၆. ဒေဝတာနုဿတိကထာ

၁၆၂. ဒေဝတာနုဿတိံ ဘာဝေတုကာမေန ပန အရိယမဂ္ဂဝသေန သမုဒါဂတေဟိ သဒ္ဓါဒီဟိ ဂုဏေဟိ သမန္နာဂတေန ဘဝိတဗ္ဗံ. တတော ရဟောဂတေန ပဋိသလ္လီနေန ‘‘သန္တိ ဒေဝါ စာတုမဟာရာဇိကာ၊ သန္တိ ဒေဝါ တာဝတိံသာ၊ ယာမာ၊ တုသိတာ၊ နိမ္မာနရတိနော၊ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တိနော၊ သန္တိ ဒေဝါ ဗြဟ္မကာယိကာ၊ သန္တိ ဒေဝါ တတုတ္တရိ၊ ယထာရူပါယ သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတာ တာ ဒေဝတာ ဣတော စုတာ တတ္ထ ဥပပန္နာ၊ မယှမ္ပိ တထာရူပါ သဒ္ဓါ သံဝိဇ္ဇတိ. ယထာရူပေန သီလေန. ယထာရူပေန သုတေန. ယထာရူပေန စာဂေန. ယထာရူပါယ ပညာယ သမန္နာဂတာ တာ ဒေဝတာ ဣတော စုတာ တတ္ထ ဥပပန္နာ၊ မယှမ္ပိ တထာရူပါ ပညာ သံဝိဇ္ဇတီ’’တိ (အ. နိ. ၆.၁၀) ဧဝံ ဒေဝတာ သက္ခိဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ အတ္တနော သဒ္ဓါဒိဂုဏာ အနုဿရိတဗ္ဗာ.

သုတ္တေ ပန ယသ္မိံ မဟာနာမ သမယေ အရိယသာဝကော အတ္တနော စ တာသဉ္စ ဒေဝတာနံ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရတိ၊ နေဝဿ တသ္မိံ သမယေ ရာဂပရိယုဋ္ဌိတံ စိတ္တံ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စာပိ ဝုတ္တံ၊ အထ ခေါ တံ သက္ခိဋ္ဌာနေ ဌပေတဗ္ဗဒေဝတာနံ အတ္တနော သဒ္ဓါဒီဟိ သမာနဂုဏဒီပနတ္ထံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အဋ္ဌကထာယဉှိ ဒေဝတာ သက္ခိဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ အတ္တနော ဂုဏေ အနုဿရတီတိ ဒဠှံ ကတွာ ဝုတ္တံ.

၁၆၃. တသ္မာ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဒေဝတာနံ ဂုဏေ အနုဿရိတွာ အပရဘာဂေ အတ္တနော သံဝိဇ္ဇမာနေ သဒ္ဓါဒိဂုဏေ အနုဿရတော စဿ နေဝ တသ္မိံ သမယေ ရာဂပရိယုဋ္ဌိတံ စိတ္တံ ဟောတိ. န ဒေါသ။ပေ။ န မောဟပရိယုဋ္ဌိတံ စိတ္တံ ဟောတိ၊ ဥဇုဂတမေဝဿ တသ္မိံ သမယေ စိတ္တံ ဟောတိ ဒေဝတာ အာရဗ္ဘာတိ (အ. နိ. ၆.၁၀) ပုရိမနယေနေဝ ဝိက္ခမ္ဘိတနီဝရဏဿ ဧကက္ခဏေ ဈာနင်္ဂါနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. သဒ္ဓါဒိဂုဏာနံ ပန ဂမ္ဘီရတာယ နာနပ္ပကာရဂုဏာနုဿရဏာဓိမုတ္တတာယ ဝါ အပ္ပနံ အပ္ပတွာ ဥပစာရပ္ပတ္တမေဝ ဈာနံ ဟောတိ. တဒေတံ ဒေဝတာနံ ဂုဏသဒိသသဒ္ဓါဒိဂုဏာနုဿရဏဝသေန ဒေဝတာနုဿတိစ္စေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

ဣမဉ္စ ပန ဒေဝတာနုဿတိံ အနုယုတ္တော ဘိက္ခု ဒေဝတာနံ ပိယော ဟောတိ မနာပေါ၊ ဘိယျောသော မတ္တာယ သဒ္ဓါဒိဝေပုလ္လံ အဓိဂစ္ဆတိ၊ ပီတိပါမောဇ္ဇဗဟုလော ဝိဟရတိ. ဥတ္တရိ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈန္တော ပန သုဂတိပရာယနော ဟောတိ.

တသ္မာ ဟဝေ အပ္ပမာဒံ၊ ကယိရာထ သုမေဓသော၊

ဧဝံ မဟာနုဘာဝါယ၊ ဒေဝတာနုဿတိယာ သဒါတိ.

ဣဒံ ဒေဝတာနုဿတိယံ ဝိတ္ထာရကထာမုခံ.

ပကိဏ္ဏကကထာ

၁၆၄. ယံ ပန ဧတာသံ ဝိတ္ထာရဒေသနာယံ ‘‘ဥဇုဂတမေဝဿ တသ္မိံ သမယေ စိတ္တံ ဟောတိ တထာဂတံ အာရဗ္ဘာ’’တိအာဒီနိ ဝတွာ ‘‘ဥဇုဂတစိတ္တော ခေါ ပန၊ မဟာနာမ၊ အရိယသာဝကော လဘတိ အတ္ထဝေဒံ၊ လဘတိ ဓမ္မဝေဒံ၊ လဘတိ ဓမ္မူပသံဟိတံ ပါမောဇ္ဇံ၊ ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတီ’’တိ (အ. နိ. ၆.၁၀) ဝုတ္တံ၊ တတ္ထ ဣတိပိ သော ဘဂဝါတိအာဒီနံ အတ္ထံ နိဿာယ ဥပ္ပန္နံ တုဋ္ဌိံ သန္ဓာယ လဘတိ အတ္ထဝေဒန္တိ ဝုတ္တံ. ပါဠိံ နိဿာယ ဥပ္ပန္နံ တုဋ္ဌိံ သန္ဓာယ လဘတိ ဓမ္မဝေဒံ. ဥဘယဝသေန လဘတိ ဓမ္မူပသံဟိတံ ပါမောဇ္ဇန္တိ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ယဉ္စ ဒေဝတာနုဿတိယံ ဒေဝတာ အာရဗ္ဘာတိ ဝုတ္တံ၊ တံ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဒေဝတာ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တစိတ္တဝသေန ဒေဝတာဂုဏသဒိသေ ဝါ ဒေဝတာဘာဝနိပ္ဖါဒကေ ဂုဏေ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တစိတ္တဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၁၆၅. ဣမာ ပန ဆ အနုဿတိယော အရိယသာဝကာနညေဝ ဣဇ္ဈန္တိ. တေသံ ဟိ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃဂုဏာ ပါကဋာ ဟောန္တိ. တေ စ အခဏ္ဍတာဒိဂုဏေဟိ သီလေဟိ၊ ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စာဂေန၊ မဟာနုဘာဝါနံ ဒေဝတာနံ ဂုဏသဒိသေဟိ သဒ္ဓါဒိဂုဏေဟိ သမန္နာဂတာ. မဟာနာမသုတ္တေ (အ. နိ. ၆.၁၀) စ သောတာပန္နဿ နိဿယဝိဟာရံ ပုဋ္ဌေန ဘဂဝတာ သောတာပန္နဿ နိဿယဝိဟာရဒဿနတ္ထမေဝ ဧတာ ဝိတ္ထာရတော ကထိတာ.

ဂေဓသုတ္တေပိ ‘‘ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော တထာဂတံ အနုဿရတိ၊ ဣတိပိ သော ဘဂဝါ။ပေ။ ဥဇုဂတမေဝဿ တသ္မိံ သမယေ စိတ္တံ ဟောတိ နိက္ခန္တံ မုတ္တံ ဝုဋ္ဌိတံ ဂေဓမှာ. ဂေဓောတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စန္နေတံ ကာမဂုဏာနမဓိဝစနံ. ဣဒမ္ပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာရမ္မဏံ ကရိတွာ ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တီ’’တိ (အ. နိ. ၆.၂၅) ဧဝံ အရိယသာဝကဿ အနုဿတိဝသေန စိတ္တံ ဝိသောဓေတွာ ဥတ္တရိ ပရမတ္ထဝိသုဒ္ဓိအဓိဂမတ္ထာယ ကထိတာ.

အာယသ္မတာ မဟာကစ္စာနေန ဒေသိတေ သမ္ဗာဓောကာသသုတ္တေပိ ‘‘အစ္ဆရိယံ၊ အာဝုသော၊ အဗ္ဘုတံ၊ အာဝုသော၊ ယာဝဉ္စိဒံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော အနုဗုဒ္ဓေါ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ။ပေ။ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယ ယဒိဒံ ဆ အနုဿတိဋ္ဌာနာနိ. ကတမာနိ ဆ? ဣဓာဝုသော၊ အရိယသာဝကော တထာဂတံ အနုဿရတိ။ပေ။ ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဝိသုဒ္ဓိဓမ္မာ ဘဝန္တီ’’တိ (အ. နိ. ၆.၂၆) ဧဝံ အရိယသာဝကဿေဝ ပရမတ္ထဝိသုဒ္ဓိဓမ္မတာယ ဩကာသာဓိဂမဝသေန ကထိတာ.

ဥပေါသထသုတ္တေပိ ‘‘ကထဉ္စ၊ ဝိသာခေ၊ အရိယူပေါသထော ဟောတိ? ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ၊ ဝိသာခေ၊ စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ. ကထဉ္စ၊ ဝိသာခေ၊ ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ? ဣဓ၊ ဝိသာခေ၊ အရိယသာဝကော တထာဂတံ အနုဿရတီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၇၁) ဧဝံ အရိယသာဝကဿေဝ ဥပေါသထံ ဥပဝသတော စိတ္တဝိသောဓနကမ္မဋ္ဌာနဝသေန ဥပေါသထဿ မဟပ္ဖလဘာဝဒဿနတ္ထံ ကထိတာ.

ဧကာဒသနိပါတေပိ ‘‘သဒ္ဓေါ ခေါ၊ မဟာနာမ၊ အာရာဓကော ဟောတိ၊ နော အဿဒ္ဓေါ. အာရဒ္ဓဝီရိယော၊ ဥပဋ္ဌိတသတိ၊ သမာဟိတော၊ ပညဝါ၊ မဟာနာမ၊ အာရာဓကော ဟောတိ၊ နော ဒုပ္ပညော. ဣမေသု ခေါ တွံ၊ မဟာနာမ၊ ပဉ္စသု ဓမ္မေသု ပတိဋ္ဌာယ ဆ ဓမ္မေ ဥတ္တရိ ဘာဝေယျာသိ. ဣဓ တွံ၊ မဟာနာမ၊ တထာဂတံ အနုဿရေယျာသိ ဣတိပိ သော ဘဂဝါ’’တိ (အ. နိ. ၁၁.၁၁) ဧဝံ အရိယသာဝကဿေဝ ‘‘တေသံ နော၊ ဘန္တေ၊ နာနာဝိဟာရေန ဝိဟရတံ ကေနဿ ဝိဟာရေန ဝိဟရိတဗ္ဗ’’န္တိ ပုစ္ဆတော ဝိဟာရဒဿနတ္ထံ ကထိတာ.

၁၆၆. ဧဝံ သန္တေပိ ပရိသုဒ္ဓသီလာဒိဂုဏသမန္နာဂတေန ပုထုဇ္ဇနေနာပိ မနသိ ကာတဗ္ဗာ. အနုဿဝဝသေနာပိ ဟိ ဗုဒ္ဓါဒီနံ ဂုဏေ အနုဿရတော စိတ္တံ ပသီဒတိယေဝ. ယဿာနုဘာဝေန နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ ဥဠာရပါမောဇ္ဇော ဝိပဿနံ အာရဘိတွာ အရဟတ္တံယေဝ သစ္ဆိကရေယျ ကဋအန္ဓကာရဝါသီ ဖုဿဒေဝတ္ထေရော ဝိယ.

သော ကိရာယသ္မာ မာရေန နိမ္မိတံ ဗုဒ္ဓရူပံ ဒိသွာ ‘‘အယံ တာဝ သရာဂဒေါသမောဟော ဧဝံ သောဘတိ၊ ကထံ နု ခေါ ဘဂဝါ န သောဘတိ၊ သော ဟိ သဗ္ဗသော ဝီတရာဂဒေါသမောဟော’’တိ ဗုဒ္ဓါရမ္မဏံ ပီတိံ ပဋိလဘိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏီတိ.

ဣတိ သာဓုဇနပါမောဇ္ဇတ္ထာယ ကတေ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ

သမာဓိဘာဝနာဓိကာရေ

ဆအနုဿတိနိဒ္ဒေသော နာမ

သတ္တမော ပရိစ္ဆေဒေါ.