ဥပါဒါနပစ္စယာဘဝပဒဝိတ္ထာရကထာဝဏ္ဏနာ
၆၄၆. အတ္ထတောတိ ဝစနတ္ထတော. ဓမ္မတောတိ သဘာဝဓမ္မတော. သာတ္ထတောတိ သာတ္ထကတော၊ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တဿပိ ပုန ဝစနဿ သပ္ပယောဇနတော. ဘေဒသင်္ဂဟာတိ ဘေဒတော သင်္ဂဟတော၊ ဝိဘာဂတော စေဝ ဝိဘတ္တဿ သင်္ခိပနတော စာတိ အတ္ထော. ယံ ယဿ ပစ္စယောတိ ယံ ယံ ဥပါဒါနံ ယဿ ယဿ ဘဝဿ ပစ္စယော ဟောတိ၊ တတော စာတိ အတ္ထော.
ဘဝတီတိ ဘဝေါတိ ဖလဝေါဟာရေန ကမ္မဘဝေါ ဝုတ္တော. ဥပပတ္တိဘဝနိဗ္ဗစနမေဝ ဟိ ဒွယဿပိ သာဓာရဏံ ကတွာ ဝုတ္တံ၊ ဘဝတိ ဧတသ္မာ ဥပပတ္တိဘဝေါတိ ဝါ. ဒုတိယော ပန ကမ္မဘဝေါ သတ္တဿ ပုနဗ္ဘဝဘာဝေန သဝိသေသံ ဘဝတီတိ ဘဝေါ. တတော ဧဝ န သဗ္ဗဿ ဘဝန္တရဿ၊ တံဟေတုနော ဝါ ဘဝဘာဝပ္ပသင်္ဂေါ. ဒုဝိဓေနာတိ ဒွီဟိ အာကာရေဟိ ပဝတ္တိတောတိ အတ္ထော. ဒုဝိဓေနာတိ ဝါ ပစ္စတ္တတ္ထေ ကရဏဝစနံ၊ ဒုဝိဓောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အတ္ထီတိ သံဝိဇ္ဇတိ.
၆၄၇. အတ္တနော ပစ္စယေဟိ ကရီယတီတိ ကမ္မံ၊ အတ္တနော ဖလံ ကရောတီတိ ကမ္မန္တိ ကေစိ၊ ‘‘ကမ္မ’’န္တိ ဧဝံ ဝတ္တဗ္ဗာ ကမ္မသင်္ခါတာ. ပရိတ္တဘူမကောတိ ကာမဘူမကော. မဟာဘူမကောတိ မဟဂ္ဂတဘူမကော. သဗ္ဗန္တိ အနဝသေသံ. ဘဝံ ဂစ္ဆတိ၊ ဂမေတိ စာတိ ဘဝဂါမိ. ဂစ္ဆတီတိ စ နိပ္ဖါဒနသမတ္ထတာဝသေန၊ အတ္တနော ပဝတ္တိကာလေ ဘဝါဘိမုခံ ဟုတွာ ပဝတ္တတီတိ အတ္ထော၊ နိဗ္ဗတ္တနမေဝ ဝါ ဂမနံ အဓိပ္ပေတံ. ‘‘ဘဝဂါမီ’’တိ စ ဧတေန ကမ္မက္ခယကရံ ကမ္မံ နိဝတ္တေတိ. အယဉှိ ဝဋ္ဋကထာ၊ တဉ္စ ဝိဝဋ္ဋနိဿိတန္တိ. အပုညာဘိသင်္ခါရောတိ ဒွါဒသ စေတနာတိ ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတစေတနာယပိ ဂဟဏံ ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ’’တိ ဧတ္ထ ဝိယ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘ဘဝပစ္စယာ ဇာတီ’’တိ ဧတ္ထ ပန ‘‘သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏ’’န္တိ (မ. နိ. ၃.၁၂၆၊ မဟာဝ. ၁၊ သံ. နိ. ၂.၁၊ ဥဒါ. ၁၊ နေတ္တိ. ၂၄) ဧတ္ထ ဝိယ သာပိ အပနေတဗ္ဗာ. မန္ဒဗဟုဝိပါကတာတိ အပ္ပမဟာဝိပါကတာ.
‘‘သဗ္ဗမ္ပိ ဘဝဂါမိကမ္မန္တိ ဣမိနာ စေတနာသမ္ပယုတ္တာ အဘိဇ္ဈာဒယော ဝုတ္တာ’’တိ ဧတေန အာစယဂါမိတာယ တေသံ ကမ္မသင်္ခါတတာ ဝုတ္တာတိ ကမ္မဘဝပရိယာပန္နတံ ပရိယာယေန ဝဒတိ၊ နိပ္ပရိယာယေန ပန စေတနာဝ ကမ္မဘဝေါ. ဝုတ္တဉှိ ‘‘ကမ္မဘဝေါ တီဟိ ခန္ဓေဟိ ဧကေနာယတနေန ဧကာယ ဓာတုယာ သမ္ပယုတ္တော၊ ဧကေန ခန္ဓေန ဧကေနာယတနေန ဧကာယ ဓာတုယာ ကေဟိစိ သမ္ပယုတ္တော’’တိ (ဓာတု. ၂၄၄). ဥပပတ္တိဘဝေါ တီဟိပိ တိကေဟိ ဝုတ္တော ဥပါဒိန္နက္ခန္ဓောဝ. ယထာဟ ‘‘ဥပပတ္တိဘဝေါ။ ကာမဘဝေါ။ သညာဘဝေါ။ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေါ ပဉ္စဟိ ခန္ဓေဟိ ဧကာဒသဟာယတနေဟိ သတ္တရသဟိ ဓာတူဟိ သင်္ဂဟိတော’’တိအာဒိ (ဓာတု. ၆၇). ယဒိ ဟိ အနုပါဒိန္နကာနမ္ပိ ဂဟဏံ သိယာ၊ ‘‘ဒွါဒသဟိ အာယတနေဟိ အဋ္ဌာရသဟိ ဓာတူဟီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာတိ. ကာမတဏှာယ ကာမေတဗ္ဗတော ကာမနိဿယတာယ ဘောဂါ ဝိယ၊ ကာမသဟစရိတတာယ ‘‘ကုန္တာ ပစရန္တီ’’တိ ဝိယ၊ ကာမာရမ္မဏတာယ ‘‘သုခံ ရူပ’’န္တိ ဝိယ၊ ကာမပစ္စယဋ္ဌာနတာယ ‘‘သုခေါ သဂ္ဂေါ’’တိ ဝိယ ကာမာတိ အဝီစိပရနိမ္မိတဝသဝတ္တိပရိစ္ဆိန္နာ ဥပါဒိန္နက္ခန္ဓာ ဝုစ္စန္တိ. ရူပါဝိရာဂတော ယံ နိဿိတာ၊ တဒုပစာရေန ‘‘မဉ္စာ ဃောသန္တီ’’တိ ဝိယ၊ ‘‘ဖန္ဒနဒေဝတာ’’တိ ဝိယ စ ‘‘ရူပ’’န္တိ ဝုစ္စန္တိ ဗြဟ္မကာယိကာကနိဋ္ဌပရိစ္ဆိန္နာ ဥပါဒိန္နက္ခန္ဓာ.
ရူပမေဝ ဘဝေါ ရူပဘဝေါ၊ တထာ အရူပန္တိ အာကာသာနဉ္စာယတနဘဝဂ္ဂပရိစ္ဆိန္နာ စတ္တာရော ဥပါဒိန္နက္ခန္ဓာ ဝုစ္စန္တိ. အရူပမေဝ ဘဝေါ အရူပဘဝေါ. ကာမော ဧဝ ဘဝေါတိ ကာမဘဝေါ၊ သော ပန ယသ္မာ ယထာဝုတ္တေနတ္ထေန ‘‘ကာမော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော ဟောတိ၊ တသ္မာ ‘‘ကာမသင်္ခါတော ဘဝေါ’’တိ ဝုတ္တံ. ကာမာဝစရသညိတော ဝါ ဘဝေါ ‘‘ကာမသင်္ခါတော ဘဝေါ’’တိ ဝုတ္တော. တထာ ရူပါရူပဘဝေါတိ အာဟ ‘‘ဧသ နယော ရူပါရူပဘဝေသူ’’တိ. သညာဝတံ ဘဝေါတိ ဧတ္ထ ဝန္တု-သဒ္ဒဿ လောပေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တဿ ဝါ အတ္ထေ အကာရံ ကတွာ ‘‘သညဘဝေါ’’တိပိ ပါဌော. တေနာဟ ‘‘သညာဝါ’’တိအာဒိ. ဝေါကိဏ္ဏောတိ ဧတေန ဝေါကာရသဒ္ဒဿ ကမ္မသာဓနတမာဟ. ဝေါကိရီယတိ ပသာရီယတိ ဝိတ္ထာရီယတီတိ ဝေါကာရော၊ ဝေါကိရဏံ ဝါ ဝေါကာရော၊ သော ဧကဿေဝ ခန္ဓဿ ဝသေန ပဝတ္တတ္တာ ‘‘ဧကော ဝေါကာရော’’တိ ဝုတ္တော၊ ပသဋုပ္ပတ္တီတိ အတ္ထော.
၆၄၈. ကိဉ္စာပိ ဘဝနိဒ္ဒေသေ ‘‘သဗ္ဗမ္ပိ ဘဝဂါမိကမ္မံ ကမ္မဘဝေါ’’တိ (ဝိဘ. ၂၃၄) ဣမိနာ စေတနာသမ္ပယုတ္တဓမ္မာပိ ဝုတ္တာ. ပုညာဘိသင်္ခါရာဒယောဝါတိ ပန အဝဓာရဏံ ပစ္စယဓမ္မဝိသေသေပိ အတ္ထပ္ပဘေဒေန သင်္ခါရဘဝဂ္ဂဟဏေသု အတ္ထေဝ ဝိသေသောတိ ဒဿနတ္ထံ ကတံ. တေနာဟ ‘‘ဧဝံ သန္တေပီ’’တိအာဒိ. သင်္ခါရဘဝါနံ ဓမ္မဘေဒတော န သင်္ခါရာ ဧဝ ပုန ဝုတ္တာတိ ‘‘သာတ္ထကမေဝိဒံ ပုနဝစန’’န္တိ ဧတံ အယုတ္တန္တိ စေ? န၊ ဘဝေကဒေသဘာဝေန သင်္ခါရာနံ ဘဝေါတိ ပုန ဝုတ္တတ္တာ. ပရေန ဝါ ဓမ္မဝိသေသံ အဂ္ဂဟေတွာ ပုနဝစနံ စောဒိတန္တိ စောဒကာဘိလာသဝသေန ‘‘သာတ္ထကမေဝိဒံ ပုနဝစန’’န္တိ ဝုတ္တံ.
၆၄၉. ကာမဘဝါဒိနိဗ္ဗတ္တကဿ ကမ္မဿ ကာမဘဝါဒိဘာဝေါ ဖလဝေါဟာရေန အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တော. သဟဇာတဝိညာဏဿပိ ပစ္စယဘူတံ အဝိဇ္ဇာဟေတုကံ သင်္ခါရဂ္ဂဟဏေန ယံ ကိဉ္စိ ကမ္မံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တံ၊ ဣဓ ပန ‘‘သဗ္ဗမ္ပိ ဘဝဂါမိကမ္မ’’န္တိ (ဝိဘ. ၂၃၄) ဝစနတော ဘဝဿ နိဗ္ဗတ္တကံ ဥပါဒါနဟေတုကံ ဝိပစ္စနာယ ကတောကာသမေဝ ဘဝေါတိ အဓိပ္ပေတော. ယံ ကာမုပါဒါနပစ္စယာ ရူပဘဝနိဗ္ဗတ္တကံ၊ အရူပဘဝနိဗ္ဗတ္တကဉ္စ ကမ္မံ ကရီယတိ၊ သော ကမ္မဘဝေါ၊ တဒဘိနိဗ္ဗတ္တာ ခန္ဓာ ဥပပတ္တိဘဝေါတိ ဣမမတ္ထံ ‘‘ဧသ နယော ရူပါရူပဘဝေသူ’’တိ အတိဒိသတိ. ဒွေ ကာမဘဝါတိ ကာမကမ္မဘဝေါ၊ ကာမူပပတ္တိဘဝေါတိ ဒွေ ကာမဘဝါ. ဧဝံ ‘‘ဒွေ ရူပဘဝါ၊ ဒွေ အရူပဘဝါ’’တိ ဧတ္ထာပိ. အန္တောဂဓေ ဟိ ဝိသုံ အဂ္ဂဟေတွာ အဗ္ဘန္တရဂတေ ဧဝ ကတွာ ကာမဘဝါဒိကေ ကမ္မူပပတ္တိဘဝဝသေန ဒုဂုဏေ ကတွာ အာဟ ‘‘ဆ ဘဝါ’’တိ.
အဝိသေသေနာတိ ဥပါဒါနဝသေန ဘေဒံ အကတွာ. ဥပါဒါနဘေဒါကရဏေနေဝ စ ဒွါဒသပ္ပဘေဒဿ သင်္ဂဟဝသေန သင်္ဂဟတော ‘‘ဆ ဘဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. အနုပဂမ္မာတိ အနိဿာယ၊ အနာမသိတွာတိ အတ္ထော.
၆၅၀. ဂေါသီလေန၊ ကုက္ကုရသီလေန စ သမတ္တေန သမာဒိန္နေန ဂုန္နံ၊ ကုက္ကုရာနဉ္စ သဟဗျတာ ဝုတ္တာတိ ‘‘သီလဗ္ဗတုပါဒါနဝတော ဈာနဘာဝနာ န ဣဇ္ဈတီ’’တိ မညမာနာ တေန ရူပါရူပဘဝါ န ဟောန္တီတိ ကေစိ ဝဒန္တိ. ဝက္ခမာနေန ပန ပကာရေန ပစ္စယဘာဝတော ‘‘တံ န ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ အာဟ. အသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ စ သုဒ္ဓိမဂ္ဂပရာမသနံ သီလဗ္ဗတုပါဒါနန္တိ သုဒ္ဓိမဂ္ဂပရာမသနေန ရူပါရူပါဝစရဇ္ဈာနာနံ နိဗ္ဗတ္တနံ န န ယုဇ္ဇတီတိ.
အနုဿဝဝသေနာတိ ‘‘သေတဝဓယဇ္ဇံ အာလဘတေ ဘူတိကာမော’’တိ အာဒိန္နအနုဿဝဝသေန၊ ယထာ ဣမေ မနုဿလောကေ ကာမာ သမိဒ္ဓါ၊ ဧဝံ ဒေဝလောကေ ဣတော သမိဒ္ဓတရာတိ ဒိဋ္ဌာနုသာရေန ဝါ. ပုရာဏဘာရတသီတာဟရဏပသုဗန္ဓဝိဓိအာဒိသဝနံ အဿဒ္ဓမ္မဿဝနံ. အာဒိ-သဒ္ဒေန အသပ္ပုရိသူပနိဿယံ ပုဗ္ဗေ စ အကတပုညတံ၊ အတ္တမိစ္ဆာပဏိဓိဉ္စ သင်္ဂဏှာတိ. ကာယဒုစ္စရိတာဒီနိပီတိ အတ္တနော အဓိပ္ပေတာနံ ကာမာနံ အနုပါယဘူတာနိပိ ကာယဒုစ္စရိတာဒီနိ ကရောတိ၊ စိရသဂ္ဂါဒိအတ္ထံ ယုဒ္ဓါဒိဝသေနာတိ အဓိပ္ပါယော. သန္ဒိဋ္ဌိကေ ဝါ ပန ရဇ္ဇသေနာပတိဋ္ဌာနာဒိသင်္ဂဟေ ကာမေ. တဒန္တောဂဓာ ဧဝါတိ တသ္မိံ ဒုစ္စရိတနိဗ္ဗတ္တေ၊ သုစရိတနိဗ္ဗတ္တေ စ ကာမဘဝေ အန္တောဂဓာ ဧဝါတိ အတ္ထော. အန္တောဂဓာတိ စ သညာဘဝပဉ္စဝေါကာရဘဝါနံ ဧကဒေသေန အန္တောဂဓတ္တာ ဝုတ္တံ. န ဟိ တေ နိရဝသေသာ ကာမဘဝေ အန္တောဂဓာတိ.
သပ္ပဘေဒဿာတိ သုဂတိဒုဂ္ဂတိမနုဿာဒိပ္ပဘေဒဝတော.
ကာမာဝစရသမ္ပတ္တိဘဝေ ပဌမဒုတိယဥစ္ဆေဒဝါဒဝသေန၊ ရူပဘဝေ တတိယဥစ္ဆေဒဝါဒဝသေန၊ အရူပဘဝေ သေသဥစ္ဆေဒဝါဒဝသေန အယမတ္တာ သုဥစ္ဆိန္နော ဟောတီတိ တဒုပဂံ ကမ္မံ ကရောတီတိ အာဟ ‘‘အယံ အတ္တာ နာမာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ သုဥစ္ဆိန္နောတိ သကလဝဋ္ဋဒုက္ခသမုစ္ဆေဒေန သုဋ္ဌု ဥစ္ဆိန္နော၊ အပုနဗ္ဘဝုပ္ပတ္တိကော ဟောတီတိ အတ္ထော.
‘‘ကာမာဝစရသမ္ပတ္တိဘဝေ’’တိ ဣဒံ ပဌမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒဝသေန ဝုတ္တံ၊ သေသံ ဣတရဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒဝသေန. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ ပါဠိယံ (ဒီ. နိ. ၁.၉၃ အာဒယော) ရူပါဝစရဇ္ဈာနဝသေနေဝ ဥပရိ စတ္တာရော ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒါ အာဂတာ၊ ဒိဋ္ဌိဂတိကော ပန ယံ ကိဉ္စိ ဂဟေတွာ ယထာ တထာ အဘိနိဝိသတီတိ အရူပဘဝဂ္ဂဟဏံ၊ အရူပဇ္ဈာနာနမ္ပိ ဝါ စတုတ္ထဈာနသင်္ဂဟတော အရူပဘဝဂ္ဂဟဏံ၊ သန္တသုခတာယ ဝါ တံသမင်္ဂိနော သုခိတဘာဝသာမညတော. ဝိဂတပရိဠာဟောတိ ယထာဘိလာသိတဝိသယူပဟာရေန၊ ပဟာနေန စ ဝူပသန္တကာမရာဂပရိဠာဟော၊ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တောတိ အတ္ထော.
သုဒ္ဓိမဂ္ဂပရာမသနဝသေန ပဝတ္တိတံ ယံ ကိဉ္စိ လောကိယံ သီလံ၊ ဈာနဉ္စ သီလဗ္ဗတမိစ္စေဝ ဣဓာဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ ‘‘ဣဒံ သီလဗ္ဗတံ နာမာ’’တိအာဒိ. ကမေန အဝတွာ သီလဗ္ဗတုပါဒါနဿ အန္တေ ဘဝပစ္စယတာဝစနံ အတ္တဝါဒုပါဒါနံ ဝိယ အဘိဏှံ အသမုဒါစာရတော၊ အတ္တဝါဒုပါဒါနနိမိတ္တတ္တာ စ.
ကမ္မဘဝေတိ နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ. ဟေတုပစ္စယပ္ပဘေဒေဟီတိ ဧတ္ထ မဂ္ဂပစ္စယော စ ဝတ္တဗ္ဗော. ဒိဋ္ဌုပါဒါနာဒီနိ ဟိ သဟဇာတကမ္မဘဝဿ မဂ္ဂပစ္စယာ ဟောန္တီတိ၊ တသ္မာ တာနိ သဟဇာတာဒီသု ဟေတုပစ္စယံ အပနီယ မဂ္ဂပစ္စယံ ပက္ခိပိတွာ သတ္တဓာ ပစ္စယာ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. သဗ္ဗာနိ ပန အနန္တရသမနန္တရအနန္တရူပနိဿယနတ္ထိဝိဂတာသေဝနပစ္စယေဟိ ပစ္စယာ ဟောန္တိ. နာနန္တရဿ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယာ ဟောန္တိ. ကဒါစိ အာရမ္မဏပစ္စယာဒိနာပိ၊ တံ ပန ဥပနိဿယပစ္စယေနေဝ သင်္ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ဝိပ္ပယုတ္တဿ ပန ဥပနိဿယပစ္စယေနေဝါ’’တိ.