ပရိညာဒိကိစ္စကထာဝဏ္ဏနာ

၈၃၉. သစ္စာဘိသမယကာလသ္မိန္တိ စတုန္နံ အရိယသစ္စာနံ ပဋိဝိဇ္ဈနက္ခဏေ. ဝုတ္တာနီတိ ‘‘ဒုက္ခံ ပရိညေယျ’’န္တိအာဒိနာ (သံ. နိ. ၅.၁၀၉၉)၊ ‘‘ယော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုက္ခံ ပဿတီ’’တိအာဒိနာ (သံ. နိ. ၅.၁၁၀၀) စ ဝုတ္တာနိ. ယထာသဘာဝေနာတိ အဝိပရီတသဘာဝေန. ‘‘ဇာနိတဗ္ဗာနီ’’တိ ဝတွာ တေသံ ဇာနနဝိဓိံ ဥပမာဝသေန အဋ္ဌကထာယံ တာဝ ဝုတ္တနယေန ဒဿေတုံ ‘‘ဝုတ္တံ ဟေတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

တတ္ထ ယထာ ပဒီပေါတိအာဒိ ဧကဿ ဉာဏဿ ဧကက္ခဏေ စတ္တာရိ ကိစ္စာနိ ကထံ သမ္ဘဝန္တိ. န ဟိ တာဒိသံ ကိဉ္စိ လောကေ ဒိဋ္ဌံ အတ္ထိ၊ န စ ဝစနံ လဗ္ဘတီတိ အန္တောလီနစောဒနံ မနသိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ပရိညာဘိသမယေနာ’’တိ. အနဝသေသတော ပရိစ္ဆိဇ္ဇ ဇာနနသင်္ခါတေန ပဋိဝိဇ္ဈနေန အဘိသမေတိ အသမ္မောဟဝသေန ပဋိဝိဇ္ဈတိ. ပဟာနာဘိသမယေနာတိ သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနသင်္ခါတေန ပဋိဝိဇ္ဈနေန အသမ္မောဟတော အဘိသမေတိ. မဂ္ဂံ ဘာဝနာဘိသမယေနာတိ မဂ္ဂဉာဏံ သမ္မာသင်္ကပ္ပါဒိသေသမဂ္ဂံ သဟဇာတာဒိပစ္စယတာဝသေန ဘာဝနာဘိသမယေန. အဘိသမေတိ ပုဗ္ဗဘာဂဘာဝနာသမ္ဘူတေန အရိယမဂ္ဂဘာဝနာသင်္ခါတေန ပဋိဝိဇ္ဈနေန အဘိသမေတိ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ အသမ္မောဟတော ပဋိဝိဇ္ဈတိ. မဂ္ဂဉာဏဉှိ သမ္ပယုတ္တဓမ္မေသု သမ္မောဟံ ဝိဒ္ဓံသေန္တံ အတ္တနိပိ သမ္မောဟံ ဝိဒ္ဓံသေတိယေဝ. နိရောဓန္တိ နိဗ္ဗာနံ. သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယေနာတိ ပစ္စက္ခကရဏသင်္ခါတေန ပဋိဝိဇ္ဈနေန. ပါပုဏာတီတိ အဓိဂစ္ဆတိ. သွာယံ အဓိဂမော ဒဿနပဋိဝေဓောတိ အာဟ ‘‘ပဿတိ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.

‘‘နိရောဓံ။ပေ။ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ ဧတေန နိရောဓသစ္စမေကံ အာရမ္မဏပဋိဝေဓေန စတ္တာရိပိ သစ္စာနိ အသမ္မောဟပဋိဝေဓေန မဂ္ဂဉာဏံ ပဋိဝိဇ္ဈတီတိ ဧဝံ ယုတ္တိဝသေန ဝိဘာဝိတံ ဧကပဋိဝေဓံ အာဂမေနပိ သာဓေတုံ ‘‘ဝုတ္တမ္ပိ စေတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘သဗ္ဗံ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ ဣမိနာ ‘‘ယော ဒုက္ခသမုဒယံ ပဿတိ၊ သော ဒုက္ခမ္ပိ ပဿတီ’’တိအာဒိနာ (သံ. နိ. ၅.၁၁၀၀) အာဂတံ သမုဒယံ သစ္စာဒိမူလကံ ယောဇနံ သင်္ဂဏှာတိ.

န စေတံ ကာလန္တရဒဿနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ အထ ခေါ ဧကပဋိဝေဓမေဝါတိ ဒဿေန္တေန ‘‘မဂ္ဂသမင်္ဂိဿ ဉာဏံ၊ ဒုက္ခေပေတံ ဉာဏ’’န္တိအာဒိနာ (ဝိဘ. ၇၉၄၊ ပဋိ. မ. ၁.၁၀၉) အပရံ သုတ္တပဒံ အာနီတံ. တထာ ဟိ ‘‘ယော နု ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဒုက္ခံ ပဿတိ၊ ဒုက္ခသမုဒယမ္ပိ သော ပဿတိ။ပေ။ ပဋိပဒမ္ပိ သော ပဿတီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၁၁၀၀) ဧကသစ္စဒဿနသမင်္ဂိနော အညသစ္စဒဿနသမင်္ဂိဘာဝဝိစာရဏာယ တမတ္ထံ သာဓေတုံ အာယသ္မတာ ဂဝမ္ပတိတ္ထေရေန ဝုတ္တံ၊ ပစ္စေကဉ္စ သစ္စတ္တယဒဿနယောဇနာ ကတာ. အညထာ ကမာဘိသမယေ ပုရိမဒိဋ္ဌဿ ပုန အဒဿနတော သမုဒယာဒိံ ပဿတော ဒုက္ခာဒိဒဿနံ ပုန အဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ၊ ဝုစ္စမာနေ စ သဗ္ဗဒဿနံ ဒဿနန္တရပရမန္တိ ဒဿနာနုပရမော ဧဝ သိယာတိ.

နိဿယဘာဝဟေတုတာယ ဒုက္ခပရိညာယ ဝဋ္ဋိဈာပနသဒိသတာ၊ ပဋိပက္ခဝိဒ္ဓံသနတာယ သမုဒယပ္ပဟာနဿ အန္ဓကာရဝိဓမနသဒိသတာ၊ ဉာဏာလောကပရိဗြူဟနတာယ မဂ္ဂဘာဝနာယ အာလောကဝိဒ္ဓံသနသဒိသတာ၊ တေန တေန မဂ္ဂေန ယထာ ယထာ နိရောဓဿ သစ္ဆိကိရိယာ၊ တထာ တထာ ကိလေသသ္နေဟပရိယာဒါနံ ဟောတီတိ နိရောဓသစ္ဆိကိရိယာယ သ္နေဟပရိယာဒါနသဒိသတာ ကာရဏူပစာရေန ဝုတ္တာ.

၈၄၀. ဩဘာသေတီတိ ပကာသေတိ. ကိလေသပဋိပ္ပဿဒ္ဓိန္တိ သဗ္ဗကိလေသဒရထပရိဠာဟဝူပသမဘာဝတော ကိလေသာနံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဘူတံ.

၈၄၁. အပ္ပေတီတိ ပပ္ပေါတိ. ဒုက္ခပရိညာယ သက္ကာယတီရသမတိက္ကမဘာဝတော ဩရိမတီရပ္ပဟာနသဒိသတာ၊ မဂ္ဂဘာဝနာယ သတ္တတ္တိံသဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာဝဟနတာယ ဘဏ္ဍဝဟနသဒိသတာ.

၈၄၂. ပဝတ္တံ ဉာဏံ အဿာတိ ပဝတ္တဉာဏော၊ မဂ္ဂေါ. အဿ မဂ္ဂဿ.

တထဋ္ဌေနာတိ တထသဘာဝေန၊ ပီဠနာဒိအဝိပရီတသဘာဝေနာတိ အတ္ထော. ဧကပဋိဝေဓာနီတိ ဧကဇ္ဈံ ပဋိဝိဇ္ဈိတဗ္ဗာကာရာနိ.

ဒုက္ခဿ ပီဠနဋ္ဌောတိအာဒီသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ ဟေဋ္ဌာ ဗုဒ္ဓါနုဿတိဝဏ္ဏနာယံ (ဝိသုဒ္ဓိ. မဟာဋီ. ၁.၁၄၄) ဝုတ္တမေဝ. ဧကသင်္ဂဟိတာနီတိ ဧကေနေဝ သင်္ဂဟိတာနိ. ကေန? တထဋ္ဌေန၊ သစ္စဋ္ဌေနာတိ အတ္ထော. ယံ ဧကသင်္ဂဟိတန္တိအာဒိ ဉာဏဿ ဧကပဋိဝေဓဒဿနံ. မဂ္ဂဉာဏဉှိ နိရောဓမေဝ အာရမ္မဏံ ကရောန္တမ္ပိ ယော သော ဒုက္ခာဒီသု တစ္ဆာဝိပလ္လာသဘူတဘာဝသင်္ခါတော သစ္စဋ္ဌော၊ တပ္ပဋိစ္ဆာဒကသမ္မောဟဝိဒ္ဓံသနေန တံ ယာထာဝတော ပဋိဝိဇ္ဈန္တံ ပစ္စက္ခံ ကရောန္တမေဝ ပဝတ္တတိ. ယတော အပရဘာဂေ ပီဠနာဒယော သောဠသပိ သစ္စဋ္ဌာ အရိယဿ ဟတ္ထာမလကံ ဝိယ ယာထာဝတော ဥပဋ္ဌဟန္တိ.

၈၄၃. အတ္ထာတိ ဉာဏေန အရဏီယတော အတ္ထာတိ လဒ္ဓသမညာ အာကာရာ. အညသစ္စဒဿနဝသေနာတိ သမုဒယာဒိသစ္စန္တရဒဿနဝသေန. အာဝိဘာဝတောတိ ပကာသဘာဝတော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယေ အာကာရာ ဒုက္ခာဒီသု သဘာဝဝသေန၊ သစ္စန္တရဒဿနဝသေန စ အာဝိဘဝန္တိ၊ တေ ပီဠနာဒယော စတ္တာရောယေဝါတိ သောဠသေဝ ဝုတ္တာ၊ န အညေတိ. အယမတ္ထော ဣဓာဓိပ္ပေတောတိ ကထမိဒံ ဝိညာယတီတိ အာဟ ‘‘တတ္ထ ကတမံ ဒုက္ခေ ဉာဏ’’န္တိအာဒိ. တေနေတံ ဒဿေတိ – ယသ္မာ ပါဠိယံ ဝိသုံ ဝိသုံ အာရမ္မဏကရဏဝသေနပိ သစ္စဉာဏံ ဝုတ္တံ ကိစ္စနိဗ္ဗတ္တိဝသေနပိ၊ တသ္မာ ဝိညာယတိ ‘‘သဘာဝတော၊ သစ္စန္တရဒဿနတော စ သစ္စာနံ အာကာရာ အာဝိဘဝန္တီ’’တိ.

ကိစ္စနိဗ္ဗတ္တိဝသေန ဒဿနံ အာဝိဘာဝတော ဒဿနသဒိသန္တိ တံ အနာမသိတွာ ဣတရမေဝ ဒဿေန္တော ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထာတိ တေသု ဒွီသု ဒဿနေသု. အာယူဟိတန္တိ ပိဏ္ဍဝသေန နိဗ္ဗတ္တိတံ. ယဉှိ ကိဉ္စိ ပစ္စယုပ္ပန္နံ နာမ၊ သဗ္ဗံ တံ သမုဒိတမေဝ နိဗ္ဗတ္တတီတိ. သင်္ခတန္တိ ပစ္စယန္တရေဟိ သမေစ္စ သမ္ဘူယ ကတံ. ရာသိကတန္တိ ပုဉ္ဇကတံ. အနေကမေဝ ဟိ ပစ္စယုပ္ပန္နံ ဧကဇ္ဈံ နိဗ္ဗတ္တမာနံ အတ္တနော ပစ္စယေဟိ ရာသိကတံ ဝိယ ဟောတီတိ. တသ္မာတိ သမုဒယေန အာယူဟိတတ္တာ. အဿာတိ ဒုက္ခသစ္စဿ. ယသ္မိံ သန္တာနေ ဥပ္ပန္နော၊ တဿ ကိလေသသန္တာပဟရော. သယမ္ပိ ကိလေသပရိဠာဟာဘာဝတော သုသီတလော. သန္တာပဋ္ဌော အာဝိဘဝတိ ဥဠာရဒဿနေန တဒညဿ အနုဠာရဘာဝေါ ဝိယာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အာယသ္မတော’’တိအာဒိ. အဝိပရိဏာမဓမ္မဿ နိစ္စသဘာဝဿ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ ပဋိပက္ခတော အာဝိဘဝနာကာရဿ သုခသိဒ္ဓိတော.

နိဒါနဋ္ဌော အာဝိဘဝတိ ဣဒမဿ နိဒဒါတီတိ. သံယောဂပလိဗောဓဋ္ဌာ ပဋိပက္ခဝသေန အာဝိဘဝနာကာရာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝိသံယောဂဘူတဿာ’’တိအာဒိ. ကိလေသဒုက္ခေဟိ သံယောဇနဋ္ဌော သံယောဂဋ္ဌော. သံသာရစာရကေ ပလိဗုဒ္ဓနဋ္ဌော ပလိဗောဓဋ္ဌော.

ကိလေသသင်္ဂဏိကာဒိဝသေန အဝိဝေကဘူတဿ. ဝိဝေကဋ္ဌော ဥပဓိဝိဝေကတာ. သဗ္ဗသင်္ခါရဝိဝိတ္တတာ အသင်္ခတဘာဝေါတိ ဧဝံ အစ္ဆရိယဗ္ဘုတသဘာဝေါပိ အရိယမဂ္ဂေါ သင်္ခတော ဧဝ၊ အယမေဝ စ ဧကော အသင်္ခတောတိ နိရောဓဿ အသင်္ခတဘာဝေါ သုပါကဋော ဟောတိ. ဒုက္ခံ ဝိသံ မရဏဓမ္မတော တဿ အဂဒဘူတံ အမတံ နိဗ္ဗာနံ.

‘‘မဂ္ဂေါ’’တိ သမ္ဘာဝေတဗ္ဗတံ ပတ္တော သုခုမသန္တဘာဝေန ဥပဋ္ဌိတော နိကန္တိဘူတောပိ နာယံ သမုဒယော ဟေတု နိဗ္ဗာနဿ ပတ္တိယာ. အယံ အရိယမဂ္ဂေါ ဟေတူတိ မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနေ ဝုတ္တနယေန မဂ္ဂဿ ဟေတုဋ္ဌော အာဝိဘဝတိ. နိရောဓဒဿနေနာတိ အတိဝိယ နိပုဏဿ ပရမဂမ္ဘီရဿ နိရောဓသစ္စဿ ဒဿနေန. တေနာဟ ‘‘ပရမသုခုမာနီ’’တိအာဒိ. ဒုက္ခဒဿနေနာတိ အတိဝိယ အာဒီနဝပ္ပတ္တိယာ ဝိပုလတရာဒီနဝဿ ဒုက္ခသစ္စဿ ဒဿနေန. တပ္ပဋိပက္ခတော အာဓိပတေယျဋ္ဌော. တေနာဟ ‘‘အနေကရောဂါတုရ။ပေ။ ဥဠာရဘာဝေါ ဝိယာ’’တိ. ဧဝမေတေ ယထာရဟံ အနွယတော၊ ဗျတိရေကတော စ သစ္စေသု အာဝိဘဝနာကာရာ ဝိဘာဝိတာ.

ဧကေကဿာတိ ဧကေကဿ အတ္ထဿ၊ ပီဠနာယူဟနနိဿရဏနိယျာနဋ္ဌေ သန္ဓာယာဟ. တိဏ္ဏံ တိဏ္ဏန္တိ သင်္ခတာဒိအတ္ထေ. ယေ ပန ဝါဒိနော. နာနာဘိသမယန္တိ နာနာဉာဏေန အဘိသမယံ၊ စတုန္နံ သစ္စာနံ နာနာက္ခဏေ နာနာဉာဏေန ပဋိဝိဇ္ဈနန္တိ အတ္ထော. ယဒိ ဟိ မဂ္ဂဉာဏဿ စတူသု သစ္စေသု နာနာဘိသမယော သိယာ၊ ဒုက္ခဒဿနာဒီဟိ ပဌမမဂ္ဂါဒီဟိ ပဟာတဗ္ဗာနံ သံယောဇနတ္တယာဒီနံ ဧကဒေသပ္ပဟာနံ အာပဇ္ဇတိ. တထာ စ သတိ ဧကဒေသသောတာပတ္တိမဂ္ဂဋ္ဌတာဒိပ္ပသင်္ဂေါ. တံတံဒဿနာနန္တရဉ္စ တံတံဖလေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ တံတံပဟေယျကိလေသပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဘူတာနံ ဖလာနံ မဂ္ဂါနံ ဝိယ စတုက္ကတာ သိယာ. တထာ စ သတိ ဧကဒေသသောတာပန္နတာဒိပ္ပသင်္ဂေါ. ကိဉ္စ ဘိယျော – ယဒိ မဂ္ဂဉာဏဿ နာနာဘိသမယော သိယာ၊ အညေန ဉာဏေန ဒုက္ခံ ပဿတိ. အညေန သမုဒယံ၊ အညေန နိရောဓံ၊ အညေန မဂ္ဂံ၊ ဧဝံ သတိ မဂ္ဂကိစ္စံ အပရိပုဏ္ဏမေဝ သိယာ. မဂ္ဂဒဿနေန ဟိ ဒွယဂတိ၊ တေနေဝ ဝါ တဿ ဒဿနံ၊ အညေန ဝါတိ. တတ္ထ ပဌမော တာဝ ပက္ခော န ယုဇ္ဇတိ အတ္တနိ ပဝတ္တိယာ အသမ္ဘဝတော. န ဟိ တေနေဝ အင်္ဂုလဂ္ဂေန တမေဝ ပရာမသိတုံ သက္ကာ. အထ အညေန အနဝဋ္ဌာနပ္ပသင်္ဂေါ ‘‘ယေန မဂ္ဂံ ပဿတိ၊ သောပိ မဂ္ဂေါ. တမ္ပိ ယေန ပဿတိ၊ သောပိ မဂ္ဂေါ’’တိ. တသ္မာ ဧကာဘိသမယတော ယထာဝုတ္တော အသမ္မောဟပဋိဝေဓောဝ ယုတ္တော. အပိစ ပရိစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗံ၊ သမုစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗဉ္စ သစ္စဒွယံ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တမာနဿ မဂ္ဂဉာဏဿ ပရိစ္ဆိန္ဒနသမုစ္ဆိန္ဒနာနိ န သမ္ဘဝန္တိ တတော အနိဿရဏတော. န ဟိ ဒုက္ခပရိညာသမုဒယပ္ပဟာနာနိ ဒုက္ခသမုဒယသစ္စာရမ္မဏေန ဉာဏေန ကာတုံ သက္ကုဏေယျာနိ. နိဗ္ဗာနာရမ္မဏေန ပန တတ္ထ၊ ဣတရဒွယေ စ သမ္မောဟံ ဝိဒ္ဓံသေန္တေန သက္ကာ ကာတုန္တိ ဧကာဘိသမယော ဧဝ ယုတ္တော. အယံ ပန အတ္ထော ပါဠိယံ အာဂတော ဧဝါတိ ‘‘တေသံ ဥတ္တရံ အဘိဓမ္မေ ကထာဝတ္ထုသ္မိံ ဝုတ္တမေဝါ’’တိ.