ပရိညာဒိပ္ပဘေဒကထာဝဏ္ဏနာ

၈၄၅. အဘိညာပညာတိအာဒီနံ အတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တောယေဝ. အပိစ သုတမယာယ၊ စိန္တာမယာယ၊ ဧကစ္စဘာဝနာမယာယ စ အဘိဝိသိဋ္ဌာယ ပညာယ ဉာတာ အဘိညာတာ. အာဝေဏိကာ ဘူမိ ပရိညန္တရာနံ အဝိသယဘာဝတော. န ဟိ နာမရူပပရိစ္ဆေဒပစ္စယပရိဂ္ဂဟဏဝသေန တီရဏပရိညာဒီနံ ပဝတ္တိ အတ္ထိ.

၈၄၆. အနုလောမဉာဏမ္ပိ အနိစ္စာဒိဝသေနေဝ သင်္ခါရေ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တတိ၊ ပဂေဝ ပဋိသင်္ခါနုပဿနာဒယောတိ အာဟ ‘‘ယာဝ အနုလောမာ အာဝေဏိကာ ဘူမီ’’တိ. ကာမဉ္စေတ္ထ တီရဏပရိညာဘူမိယံ ဉာတပ္ပဟာနပရိညာယောပိ လဒ္ဓါဝသရာ၊ တတ္ထ ပန ယထာ တီရဏပရိညာ သာတိသယံ ကိစ္စကာရီ၊ န တထာ ဣတရာတိ အာဝေဏိကဂ္ဂဟဏံ.

၈၄၇. နိပ္ပရိယာယေန ပဟာနပရိညာ နာမ မဂ္ဂဉာဏန္တိ ‘‘ယာဝ မဂ္ဂဉာဏာ ဘူမီ’’တိ ဝုတ္တံ. အယံ ဣဓ အဓိပ္ပေတာတိ ဣဓ အဘိသမယကာလေ ကိစ္စဝိစာရေ အယံ ပဟာနပရိညာ အဓိပ္ပေတာ တဒတ္ထတ္တာ သေသပရိညာနံ. တေနာဟ ‘‘ယသ္မာ ဝါ’’တိအာဒိ.

တဒတ္ထာယေဝါတိ ပဟာနပရိညတ္ထာ ဧဝ. အထ ဝါ တဒတ္ထာယေဝါတိ ပဟာနတ္ထာ ဧဝ. အထ ဝါ တဒတ္ထာယေဝါတိ မဂ္ဂတ္ထာ ဧဝ. ဉာတတီရဏပရိညာ ဟိ ယာဝဒေဝ မဂ္ဂါဓိဂမတ္ထာယ ပဝတ္တာ. နိယမတော ဉာတာ စေဝ တီရိတာ စ ဟောန္တိ ဉာတတီရိတဘာဝေဟိ ဝိနာ ပဟာနာဘာဝတော၊ ပဟာနသိဒ္ဓိယဉ္စ ဉာတတီရိတဘာဝသိဒ္ဓိတော. မဂ္ဂဉာဏဉှိ ဒုက္ခေ ပရိညာဘိသမယဝသေန ပဝတ္တမာနံ တဿ သဘာဝလက္ခဏံ ဝိယ သာမညလက္ခဏမ္ပိ ပဋိဝိဇ္ဈတီတိ ဝုစ္စတိ တပ္ပဋိစ္ဆာဒကသမ္မောဟဝိဒ္ဓံသနတော. တေနာဟ ‘‘ပရိညတ္တယမ္ပိ။ပေ။ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ.

၈၄၈. ပရိညာ ဝိယာတိ တိဝိဓတာသာမညံ နိဒဿေတိ၊ န ပရိညာပဟာတဗ္ဗတာသာမညံ ဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနဿ အရိပညာကိစ္စဘာဝတော. ကာမစ္ဆန္ဒာဒယော ယထာ န စိတ္တံ ပရိယုဋ္ဌာယ တိဋ္ဌန္တိ၊ ဧဝံ ပရိယုဋ္ဌာနဿ နိသေဓနံ အပ္ပဝတ္တိကရဏံ ဝိက္ခမ္ဘနံ၊ ဝိက္ခမ္ဘနမေဝ ပဟာနံ ဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနံ. ပါကဋတ္တာတိ ‘‘အယံ အဗျာပန္နစိတ္တော ဝိဂတထိနမိဒ္ဓေါ’’တိအာဒိနာ (အ. နိ. ၄.၁၉၈) ပရေသမ္ပိ ပါကဋတ္တာ. ‘‘န သဟသာ စိတ္တံ အဇ္ဈောတ္ထရန္တီ’’တိ ဣဒံ ပဋိလဒ္ဓမတ္တဿ ဈာနဿ ဝသေန ဝုတ္တံ၊ သုဘာဝိတေ ပန ပဂုဏဇ္ဈာနေ ယာဝ စရိမကစိတ္တမ္ပိ န အဇ္ဈောတ္ထရန္တေဝ. အထ ဝါ ဈာနဿ ပုဗ္ဗဘာဂေပီတိ ဈာနာဓိဂမတ္ထာယ ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပတ္တိယာ. ပစ္ဆာဘာဂေပီတိ ဈာနံ လဘိတွာ အညကိစ္စပ္ပသုတဿပိ. ဝိတက္ကာဒယောတိ ဝိတက္ကဝိစာရပီတိသုခရူပသညာဒယော. ဒုတိယဇ္ဈာနာဒီနံ ပဋိပက္ခာ ဒုတိယာဒီသု အပ္ပိတေသုယေဝ ဝိက္ခမ္ဘန္တိ၊ တတော တတော ဝုဋ္ဌိတမတ္တဿ ပန ပဝတ္တန္တိ ပရိတ္တစိတ္တဝသေနေဝ ဝုဋ္ဌဟနတော.

၈၄၉. ‘‘ပဒီပေန အန္ဓကာရဿ ဝိယာ’’တိ ဣဒံ ပဋိပက္ခေန ပဟီနဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ပဋိပက္ခော ဟိ ပဒီပေါ အန္ဓကာရဿ၊ ဃဋပ္ပဟာရော ပန သေဝါလဿ န ပဋိပက္ခော၊ ကေဝလံ ပဝတ္တိနိဝါရဏမတ္တမေဝ ကရောတီတိ. တေန အသတိပိ ဥဇုဝိပစ္စနီကတာယ ဒုတိယဇ္ဈာနာဒီနံ ဝိတက္ကာဒီနံ ဝိက္ခမ္ဘနဿ တံ နိဒဿနံ သုဋ္ဌုတရံ ယုဇ္ဇတိ. ‘‘ဝိပဿနာယ အဝယဝဘူတေနာ’’တိ ဣဒံ ဣဓာဓိကတတဒင်္ဂပ္ပဟာနဿ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. သီလဝိသောဓနာဒိနာပိ ဟိ တဒင်္ဂပ္ပဟာနံ ဟောတိယေဝါတိ. ဉာဏင်္ဂေနာတိ ဉာဏသင်္ခါတေန ကာရဏေန. တဒင်္ဂေန တဒင်္ဂဿ ပဟာနံ တဒင်္ဂပ္ပဟာနံ. သတိ ဝိဇ္ဇမာနေ ခန္ဓပဉ္စကသင်္ခါတေ ကာယေ၊ သယံ ဝါ တတ္ထ သတိ ဒိဋ္ဌိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ၊ ‘‘ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတီ’’တိအာဒိနာ (သံ. နိ. ၃.၈၁၊ ၄.၃၄၅) နယေန ဝုတ္တာ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ. သောဠသဝတ္ထုကာ၊ အဋ္ဌဝတ္ထုကာ စ ကင်္ခါဝ မလံ ကင်္ခါမလံ. သမူဟဂါဟဿာတိ ‘‘အတ္တာ အတ္တနိယ’’န္တိ ဧဝံ ပဝတ္တသမူဟဂဟဏဿ ပဟာနံ ကလာပသမ္မသနေန ဧကာဒသသု ဩကာသေသု ပက္ခိပိတွာ ဝိကိရဏဝသေန ခန္ဓာနံ ဒဿနတော. အဿာဒသညာယာတိ ပဉ္စက္ခန္ဓေ အဿာဒနဝသေန ပဝတ္တမိစ္ဆာသညာယ. အပ္ပဋိသင်္ခါနဿာတိ ပဋိသင်္ခါနပဋိပက္ခဿ မောဟဿ. အနုပေက္ခနဿာတိ အပေက္ခာယ. သင်္ခါရေသု နိစ္စာဒိဂါဟော သစ္စပဋိလောမဂါဟော မဂ္ဂသစ္စာဓိဂမဿ ဝိလောမနတော. သာဒီနဝေသု အနာဒီနဝသညိတာ၊ အနာဒီနဝေ စ သာဒီနဝသညိတာ သစ္စပဋိလောမဂါဟောတိ စ ဝဒန္တိ.

ဧဝံ ဝိသုဒ္ဓိက္ကမေန တဒင်္ဂပ္ပဟာနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အဋ္ဌာရသမဟာဝိပဿနာဝသေနပိ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ယံ ဝါ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယံ ဝါ ပန ပဟာနန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၈၅၀. ဝုတ္တမေဝ ‘‘သဗ္ဗံ သင်္ခါရဂတံ အနိစ္စတော အနုပဿတီ’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၇၄၂).

သန္တတိသမူဟကိစ္စာရမ္မဏာနံ ဝသေန ဃနဂ္ဂဟဏံ ဃနသညာ၊ တဿာ ဃနသညာယ.

နိရောဓေ အဓိမုတ္တတာ၊ တာယာတိ တိယဒ္ဓဂတာနံ သင်္ခါရာနံ နိရောဓမေဝ ဒိသွာ တတ္ထ အဓိမုစ္စနဝသေန ပဝတ္တပညာ၊ တာယ. အာယူဟနဿာတိ အဘိသင်္ခရဏဿ.

တံ တံ ပရိစ္ဆေဒန္တိ အာဒါနနိက္ခေပါဒိကံ တံ တံ ပရိစ္ဆေဒံ. အညထာပဝတ္တိဒဿနန္တိ ဝုတ္တပရိစ္ဆေဒတော ပုဗ္ဗေ၊ ပစ္ဆာ စ အညာကာရပ္ပဝတ္တိယာ ဒဿနံ၊ အဝတ္ထာဝိသေသပ္ပဝတ္တိဒဿနံ ဝါ. ဓုဝသညာယာတိ ထိရဘာဝဂ္ဂဟဏဿ.

သာရာဒါနာဘိနိဝေသဿာတိ အသာရေသု သာရဂဟဏာဘိနိဝေသဿ.

သံသယမိစ္ဆာဉာဏာနံ ဝသေန သမ္မုယှနံ သမ္မောဟော၊ သော ဧဝ အဘိနိဝေသောတိ သမ္မောဟာဘိနိဝေသော. သင်္ခါရေသု လေဏတာဏဘာဝဂ္ဂဟဏံ အာလယာဘိနိဝေသော၊ အတ္ထတော ဘဝနိကန္တိ.

ယထာ စိတ္တံ သင်္ခါရေ မုဉ္စိတွာ ဝိဝဋ္ဋံ နိဗ္ဗာနံ ပက္ခန္ဒတိ၊ တထာ ပဝတ္တနတော သင်္ခါရုပေက္ခာ စ အနုလောမဉ္စ ‘‘ဝိဝဋ္ဋာနုပဿနာ’’တိ ဝုတ္တံ. နိဝိဋ္ဌဘာဝေန ဩဂါဠှဘာဝေန ပဝတ္တသံယောဇနာဒိကိလေသာ ဧဝ ကိလေသာဘိနိဝေသော. နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သမာဓိန္တိ ဝိပဿနာသမာဓိမာဟ.

၈၅၁. အသနိဝိစက္ကံ အသနိမဏ္ဍလံ. ဧဝံ ပဟာနန္တိ အနုပ္ပတ္တိဓမ္မတာပါဒနမာဟ. ကမ္မကိလေသာနံ၊ သဗ္ဗေသမ္ပိ ဝါ သင်္ခါရာနံ ခယံ နိရောဓံ ဂစ္ဆတီတိ ခယဂါမီ၊ အရိယမဂ္ဂေါ. လောကုတ္တရဂ္ဂဟဏေနေဝ သိဒ္ဓေပိ ခယဂါမိဂ္ဂဟဏံ ဝဏ္ဏဘဏနတ္ထံ. သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနမေဝါတိ အဝဓာရဏံ နိပ္ပရိယာယတံ ဥပါဒါယ. တဒတ္ထာနေဝါတိ သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနတ္ထာနေဝ. တေန ဝိက္ခမ္ဘနတဒင်္ဂပ္ပဟာနာနံ မဂ္ဂသမ္ဘာရတမာဟ တေဟိ ဝိနာ အသိဇ္ဈနတော. အထ ဝါ တဒတ္ထာနေဝါတိ မဂ္ဂတ္ထာနေဝ. တေန တဒတ္ထတာယ တေသံ တံကိစ္စတံ ဒဿေတိ. တေနာဟ ‘‘တသ္မာ’’တိအာဒိ. တမေဝတ္ထံ ဥပမာယ ဒဿေတုံ ‘‘ပဋိရာဇာနံ ဝဓိတွာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယမ္ပိ တတော ပုဗ္ဗေ ကတန္တိ ယံ တတောရဇ္ဇပ္ပတ္တိတော ပုဗ္ဗေ ကတံ ပစ္စန္တသာဓနဒုဂ္ဂဝိဒ္ဓံသနာဒိ. ယထာ ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ရညာ ကတန္တိယေဝ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝံ လောကိယဉာဏေန သာဓိတာနိပိ ဝိက္ခမ္ဘနတဒင်္ဂပ္ပဟာနာနိ သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနဝသေန ပဝတ္တဿ မဂ္ဂဿ ကိစ္စဘာဝေန ဝုစ္စန္တိ၊ တဒတ္ထတာယ၊ တေသံ တံသန္တတိပတိတတာယ စ မဂ္ဂဿာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၈၅၂. လောကိယဿ၊ လောကိယာ ဝါ သစ္ဆိကိရိယာ လောကိယသစ္ဆိကိရိယာ. ဧဝံ လောကုတ္တရသစ္ဆိကိရိယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. လာဘီမှီတိ လာဘီ အမှိ. တထာ ဝသီမှီတိ ဧတ္ထာပိ. ပစ္စက္ခတော ဉာဏဖဿေနာတိ ပစ္စက္ခတော အာရမ္မဏကရဏသင်္ခါတေန ဉာဏဖဿနေန. ‘‘ပစ္စက္ခတော’’တိ စ ဣမိနာ အနုမာနတော အာရမ္မဏကရဏံ နိဝတ္တေတိ၊ ‘‘ဤဒိသမိဒ’’န္တိ ပစ္စဝေက္ခဏဝသေန ပစ္စက္ခတော ဇာနနံ ဟေတ္ထ ‘‘ဉာဏဖဿော’’တိ အဓိပ္ပေတော. ဖဿိတာတိ ဉာဏေန ဖုဋ္ဌာ.

ဈာနမဂ္ဂဖလာနိ ဝိယ အတ္တနော သန္တာနေ အနုပ္ပါဒေတွာပိ တပ္ပဋိစ္ဆာဒကသမ္မောဟဝိဒ္ဓံသနဝသေန တထာဝိဒ္ဓံသနပဝတ္တဉာဏံ အပရပ္ပစ္စယဉာဏံ.

ပဿန္တော ပစ္စက္ခတော ဇာနန္တော. အမတောဂဓန္တိ အမတပရိယာပန္နံ၊ အမတသင်္ခါတန္တိ အတ္ထော.

သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ ပဌမံ နိဗ္ဗာနဒဿနတော ဒဿနံ၊ တေန ဒဿနေန သစ္ဆိကိရိယာ ဒဿနသစ္ဆိကိရိယာ. ကိဉ္စာပိ ဂေါတြဘုဉာဏံ တတော ပဌမတရံ နိဗ္ဗာနံ ပဿတိ၊ အာလမ္ဗနကရဏတော ဒိသွာ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စာကရဏတော ပန န ဒဿနန္တိ ဝုစ္စတိ. သာ ဒုဝိဓာပီတိ သာ ဒဿနဘာဝနာဝသေန ဒုဝိဓာပိ သစ္ဆိကိရိယာ. ဒဿနဘာဝနာဝသေနာတိ ဒဿနမဂ္ဂဘာဝနာမဂ္ဂဝသေန. တေန အမဂ္ဂဝသေန ပဝတ္တနိဗ္ဗာနဿ ပစ္စဝေက္ခဏသစ္ဆိကိရိယံ နိဝတ္တေတိ. နိဗ္ဗာနဿာတိ ပန ဣမိနာ မဂ္ဂဖလေသု ပစ္စဝေက္ခဏသစ္ဆိကိရိယံ. ဣမဿ ဉာဏဿာတိ ဣမဿ ယထာဓိဂတဿ လောကုတ္တရဉာဏဿ.

၈၅၃. အဘိမတာတိ အဓိပ္ပေတာ. ဘာဝနာ နာမ ဥပ္ပါဒနာ၊ သန္တာနပရိဘာဝနာ စာတိ တဒုဘယံ ဒဿေန္တော ‘‘လောကိယာန’’န္တိအာဒိမာဟ. ယဒဂ္ဂေန ဟိ လောကိယာ ကုသလာဒယော ဥပ္ပါဒိတာ၊ ဝဍ္ဎိတာ စ၊ တဒဂ္ဂေနဿ သီလဘာဝနာ၊ ကာယဘာဝနာ၊ စိတ္တဘာဝနာ၊ ပညာဘာဝနာ စ လောကိယာ နိပ္ဖါဒိတာ ဟောတိ၊ တာယ စ သန္တာနောပိ ပရိဘာဝိတောတိ. တာသု လောကိယလောကုတ္တရဘာဝနာသု ဣဓ ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိကထာယံ လောကုတ္တရဘာဝနာ အဓိပ္ပေတာ၊ န ဣတရာ တဿာ သမ္ဘာရဘာဝတော. စတုဗ္ဗိဓမ္ပေတံ ဉာဏန္တိ ဧတံ စတုဗ္ဗိဓမ္ပိ အရိယမဂ္ဂဉာဏံ လောကုတ္တရာနိ သမ္မာဝါစာဒိဘေဒါနိ သီလာဒီနိ ဥပ္ပါဒေတိ. ကထံ? သဟဇာတာဒိပစ္စယတာယ. သီလာဒီနီတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန သမာဓိဿ ဂဟဏံ၊ န ပညာယ. န ဟိ တဒေဝ တံ ဥပ္ပါဒေတိ၊ မဂ္ဂစိတ္တုပ္ပါဒေါ ပန ဥပ္ပါဒေတိ. တဒန္တောဂဓဘာဝါ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ. သော ဟိ ပဉ္စက္ခန္ဓသင်္ဂဟိတောတိ ဝဒန္တိ. သီလာဒီနီတိ ဝါ ဖလသီလာဒီနမ္ပိ ဂဟဏန္တိ ပညာယပိ ဂဟဏံ ယုဇ္ဇတိယေဝ. သဟဇာတပစ္စယာဒိတာယာတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန အနန္တရပစ္စယာဒိတာယပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တေဟိ စ သန္တာနံ ဝါသေတီတိ တေဟိ သမုစ္ဆိန္ဒနပဋိပဿမ္ဘနဝသေန ပဝတ္တေဟိ လောကုတ္တရေဟိ သီလာဒီဟိ အရိယပုဂ္ဂလော အတ္တနော သန္တာနံ ပရိဘာဝေတိ. ယံ နိဿာယ ပရာဝုတ္တီတိ ဝဒန္တိ. ယထာ ပရိညတ္တယမ္ပိ ပဟာနတ္တယမ္ပိ မဂ္ဂဉာဏဿ ကိစ္စန္တိ ဝုတ္တံ ပရိယာယေန၊ န ဧဝမိဓ. ဣဓ ပန လောကုတ္တရဘာဝနာဝ အဿ မဂ္ဂဉာဏဿ ကိစ္စံ. န ဟေတ္ထ ဘာဝနာယ ပရိယာယော လဗ္ဘတီတိ အဝဓာရဏံ. တေန လောကိယဘာဝနံ နိဝတ္တေတိ.

ဧဝံ သရူပေနေဝ အာဂတာယာတိ ‘‘စိတ္တံ ဘာဝယ’’န္တိ သမာဓိ ဝိယ စိတ္တသီသေန အနာဂန္တွာ ‘‘ပညံ ဘာဝယ’’န္တိ ဧဝံ သရူပေနေဝ အာဂတာယ ပညာယ. ယံ ဝုတ္တံ ဥဒ္ဒေသဝသေန. ဧတ္တာဝတာ တံ ဝိတ္ထာရိတံ ဟောတိ. အယဉ္စ ပဉှော ဝိဿဇ္ဇိတော ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဣတိ ဗာဝီသတိမပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ.