ပကိဏ္ဏကကထာဝဏ္ဏနာ

၄၁၃. ဣတီတိ ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရေနာတိ အတ္ထော. တေန ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၁.၂၄၄-၂၄၅၊ မ. နိ. ၁.၃၈၄၊ ၄၃၁-၄၃၃၊ ပါရာ. ၁၂-၁၄) ယထာဒဿိတပါဠိဂတိံ၊ တဿာ အတ္ထဝိဝရဏနယဉ္စ ပစ္စာမသတိ. သစ္စေသု ဝိယ အရိယသစ္စာနိ ခန္ဓေသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ အန္တောဂဓာ. တဒုဘယေ စ သဘာဝတော၊ သမုဒယတော၊ အတ္ထင်္ဂမတော၊ အဿာဒတော၊ အာဒီနဝတော၊ နိဿရဏတော စ ယထာဘူတံ သယမ္ဘုဉာဏေန အဝေဒိ အညာသိ ပဋိဝိဇ္ဈိ ပဝေဒေသိ ဝါတိ သာတိသယေန ပဉ္စက္ခန္ဓာဝဗောဓေန ဘဂဝါဝ ထောမေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ပဉ္စက္ခန္ဓဝိဒူ’’တိ. ဉတွာ ဝိညေယျာတိ သမ္ဗန္ဓော. တာသူတိ ပဉ္စသု အဘိညာသု. တဂ္ဂဟဏေနေဝ စ ပရိဘဏ္ဍဉာဏာနံ ဂဟိတတ္တာ ‘‘ပဉ္စာ’’တိ ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘ဧတာသု ဟီ’’တိအာဒိ.

တတ္ထ ပရိဘဏ္ဍဉာဏာနီတိ ပရိဝါရဉာဏာနိ. ယထာ ဟိ သိနေရုဿ ပရိဝါရဋ္ဌာနာနိ ယာနိ တံသိဒ္ဓိယာ သိဒ္ဓါနိ မေခလဋ္ဌာနာနိ ပရိဘဏ္ဍာနီတိ ဝုစ္စန္တိ၊ ဧဝံ ဣမာနိပိ ဒိဗ္ဗစက္ခုသိဒ္ဓိယာ သိဒ္ဓါနိ တဿ ပရိဘဏ္ဍာနီတိ ဝုတ္တာနိ. ဣဓာဂတာနီတိ ဧတ္ထ ဣဓာတိ ယထာဒဿိတာနိ သုတ္တပဒါနိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တတော အညေသု ပန သာမညဖလာဒီသု မနောမယဉာဏမ္ပိ ဝိသုံ အဘိညာဉာဏဘာဝေန အာဂတံ.

‘‘တေသူ’’တိ ဣဒံ ပစ္စာမသနံ ကိံ တိကာနံ၊ ဥဒါဟု အာရမ္မဏာနန္တိ? ကိဉ္စေတ္ထ ယဒိ တိကာနံ၊ တဒယုတ္တံ. န ဟိ တိကေသု အဘိညာဉာဏာနိ ပဝတ္တန္တိ. အထ အာရမ္မဏာနံ၊ တမ္ပိ အယုတ္တံ. န ဟိ အညံ ဥဒ္ဒိသိတွာ အညဿ ပစ္စာမသနံ ယုတ္တန္တိ. ယထာ ဣစ္ဆတိ၊ တထာ ဘဝတု တာဝ တိကာနံ၊ နနု ဝုတ္တံ ‘‘န ဟိ တိကေသု အဘိညာဉာဏာနိ ပဝတ္တန္တီ’’တိ? နာယံ ဝိရောဓော တိကဝေါဟာရေန အာရမ္မဏာနံယေဝ ဂယှမာနတ္တာ. အထ ဝါ ပန ဟောတု အာရမ္မဏာနံ၊ နနု ဝုတ္တံ ‘‘န ဟိ အညံ ဥဒ္ဒိသိတွာ အညဿ ပစ္စာမသနံ ယုတ္တ’’န္တိ? အယမ္ပိ န ဒေါသော ယထာဝုတ္တကာရဏေနေဝါတိ.

၄၁၄. အသတိပိ ဝတ္ထုဘေဒေ ဘူမိကာလသန္တာနဘေဒဝသေန ဘိန္နေသု သတ္တသု အာရမ္မဏေသု. တိကဝသေန ဟေသ ဘေဒေါ ဂဟိတော. ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏဿ မဂ္ဂါရမ္မဏတာယ အဘာဝတော ဣဓ မဂ္ဂါရမ္မဏတိကော န လဗ္ဘတိ. တန္တိ ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏံ. ကာယံ စိတ္တသန္နိဿိတံ ကတွာတိအာဒီသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ. ဥပယောဂလဒ္ဓန္တိ လဒ္ဓဥပယောဂဝစနံ. ဒုတိယာဝိဘတ္တိဝသေန ဝုတ္တံ ‘‘ကာယံ ပရိဏာမေတီ’’တိ. တေနာဟ ‘‘ရူပကာယာရမ္မဏတော’’တိ၊ ရူပကာယဿ ဝဏ္ဏာရမ္မဏတောတိ အတ္ထော.

တဒေဝ စိတ္တန္တိ ယဒေဝ ကာယဝသေန စိတ္တပရိဏာမနေ ဝုတ္တံ ပါဒကဇ္ဈာနစိတ္တံ၊ တဒေဝ. ရာမဂါမေ စေတိယံ ဌပေတွာ သေသေသု သတ္တသု စေတိယေသု ဓာတုယော ဣဒ္ဓိယာ အာဟရိတွာ ရာဇဂဟေ ဘူမိဃရမဏ္ဍပေ ကတံ မဟာဓာတုနိဓာနံ. ‘‘ဣမေ ဂန္ဓာ’’တိအာဒိနာ ပစ္စုပ္ပန္နေ ဂန္ဓာဒိကေ ဂဟေတွာပိ အသုဿနာဒိဝိသေသယုတ္တံ အနာဂတမေဝ နေသံ ရူပံ အဓိဋ္ဌာနစိတ္တဿ အာရမ္မဏံ ဟောတိ အနာဂတာဓိဋ္ဌာနတ္တာ. ဝတ္တနိယသေနာသနံ နာမ ဝိဉ္ဈာဋဝိယံ ဝိဟာရော. ဒဓိရသန္တိ ဒဓိမဏ္ဍော၊ တံ အဓိဋ္ဌဟန္တဿ အနာဂတံ ဒဓိဝဏ္ဏံ အာရမ္မဏံ ဟောတိ. ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏံ ဟောတိ ပစ္စုပ္ပန္နဿ ရူပကာယဿ အာရမ္မဏကရဏတော.

သကာယစိတ္တာနန္တိ အတ္တနော ကာယဿ၊ စိတ္တဿ စ.

၄၁၅. သဒ္ဒေါ စ ပရိတ္တော သဗ္ဗဿ ရူပဿ ကာမာဝစရဘာဝတော. ဝိဇ္ဇမာနမေဝါတိ ဝတ္တမာနံယေဝ.

၄၁၆. သောတာပန္နဿ စိတ္တန္တိ သောတာပန္နဿ အာဝေဏိကံ စိတ္တံ. သကဒါဂါမိဿာတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ယာဝ အရဟတော နေတဗ္ဗန္တိ ‘‘သကဒါဂါမီ အနာဂါမိနော စိတ္တံ န ဇာနာတိ၊ အနာဂါမီ အရဟတော’’တိ ဧဝံ နေတဗ္ဗံ. သဗ္ဗေသန္တိ သဗ္ဗေသံ အရိယာနံ ဇာနာတိ၊ ကော ပန ဝါဒေါ အနရိယာနံ. အညောပိ စ ဥပရိမော အနာဂါမိအာဒိ ဟေဋ္ဌိမဿ သကဒါဂါမိအာဒိကဿ စိတ္တံ ဇာနာတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

အတီတဿ၊ အနာဂတဿ စ ပရဿ စိတ္တဿ ဇာနနံ သမ္ဘဝတိ၊ ပစ္စုပ္ပန္နဿ ပန န သမ္ဘဝတီတိ အဓိပ္ပါယေန ပုစ္ဆတိ ‘‘ကထံ ပစ္စုပ္ပန္နံ အာရမ္မဏံ ဟောတီ’’တိ. ဣတရော ယတ္ထ သမ္ဘဝတိ၊ တံဒဿနတ္ထံ ပစ္စုပ္ပန္နံ တာဝ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေန္တော ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နံ နာမ တိဝိဓ’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဥပ္ပါဒဋ္ဌိတိဘင်္ဂပ္ပတ္တန္တိ ဥပ္ပါဒံ၊ ဌိတိံ၊ ဘင်္ဂဉ္စ ပတ္တံ၊ ခဏတ္တယပရိယာပန္နန္တိ အတ္ထော. ဧတ္ထန္တရေ ဧကဒွေသန္တတိဝါရာ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဧတ္ထန္တရေ ပဝတ္တာ ရူပသန္တတိဝါရာ ဧကဒွေသန္တတိဝါရာ နာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ အတ္ထော. အာလောကဋ္ဌာနတော ဩဝရကံ ပဝိဋ္ဌဿ ပဂေဝ တတ္ထ နိသိန္နဿ ဝိယ ယာဝ ရူပဂတံ ပါကဋံ ဟောတိ. တတ္ထ ဥပဍ္ဎဝေလာ အဝိဘူတဝါရာ၊ ဥပဍ္ဎဝေလာ ဝိဘူတဝါရာ၊ တဒုဘယံ ဂဟေတွာ ‘‘ဒွေ သန္တတိဝါရာ’’တိ ဝုတ္တံ. တယိဒံ န သဗ္ဗသာဓာရဏံ၊ ဧကစ္စဿ သီဃမ္ပိ ပါကဋံ ဟောတီတိ ‘‘ဧကဒွေသန္တတိဝါရာ’’တိ ဧကဂ္ဂဟဏမ္ပိ ကတံ၊ အတိပရိတ္တသဘာဝဥတုအာဒိသမုဋ္ဌာနာ ဝါ ဧကဒွေသန္တတိဝါရာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

တီရေ အက္ကန္တဥဒကလေခါ နာမ ကာလုဿိယံ ဂတာ တီရသမီပေ ဥဒကရာဇိ. ယာဝ န ဝိပ္ပသီဒတီတိ ကာလုဿိယဝိဂမေန ယာဝ ဝိပ္ပသန္နာ န ဟောတိ. ကေစိ ပန ‘‘အတိန္တေ တီရေ အလ္လပါဒေန အက္ကန္တေ ယာဝ ပါဒေ ဥဒကလေခါ န ဝိပ္ပသီဒတိ၊ န သံသီဒတိ၊ န ဝူပသမ္မတီ’’တိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထံ ဝဒန္တိ. တေ ပနေတေ ကိရိယာဘေဒေန ဝုတ္တာ ကာလဝိသေသာ၊ န အညမညံ သမသမာ၊ ဦနာဓိကဘာဂဝန္တောဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဒွေ တယော ဇဝနဝါရာ ကာမာဝစရဇဝနဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ န ဣတရဇဝနဝသေန. န ဟိ တေ ပရိမိတကာလာ၊ အနန္တရာ ပဝတ္တဘဝင်္ဂါဒယောပိ တဒန္တောဂဓာဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. တဒုဘယန္တိ ရူပါရူပသန္တတိဒွယံ.

ဧကဘဝပရိစ္ဆိန္နန္တိ ပဋိသန္ဓိစုတိပရိစ္ဆိန္နံ. ဧကဘဝပရိယာပန္နံ ဓမ္မဇာတံ ဧတရဟီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန္နံ နာမ. မနောတိ သသမ္ပယုတ္တံ ဝိညာဏမာဟ. ဓမ္မာတိ အာရမ္မဏဓမ္မာ. မနောတိ ဝါ မနာယတနံ. ဓမ္မာတိ ဝေဒနာဒယော အရူပက္ခန္ဓာ. ဥဘယမေတံ ပစ္စုပ္ပန္နန္တိ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန္နံ ဟောန္တံ ဧတံ ဥဘယံ ဟောတီတိ အတ္ထော. ဝိညာဏန္တိ နိကန္တိဝိညာဏံ. တဉှိ တသ္မိံ ပစ္စုပ္ပန္နေ ဆန္ဒရာဂဝသေန ပဋိဗဒ္ဓံ ဟောတိ. အဘိနန္ဒတီတိ တဏှာဒိဋ္ဌာဘိနန္ဒနာဟိ အဘိနန္ဒတိ. တထာဘူတော စ ဝတ္ထုပရိညာယ အဘာဝတော တေသု ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု သံဟီရတိ တဏှာဒိဋ္ဌီဟိ အာကဍ္ဎီယတိ. ဧတ္ထ စ ဒွါဒသာယတနာနံ ‘‘ဧတံ ပစ္စုပ္ပန္န’’န္တိ (မ. နိ. ၃.၂၈၄) အာဂတတ္တာ တတ္ထ ပဝတ္တော ဆန္ဒရာဂေါ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏော၊ န ခဏပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏောတိ ဝိညာယတီတိ ဒဿေန္တော ‘‘ယံ သန္ဓာယ ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တေ။ပေ။ သံဟီရတီတိ ဝုတ္တ’’န္တိ အာဟ. ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ ယော ဓမ္မံ၊ တတ္ထ တတ္ထ ဝိပဿတီ’’တိ (မ. နိ. ၃.၂၇၂၊ ၂၈၅) ဧတ္ထာပိ ဝိပဿနာစိတ္တံ ခဏပစ္စုပ္ပန္နံ၊ ဝိပဿိတဗ္ဗဓမ္မာ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန္နာတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. အညထာ ဝိပဿနာဝ န သမ္ဘဝေယျ. ‘‘ခဏပစ္စုပ္ပန္နံ ပါဠိယံ အာဂတ’’န္တိ န ဝုတ္တံ တဿ ဝသေန အာရမ္မဏကရဏဿ အဋ္ဌကထာယံ အနာဂတတ္တာ.

ကေစီတိ အဘယဂိရိဝါသိနော. ဧကက္ခဏေ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဣဒ္ဓိစိတ္တဿ ဥပ္ပတ္တိသမကာလမေဝ ပရစိတ္တဿပိ ဥပ္ပတ္တိသမ္ဘဝတောတိ ယုတ္တိဒဿနံ. ယထာ အာကာသေတိအာဒိ သဒိသူဒါဟရဏံ. တံ ပန တေသံ ဝစနံ အယုတ္တံ. ကသ္မာ? မဂ္ဂဖလဝီထိတော အညတ္ထ အနိဋ္ဌေ ဌာနေ အာဝဇ္ဇနဇဝနာနံ နာနာရမ္မဏဘာဝပ္ပတ္တိဒေါသတောတိ ယုတ္တိဝစနံ.

ယဒိ ဧဝံ ကထံ စေတောပရိယဉာဏံ ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘သန္တတိပစ္စုပ္ပန္နံ ပနာ’’တိအာဒိ. အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန္နံ ပန ဇဝနဝါရေန ဒီပေတဗ္ဗံ၊ န သကလေန ပစ္စုပ္ပန္နဒ္ဓုနာတိ အဓိပ္ပါယော.

တတြာယံ ဒီပနာတိအာဒိ ဇဝနဝါရဿ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန္နဘာဝဒီပနမုခေန ဣဒ္ဓိစိတ္တဿ ပဝတ္တိအာကာရဒီပနံ. ဣတရာနီတိ အာဝဇ္ဇနပရိကမ္မစိတ္တာနိ. ဧတ္ထ စ ‘‘ကေစီ’’တိ ယဒိပိ အဘယဂိရိဝါသိနော အဓိပ္ပေတာ၊ တေ ပန စိတ္တဿ ဌိတိက္ခဏံ န ဣစ္ဆန္တီတိ ‘‘ဌိတိက္ခဏေ ဝါ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ. တထာ ယေ ‘‘ဣဒ္ဓိမဿ စ ပရဿ စ ဧကက္ခဏေ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တေသံ ‘‘ဌိတိက္ခဏေ ဝါ ဘင်္ဂက္ခဏေ ဝါ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ ဝစနံ န သမေတိ. န ဟိ တသ္မိံ ခဏဒွယေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ပရစိတ္တေန သဟ ဧကက္ခဏေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ နာမာတိ. ဌိတိဘင်္ဂက္ခဏေသု စ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ဧကဒေသံ ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏံ၊ ဧကဒေသံ အတီတာရမ္မဏံ အာပဇ္ဇတိ. ယဉ္စ ဝုတ္တံ ‘‘ပရဿ စိတ္တံ ဇာနိဿာမီတိ ရာသိဝသေန မဟာဇနဿ စိတ္တေ အာဝဇ္ဇိတေ’’တိ၊ ဧတ္ထ စ မဟာဇနော အတ္ထတော ပရေ အနေကပုဂ္ဂလာတိ ‘‘ပရေသံ စိတ္တံ ဇာနိဿာမီ’’တိ အာဝဇ္ဇနပ္ပဝတ္တိ ဝတ္တဗ္ဗာ သိယာ. အထာပိ ပရဿာတိ မဟာဇနဿာတိ အတ္ထော သမ္ဘဝေယျ၊ တထာပိ တဿ ဧကပုဂ္ဂလဿေဝ ဝါ စိတ္တရာသိံ အာဝဇ္ဇိတွာ ဧကဿ ပဋိဝိဇ္ဈနံ အယုတ္တံ. န ဟိ ရာသိအာဝဇ္ဇနံ ဧကဒေသာဝဇ္ဇနံ ဟောတီတိ၊ တသ္မာ တေဟိ ‘‘မဟာဇနဿ စိတ္တေ အာဝဇ္ဇိတေ’’တိအာဒိ န ဝတ္တဗ္ဗံ.

ယံ ပန တေ ဝဒန္တိ ‘‘ယသ္မာ ဣဒ္ဓိမဿ စ ပရဿ စ ဧကက္ခဏေ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. တတ္ထာယံ အဓိပ္ပါယော ယုတ္တော သိယာ၊ စေတောပရိယဉာဏလာဘီ ပရဿ စိတ္တံ ဉာတုကာမော ပါဒကဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာယ အတီတာဒိဝိဘာဂံ အကတွာ စိတ္တသာမညေန ‘‘ဣမဿ စိတ္တံ ဇာနာမိ၊ ဣမဿ စိတ္တံ ဇာနာမီ’’တိ ပရိကမ္မံ ကတွာ ပုန ပါဒကဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာယ သာမညေနေဝ စိတ္တံ အာဝဇ္ဇိတွာ တိဏ္ဏံ၊ စတုန္နံ ဝါ ပရိကမ္မာနံ အနန္တရာ စေတောပရိယဉာဏေန ပရစိတ္တံ ပဋိဝိဇ္ဈတိ ဝိဘာဝေတိ ရူပံ ဝိယ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ. တတော ပရံ ပန ကာမာဝစရစိတ္တေဟိ သရာဂါဒိဝဝတ္ထာနံ ဟောတိ နီလာဒိဝဝတ္ထာနံ ဝိယ. တတ္ထ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ ဒိဋ္ဌဟဒယဝတ္ထုရူပဿ သတ္တဿ အဘိမုခီဘူတဿ စိတ္တသာမညေန စိတ္တံ အာဝဇ္ဇယမာနံ အာဝဇ္ဇနံ အဘိမုခီဘူတံ ဝိဇ္ဇမာနံ စိတ္တံ အာရမ္မဏံ ကတွာ စိတ္တံ အာဝဇ္ဇေတိ. ပရိကမ္မာနိ စ တံ တံ ဝိဇ္ဇမာနံ စိတ္တံ စိတ္တသာမညေနေဝ အာရမ္မဏံ ကတွာ စိတ္တဇာနနပရိကမ္မာနိ ဟုတွာ ပဝတ္တန္တိ. စေတောပရိယဉာဏံ ပန ဝိဇ္ဇမာနံ စိတ္တံ ပဋိဝိဇ္ဈန္တံ ဝိဘာဝေန္တံ တေန သဟ ဧကက္ခဏေ ဧဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ.

တတ္ထ ယသ္မာ သန္တာနဿ သန္တာနဂ္ဂဟဏတော ဧကတ္တဝသေန အာဝဇ္ဇနာဒီနိ ‘‘စိတ္တ’’န္တွေဝ ပဝတ္တာနိ. တဉ္စ စိတ္တမေဝ၊ ယံ စေတောပရိယဉာဏေန ဝိဘာဝိတံ. တသ္မာ သမာနာကာရပ္ပဝတ္တိတော န အနိဋ္ဌေ မဂ္ဂဖလဝီထိတော အညသ္မိံ ဌာနေ နာနာရမ္မဏတာ အာဝဇ္ဇနဇဝနာနံ ဟောတိ. ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏဉ္စ ပရိကမ္မံ ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏဿ စေတောပရိယဉာဏဿ အာသေဝနပစ္စယေန ပစ္စယောတိ သိဒ္ဓံ ဟောတိ. အတီတတ္တိကော စ ဧဝံ ဥပပန္နော ဟောတိ. အညထာ သန္တတိပစ္စုပ္ပန္နေ၊ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန္နေ စ ‘‘ပစ္စုပ္ပန္န’’န္တိ ဣဓ ဝုစ္စမာနေ အတီတာနာဂတာနဉ္စ ပစ္စုပ္ပန္နတာ အာပဇ္ဇေယျ. တထာ စ သတိ ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နော ဓမ္မော ပစ္စုပ္ပန္နဿ ဓမ္မဿ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ၊ န စ တံ ဝုတ္တံ. ‘‘အတီတော ဓမ္မော ပစ္စုပ္ပန္နဿ ဓမ္မဿ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော. ပုရိမာ ပုရိမာ အတီတာ ခန္ဓာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္စုပ္ပန္နာနံ ခန္ဓာနံ အနန္တရ ။ပေ။ အနုလောမံ ဂေါတြဘုဿာ’’တိအာဒိ ဝစနတော (ပဋ္ဌာ. ၂.၁၈.၅) န အဒ္ဓါသန္တတိပစ္စုပ္ပန္နေသွေဝ စ အနန္တရာတီတာ စတ္တာရော ခန္ဓာ အတီတာတိ ဝိညာယန္တိ. န စ အဘိဓမ္မမာတိကာယံ (ဓ. သ. တိကမာတိကာ ၁၈-၁၉) အာဂတဿ ပစ္စုပ္ပန္နပဒဿ အဒ္ဓါသန္တတိပစ္စုပ္ပန္နပဒတ္ထတာ ကတ္ထစိ ပါဠိယံ ဝုတ္တာ. တသ္မာ တေဟိ ဣဒ္ဓိမဿ စ ပရဿ စ ဧကက္ခဏေ စိတ္တုပ္ပတ္တိယာ စေတောပရိယဉာဏဿ ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏတာ ဝုတ္တာ. ယဒါ ပန ‘‘ယံ ဣမဿ စိတ္တံ ပဝတ္တံ၊ တံ ဇာနာမိ. ယံ ဘဝိဿတိ၊ တံ ဇာနာမီ’’တိ ဝါ အာဘောဂံ ကတွာ ပါဒကဇ္ဈာနသမာပဇ္ဇနာဒီနိ ကရောတိ၊ တဒါ အာဝဇ္ဇနပရိကမ္မာနိ၊ စေတောပရိယဉာဏဉ္စ အတီတာနာဂတာရမ္မဏာနေဝ ဟောန္တိ အာဝဇ္ဇနေနေဝ ဝိဘာဂဿ ကတတ္တာ.

ယေ ပန ‘‘ဣဒ္ဓိမာ ပရဿ စိတ္တံ ဇာနိတုကာမော အာဝဇ္ဇေတိ၊ အာဝဇ္ဇနံ ခဏပစ္စုပ္ပန္နံ အာရမ္မဏံ ကတွာ တေနေဝ သဟ နိရုဇ္ဈတိ. တတော စတ္တာရိ၊ ပဉ္စ ဝါ ဇဝနာနိ၊ ယေသံ ပစ္ဆိမံ ဣဒ္ဓိစိတ္တံ၊ သေသာနိ ကာမာဝစရာနိ၊ တေသံ သဗ္ဗေသမ္ပိ တဒေဝ နိရုဒ္ဓံ စိတ္တံ အာရမ္မဏံ ဟောတိ၊ န စ တာနိ နာနာရမ္မဏာနိ ဟောန္တိ အဒ္ဓါနဝသေန ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏတ္တာ’’တိ ဣဒံ ဝစနံ နိဿာယ ‘‘အာဝဇ္ဇနဇဝနာနံ ပစ္စုပ္ပန္နာတီတာရမ္မဏဘာဝေပိ နာနာရမ္မဏတာဘာဝေါ ဝိယ ဧကဒွိတိစတုပဉ္စစိတ္တက္ခဏာနာဂတေသုပိ စိတ္တေသု အာဝဇ္ဇိတေသု အာဝဇ္ဇနဇဝနာနံ ယထာသမ္ဘဝံ အနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာတီတာရမ္မဏဘာဝေပိ နာနာရမ္မဏတာ န သိယာ. တေန စတုပဉ္စစိတ္တက္ခဏာနာဂတေ အာဝဇ္ဇိတေ အနာဂတာရမ္မဏပရိကမ္မာနန္တရံ ခဏပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏံ စေတောပရိယဉာဏံ သိဒ္ဓ’’န္တိ ဝဒန္တိ. တေသံ ဝါဒေါ ‘‘အနာဂတာရမ္မဏော ဓမ္မော ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏဿ ဓမ္မဿ အာသေဝနပစ္စယေန ပစ္စယော၊ ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏော ဓမ္မော အတီတာရမ္မဏဿ ဓမ္မဿ အာသေဝနပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဣမေသံ ပဉှာနံ အနုဒ္ဓဋတ္တာ၊ ဂဏနာယ စ ‘‘အာသေဝနေ တီဏီ’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၂.၁၉.၃၉) ဝုတ္တတ္တာ န သိဇ္ဈတိ. န ဟိ ကုသလကိရိယာမဟဂ္ဂတံ အနာသေဝနံ အတ္ထီတိ. ဧတဿ စ ဝါဒဿ နိဿယဘာဝေါ အာဝဇ္ဇနဇဝနာနံ ခဏပစ္စုပ္ပန္နနိရုဒ္ဓါရမ္မဏတာဝစနဿ န သိဇ္ဈတိ၊ ‘‘ယံ ပဝတ္တံ၊ ပဝတ္တိဿတိ စာ’’တိ ဝိသေသံ အကတွာ ဂဟဏေ အာဝဇ္ဇနဿ အနာဂတဂ္ဂဟဏာဘာဝံ၊ တဒဘာဝါ ဇဝနာနမ္ပိ ဝတ္တမာနဂ္ဂဟဏာဘာဝဉ္စ သန္ဓာယေဝ တဿ ဝုတ္တတ္တာ. တဒါ ဟိ ဘဝင်္ဂစလနာနန္တရံ အဘိမုခီဘူတမေဝ စိတ္တံ အာရဗ္ဘ အာဝဇ္ဇနာ ပဝတ္တတီတိ ဇာနနစိတ္တဿပိ ဝတ္တမာနာရမ္မဏဘာဝေ အာဝဇ္ဇနဇာနနစိတ္တာနံ သဟဋ္ဌာနဒေါသာပတ္တိယာ၊ ရာသိဧကဒေသာဝဇ္ဇနပဋိဝေဓေ သမ္ပတ္တသမ္ပတ္တာဝဇ္ဇနဇာနနေ စ အနိဋ္ဌေ ဌာနေ အာဝဇ္ဇနဇဝနာနံ နာနာရမ္မဏဘာဝဒေါသာပတ္တိယာ စ ယံ ဝုတ္တံ ‘‘ခဏပစ္စုပ္ပန္နံ စိတ္တံ စေတောပရိယဉာဏဿ အာရမ္မဏံ ဟောတီ’’တိ၊ တံ အယုတ္တန္တိ ပဋိက္ခိပိတွာ ယထာဝုတ္တဒေါသာပတ္တိံ၊ ကာလဝသေန စ အဒ္ဓါသန္တတိပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏတ္တာ နာနာရမ္မဏတာဘာဝံ ဒိသွာ အာဝဇ္ဇနဇဝနာနံ ဝတ္တမာနတံ နိရုဒ္ဓါရမ္မဏဘာဝေါ ဝုတ္တောတိ. တမ္ပိ ဝစနံ ပုရိမဝါဒိနော နာနုဇာနေယျုံ. တသ္မိံ ဟိ သတိ ‘‘အာဝဇ္ဇနာ ကုသလာန’’န္တိအာဒီသု (ပဋ္ဌာ ၁.၁.၄၁၇) ဝိယ အညပဒသင်္ဂဟိတဿ အနန္တရပစ္စယဝိဓာနတော ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏအာဝဇ္ဇနာ အတီတာရမ္မဏာနံ ခန္ဓာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ စ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ၊ န စ ဝုတ္တန္တိ.

ကသ္မာ ပနေဝံ စေတောပရိယဉာဏဿ ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏတာ ဝိစာရိတာ၊ နနု ‘‘အတီတော ဓမ္မော ပစ္စုပ္ပန္နဿ ဓမ္မဿ၊ အနာဂတော ဓမ္မော ပစ္စုပ္ပန္နဿ ဓမ္မဿ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၂.၁၈.၂) ဧတေသံ ဝိဘင်္ဂေသု ‘‘အတီတာ ခန္ဓာ ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏဿ စေတောပရိယဉာဏဿ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏဿ ယထာကမ္မူပဂဉာဏဿ အာဝဇ္ဇနာယ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော၊ အနာဂတာ ခန္ဓာ ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏဿ စေတောပရိယဉာဏဿ အနာဂတံသဉာဏဿ အာဝဇ္ဇနာယ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ၊ ဥပ္ပန္နတ္တိကေ စ ‘‘အနုပ္ပန္နာ ခန္ဓာ ဥပ္ပါဒိနော ခန္ဓာ ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏဿ စေတောပရိယဉာဏဿ အနာဂတံသဉာဏဿ အာဝဇ္ဇနာယ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၂.၁၇.၃) စေတောပရိယဉာဏဂ္ဂဟဏံ ကတွာ ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နော ဓမ္မော ပစ္စုပ္ပန္နဿ ဓမ္မဿာ’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၂.၁၈.၃) ဧတဿ ဝိဘင်္ဂေ ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နာ ခန္ဓာ ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏဿ အာဝဇ္ဇနာယ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၂.၁၈.၃)၊ ဥပ္ပန္နတ္တိကေ စ ‘‘ဥပ္ပန္နာ ခန္ဓာ ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏဿ အာဝဇ္ဇနာယ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၂.၁၇.၂) ဧတ္တကဿေဝ ဝုတ္တတ္တာ ပစ္စုပ္ပန္နေ စိတ္တေ စေတောပရိယဉာဏံ နပ္ပဝတ္တတီတိ ဝိညာယတိ. ယဒိ ဟိ ပဝတ္တေယျ၊ ပုရိမေသု ဝိယ ဣတရေသု စ စေတောပရိယဉာဏဂ္ဂဟဏံ ကတ္တဗ္ဗံ သိယာတိ? သစ္စံ ကတ္တဗ္ဗံ၊ နယဒဿနဝသေန ပန တံ သံခိတ္တန္တိ အညာယ ပါဠိယာ ဝိညာယတိ.

‘‘အတီတာရမ္မဏော ဓမ္မော ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏဿ ဓမ္မဿ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော၊ အနာဂတာရမ္မဏော ဓမ္မော ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏဿ၊ ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏော ဓမ္မော ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏဿာ’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၂.၁၉.၂၀-၂၂) ဧတေသံ ဟိ ဝိဘင်္ဂေသု ‘‘စေတောပရိယဉာဏေန အတီတာရမ္မဏပစ္စုပ္ပန္နစိတ္တသမင်္ဂိဿ စိတ္တံ ဇာနာတိ၊ အတီတာရမ္မဏာ ပစ္စုပ္ပန္နာ ခန္ဓာ စေတောပရိယဉာဏဿ အာဝဇ္ဇနာယ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော၊ စေတောပရိယဉာဏေန အနာဂတာရမ္မဏပစ္စုပ္ပန္နစိတ္တသမင်္ဂိဿ စိတ္တံ ဇာနာတိ၊ အနာဂတာရမ္မဏာ ပစ္စုပ္ပန္နာ ခန္ဓာ စေတောပရိယဉာဏဿ အာဝဇ္ဇနာယ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော၊ စေတောပရိယဉာဏေန ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏပစ္စုပ္ပန္နစိတ္တသမင်္ဂိဿ စိတ္တံ ဇာနာတိ၊ ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏာ ပစ္စုပ္ပန္နာ ခန္ဓာ စေတောပရိယဉာဏဿ အာဝဇ္ဇနာယ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၂.၁၉.၂၀-၂၂) စေတောပရိယဉာဏဿ ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏေ ပဝတ္တိ ဝုတ္တာတိ. တေနေဝါယံ ဝိစာရဏာ ကတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၄၁၇. တေသန္တိ တေသု ဒွီသု ဉာဏေသူတိ နိဒ္ဓါရဏေ သာမိဝစနံ. စိတ္တမေဝ အာရမ္မဏံ စေတောပရိယဉာဏတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော. တေနာဟ ‘‘အညံ ခန္ဓံ ဝါ ခန္ဓပ္ပဋိဗဒ္ဓံ ဝါ န ဇာနာတီ’’တိ. တတ္ထ ခန္ဓပ္ပဋိဗဒ္ဓံ နာမဂေါတ္တာဒိ. ယဒိ ဧဝံ ကထံ မဂ္ဂါရမ္မဏန္တိ အာဟ ‘‘မဂ္ဂသမ္ပယုတ္တစိတ္တာရမ္မဏတ္တာ ပန ပရိယာယတော မဂ္ဂါရမ္မဏန္တိ ဝုတ္တ’’န္တိ. စေတနာမတ္တမေဝ အာရမ္မဏံ၊ တထာ ဟိ တံ ‘‘ယထာကမ္မူပဂဉာဏ’’န္တိ ဝုစ္စတီတိ အဓိပ္ပါယော. ခန္ဓပ္ပဋိဗဒ္ဓေသူတိ ဧတ္ထ နိဗ္ဗာနမ္ပိ ခန္ဓပ္ပဋိဗဒ္ဓမေဝ. ခန္ဓေဟိ ဝိသယီကတတ္တာတိ ဝဒန္တိ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ အဋ္ဌသာလိနိယံ ‘‘အတီတေ ဗုဒ္ဓါ မဂ္ဂံ ဘာဝယိံသု၊ ဖလံ သစ္ဆာကံသု၊ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယိံသူတိ ဆိန္နဝဋုမကာနုဿရဏဝသေန မဂ္ဂဖလနိဗ္ဗာနပစ္စဝေက္ခဏတောပိ အပ္ပမာဏာရမ္မဏ’’န္တိ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၁၄၂၁). တတ္ထ မဂ္ဂဖလပစ္စဝေက္ခဏာနိ တာဝ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏေန မဂ္ဂဖလေသု ဉာဏေသု ပဝတ္တန္တိ. နိဗ္ဗာနပစ္စဝေက္ခဏဉ္စ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏေသု အပ္ပမာဏဓမ္မေသု ဉာဏေသူတိ မဂ္ဂါဒိပစ္စဝေက္ခဏာနိ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏဿ အပ္ပမာဏာရမ္မဏတံ သာဓေန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ‘‘အပ္ပမာဏာ ခန္ဓာ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏဿ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော’’ဣစ္စေဝ (ပဋ္ဌာ. ၉.၁၂.၅၈) ဟိ ဝုတ္တံ၊ န ဝုတ္တံ ‘‘နိဗ္ဗာန’’န္တိ. တသ္မာ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏေန ဧဝ မဂ္ဂဖလပစ္စဝေက္ခဏကိစ္စေ ဝုစ္စမာနေပိ နိဗ္ဗာနပစ္စဝေက္ခဏတာ န သက္ကာ ဝတ္တုံ. အဋ္ဌကထာယံ ပန နိဗ္ဗာနာရမ္မဏတာ နိဒဿိတာ.

ကုသလာ ခန္ဓာတိ ဣဒ္ဓိဝိဓပုဗ္ဗေနိဝါသာနာဂတံသဉာဏာပေက္ခော ဗဟုဝစနနိဒ္ဒေသော၊ န စေတောပရိယယထာကမ္မူပဂဉာဏာပေက္ခာတိ တေသံ စတုက္ခန္ဓာရမ္မဏဘာဝဿ အသာဓကောတိ စေ? န၊ အညတ္ထ ‘‘အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာ ခန္ဓာ စ ဝိစာရော စ စေတောပရိယဉာဏဿ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏဿ အနာဂတံသဉာဏဿ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၂.၆.၇၂)၊ ‘‘သဝိတက္ကသဝိစာရာ ခန္ဓာ စ ဝိတက္ကော စ စေတောပရိယဉာဏဿ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏဿ အနာဂတံသဉာဏဿ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၂.၆.၇၃) စ ဝုတ္တတ္တာ စေတောပရိယဉာဏာပေက္ခာပိ ဗဟုဝစနနိဒ္ဒေသောတိ ဣမဿ အတ္ထဿ သိဒ္ဓိတော. ဧဝမ္ပိ ယထာကမ္မူပဂဉာဏဿ ‘‘အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာ ခန္ဓာ စ ဝိစာရော စာ’’တိအာဒီသု အဝုတ္တတ္တာ စတုက္ခန္ဓာရမ္မဏတာ န သိဇ္ဈတီတိ? န၊ တတ္ထ အဝစနဿ အညကာရဏတ္တာ. ယထာကမ္မူပဂဉာဏေန ဟိ ကမ္မသံသဋ္ဌာ စတ္တာရော ခန္ဓာ ကမ္မမုခေန ဂယှတိ. တဉှိ ယထာ စေတောပရိယဉာဏံ ပုရိမပရိကမ္မဝသေန အဝိတက္ကာဒိဝိဘာဂံ၊ သရာဂါဒိဝိဘာဂဉ္စ စိတ္တံ ဝိဘာဝေတိ၊ န ဧဝံ ဝိဘာဂံ ဝိဘာဝေတိ. ကမ္မဝသေနေဝ ပန သမုဒါယံ ဝိဘာဝေတိ၊ တသ္မာ ‘‘အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာ ခန္ဓာ စ ဝိစာရော စာ’’တိအာဒိကေ ဝိဘာဂကရဏေ တံ န ဝုတ္တံ၊ န စတုက္ခန္ဓာနာရမ္မဏတောတိ. ဣဒံ ပနဿ အကာရဏန္တိ ကေစိ. တတ္ထာပိ ‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏဿ ယထာကမ္မူပဂဉာဏဿ အနာဂတံသဉာဏဿာ’’တိ ပဌန္တိ ဧဝ. န ဟိ တံ ကုသလာကုသလဝိဘာဂံ ဝိယ သဝိတက္ကာဒိဝိဘာဂံ ကမ္မံ ဝိဘာဝေတုံ အသမတ္ထံ. ဒုစ္စရိတသုစရိတဝိဘာဝနမ္ပိ ဟိ လောဘာဒိအလောဘာဒိသမ္ပယောဂဝိဘာဂဝိသေသဝိဘာဝနံ ဟောတီတိ.

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏံ နာမဂေါတ္တာနုဿရဏကာလေ န ဝတ္တဗ္ဗာရမ္မဏ’’န္တိ ဧတ္တကမေဝ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ. နာမဂေါတ္တံ ပန ခန္ဓူပနိဗန္ဓော သမ္မုတိသိဒ္ဓေါ ဗျဉ္ဇနတ္ထော၊ န ဗျဉ္ဇနန္တိ. အယမေတ္ထ အမှာကံ ခန္တီတိ အာစရိယဿာယံ အတ္တနော မတိ. ယံ ပန ဝုတ္တံ ‘‘န ဗျဉ္ဇန’’န္တိ၊ တဿ သမတ္ထနံ ‘‘ဗျဉ္ဇနဉှီ’’တိအာဒိ.

၄၁၉. ကာမာဝစရေ နိဗ္ဗတ္တိဿတီတိ နိဗ္ဗတ္တိက္ခန္ဓဇာနနမာဟ.

၄၂၀. ဧတ္ထာတိ ဧတသ္မိံ အဇ္ဈတ္တာရမ္မဏတ္တိကဝသေန အဘိညာဉာဏာနံ၊ အာရမ္မဏဝိစာရေ. ‘‘အဇ္ဈတ္တာရမ္မဏဉ္စေဝ ဗဟိဒ္ဓါရမ္မဏဉ္စာ’’တိ ဧကဇ္ဈံ ဂဟေတွာ ယံ ဝုတ္တံ ပေါရာဏဋ္ဌကထာယံ၊ တံ ‘‘ကာလေန။ပေ။ ဟောတိယေဝါ’’တိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေန ဝုတ္တန္တိ အတ္ထော. န ဟိ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ နာမ ဝိသုံ ဧကံ အတ္ထိ၊ နာပိ တံ ဧကဇ္ဈံ အာရမ္မဏံ ကရီယတီတိ. ယဒိ ဧဝံ တိကော ဧဝ န ပူရတိ ပဒဒွယာသင်္ဂဟိတဿ တတိယဿ အတ္ထန္တရဿ အဘာဝတော၊ န၊ ပကာရဘေဒဝိသယတ္တာ တိကနိဒ္ဒေသဿ. တထာ ဟိ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘တေ ဧဝ တိပ္ပကာရေပိ ဓမ္မေ’’တိ ဝုတ္တံ. တေ ဧဝ အဇ္ဈတ္တာဒိဝသေန တိဝိဓေပိ ဓမ္မေတိ အတ္ထော. ဧတ္ထ ဟိ ‘‘တေ ဧဝ ဓမ္မေ’’တိ အဝတွာ ‘‘တိပ္ပကာရေ’’တိ ဝစနံ ပကာရဘေဒနိဗန္ဓနာ အယံ တိကဒေသနာတိ ဒဿနတ္ထံ. ယထာ ဟိ ကုသလတ္တိကာဒီနံ ဒေသနာ ယထာရဟံ ဓမ္မာနံ ဇာတိသမ္ပယောဂပ္ပဟာနသိက္ခာဘူမိအာရမ္မဏပ္ပဘေဒနိယမကာလာဒိဘေဒနိဗန္ဓနာ၊ န ဧဝမယံ ဇာတိအာဒိဘေဒနိဗန္ဓနာ၊ နာပိ သနိဒဿနတ္တိကဟေတုဒုကာဒိဒေသနာ ဝိယ သဘာဝါဒိဘေဒနိဗန္ဓနာ၊ အထ ခေါ ပကာရဘေဒနိဗန္ဓနာ. ပဉ္စေဝ ဟိ ခန္ဓာ သသန္တတိပရိယာပန္နတံ ဥပါဒါယ ‘‘အဇ္ဈတ္တာ’’တိ ဝုတ္တာ၊ ပရသန္တတိပရိယာပန္နတံ ဥပါဒါယ ‘‘ဗဟိဒ္ဓါ’’တိ၊ တဒုဘယံ ဥပါဒါယ ‘‘အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ’’တိ. တေနာဟ ‘‘အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓရူပဉ္စ နိဗ္ဗာနဉ္စ ဌပေတွာ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ သိယာ အဇ္ဈတ္တာ၊ သိယာ ဗဟိဒ္ဓါ၊ သိယာ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ’’တိ (ဓ. သ. ၁၄၃၅). နနု စေတ္ထ အတ္ထန္တရာဘာဝတော၊ ပကာရန္တရဿ စ အနာမဋ္ဌတ္တာ တတိယော ရာသိ နတ္ထီတိ? နယိဒမေဝံ. ယဒိပိ ဟိ ပဌမပဒေန အသင်္ဂဟိတသင်္ဂဏှနဝသေန ဒုတိယပဒဿ ပဝတ္တတ္တာ သဗ္ဗေပိ သဘာဝဓမ္မာ ပဒဒွယေနေဝ ပရိဂ္ဂဟိတာ၊ တေဟိ ပန ဝိသုံ ဝိသုံ ဂဟိတဓမ္မေ ဧကဇ္ဈံ ဂဟဏဝသေန တတိယပဒံ ဝုတ္တန္တိ အတ္ထေဝ တတိယော ရာသိ. န ဟိ သမုဒါယော အဝယဝေါ ဟောတိ၊ ဘိန္နဝတ္ထုကေ ပန ဓမ္မေ အဓိဋ္ဌာနဘေဒံ အမုဉ္စိတွာ ဧကဇ္ဈံ ဂဟဏံ န သမ္ဘဝတီတိ ကာလေန အဇ္ဈတ္တံ၊ ကာလေန ဗဟိဒ္ဓါ ဇာနနကာလေတိ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

အဘိညာနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဣတိ တေရသမပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ.