကော မိစ္ဆာဓိမောက္ခော ဝါ. ကောသဇ္ဇံ ထိနမိဒ္ဓပဓာနော အကုသလစိတ္တုပ္ပါဒေါ. ပမာဒေါ သတိသမ္မောသော တထာပဝတ္တာ အကုသလာ ခန္ဓာ. အဘိဘဝနသင်္ခါတေန အဓိပတိယဋ္ဌေနာတိ အဿဒ္ဓိယာဒီနံ အဘိဘဝနတော အဘိဘဝနန္တိ ဝတ္တဗ္ဗေန အဓိမောက္ခပဂ္ဂဟဥပဋ္ဌာနအဝိက္ခေပပဇာနနဿ ဧကလက္ခဏေန သမ္ပယုတ္တဓမ္မေသု အဓိပတိယဋ္ဌေန. အဿဒ္ဓိယာဒီဟိ စာတိ စ-သဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော အဋ္ဌာနပ္ပယုတ္တော၊ တသ္မာ အကမ္ပိယဋ္ဌေန စ သမ္ပယုတ္တဓမ္မေသု ထိရဘာဝေန စ ဗလန္တိ ဧဝမေတ္ထ အဓိပ္ပါယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

၈၂၃. ဗုဇ္ဈနကသတ္တဿာတိ စတုန္နံ အရိယသစ္စာနံ ပဋိဝိဇ္ဈနကသတ္တဿ. ယော ဟေသော လောကုတ္တရမဂ္ဂက္ခဏေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာယ သတိအာဒိဓမ္မသာမဂ္ဂိယာ ကရဏဘူတာယ ဗုဇ္ဈတိ ကိလေသသန္တာနနိဒ္ဒါယ ဥဋ္ဌဟတိ၊ စတ္တာရိ ဝါ အရိယသစ္စာနိ ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ နိဗ္ဗာနမေဝ ဝါ သစ္ဆိကရောတီတိ ဗောဓီတိ ဝုစ္စတိ အရိယသာဝကော၊ တဿ ဗောဓိဿ ဗုဇ္ဈနကသတ္တဿ အင်္ဂါတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ. နိယျာနိကဋ္ဌေနာတိ ဝဋ္ဋတော နိဿရဏဋ္ဌေန.

၈၂၄. ပုဗ္ဗဘာဂေ နာနာစိတ္တေသု လဗ္ဘန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. စုဒ္ဒသဝိဓေနာတိ အာနာပါနဣရိယာပထစတုသမ္ပဇညပဋိက္ကူလမနသိကာရဓာတုမနသိကာရပဗ္ဗာနိ၊ နဝ သိဝထိကပဗ္ဗာနိ စာတိ ဧဝံ စုဒ္ဒသဝိဓေန. ကာယံ ပရိဂ္ဂဏှတော စ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ လဗ္ဘတိ၊ န ဝေဒနာဒယော ပရိဂ္ဂဏှတော. ဧသ နယော သေသေသုပိ. ‘‘သုခံ ဝေဒန’’န္တိအာဒိနာတိ ဝါ ‘‘သာမိသ’’န္တိအာဒိနာတိ ဝါ ‘‘နိရာမိသ’’န္တိအာဒိနာတိ ဝါ ဧဝံ နဝဝိဓေန. သရာဂဒေါသမောဟသံခိတ္တမဟဂ္ဂတသမာဟိတသဥတ္တရဝိမုတ္တပဒါနံ သပဋိပက္ခာနံ ဝသေန သောဠသဝိဓေန. နီဝရဏုပါဒါနက္ခန္ဓာယတနဗောဇ္ဈင်္ဂသစ္စပဗ္ဗာနံ ဝသေန ပဉ္စဝိဓေန. ဣမသ္မိံ အတ္တဘာဝေတိ ပစ္စုပ္ပန္နေ အတ္တဘာဝေ. အနုပ္ပန္နပုဗ္ဗန္တိ အတ္တနော အဘူတပုဗ္ဗံ. ပရဿ ဥပ္ပန္နံ အကုသလံ ဒိသွာ တန္နိမိတ္တဉ္စ ဝဓဗန္ဓာရဟာဒီနီတိ အဓိပ္ပါယော. တဿာတိ တာဒိသဿ. ဘဝတိ ဟိ တံသဒိသေပိ တဗ္ဗောဟာရော ယထာ ‘‘တာနိယေဝ ဩသဓာနီ’’တိ. တဿ ပဟာနာယာတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ဈာနဝိပဿနာ ဣတော အညသ္မိံ အတ္တဘာဝေ ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗာပိ သိယုန္တိ ဝုတ္တံ ‘‘ဣမသ္မိံ အတ္တဘာဝေ အနုပ္ပန္နပုဗ္ဗ’’န္တိ၊ ဆန္ဒိဒ္ဓိပါဒသမ္မာဝါစာနံယေဝ ဂဟဏံ. တေသု ဝုတ္တေသု သေသိဒ္ဓိပါဒသေသဝိရတိယော အတ္ထတော ဝုတ္တာဝ ဟောန္တီတိ လက္ခဏဟာရဝသေန အယမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧဝံ နာနာစိတ္တေသု လဗ္ဘန္တိ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဧတေ သတိပဋ္ဌာနသမ္မပ္ပဓာနဣဒ္ဓိပါဒါ. စတုန္နံ ဉာဏာနန္တိ စတုန္နံ အရိယမဂ္ဂဉာဏာနံ. ကာမံ သဗ္ဗေပိ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာ မဂ္ဂစိတ္တုပ္ပါဒပရိယာပန္နာဝ၊ တထာပိ သာတိသယော သမ္မပ္ပဓာနဗျာပါရော မဂ္ဂက္ခဏေတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဖလက္ခဏေ ဌပေတွာ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနေ’’တိ. အဝသေသာ တေတ္တိံသ လဗ္ဘန္တိ၊ တေ စ ခေါ ပရိယာယတော၊ န နိပ္ပရိယာယတောတိ အဓိပ္ပါယော.

၈၂၅. သေသေသု ပနာတိ ဣဒ္ဓိပါဒါဒီသု ပဉ္စသု ကောဋ္ဌာသေသု. ယထာ သတိဝီရိယေသု ‘‘သတိပဋ္ဌာနံ သမ္မပ္ပဓာန’’န္တိ သင်္ခိပနဝသေန ဟာပနံ၊ ‘‘ကာယာနုပဿနာ’’တိအာဒိဝိဘာဂဒဿနဝသေန ဝဍ္ဎနံ အတ္ထိ၊ ဤဒိသံ ဟာပနဝဍ္ဎနံ နတ္ထီတိ အတ္ထော.

၈၂၆. ဣဒါနိ သဗ္ဗေသု ဧဝ ယထာရဟံ လဗ္ဘမာနဝိဘာဂဒဿနတ္ထံ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ တေသူတိ သတ္တတိံသာယ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မေသု. ဆဒ္ဓါတိ ဧကဓာ ဒွေဓာ စတုဓာ ပဉ္စဓာ အဋ္ဌဓာ နဝဓာတိ ဧဝံ ဆပ္ပကာရေန တေ ဘဝန္တိ.

ဆန္ဒိဒ္ဓိပါဒါဒိဝသေနာတိ ဆန္ဒော ဆန္ဒိဒ္ဓိပါဒဝသေနေဝ၊ စိတ္တံ စိတ္တိဒ္ဓိပါဒဝသေနေဝ၊ ပီတိပဿဒ္ဓိဥပေက္ခာ ဗောဇ္ဈင်္ဂဝသေနေဝ၊ သင်္ကပ္ပါဒယော မဂ္ဂဝသေနေဝါတိ ဧဝံ နဝ ဧကဝိဓာဝ ဟောန္တိ.

စုဒ္ဒသေဝ အသမ္ဘိန္နာတိ သတိ ဝီရိယံ ဆန္ဒော စိတ္တံ ပညာ သဒ္ဓါ သမာဓိ ပီတိ ပဿဒ္ဓိ ဥပေက္ခာ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါတိ ဣမေ အသမ္ဘိန္နာ ပဒန္တရသမ္ဘေဒေန ဝိနာ အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေန ဂယှမာနာ စုဒ္ဒသေဝ စ သဘာဝဓမ္မာ. စုဒ္ဒသာတိ စ ဥက္ကံသပရိစ္ဆေဒေန ဝုတ္တံ. တဉ္စ ခေါ ပဌမဇ္ဈာနိကမဂ္ဂစိတ္တုပ္ပါဒဝသေန၊ ဒုတိယဇ္ဈာနိကေ ပန သမ္မာသင်္ကပ္ပါဘာဝတော တေရသ၊ တတိယစတုတ္ထပဉ္စမဇ္ဈာနိကေသု ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂါဘာဝတော ဒွါဒသ ဟောန္တိ. ‘‘သတ္တတိံသပ္ပဘေဒတော’’တိ ဣဒမ္ပိ ဥက္ကံသဝသေနေဝ ဝုတ္တံ၊ အဝကံသတော ပန ဝုတ္တနယေန ဧကသ္မိံ ခဏေ ဆတ္တိံသ၊ ပဉ္စတိံသ ဟောန္တိ၊ စတုန္နံ အဓိပတီနံ ဧကဇ္ဈံ အနုပ္ပဇ္ဇနတော ဧကသ္မိံ ခဏေ ဧကဿေဝ ဣဒ္ဓိပါဒဿ သမ္ဘဝေါတိ ဒွတ္တိံသ စ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

သတ္တတိံသပဘေဒတော ကထန္တိ အာဟ ‘‘သကိစ္စနိပ္ဖါဒနတော’’တိအာဒိ၊ ဧကစ္စဿ သဘာဝတော ဧကဿာပိ အတ္တနော အာနုဘာဝါနုရူပကာယာနုပဿနာဒိတံတံကိစ္စသာဓနတောတိ အတ္ထော. သရူပေန စ ဝုတ္တိတောတိ အဘေဒဿ စိတ္တိဒ္ဓိပါဒါဒိကဿ သရူပေနေဝ ပဝတ္တနတော စ.

ဧတ္ထာတိ ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိယံ. ကသ္မာ ပန ဗောဓိပက္ခိယေသု ဈာနကောဋ္ဌာသော န ဂဟိတော၊ နနု ဈာနရဟိတော အရိယမဂ္ဂေါ နတ္ထီတိ? သစ္စံ နတ္ထိ၊ တတော ဧဝ န ခေါ ပနေတံ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ ‘‘ဗောဓိပက္ခိယေသု ဈာနံ န ဂဟိတ’’န္တိ လက္ခဏူပနိဇ္ဈာနလက္ခဏဿ ဈာနဿ မဂ္ဂဂ္ဂဟဏေနေဝ ဂဟိတတ္တာ. တဉှိ သန္ဓာယ ‘‘ယသ္မိံ သမယေ လောကုတ္တရံ ဈာနံ ဘာဝေတီ’’တိအာဒိ (ဓ. သ. ၂၇၇၊ ၃၄၃ အာဒယော) ဝုတ္တံ. အာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာနလက္ခဏဿ ပနေတ္ထ သမ္ဘဝေါ ဧဝ နတ္ထိ. အပရော နယော – ကသ္မာ ပန ဗောဓိပက္ခိယေသု ဈာနကောဋ္ဌာသော န ဂဟိတော၊ နနု ဈာနရဟိတော အရိယမဂ္ဂေါ နတ္ထိ၊ န စ တံ ပဋိပဒါ ဝိယ ဧကန္တပုဗ္ဗဘာဂိယံ၊ နာပိ ဧကစ္စပဋိသမ္ဘိဒါ ဝိယ မဂ္ဂနိဿန္ဒော၊ အထ ခေါ မဂ္ဂစိတ္တုပ္ပါဒပရိယာပန္နော၊ ယတော ‘‘လောကုတ္တရံ ဈာနံ ဘာဝေတီ’’တိ (ဓ. သ. ၂၇၇၊ ၃၄၃ အာဒယော) ဝုတ္တံ၊ မဂ္ဂမဂ္ဂပရိဝါရဓမ္မာ စ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာတိ? ဝုစ္စတေ – ယံ တာဝ ဝုတ္တံ ဈာနရဟိတော အရိယမဂ္ဂေါ နတ္ထီ’’တိ၊ တတ္ထ န အရိယမဂ္ဂသမ္ပယောဂမတ္တေန ဈာနဿ ဗောဓိပက္ခိယတာ လဗ္ဘတိ အတိပ္ပသင်္ဂတော. အာဟာရာဒီနမ္ပိ ဟိ ဗောဓိပက္ခိယတာ အာပဇ္ဇေယျာတိ. ဧတေန မဂ္ဂစိတ္တုပ္ပါဒပရိယာပန္နတာ ဗောဓိပက္ခိယဘာဝဿ အကာရဏန္တိ ဒဿိတံ ဟောတိ.

ယံ ပန ဝုတ္တံ ‘‘မဂ္ဂမဂ္ဂပရိဝါရဓမ္မာ စ ဗောဓိပက္ခိယာ’’တိ၊ တတ္ထ ပရိဝါရဋ္ဌော ကိံ သဟပဝတ္တိအတ္ထော၊ ဥဒါဟု ပရိက္ခာရဋ္ဌောတိ? ယဒိ ပုရိမော ပက္ခော၊ သော ပဂေဝ နိလ္လောစိတော. အထ ဒုတိယော၊ ဣဒံ ဝိစာရေတဗ္ဗံ. ကထံ ပဝတ္တမာနံ ဈာနံ မဂ္ဂဿ ပရိက္ခာရော? ယဒိ သဟဇာတာဒိပစ္စယဘာဝေန၊ ဧဝံ သတိ ဖဿာဒီနမ္ပိ မဂ္ဂပရိက္ခာရတာ အာပဇ္ဇတိ. အထ ပဋိပက္ခဝိဓံသနေန၊ န သဗ္ဗေ ဈာနဓမ္မာ ပဋိပက္ခဝိဓံသနသမတ္ထာ. န ဟိ ဝိစာရော၊ ဝေဒနာ စ ကဿစိ သံကိလေသဓမ္မဿ ဥဇုပဋိပက္ခဘာဝေန ပဝတ္တန္တိ. ယံ ပန ပေဋကေ ‘‘သုခံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿ၊ ဝိစာရော ဝိစိကိစ္ဆာယ ပဋိပက္ခော’’တိ ဝုတ္တံ၊ တံ ပရိယာယေန ဝုတ္တံ. န ဟိ သုခံ သယံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿ ပဋိပက္ခော၊ ပဋိပက္ခဿ ပန သမာဓိဿ ပစ္စယတာယ ပဋိပက္ခော. န စ ဝိစာရော ပညာ ဝိယ၊ အဓိမောက္ခော ဝိယ ဝါ ဝိစိကိစ္ဆာယ ပဋိပက္ခော၊ ပဋိပက္ခဿ ပဋိရူပတာယ ပန ပဋိပက္ခော ဝုတ္တော. တထာ ပီတိပိ န ဗျာပါဒဿ အဒေါသော ဝိယ ဥဇုပဋိပက္ခော၊ အဒေါသသမ္ပယောဂတော ပန ပဋိပက္ခော ဝုတ္တော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တံ ပရိယာယေန ဝုတ္တ’’န္တိ. ဝိတက္ကသမာဓယော ဧဝ ပန ဈာနဓမ္မေသု ဥဇုကံ ပဋိပက္ခဝိဓံသနသမတ္ထာတိ ပဋိပက္ခဝိဒ္ဓံသနသမတ္ထဿ ပရိပုဏ္ဏဿ ဈာနကောဋ္ဌာသဿ အဘာဝတော န စဿ ဗောဓိပက္ခိယေသု သင်္ဂဟော ကတော. ယသ္မာ ပန သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ၊ သမ္မာသမာဓိ စ မဂ္ဂပရိယာပန္နာ ဈာနဓမ္မာ၊ တသ္မာ တေ သန္ဓာယ တံသမ္ပယုတ္တတာယ ဝါ ဣတရေပိ ဂဟေတွာ ပရိယာယေန ဝုတ္တံ ပါဠိယံ ‘‘ယသ္မိံ သမယေ လောကုတ္တရံ ဈာနံ ဘာဝေတိ နိယျာနိက’’န္တိအာဒိ (ဓ. သ. ၂၇၇).