ဣန္ဒြိယသံဝရသီလဝဏ္ဏနာ
၁၅. ဣန္ဒြိယသံဝရသီလံ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလဿ သမ္ဘာရဘူတံ၊ တသ္မိံ သတိယေဝ ဣစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ ‘‘သောတိ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလေ ဌိတော ဘိက္ခူ’’တိ. သမ္ပာဒိတေ ဟိ ဧတသ္မိံ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလံ သုဂုတ္တံ သုရက္ခိတမေဝ ဟောတိ၊ သုသံဝိဟိတကဏ္ဋကဝတိ ဝိယ သဿန္တိ. ကာရဏဝသေနာတိ အသာဓာရဏကာရဏဿ ဝသေန. အသာဓာရဏကာရဏဝသေန ဟိ ဖလံ အပဒိသီယတိ၊ ယထာ ယဝင်္ကုရော ဘေရိသဒ္ဒေါတိ. နိဿယဝေါဟာရေန ဝါ ဧတံ နိဿိတဝစနံ၊ ယထာ မဉ္စာ ဥက္ကုဋ္ဌိံ ကရောန္တီတိ. ရူပန္တိ ရူပါယတနံ. စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာတိ ဧတ္ထ ယဒိ စက္ခု ရူပံ ပဿေယျ၊ အညဝိညာဏသမင်္ဂိနောပိ ပဿေယျုံ၊ န စေတံ အတ္ထိ၊ ကသ္မာ? အစေတနတ္တာ စက္ခုဿ. တေနာဟ ‘‘စက္ခု ရူပံ န ပဿတိ အစိတ္တကတ္တာ’’တိ. အထ ဝိညာဏံ ရူပံ ပဿေယျ၊ တိရောကုဋ္ဋာဒိဂတမ္ပိ နံ ပဿေယျ အပ္ပဋိဃဘာဝတော၊ ဣဒမ္ပိ နတ္ထိ သဗ္ဗဿ ဝိညာဏဿ ဒဿနာဘာဝတော. တေနာဟ ‘‘စိတ္တံ န ပဿတိ အစက္ခုကတ္တာ’’တိ. တတ္ထ ယထာ စက္ခုသန္နိဿိတံ ဝိညာဏံ ပဿတိ၊ န ယံ ကိဉ္စိ. တဉ္စ ကေနစိ ကုဋ္ဋာဒိနာ အန္တရိတေ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ယတ္ထ အာလောကဿ ဝိဗန္ဓော. ယတ္ထ ပန န ဝိဗန္ဓော ဖလိကဂဗ္ဘပဋလာဒိကေ၊ တတ္ထ အန္တရိတေပိ ဥပ္ပဇ္ဇတေဝ. ဧဝံ ဝိညာဏာဓိဋ္ဌိတံ စက္ခု ပဿတိ၊ န ယံ ကိဉ္စီတိ ဝိညာဏာဓိဋ္ဌိတံ စက္ခုံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ ‘‘စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ’’တိ.
ဒွါရာရမ္မဏသင်္ဃဋ္ဋေတိ ဒွါရဿ အာရမ္မဏေန သင်္ဃဋ္ဋေ သတိ၊ စက္ခုဿ ရူပါရမ္မဏေ အာပါထဂတေတိ အဓိပ္ပါယော. ပသာဒဝတ္ထုကေန စိတ္တေနာတိ စက္ခုပသာဒဝတ္ထုကေန တန္နိဿာယ ပဝတ္တေန ဝိညာဏေန၊ ယံ ‘‘စက္ခုဝိညာဏ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ပဿတီတိ ဩလောကေတိ. စက္ခုပသာဒသန္နိဿယေ ဟိ ဝိညာဏေ အာလောကာနုဂ္ဂဟိတံ ရူပါရမ္မဏံ သန္နိဿယဂုဏေန ဩဘာသေန္တေ တံသမင်္ဂိပုဂ္ဂလော ‘‘ရူပံ ပဿတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ဩဘာသနဉ္စေတ္ထ အာရမ္မဏဿ ယထာသဘာဝတော ဝိဘာဝနံ၊ ယံ ‘‘ပစ္စက္ခတော ဂဟဏ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဥသုနာ လက္ခဿ ဝေဓေ သိဇ္ဈန္တေ တဿ သမ္ဘာရဘူတေန ဓနုနာ ဝိဇ္ဈတီတိ ဝစနံ ဝိယ ဝိညာဏေန ရူပဒဿနေ သိဇ္ဈန္တေ စက္ခုနာ ရူပံ ပဿတီတိ ဤဒိသီ သသမ္ဘာရကထာ နာမေသာ ဟောတိ. သသမ္ဘာရာ ကထာ သသမ္ဘာရကထာ၊ ဒဿနဿ ကာရဏသဟိတာတိ အတ္ထော. သသမ္ဘာရဿ ဝါ ဒဿနဿ ကထာ သသမ္ဘာရကထာ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ကေဝလေန စက္ခုနာ၊ ကေဝလေန ဝါ ဝိညာဏေန ရူပဒဿနံ နတ္ထိ၊ တသ္မာ.
ဣတ္ထိပုရိသနိမိတ္တံ ဝါတိ ဧတ္ထ ဣတ္ထိသန္တာနနိဿိတရူပမုခေန ဂယှမာနံ သဏ္ဌာနံ ထနမံသာဝိသဒတာ နိမ္မဿုမုခတာ ကေသဗန္ဓနဝတ္ထဂ္ဂဟဏံ အဝိသဒဋ္ဌာနဂမနာဒိ စ သဗ္ဗံ ‘‘ဣတ္ထီ’’တိ သဉ္ဇာနနဿ ကာရဏဘာဝတော ဣတ္ထိနိမိတ္တံ. ဝုတ္တဝိပရိယာယတော ပုရိသနိမိတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သုဘနိမိတ္တာဒိကံ ဝါတိ ဧတ္ထ ရာဂုပ္ပတ္တိဟေတုဘူတော ဣဋ္ဌာကာရော သုဘနိမိတ္တံ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ပဋိဃနိမိတ္တာဒီနံ သင်္ဂဟော. သော ပန ဒေါသုပ္ပတ္တိအာဒိဟေတုဘူတော အနိဋ္ဌာဒိအာကာရော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကာမဉ္စေတ္ထ ပါဠိယံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာဝ သရူပတော အာဂတာ၊ ဥပေက္ခာနိမိတ္တဿာပိ ပန သင်္ဂဟော ဣစ္ဆိတဗ္ဗော၊ အသမပေက္ခနေန ဥပ္ပဇ္ဇနကမောဟဿာပိ အသံဝရဘာဝတော. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘မုဋ္ဌသစ္စံ ဝါ အညာဏံ ဝါ’’တိ. ဥပေက္ခာနိမိတ္တန္တိ စေတ္ထ အညာဏုပေက္ခာယ ဝတ္ထုဘူတံ အာရမ္မဏံ၊ တဉ္စဿ အသမပေက္ခနဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝံ သင်္ခေပတော ရာဂဒေါသမောဟာနံ ကာရဏံ ‘‘သုဘနိမိတ္တာဒိက’’န္တိ ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘ကိလေသဝတ္ထုဘူတံ နိမိတ္တ’’န္တိ. ဒိဋ္ဌမတ္တေယေဝ သဏ္ဌာတီတိ ‘‘ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌမတ္တံ ဘဝိဿတီ’’တိ (ဥဒါ. ၁၀) သုတ္တေ ဝုတ္တနယေန ဝဏ္ဏာယတနေ စက္ခုဝိညာဏေန၊ ဝီထိစိတ္တေဟိ စ ဂဟိတမတ္တေယေဝ တိဋ္ဌတိ၊ န တတော ပရံ ကိဉ္စိ သုဘာဒိအာကာရံ ပရိကပ္ပေတိ. ပါကဋဘာဝကရဏတောတိ ပရိဗျတ္တဘာဝကရဏတော ဝိဘူတဘာဝကရဏတော. ဝိသဘာဂဝတ္ထုနော ဟိ ဟတ္ထာဒိအဝယဝေသု သုဘာဒိတော ပရိကပ္ပေန္တဿ အပရာပရံ တတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ကိလေသာ ပရိဗျတ္တာ ဟောန္တီတိ တေ တေသံ အနုဗျဉ္ဇနာ နာမ. တေ ပန ယသ္မာ တထာ တထာ သန္နိဝိဋ္ဌာနံ ဘူတုပါဒါယရူပါနံ သန္နိဝေသာကာရော. န ဟိ တံ မုဉ္စိတွာ ပရမတ္ထတော ဟတ္ထာဒိ နာမ ကောစိ အတ္ထိ. တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဟတ္ထပါဒ။ပေ။ အာကာရံ န ဂဏှာတီ’’တိ. ကိံ ပန ဂဏှာတီတိ အာဟ ‘‘ယံ တတ္ထ ဘူတံ၊ တဒေဝ ဂဏှာတီ’’တိ. ယံ တသ္မိံ သရီရေ ဝိဇ္ဇမာနံ ကေသလောမာဒိ ဘူတုပါဒါယမတ္တံ ဝါ၊ တဒေဝ ယာထာဝတော ဂဏှာတိ. တတ္ထ အသုဘာကာရဂဟဏဿ နိဒဿနံ ဒဿေန္တော ‘‘စေတိယပဗ္ဗတဝါသီ’’တိအာဒိနာ မဟာတိဿတ္ထေရဝတ္ထုံ အာဟရိ.
တတ္ထ သုမဏ္ဍိတပသာဓိတာတိ သုဋ္ဌု မဏ္ဍိတာ ပသာဓိတာ စ. အာဘရဏာဒီဟိ အာဟာရိမေဟိ မဏ္ဍနံ. သရီရဿ ဥစ္ဆာဒနာဒိဝသေန ပဋိသင်္ခရဏံ ပသာဓနန္တိ ဝဒန္တိ၊ အာဘရဏေဟိ၊ ပန ဝတ္ထာလင်္ကာရာဒီဟိ စ အလင်္ကရဏံ ပသာဓနံ. ဦနဋ္ဌာနပူရဏံ မဏ္ဍနံ. ဝိပလ္လတ္ထစိတ္တာတိ ရာဂဝသေန ဝိပရီတစိတ္တာ. ဩလောကေန္တောတိ ထေရော ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရေနေဝ ဂစ္ဆန္တော သဒ္ဒကဏ္ဋကတ္တာ ပုဗ္ဗဘာဂမနသိကာရဿ ဟသိတသဒ္ဒါနုသာရေန ‘‘ကိမေတ’’န္တိ ဩလောကေန္တော. အသုဘသညန္တိ အဋ္ဌိကသညံ. အဋ္ဌိကကမ္မဋ္ဌာနံ ဟိ ထေရော တဒါ ပရိဟရတိ. အရဟတ္တံ ပါပုဏီတိ ထေရော ကိရ တဿာ ဟသန္တိယာ ဒန္တဋ္ဌိဒဿနေနေဝ ပုဗ္ဗဘာဂဘာဝနာယ သုဘာဝိတတ္တာ ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ၊ သာတိသယဉ္စ ဥပစာရဇ္ဈာနံ လဘိတွာ ယထာဌိတောဝ တတ္ထ ပဌမဇ္ဈာနံ အဓိဂန္တွာ တံ ပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ မဂ္ဂပရမ္ပရာယ အာသဝက္ခယံ ပါပုဏိ. ပုဗ္ဗသညံ အနုဿရီတိ ပုဗ္ဗကံ ယထာရဒ္ဓံ ကာလေန ကာလံ အနုယုဉ္ဇိယမာနံ အဋ္ဌိကကမ္မဋ္ဌာနံ အနုဿရိ သမန္နာဟရိ. အနုမဂ္ဂန္တိ အနုပထံ တဿာ ပဒါနုပဒံ. ထေရဿ ကိရ ဘာဝနာယ ပဂုဏဘာဝတော ဒန္တဋ္ဌိဒဿနေနေဝ တဿာ သကလသရီရံ အဋ္ဌိကသင်္ဃာတဘာဝေန ဥပဋ္ဌာသိ. န တံ ‘‘ဣတ္ထီ’’တိ ဝါ ‘‘ပုရိသော’’တိ ဝါ သဉ္ဇာနိ. တေနာဟ ‘‘နာဘိဇာနာမိ။ပေ။ မဟာပထေ’’တိ.
‘‘ယဿ စက္ခုန္ဒြိယာသံဝရဿ ဟေတူ’’တိ ဝတွာ ပုန ‘‘တဿ စက္ခုန္ဒြိယဿ သတိကဝါဋေန ပိဒဟနတ္ထာယာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ န အသံဝရဿာတိ. ယဒိဒံ ယံ စက္ခုန္ဒြိယာသံဝရဿ ဟေတု အဘိဇ္ဈာဒိအနွာဿဝနံ ဒဿိတံ၊ တံ အသံဝုတစက္ခုန္ဒြိယဿေဝ ဟေတု ပဝတ္တံ ဒဿိတန္တိ ကတွာ ဝုတ္တံ. စက္ခုဒွါရိကဿ ဟိ အဘိဇ္ဈာဒိအနွာဿဝနဿ တံဒွါရိကဝိညာဏဿ ဝိယ စက္ခုန္ဒြိယံ ပဓာနကာရဏံ. စက္ခုန္ဒြိယဿ အသံဝုတတ္တေ သတိ တေ အနွာဿဝန္တီတိ အသံဝရိယမာနစက္ခုန္ဒြိယဟေတုကော သော အသံဝရော တထာ ဝုတ္တောတိ. ယတွာဓိကရဏန္တိ ဟိ ယဿ စက္ခုန္ဒြိယဿ ကာရဏာတိ အတ္ထော. ကီဒိသဿ စ ကာရဏာတိ? အသံဝုတဿ၊ ကိဉ္စ အသံဝုတံ? ယဿ စက္ခုန္ဒြိယာသံဝရဿ ဟေတု အဘိဇ္ဈာဒယော အနွာဿဝန္တိ၊ တဿ သံဝရာယာတိ အယမေတ္ထ ယောဇနာ.
ဇဝနက္ခဏေ ပန သစေ ဒုဿီလျံ ဝါတိအာဒိ ပုန အဝစနတ္ထံ ဣဓေဝ သဗ္ဗံ ဝုတ္တန္တိ ဆသု ဒွါရေသု ယထာသမ္ဘဝံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. န ဟိ ပဉ္စဒွါရေ ကာယဝစီဒုစ္စရိတသင်္ခါတံ ဒုဿီလျံ အတ္ထိ၊ တသ္မာ ဒုဿီလျာသံဝရော မနောဒွါရဝသေန၊ သေသာသံဝရော ဆဒွါရဝသေန ယောဇေတဗ္ဗော. မုဋ္ဌသစ္စာဒီနံ ဟိ သတိပဋိပက္ခာကုသလဓမ္မာဒိဘာဝတော သိယာ ပဉ္စဒွါရေ ဥပ္ပတ္တိ၊ န တွေဝ ကာယိကဝါစသိကဝီတိက္ကမဘူတဿ ဒုဿီလျဿ တတ္ထ ဥပ္ပတ္တိ၊ ပဉ္စဒွါရိကဇဝနာနံ အဝိညတ္တိဇနကတ္တာ. ဒုဿီလျာဒယော စေတ္ထ ပဉ္စ အသံဝရာ သီလသံဝရာဒီနံ ပဉ္စန္နံ သံဝရာနံ ပဋိပက္ခဘာဝေန ဝုတ္တာ. တသ္မိံ သတီတိ တသ္မိံ အသံဝရေ သတိ.
ယထာ ကိန္တိ ယေန ပကာရေန ဇဝနေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော အသံဝရော ‘‘စက္ခုန္ဒြိယေ အသံဝရော’’တိ ဝုစ္စတိ၊ တံ နိဒဿနံ ကိန္တိ အတ္ထော. ယထာတိအာဒိနာ နဂရဒွါရေ အသံဝရေ သတိ တံသမ္ဗန္ဓာနံ ဃရာဒီနံ အသံဝုတတာ ဝိယ ဇဝနေ အသံဝရေ သတိ တံသမ္ဗန္ဓာနံ ဒွါရာဒီနံ အသံဝုတတာတိ ဧဝံ အညာသံဝရေ အညာသံဝုတတာ သာမညမေဝ နိဒဿေတိ၊ န ပုဗ္ဗာပရသာမညံ၊ အန္တောဗဟိသာမညံ ဝါ. သတိ ဝါ ဒွါရဘဝင်္ဂါဒိကေ ပုန ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ဇဝနံ ဗာဟိရံ ဝိယ ကတွာ နဂရဒွါရသမာနံ ဝုတ္တံ၊ ဣတရဉ္စ အန္တောနဂရေ ဃရာဒိသမာနံ. ပစ္စယဘာဝေန ဟိ ပုရိမနိပ္ဖန္နံ ဇဝနကာလေ အသန္တမ္ပိ ဘဝင်္ဂါဒိ စက္ခာဒိ ဝိယ ဖလနိပ္ဖတ္တိယာ သန္တံယေဝ နာမ ဟောတိ. န ဟိ ဓရမာနံယေဝ ‘‘သန္တ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ဗာဟိရံ ဝိယ ကတွာ’’တိ စ ပရမတ္ထတော ဇဝနဿ ဗာဟိရဘာဝေ၊ ဣတရဿ စ အဗ္ဘန္တရဘာဝေ အသတိပိ ‘‘ပဘဿရမိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စိတ္တံ၊ တဉ္စ ခေါ အာဂန္တုကေဟိ ဥပက္ကိလိဋ္ဌ’’န္တိအာဒိ (အ. နိ. ၁.၄၉) ဝစနတော အာဂန္တုကဘူတဿ ကဒါစိ ကဒါစိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနဿ ဇဝနဿ ဗာဟိရဘာဝေါ၊ တဗ္ဗိဓုရသဘာဝဿ ဣတရဿ အဗ္ဘန္တရဘာဝေါ ဧကေန ပရိယာယေန ဟောတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. ဇဝနေ ဝါ အသံဝရေ ဥပ္ပန္နေ တတော ပရံ ဒွါရဘဝင်္ဂါဒီနံ အသံဝရဟေတုဘာဝါပတ္တိတော. အသံဝရဿ ဟိ ဥပ္ပတ္တိယာ ဒွါရဘဝင်္ဂါဒီနံ တဿ ဟေတုဘာဝေါ ပညာယတီတိ. နဂရဒွါရသဒိသေန ဇဝနေန ပဝိသိတွာ ဒုဿီလျာဒိစောရာနံ ဒွါရဘဝင်္ဂါဒီသု မုသနံ ကုသလဘဏ္ဍဝိနာသနံ ကထိတံ. ယသ္မိံ ဟိ ဒွါရေ အသံဝရော ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ သော တတ္ထ ဒွါရာဒီနံ သံဝရူပနိဿယဘာဝံ ဥပစ္ဆိန္ဒန္တောယေဝ ပဝတ္တတီတိ. ဒွါရဘဝင်္ဂါဒီနံ ဇဝနေန သဟ သမ္ဗန္ဓော ဧကသန္တတိပရိယာပန္နတော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.
ဧတ္ထ စ စက္ခုဒွါရေ ရူပါရမ္မဏေ အာပါထဂတေ နိယမိတာဒိဝသေန ကုသလာကုသလဇဝနေ သတ္တက္ခတ္တုံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဘဝင်္ဂံ ဩတိဏ္ဏေ တဒနုရူပမေဝ မနောဒွါရိကဇဝနေ တသ္မိံယေဝါရမ္မဏေ သတ္တက္ခတ္တုံယေဝ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဘဝင်္ဂံ ဩတိဏ္ဏေ ပုန တသ္မိံယေဝ ဒွါရေ တဒေဝါရမ္မဏံ နိဿာယ ‘‘ဣတ္ထီ ပုရိသော’’တိအာဒိနာ ဝဝတ္ထပေန္တံ ပသာဒရဇ္ဇနာဒိဝသေန သတ္တက္ခတ္တုံ ဇဝနံ ဇဝတိ. ဧဝံ ပဝတ္တမာနံ ဇဝနံ သန္ဓာယ ‘‘ဇဝနေ ဒုဿီလျာဒီသု ဥပ္ပန္နေသု တသ္မိံ အသံဝရေ သတိ ဒွါရမ္ပိ အဂုတ္တ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ.
တသ္မိံ ပန ဇဝနေ. သီလာဒီသူတိ သီလသံဝရသတိသံဝရဉာဏသံဝရခန္တိသံဝရဝီရိယသံဝရေသု ဥပ္ပန္နေသု. ယထာ ဟိ ပဂေဝ သတိအာရက္ခံ အနုပဋ္ဌပေန္တဿ ဒုဿီလျာဒီနံ ဥပ္ပတ္တိ၊ ဧဝံ ပဂေဝ သတိအာရက္ခံ ဥပဋ္ဌပေန္တဿ သီလာဒီနံ ဥပ္ပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သဒ္ဒါဒီသုပိ ယထာရဟံ နိမိတ္တာနုဗျဉ္ဇနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. သောတဝိညာဏေန ဟိ သဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘ဣတ္ထိသဒ္ဒေါ’’တိ ဝါ ‘‘ပုရိသသဒ္ဒေါ’’တိ ဝါ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌာဒိကံ ဝါ ကိလေသဝတ္ထုဘူတံ နိမိတ္တံ န ဂဏှာတိ၊ သုတမတ္တေ ဧဝ သဏ္ဌာတိ. ယော စ ဂီတသဒ္ဒါဒိကဿ ကိလေသာနံ အနု အနု ဗျဉ္ဇနတော ‘‘အနုဗျဉ္ဇန’’န္တိ လဒ္ဓဝေါဟာရော မန္ဒတာရာဒိဝသေန ဝဝတ္ထိတော ဆဇ္ဇာဒိဘေဒဘိန္နော အာကာရော၊ တမ္ပိ န ဂဏှာတီတိ. ဧဝံ ဂန္ဓာဒီသုပိ ယထာရဟံ ဝတ္တဗ္ဗံ. မနောဒွါရေ ပန သာဝဇ္ဇနဘဝင်္ဂံ မနောဒွါရံ တသ္မိံ ဒွါရေ ဓမ္မာရမ္မဏေ အာပါထဂတေ တံ ဇဝနမနသာဝ ဝိညာယ ဝိဇာနိတွာတိအာဒိနာ ယောဇေတဗ္ဗံ. ကိလေသော အနုဗန္ဓော ဧတဿာတိ ကိလေသာနုဗန္ဓော၊ သော ဧဝ နိမိတ္တာဒိဂါဟော၊ တတော ပရိဝဇ္ဇနလက္ခဏံ ကိလေသာနုဗန္ဓနိမိတ္တာဒိဂ္ဂါဟပရိဝဇ္ဇနလက္ခဏံ. အာဒိ-သဒ္ဒေန အနုဗျဉ္ဇနံ သင်္ဂဏှာတိ.