နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ

(ပဌမော ဘာဂေါ)

နိဒါနာဒိကထာ

၁. သီလေ ပတိဋ္ဌာယ နရော သပညော၊ စိတ္တံ ပညဉ္စ ဘာဝယံ၊

အာတာပီ နိပကော ဘိက္ခု၊ သော ဣမံ ဝိဇဋယေ ဇဋန္တိ. (သံ. နိ. ၁.၂၃)၊

ဣတိ ဟိဒံ ဝုတ္တံ၊ ကသ္မာ ပနေတံ ဝုတ္တံ၊ ဘဂဝန္တံ ကိရ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရန္တံ ရတ္တိဘာဂေ အညတရော ဒေဝပုတ္တော ဥပသင်္ကမိတွာ အတ္တနော သံသယသမုဂ္ဃါဋတ္ထံ –

အန္တောဇဋာ ဗဟိဇဋာ၊ ဇဋာယ ဇဋိတာ ပဇာ၊

တံ တံ ဂေါတမ ပုစ္ဆာမိ၊ ကော ဣမံ ဝိဇဋယေ ဇဋန္တိ. (သံ. နိ. ၁.၂၃) –

ဣမံ ပဉှံ ပုစ္ဆိ. တဿာယံ သင်္ခေပတ္ထော – ဇဋာတိ တဏှာယ ဇာလိနိယာ ဧတံ အဓိဝစနံ. သာ ဟိ ရူပါဒီသု အာရမ္မဏေသု ဟေဋ္ဌုပရိယဝသေန ပုနပ္ပုနံ ဥပ္ပဇ္ဇနတော သံသိဗ္ဗနဋ္ဌေန ဝေဠုဂုမ္ဗာဒီနံ သာခါဇာလသင်္ခါတာ ဇဋာ ဝိယာတိ ဇဋာ၊ သာ ပနေသာ သကပရိက္ခာရပရပရိက္ခာရေသု သကအတ္တဘာဝပရအတ္တဘာဝေသု အဇ္ဈတ္တိကာယတနဗာဟိရာယတနေသု စ ဥပ္ပဇ္ဇနတော အန္တောဇဋာ ဗဟိဇဋာတိ ဝုစ္စတိ. တာယ ဧဝံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာယ ဇဋာယ ဇဋိတာ ပဇာ. ယထာ နာမ ဝေဠုဂုမ္ဗဇဋာဒီဟိ ဝေဠုအာဒယော၊ ဧဝံ တာယ တဏှာဇဋာယ သဗ္ဗာပိ အယံ သတ္တနိကာယသင်္ခါတာ ပဇာ ဇဋိတာ ဝိနဒ္ဓါ၊ သံသိဗ္ဗိတာတိ အတ္ထော. ယသ္မာ စ ဧဝံ ဇဋိတာ. တံ တံ ဂေါတမ ပုစ္ဆာမီတိ တသ္မာ တံ ပုစ္ဆာမိ. ဂေါတမာတိ ဘဂဝန္တံ ဂေါတ္တေန အာလပတိ. ကော ဣမံ ဝိဇဋယေ ဇဋန္တိ ဣမံ ဧဝံ တေဓာတုကံ ဇဋေတွာ ဌိတံ ဇဋံ ကော ဝိဇဋေယျ၊ ဝိဇဋေတုံ ကော သမတ္ထောတိ ပုစ္ဆတိ.

ဧဝံ ပုဋ္ဌော ပနဿ သဗ္ဗဓမ္မေသု အပ္ပဋိဟတဉာဏစာရော ဒေဝဒေဝေါ သက္ကာနံ အတိသက္ကော ဗြဟ္မာနံ အတိဗြဟ္မာ စတုဝေသာရဇ္ဇဝိသာရဒေါ ဒသဗလဓရော အနာဝရဏဉာဏော သမန္တစက္ခု ဘဂဝါ တမတ္ထံ ဝိဿဇ္ဇေန္တော –

သီလေ ပတိဋ္ဌာယ နရော သပညော၊ စိတ္တံ ပညဉ္စ ဘာဝယံ၊

အာတာပီ နိပကော ဘိက္ခု၊ သော ဣမံ ဝိဇဋယေ ဇဋန္တိ. –

ဣမံ ဂါထမာဟ.

၂. ဣမိဿာ ဒါနိ ဂါထာယ၊ ကထိတာယ မဟေသိနာ၊

ဝဏ္ဏယန္တော ယထာဘူတံ၊ အတ္ထံ သီလာဒိဘေဒနံ.

သုဒုလ္လဘံ လဘိတွာန၊ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဇိနသာသနေ၊

သီလာဒိသင်္ဂဟံ ခေမံ၊ ဥဇုံ မဂ္ဂံ ဝိသုဒ္ဓိယာ.

ယထာဘူတံ အဇာနန္တာ၊ သုဒ္ဓိကာမာပိ ယေ ဣဓ၊

ဝိသုဒ္ဓိံ နာဓိဂစ္ဆန္တိ၊ ဝါယမန္တာပိ ယောဂိနော.

တေသံ ပါမောဇ္ဇကရဏံ၊ သုဝိသုဒ္ဓဝိနိစ္ဆယံ၊

မဟာဝိဟာရဝါသီနံ၊ ဒေသနာနယနိဿိတံ.

ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ ဘာသိဿံ၊ တံ မေ သက္ကစ္စ ဘာသတော၊

ဝိသုဒ္ဓိကာမာ သဗ္ဗေပိ၊ နိသာမယထ သာဓဝေါတိ.

၃. တတ္ထ ဝိသုဒ္ဓီတိ သဗ္ဗမလဝိရဟိတံ အစ္စန္တပရိသုဒ္ဓံ နိဗ္ဗာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တဿာ ဝိသုဒ္ဓိယာ မဂ္ဂေါတိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ. မဂ္ဂေါတိ အဓိဂမူပါယော ဝုစ္စတိ. တံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ ဘာသိဿာမီတိ အတ္ထော.

သော ပနာယံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ ကတ္ထစိ ဝိပဿနာမတ္တဝသေနေဝ ဒေသိတော. ယထာဟ –

‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာတိ၊ ယဒါ ပညာယ ပဿတိ၊

အထ နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဒုက္ခေ၊ ဧသ မဂ္ဂေါ ဝိသုဒ္ဓိယာ’’တိ. (ဓ. ပ. ၂၇၇)၊

ကတ္ထစိ ဈာနပညာဝသေန. ယထာဟ –

‘‘ယမှိ ဈာနဉ္စ ပညာ စ၊ သ ဝေ နိဗ္ဗာနသန္တိကေ’’တိ. (ဓ. ပ. ၃၇၂)၊

ကတ္ထစိ ကမ္မာဒိဝသေန. ယထာဟ –

‘‘ကမ္မံ ဝိဇ္ဇာ စ ဓမ္မော စ၊ သီလံ ဇီဝိတမုတ္တမံ၊

ဧတေန မစ္စာ သုဇ္ဈန္တိ၊ န ဂေါတ္တေန ဓနေန ဝါ’’တိ. (မ. နိ. ၃.၃၈၇၊ သံ. နိ. ၁.၄၈)၊

ကတ္ထစိ သီလာဒိဝသေန. ယထာဟ –

‘‘သဗ္ဗဒါ သီလသမ္ပန္နော၊ ပညဝါ သုသမာဟိတော၊

အာရဒ္ဓဝီရိယော ပဟိတတ္တော၊ ဩဃံ တရတိ ဒုတ္တရ’’န္တိ. (သံ. နိ. ၁.၉၆)၊

ကတ္ထစိ သတိပဋ္ဌာနာဒိဝသေန. ယထာဟ –

‘‘ဧကာယနော အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဂ္ဂေါ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ။ပေ။ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယ၊ ယဒိဒံ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၃၇၃).

သမ္မပ္ပဓာနာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဣမသ္မိံ ပန ပဉှာဗျာကရဏေ သီလာဒိဝသေန ဒေသိတော.

၄. တတြာယံ သင်္ခေပဝဏ္ဏနာ – သီလေ ပတိဋ္ဌာယာတိ သီလေ ဌတွာ၊ သီလံ ပရိပူရယမာနောယေဝ စေတ္ထ သီလေ ဌိတောတိ ဝုစ္စတိ. တသ္မာ သီလပရိပူရဏေန သီလေ ပတိဋ္ဌဟိတွာတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. နရောတိ သတ္တော. သပညောတိ ကမ္မဇတိဟေတုကပဋိသန္ဓိပညာယ ပညဝါ. စိတ္တံ ပညဉ္စ ဘာဝယန္တိ သမာဓိဉ္စေဝ ဝိပဿနဉ္စ ဘာဝယမာနော၊ စိတ္တသီသေန ဟေတ္ထ သမာဓိ နိဒ္ဒိဋ္ဌော. ပညာနာမေန စ ဝိပဿနာတိ. အာတာပီတိ ဝီရိယဝါ. ဝီရိယဉှိ ကိလေသာနံ အာတာပနပရိတာပနဋ္ဌေန အာတာပေါတိ ဝုစ္စတိ. တဒဿ အတ္ထီတိ အာတာပီ. နိပကောတိ နေပက္ကံ ဝုစ္စတိ ပညာ၊ တာယ သမန္နာဂတောတိ အတ္ထော. ဣမိနာ ပဒေန ပါရိဟာရိကပညံ ဒဿေတိ. ဣမသ္မိဉှိ ပဉှာဗျာကရဏေ တိက္ခတ္တုံ ပညာ အာဂတာ. တတ္ထ ပဌမာ ဇာတိပညာ၊ ဒုတိယာ ဝိပဿနာပညာ၊ တတိယာ သဗ္ဗကိစ္စပရိဏာယိကာ ပါရိဟာရိကပညာ. သံသာရေ ဘယံ ဣက္ခတီတိ ဘိက္ခု. သော ဣမံ ဝိဇဋယေ ဇဋန္တိ သော ဣမိနာ စ သီလေန ဣမိနာ စ စိတ္တသီသေန နိဒ္ဒိဋ္ဌသမာဓိနာ ဣမာယ စ တိဝိဓာယ ပညာယ ဣမိနာ စ အာတာပေနာတိ ဆဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု. သေယျထာပိ နာမ ပုရိသော ပထဝိယံ ပတိဋ္ဌာယ သုနိသိတံ သတ္ထံ ဥက္ခိပိတွာ မဟန္တံ ဝေဠုဂုမ္ဗံ ဝိဇဋေယျ၊ ဧဝမေဝ သီလပထဝိယံ ပတိဋ္ဌာယ သမာဓိသိလာယံ သုနိသိတံ ဝိပဿနာပညာသတ္ထံ ဝီရိယဗလပဂ္ဂဟိတေန ပါရိဟာရိကပညာဟတ္ထေန ဥက္ခိပိတွာ သဗ္ဗမ္ပိ တံ အတ္တနော သန္တာနေ ပတိတံ တဏှာဇဋံ ဝိဇဋေယျ သဉ္ဆိန္ဒေယျ သမ္ပဒါလေယျ. မဂ္ဂက္ခဏေ ပနေသ တံ ဇဋံ ဝိဇဋေတိ နာမ. ဖလက္ခဏေ ဝိဇဋိတဇဋော သဒေဝကဿ လောကဿ အဂ္ဂဒက္ခိဏေယျော ဟောတိ. တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘သီလေ ပတိဋ္ဌာယ နရော သပညော၊ စိတ္တံ ပညဉ္စ ဘာဝယံ၊

အာတာပီ နိပကော ဘိက္ခု၊ သော ဣမံ ဝိဇဋယေ ဇဋ’’န္တိ. (သံ. နိ. ၁.၂၃)၊

၅. တတြာယံ ယာယ ပညာယ သပညောတိ ဝုတ္တော၊ တတြာဿ ကရဏီယံ နတ္ထိ. ပုရိမကမ္မာနုဘာဝေနေဝ ဟိဿ သာ သိဒ္ဓါ. အာတာပီ နိပကောတိ ဧတ္ထ ဝုတ္တဝီရိယဝသေန ပန တေန သာတစ္စကာရိနာ ပညာဝသေန စ သမ္ပဇာနကာရိနာ ဟုတွာ သီလေ ပတိဋ္ဌာယ စိတ္တပညာဝသေန ဝုတ္တာ သမထဝိပဿနာ ဘာဝေတဗ္ဗာတိ ဣမမတြ ဘဂဝါ သီလသမာဓိပညာမုခေန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ ဒဿေတိ.

ဧတ္တာဝတာ ဟိ တိဿော သိက္ခာ၊ တိဝိဓကလျာဏံ သာသနံ၊ တေဝိဇ္ဇတာဒီနံ ဥပနိဿယော၊ အန္တဒွယဝဇ္ဇနမဇ္ဈိမပဋိပတ္တိသေဝနာနိ၊ အပါယာဒိသမတိက္ကမနုပါယော၊ တီဟာကာရေဟိ ကိလေသပ္ပဟာနံ၊ ဝီတိက္ကမာဒီနံ ပဋိပက္ခော၊ သံကိလေသတ္တယဝိသောဓနံ၊ သောတာပန္နာဒိဘာဝဿ စ ကာရဏံ ပကာသိတံ ဟောတိ.

ကထံ? ဧတ္ထ ဟိ သီလေန အဓိသီလသိက္ခာ ပကာသိတာ ဟောတိ၊ သမာဓိနာ အဓိစိတ္တသိက္ခာ၊ ပညာယ အဓိပညာသိက္ခာ.

သီလေန စ သာသနဿ အာဒိကလျာဏတာ ပကာသိတာ ဟောတိ. ‘‘ကော စာဒိ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ၊ သီလဉ္စ သုဝိသုဒ္ဓ’’န္တိ (သံ. နိ. ၅.၃၆၉) ဟိ ဝစနတော၊ ‘‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏ’’န္တိ (ဒီ. နိ. ၂.၉၀) အာဒိဝစနတော စ သီလံ သာသနဿ အာဒိ၊ တဉ္စ ကလျာဏံ၊ အဝိပ္ပဋိသာရာဒိဂုဏာဝဟတ္တာ. သမာဓိနာ မဇ္ဈေကလျာဏတာ ပကာသိတာ ဟောတိ. ‘‘ကုသလဿ ဥပသမ္ပဒါ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၉၀) အာဒိဝစနတော ဟိ သမာဓိ သာသနဿ မဇ္ဈေ၊ သော စ ကလျာဏော၊ ဣဒ္ဓိဝိဓာဒိဂုဏာဝဟတ္တာ. ပညာယ သာသနဿ ပရိယောသာနကလျာဏတာ ပကာသိတာ ဟောတိ. ‘‘သစိတ္တပရိယောဒါပနံ၊ ဧတံ ဗုဒ္ဓါန သာသန’’န္တိ (ဒီ. နိ. ၂.၉၀) ဟိ ဝစနတော၊ ပညုတ္တရတော စ ပညာ သာသနဿ ပရိယောသာနံ၊ သာ စ ကလျာဏံ၊ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေသု တာဒိဘာဝါဝဟနတော.

‘‘သေလော ယထာ ဧကဃနော၊ ဝါတေန န သမီရတိ၊

ဧဝံ နိန္ဒာပသံသာသု၊ န သမိဉ္ဇန္တိ ပဏ္ဍိတာ’’တိ. (ဓ. ပ. ၈၁)၊ –

ဟိ ဝုတ္တံ.

တထာ သီလေန တေဝိဇ္ဇတာယ ဥပနိဿယော ပကာသိတော ဟောတိ. သီလသမ္ပတ္တိဉှိ နိဿာယ တိဿော ဝိဇ္ဇာ ပါပုဏာတိ၊ န တတော ပရံ. သမာဓိနာ ဆဠဘိညတာယ ဥပနိဿယော ပကာသိတော ဟောတိ. သမာဓိသမ္ပဒဉှိ နိဿာယ ဆ အဘိညာ ပါပုဏာတိ၊ န တတော ပရံ. ပညာယ ပဋိသမ္ဘိဒါပဘေဒဿ ဥပနိဿယော ပကာသိတော ဟောတိ. ပညာသမ္ပတ္တိဉှိ နိဿာယ စတဿော ပဋိသမ္ဘိဒါ ပါပုဏာတိ၊ န အညေန ကာရဏေန.

သီလေန စ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂသင်္ခါတဿ အန္တဿ ဝဇ္ဇနံ ပကာသိတံ ဟောတိ၊ သမာဓိနာ အတ္တကိလမထာနုယောဂသင်္ခါတဿ. ပညာယ မဇ္ဈိမာယ ပဋိပတ္တိယာ သေဝနံ ပကာသိတံ ဟောတိ.

တထာ သီလေန အပါယသမတိက္ကမနုပါယော ပကာသိတော ဟောတိ၊ သမာဓိနာ ကာမဓာတုသမတိက္ကမနုပါယော၊ ပညာယ သဗ္ဗဘဝသမတိက္ကမနုပါယော.

သီလေန စ တဒင်္ဂပ္ပဟာနဝသေန ကိလေသပ္ပဟာနံ ပကာသိတံ ဟောတိ၊ သမာဓိနာ ဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနဝသေန၊ ပညာယ သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနဝသေန.

တထာ သီလေန ကိလေသာနံ ဝီတိက္ကမပဋိပက္ခော ပကာသိတော ဟောတိ၊ သမာဓိနာ ပရိယုဋ္ဌာနပဋိပက္ခော၊ ပညာယ အနုသယပဋိပက္ခော.

သီလေန စ ဒုစ္စရိတသံကိလေသဝိသောဓနံ ပကာသိတံ ဟောတိ၊ သမာဓိနာ တဏှာသံကိလေသဝိသောဓနံ၊ ပညာယ ဒိဋ္ဌိသံကိလေသဝိသောဓနံ.

တထာ သီလေန သောတာပန္နသကဒါဂါမိဘာဝဿ ကာရဏံ ပကာသိတံ ဟောတိ၊ သမာဓိနာ အနာဂါမိဘာဝဿ၊ ပညာယ အရဟတ္တဿ. သောတာပန္နော ဟိ ‘‘သီလေသု ပရိပူရကာရီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၈၇) ဝုတ္တော၊ တထာ သကဒါဂါမီ. အနာဂါမီ ပန ‘‘သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၈၇). အရဟာ ပန ‘‘ပညာယ ပရိပူရကာရီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၈၇).

ဧဝံ ဧတ္တာဝတာ တိဿော သိက္ခာ၊ တိဝိဓကလျာဏံ သာသနံ၊ တေဝိဇ္ဇတာဒီနံ ဥပနိဿယော၊ အန္တဒွယဝဇ္ဇနမဇ္ဈိမပဋိပတ္တိသေဝနာနိ၊ အပါယာဒိသမတိက္ကမနုပါယော၊ တီဟာကာရေဟိ ကိလေသပ္ပဟာနံ၊ ဝီတိက္ကမာဒီနံ ပဋိပက္ခော၊ သံကိလေသတ္တယဝိသောဓနံ၊ သောတာပန္နာဒိဘာဝဿ စ ကာရဏန္တိ ဣမေ နဝ၊ အညေ စ ဧဝရူပါ ဂုဏတ္တိကာ ပကာသိတာ ဟောန္တီတိ.

၁. သီလနိဒ္ဒေသော

သီလသရူပါဒိကထာ

၆. ဧဝံ အနေကဂုဏသင်္ဂါဟကေန သီလသမာဓိပညာမုခေန ဒေသိတောပိ ပနေသ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ အတိသင်္ခေပဒေသိတောယေဝ ဟောတိ. တသ္မာ နာလံ သဗ္ဗေသံ ဥပကာရာယာတိ ဝိတ္ထာရမဿ ဒဿေတုံ သီလံ တာဝ အာရဗ္ဘ ဣဒံ ပဉှာကမ္မံ ဟောတိ.

ကိံ သီလံ၊ ကေနဋ္ဌေန သီလံ၊ ကာနဿ လက္ခဏရသပစ္စုပဋ္ဌာနပဒဋ္ဌာနာနိ၊ ကိမာနိသံသံ သီလံ၊ ကတိဝိဓံ စေတံ သီလံ၊ ကော စဿ သံကိလေသော၊ ကိံ ဝေါဒါနန္တိ.

တတြိဒံ ဝိဿဇ္ဇနံ. ကိံ သီလန္တိ ပါဏာတိပါတာဒီဟိ ဝါ ဝိရမန္တဿ ဝတ္တပဋိပတ္တိံ ဝါ ပူရေန္တဿ စေတနာဒယော ဓမ္မာ. ဝုတ္တဉှေတံ ပဋိသမ္ဘိဒါယံ ‘‘ကိံ သီလန္တိ စေတနာ သီလံ၊ စေတသိကံ သီလံ၊ သံဝရော သီလံ၊ အဝီတိက္ကမော သီလ’’န္တိ (ပဋိ. မ. ၁.၃၉). တတ္ထ စေတနာ သီလံ နာမ ပါဏာတိပါတာဒီဟိ ဝါ ဝိရမန္တဿ ဝတ္တပဋိပတ္တိံ ဝါ ပူရေန္တဿ စေတနာ. စေတသိကံ သီလံ နာမ ပါဏာတိပါတာဒီဟိ ဝိရမန္တဿ ဝိရတိ. အပိစ စေတနာ သီလံ နာမ ပါဏာတိပါတာဒီနိ ပဇဟန္တဿ သတ္တ ကမ္မပထစေတနာ. စေတသိကံ သီလံ နာမ ‘‘အဘိဇ္ဈံ ပဟာယ ဝိဂတာဘိဇ္ဈေန စေတသာ ဝိဟရတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၂၁၇) အာဒိနာ နယေန ဝုတ္တာ အနဘိဇ္ဈာဗျာပါဒသမ္မာဒိဋ္ဌိဓမ္မာ. သံဝရော သီလန္တိ ဧတ္ထ ပဉ္စဝိဓေန သံဝရော ဝေဒိတဗ္ဗော ပါတိမောက္ခသံဝရော၊ သတိသံဝရော၊ ဉာဏသံဝရော၊ ခန္တိသံဝရော၊ ဝီရိယသံဝရောတိ. တတ္ထ ဣမိနာ ပါတိမောက္ခသံဝရေန ဥပေတော ဟောတိ သမုပေတောတိ (ဝိဘ. ၅၁၁) အယံ ပါတိမောက္ခသံဝရော. ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ၊ စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတီတိ (ဒီ. နိ. ၁.၂၁၃) အယံ သတိသံဝရော.

ယာနိ သောတာနိ လောကသ္မိံ၊ (အဇိတာတိ ဘဂဝါ၊)

သတိ တေသံ နိဝါရဏံ၊

သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမိ၊ ပညာယေတေ ပိဓိယျရေတိ. (သု. နိ. ၁၀၄၁)၊

အယံ ဉာဏသံဝရော. ပစ္စယပဋိသေဝနမ္ပိ ဧတ္ထေဝ သမောဓာနံ ဂစ္ဆတိ. ယော ပနာယံ ခမော ဟောတိ သီတဿ ဥဏှဿာတိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၂၄၊ အ. နိ. ၆.၅၈) နယေန အာဂတော၊ အယံ ခန္တိသံဝရော နာမ. ယော စာယံ ဥပ္ပန္နံ ကာမဝိတက္ကံ နာဓိဝါသေတီတိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၂၆၊ အ. နိ. ၆.၅၈) နယေန အာဂတော၊ အယံ ဝီရိယသံဝရော နာမ. အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိပိ ဧတ္ထေဝ သမောဓာနံ ဂစ္ဆတိ. ဣတိ အယံ ပဉ္စဝိဓောပိ သံဝရော၊ ယာ စ ပါပဘီရုကာနံ ကုလပုတ္တာနံ သမ္ပတ္တဝတ္ထုတော ဝိရတိ၊ သဗ္ဗမ္ပေတံ သံဝရသီလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အဝီတိက္ကမော သီလန္တိ သမာဒိန္နသီလဿ ကာယိကဝါစသိကော အနတိက္ကမော. ဣဒံ တာဝ ကိံ သီလန္တိ ပဉှဿ ဝိဿဇ္ဇနံ.

၇. အဝသေသေသု ကေနဋ္ဌေန သီလန္တိ သီလနဋ္ဌေန သီလံ. ကိမိဒံ သီလနံ နာမ. သမာဓာနံ ဝါ၊ ကာယကမ္မာဒီနံ သုသီလျဝသေန အဝိပ္ပကိဏ္ဏတာတိ အတ္ထော. ဥပဓာရဏံ ဝါ၊ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပတိဋ္ဌာနဝသေန အာဓာရဘာဝေါတိ အတ္ထော. ဧတဒေဝ ဟေတ္ထ အတ္ထဒွယံ သဒ္ဒလက္ခဏဝိဒူ အနုဇာနန္တိ. အညေ ပန သိရဋ္ဌော သီလတ္ထော၊ သီတလဋ္ဌော သီလတ္ထောတိ ဧဝမာဒိနာပိ နယေနေတ္ထ အတ္ထံ ဝဏ္ဏယန္တိ.

၈. ဣဒါနိ ကာနဿ လက္ခဏရသပစ္စုပဋ္ဌာနပဒဋ္ဌာနာနီတိ ဧတ္ထ –

သီလနံ လက္ခဏံ တဿ၊ ဘိန္နဿာပိ အနေကဓာ၊

သနိဒဿနတ္တံ ရူပဿ၊ ယထာ ဘိန္နဿနေကဓာ.

ယထာ ဟိ နီလပီတာဒိဘေဒေန အနေကဓာ ဘိန္နဿာပိ ရူပါယတနဿ သနိဒဿနတ္တံ လက္ခဏံ၊ နီလာဒိဘေဒေန ဘိန္နဿာပိ သနိဒဿန ဘာဝါနတိက္ကမနတော. တထာ သီလဿ စေတနာဒိဘေဒေန အနေကဓာ ဘိန္နဿာပိ ယဒေတံ ကာယကမ္မာဒီနံ သမာဓာနဝသေန ကုသလာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပတိဋ္ဌာနဝသေန ဝုတ္တံ သီလနံ၊ တဒေဝ လက္ခဏံ၊ စေတနာဒိဘေဒေန ဘိန္နဿာပိ သမာဓာနပတိဋ္ဌာနဘာဝါနတိက္ကမနတော. ဧဝံ လက္ခဏဿ ပနဿ –

ဒုဿီလျဝိဒ္ဓံသနတာ၊ အနဝဇ္ဇဂုဏော တထာ၊

ကိစ္စသမ္ပတ္တိအတ္ထေန၊ ရသော နာမ ပဝုစ္စတိ.

တသ္မာ ဣဒံ သီလံ နာမ ကိစ္စဋ္ဌေန ရသေန ဒုဿီလျဝိဒ္ဓံသနရသံ၊ သမ္ပတ္တိအတ္ထေန ရသေန အနဝဇ္ဇရသန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. လက္ခဏာဒီသု ဟိ ကိစ္စမေဝ သမ္ပတ္တိ ဝါ ရသောတိ ဝုစ္စတိ.

သောစေယျပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ တယိဒံ တဿ ဝိညုဟိ၊

ဩတ္တပ္ပဉ္စ ဟိရီ စေဝ၊ ပဒဋ္ဌာနန္တိ ဝဏ္ဏိတံ.

တယိဒံ သီလံ ကာယသောစေယျံ ဝစီသောစေယျံ မနောသောစေယျန္တိ (အ. နိ. ၃.၁၂၁) ဧဝံ ဝုတ္တသောစေယျပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ သောစေယျဘာဝေန ပစ္စုပဋ္ဌာတိ ဂဟဏဘာဝံ ဂစ္ဆတိ. ဟိရောတ္တပ္ပဉ္စ ပနဿ ဝိညူဟိ ပဒဋ္ဌာနန္တိ ဝဏ္ဏိတံ၊ အာသန္နကာရဏန္တိ အတ္ထော. ဟိရောတ္တပ္ပေ ဟိ သတိ သီလံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စေဝ တိဋ္ဌတိ စ. အသတိ နေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ န တိဋ္ဌတီတိ. ဧဝံ သီလဿ လက္ခဏရသပစ္စုပဋ္ဌာနပဒဋ္ဌာနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

သီလာနိသံသကထာ

၉. ကိမာနိသံသံ သီလန္တိ အဝိပ္ပဋိသာရာဒိအနေကဂုဏပဋိလာဘာနိသံသံ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘အဝိပ္ပဋိသာရတ္ထာနိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ကုသလာနိ သီလာနိ အဝိပ္ပဋိသာရာနိသံသာနီ’’တိ (အ. နိ. ၁၁.၁).

အပရမ္ပိ ဝုတ္တံ ‘‘ပဉ္စိမေ ဂဟပတယော အာနိသံသာ သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ. ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓ ဂဟပတယော သီလဝါ သီလသမ္ပန္နော အပ္ပမာဒါဓိကရဏံ မဟန္တံ ဘောဂက္ခန္ဓံ အဓိဂစ္ဆတိ၊ အယံ ပဌမော အာနိသံသော သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ. ပုန စပရံ ဂဟပတယော သီလဝတော သီလသမ္ပန္နဿ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ၊ အယံ ဒုတိယော အာနိသံသော သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ. ပုန စပရံ ဂဟပတယော သီလဝါ သီလသမ္ပန္နော ယညဒေဝ ပရိသံ ဥပသင်္ကမတိ ယဒိ ခတ္တိယပရိသံ ယဒိ ဗြာဟ္မဏပရိသံ ယဒိ ဂဟပတိပရိသံ ယဒိ သမဏပရိသံ၊ ဝိသာရဒေါ ဥပသင်္ကမတိ အမင်္ကုဘူတော၊ အယံ တတိယော အာနိသံသော သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ. ပုန စပရံ ဂဟပတယော သီလဝါ သီလသမ္ပန္နော အသမ္မူဠှော ကာလံ ကရောတိ၊ အယံ စတုတ္ထော အာနိသံသော သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ. ပုန စပရံ ဂဟပတယော သီလဝါ သီလသမ္ပန္နော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ၊ အယံ ပဉ္စမော အာနိသံသော သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၁၅၀၊ အ. နိ. ၅.၂၁၃၊ မဟာဝ. ၂၈၅).

အပရေပိ ‘‘အာကင်္ခေယျ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သဗြဟ္မစာရီနံ ပိယော စ အဿံ မနာပေါ စ ဂရု စ ဘာဝနီယော စာတိ၊ သီလေသွေဝဿ ပရိပူရကာရီ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၆၅) နယေန ပိယမနာပတာဒယော အာသဝက္ခယပရိယောသာနာ အနေကာ သီလာနိသံသာ ဝုတ္တာ. ဧဝံ အဝိပ္ပဋိသာရာဒိအနေကဂုဏာနိသံသံ သီလံ. အပိစ –

သာသနေ ကုလပုတ္တာနံ၊ ပတိဋ္ဌာ နတ္ထိ ယံ ဝိနာ၊

အာနိသံသပရိစ္ဆေဒံ၊ တဿ သီလဿ ကော ဝဒေ.

န ဂင်္ဂါ ယမုနာ စာပိ၊ သရဘူ ဝါ သရသွတီ၊

နိန္နဂါ ဝါစိရဝတီ၊ မဟီ ဝါပိ မဟာနဒီ.

သက္ကုဏန္တိ ဝိသောဓေတုံ၊ တံ မလံ ဣဓ ပါဏိနံ၊

ဝိသောဓယတိ သတ္တာနံ၊ ယံ ဝေ သီလဇလံ မလံ.

န တံ သဇလဒါ ဝါတာ၊ န စာပိ ဟရိစန္ဒနံ၊

နေဝ ဟာရာ န မဏယော၊ န စန္ဒကိရဏင်္ကုရာ.

သမယန္တီဓ သတ္တာနံ၊ ပရိဠာဟံ သုရက္ခိတံ၊

ယံ သမေတိ ဣဒံ အရိယံ၊ သီလံ အစ္စန္တသီတလံ.

သီလဂန္ဓသမော ဂန္ဓော၊ ကုတော နာမ ဘဝိဿတိ၊

ယော သမံ အနုဝါတေ စ၊ ပဋိဝါတေ စ ဝါယတိ.

သဂ္ဂါရောဟဏသောပါနံ၊ အညံ သီလသမံ ကုတော၊

ဒွါရံ ဝါ ပန နိဗ္ဗာန၊ နဂရဿ ပဝေသနေ.

သောဘန္တေဝံ န ရာဇာနော၊ မုတ္တာမဏိဝိဘူသိတာ၊

ယထာ သောဘန္တိ ယတိနော၊ သီလဘူသနဘူသိတာ.

အတ္တာနုဝါဒါဒိဘယံ၊ ဝိဒ္ဓံသယတိ သဗ္ဗသော၊

ဇနေတိ ကိတ္တိဟာသဉ္စ၊ သီလံ သီလဝတံ သဒါ.

ဂုဏာနံ မူလဘူတဿ၊ ဒေါသာနံ ဗလဃာတိနော၊

ဣတိ သီလဿ ဝိညေယျံ၊ အာနိသံသကထာမုခန္တိ.

သီလပ္ပဘေဒကထာ

၁၀. ဣဒါနိ ယံ ဝုတ္တံ ကတိဝိဓံ စေတံ သီလန္တိ၊ တတြိဒံ ဝိဿဇ္ဇနံ. သဗ္ဗမေဝ တာဝ ဣဒံ သီလံ အတ္တနော သီလနလက္ခဏေန ဧကဝိဓံ.

စာရိတ္တဝါရိတ္တဝသေန ဒုဝိဓံ. တထာ အာဘိသမာစာရိကအာဒိဗြဟ္မစရိယကဝသေန၊ ဝိရတိအဝိရတိဝသေန၊ နိဿိတာနိဿိတဝသေန၊ ကာလပရိယန္တအာပါဏကောဋိကဝသေန၊ သပရိယန္တာပရိယန္တဝသေန၊ လောကိယလောကုတ္တရဝသေန စ.

တိဝိဓံ ဟီနမဇ္ဈိမပဏီတဝသေန. တထာ အတ္တာဓိပတေယျလောကာဓိပတေယျဓမ္မာဓိပတေယျဝသေန၊ ပရာမဋ္ဌာပရာမဋ္ဌပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဝသေန၊ ဝိသုဒ္ဓါဝိသုဒ္ဓဝေမတိကဝသေန၊ သေက္ခာသေက္ခနေဝသေက္ခနာသေက္ခဝသေန စ.

စတုဗ္ဗိဓံ ဟာနဘာဂိယဌိတိဘာဂိယဝိသေသဘာဂိယနိဗ္ဗေဓဘာဂိယဝသေန. တထာ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီအနုပသမ္ပန္နဂဟဋ္ဌသီလဝသေန၊ ပကတိအာစာရဓမ္မတာပုဗ္ဗဟေတုကသီလဝသေန၊ ပါတိမောက္ခသံဝရဣန္ဒြိယသံဝရအာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိပစ္စယသန္နိဿိတသီလဝသေန စ.

ပဉ္စဝိဓံ ပရိယန္တပါရိသုဒ္ဓိသီလာဒိဝသေန. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ပဋိသမ္ဘိဒါယံ ‘‘ပဉ္စ သီလာနိ – ပရိယန္တပါရိသုဒ္ဓိသီလံ၊ အပရိယန္တပါရိသုဒ္ဓိသီလံ၊ ပရိပုဏ္ဏပါရိသုဒ္ဓိသီလံ၊ အပရာမဋ္ဌပါရိသုဒ္ဓိသီလံ၊ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိပါရိသုဒ္ဓိသီလ’’န္တိ (ပဋိ. မ. ၁.၃၇). တထာ ပဟာနဝေရမဏီစေတနာသံဝရာဝီတိက္ကမဝသေန.

၁၁. တတ္ထ ဧကဝိဓကောဋ္ဌာသေ အတ္ထော ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဒုဝိဓကောဋ္ဌာသေ ယံ ဘဂဝတာ ‘‘ဣဒံ ကတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ပညတ္တသိက္ခာပဒပူရဏံ၊ တံ စာရိတ္တံ. ယံ ‘‘ဣဒံ န ကတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ပဋိက္ခိတ္တဿ အကရဏံ၊ တံ ဝါရိတ္တံ. တတြာယံ ဝစနတ္ထော. စရန္တိ တသ္မိံ သီလေသု ပရိပူရကာရိတာယ ပဝတ္တန္တီတိ စာရိတ္တံ. ဝါရိတံ တာယန္တိ ရက္ခန္တိ တေနာတိ ဝါရိတ္တံ. တတ္ထ သဒ္ဓါဝီရိယသာဓနံ စာရိတ္တံ၊ သဒ္ဓါသာဓနံ ဝါရိတ္တံ. ဧဝံ စာရိတ္တဝါရိတ္တဝသေန ဒုဝိဓံ.

ဒုတိယဒုကေ အဘိသမာစာရောတိ ဥတ္တမသမာစာရော. အဘိသမာစာရော ဧဝ အာဘိသမာစာရိကံ. အဘိသမာစာရံ ဝါ အာရဗ္ဘ ပညတ္တံ အာဘိသမာစာရိကံ၊ အာဇီဝဋ္ဌမကတော အဝသေသသီလဿေတံ အဓိဝစနံ. မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဿ အာဒိဘာဝဘူတန္တိ အာဒိဗြဟ္မစရိယကံ၊ အာဇီဝဋ္ဌမကသီလဿေတံ အဓိဝစနံ. တဉှိ မဂ္ဂဿ အာဒိဘာဝဘူတံ၊ ပုဗ္ဗဘာဂေယေဝ ပရိသောဓေတဗ္ဗတော. တေနာဟ – ‘‘ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿ ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ အာဇီဝေါ သုပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတီ’’တိ (မ. နိ. ၃.၄၃၁). ယာနိ ဝါ သိက္ခာပဒါနိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနီတိ ဝုတ္တာနိ၊ ဣဒံ အာဘိသမာစာရိကသီလံ. သေသံ အာဒိဗြဟ္မစရိယကံ. ဥဘတောဝိဘင်္ဂပရိယာပန္နံ ဝါ အာဒိဗြဟ္မစရိယကံ. ခန္ဓကဝတ္တပရိယာပန္နံ အာဘိသမာစာရိကံ. တဿ သမ္ပတ္တိယာ အာဒိဗြဟ္မစရိယကံ သမ္ပဇ္ဇတိ. တေနေဝါဟ – ‘‘သော ဝတ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အာဘိသမာစာရိကံ ဓမ္မံ အပရိပူရေတွာ အာဒိဗြဟ္မစရိယကံ ဓမ္မံ ပရိပူရေဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ (အ. နိ. ၅.၂၁). ဧဝံ အာဘိသမာစာရိကအာဒိဗြဟ္မစရိယကဝသေန ဒုဝိဓံ.

တတိယဒုကေ ပါဏာတိပါတာဒီဟိ ဝေရမဏိမတ္တံ ဝိရတိသီလံ. သေသံ စေတနာဒိ အဝိရတိသီလန္တိ ဧဝံ ဝိရတိအဝိရတိဝသေန ဒုဝိဓံ.

စတုတ္ထဒုကေ နိဿယောတိ ဒွေ နိဿယာ တဏှာနိဿယော စ ဒိဋ္ဌိနိဿယော စ. တတ္ထ ယံ ‘‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၂၀၊ မ. နိ. ၁.၁၈၆၊ အ. နိ. ၅.၂၀၆၊ ၇.၅၀) ဧဝံ ဘဝသမ္ပတ္တိံ အာကင်္ခမာနေန ပဝတ္တိတံ၊ ဣဒံ တဏှာနိဿိတံ. ယံ ‘‘သီလေန သုဒ္ဓီ’’တိ ဧဝံ သုဒ္ဓိဒိဋ္ဌိယာ ပဝတ္တိတံ၊ ဣဒံ ဒိဋ္ဌိနိဿိတံ. ယံ ပန လောကုတ္တရံ လောကိယဉ္စ တဿေဝ သမ္ဘာရဘူတံ၊ ဣဒံ အနိဿိတန္တိ ဧဝံ နိဿိတာနိဿိတဝသေန ဒုဝိဓံ.

ပဉ္စမဒုကေ ကာလပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ သမာဒိန္နံ သီလံ ကာလပရိယန္တံ. ယာဝဇီဝံ သမာဒိယိတွာ တထေဝ ပဝတ္တိတံ အာပါဏကောဋိကန္တိ ဧဝံ ကာလပရိယန္တအာပါဏကောဋိကဝသေန ဒုဝိဓံ.

ဆဋ္ဌဒုကေ လာဘယသဉာတိအင်္ဂဇီဝိတဝသေန ဒိဋ္ဌပရိယန္တံ သပရိယန္တံ နာမ. ဝိပရီတံ အပရိယန္တံ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ပဋိသမ္ဘိဒါယံ ‘‘ကတမံ တံ သီလံ သပရိယန္တံ? အတ္ထိ သီလံ လာဘပရိယန္တံ၊ အတ္ထိ သီလံ ယသပရိယန္တံ၊ အတ္ထိ သီလံ ဉာတိပရိယန္တံ၊ အတ္ထိ သီလံ အင်္ဂပရိယန္တံ၊ အတ္ထိ သီလံ ဇီဝိတပရိယန္တံ. ကတမံ တံ သီလံ လာဘပရိယန္တံ? ဣဓေကစ္စော လာဘဟေတု လာဘပစ္စယာ လာဘကာရဏာ ယထာသမာဒိန္နံ သိက္ခာပဒံ ဝီတိက္ကမတိ၊ ဣဒံ တံ သီလံ လာဘပရိယန္တ’’န္တိ (ပဋိ. မ. ၁.၃၈). ဧတေနေဝ ဥပါယေန ဣတရာနိပိ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာနိ. အပရိယန္တဝိဿဇ္ဇနေပိ ဝုတ္တံ ‘‘ကတမံ တံ သီလံ န လာဘပရိယန္တံ? ဣဓေကစ္စော လာဘဟေတု လာဘပစ္စယာ လာဘကာရဏာ ယထာသမာဒိန္နံ သိက္ခာပဒံ ဝီတိက္ကမာယ စိတ္တမ္ပိ န ဥပ္ပါဒေတိ၊ ကိံ သော ဝီတိက္ကမိဿတိ၊ ဣဒံ တံ သီလံ န လာဘပရိယန္တ’’န္တိ (ပဋိ. မ. ၁.၃၈). ဧတေနေဝုပါယေန ဣတရာနိပိ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာနိ. ဧဝံ သပရိယန္တာပရိယန္တဝသေန ဒုဝိဓံ.

သတ္တမဒုကေ သဗ္ဗမ္ပိ သာသဝံ သီလံ လောကိယံ. အနာသဝံ လောကုတ္တရံ. တတ္ထ လောကိယံ ဘဝဝိသေသာဝဟံ ဟောတိ ဘဝနိဿရဏဿ စ သမ္ဘာရော. ယထာဟ – ‘‘ဝိနယော သံဝရတ္ထာယ၊ သံဝရော အဝိပ္ပဋိသာရတ္ထာယ၊ အဝိပ္ပဋိသာရော ပါမောဇ္ဇတ္ထာယ၊ ပါမောဇ္ဇံ ပီတတ္ထာယ၊ ပီတိ ပဿဒ္ဓတ္ထာယ၊ ပဿဒ္ဓိ သုခတ္ထာယ၊ သုခံ သမာဓတ္ထာယ၊ သမာဓိ ယထာဘူတဉာဏဒဿနတ္ထာယ၊ ယထာဘူတဉာဏဒဿနံ နိဗ္ဗိဒတ္ထာယ၊ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂတ္ထာယ၊ ဝိရာဂေါ ဝိမုတ္တတ္ထာယ၊ ဝိမုတ္တိ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနတ္ထာယ၊ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာယ၊ ဧတဒတ္ထာ ကထာ၊ ဧတဒတ္ထာ မန္တနာ၊ ဧတဒတ္ထာ ဥပနိသာ၊ ဧတဒတ္ထံ သောတာဝဓာနံ၊ ယဒိဒံ အနုပါဒါစိတ္တဿ ဝိမောက္ခော’’တိ (ပရိ. ၃၆၆). လောကုတ္တရံ ဘဝနိဿရဏာဝဟံ ဟောတိ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏဿ စ ဘူမီတိ ဧဝံ လောကိယလောကုတ္တရဝသေန ဒုဝိဓံ.

၁၂. တိကေသု ပဌမတ္တိကေ ဟီနေန ဆန္ဒေန စိတ္တေန ဝီရိယေန ဝီမံသာယ ဝါ ပဝတ္တိတံ ဟီနံ. မဇ္ဈိမေဟိ ဆန္ဒာဒီဟိ ပဝတ္တိတံ မဇ္ဈိမံ. ပဏီတေဟိ ပဏီတံ. ယသကာမတာယ ဝါ သမာဒိန္နံ ဟီနံ. ပုညဖလကာမတာယ မဇ္ဈိမံ. ကတ္တဗ္ဗမေဝိဒန္တိ အရိယဘာဝံ နိဿာယ သမာဒိန္နံ ပဏီတံ. ‘‘အဟမသ္မိ သီလသမ္ပန္နော၊ ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ’’တိ ဧဝံ အတ္တုက္ကံသနပရဝမ္ဘနာဒီဟိ ဥပက္ကိလိဋ္ဌံ ဝါ ဟီနံ. အနုပက္ကိလိဋ္ဌံ လောကိယံ သီလံ မဇ္ဈိမံ. လောကုတ္တရံ ပဏီတံ. တဏှာဝသေန ဝါ ဘဝဘောဂတ္ထာယ ပဝတ္တိတံ ဟီနံ. အတ္တနော ဝိမောက္ခတ္ထာယ ပဝတ္တိတံ မဇ္ဈိမံ. သဗ္ဗသတ္တာနံ ဝိမောက္ခတ္ထာယ ပဝတ္တိတံ ပါရမိတာသီလံ ပဏီတန္တိ ဧဝံ ဟီနမဇ္ဈိမပဏီတဝသေန တိဝိဓံ.

ဒုတိယတ္တိကေ အတ္တနော အနနုရူပံ ပဇဟိတုကာမေန အတ္တဂရုနာ အတ္တနိဂါရဝေန ပဝတ္တိတံ အတ္တာဓိပတေယျံ. လောကာပဝါဒံ ပရိဟရိတုကာမေန လောကဂရုနာ လောကေ ဂါရဝေန ပဝတ္တိတံ လောကာဓိပတေယျံ. ဓမ္မမဟတ္တံ ပူဇေတုကာမေန ဓမ္မဂရုနာ ဓမ္မဂါရဝေန ပဝတ္တိတံ ဓမ္မာဓိပတေယျန္တိ ဧဝံ အတ္တာဓိပတေယျာဒိဝသေန တိဝိဓံ.

တတိယတ္တိကေ ယံ ဒုကေသု နိဿိတန္တိ ဝုတ္တံ၊ တံ တဏှာဒိဋ္ဌီဟိ ပရာမဋ္ဌတ္တာ ပရာမဋ္ဌံ. ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကဿ မဂ္ဂသမ္ဘာရဘူတံ သေက္ခာနဉ္စ မဂ္ဂသမ္ပယုတ္တံ အပရာမဋ္ဌံ. သေက္ခာသေက္ခာနံ ဖလသမ္ပယုတ္တံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓန္တိ ဧဝံ ပရာမဋ္ဌာဒိဝသေန တိဝိဓံ.

စတုတ္ထတ္တိကေ ယံ အာပတ္တိံ အနာပဇ္ဇန္တေန ပူရိတံ၊ အာပဇ္ဇိတွာ ဝါ ပုန ကတပဋိကမ္မံ၊ တံ ဝိသုဒ္ဓံ. အာပတ္တိံ အာပန္နဿ အကတပဋိကမ္မံ အဝိသုဒ္ဓံ. ဝတ္ထုမှိ ဝါ အာပတ္တိယာ ဝါ အဇ္ဈာစာရေ ဝါ ဝေမတိကဿ သီလံ ဝေမတိကသီလံ နာမ. တတ္ထ ယောဂိနာ အဝိသုဒ္ဓသီလံ ဝိသောဓေတဗ္ဗံ၊ ဝေမတိကေ ဝတ္ထုဇ္ဈာစာရံ အကတွာ ဝိမတိ ပဋိဝိနေတဗ္ဗာ ‘‘ဣစ္စဿ ဖာသု ဘဝိဿတီ’’တိ ဧဝံ ဝိသုဒ္ဓါဒိဝသေန တိဝိဓံ.

ပဉ္စမတ္တိကေ စတူဟိ အရိယမဂ္ဂေဟိ တီဟိ စ သာမညဖလေဟိ သမ္ပယုတ္တံ သီလံ သေက္ခံ. အရဟတ္တဖလသမ္ပယုတ္တံ အသေက္ခံ. သေသံ နေဝသေက္ခနာသေက္ခန္တိ ဧဝံ သေက္ခာဒိဝသေန တိဝိဓံ.

ပဋိသမ္ဘိဒါယံ ပန ယသ္မာ လောကေ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ ပကတိပိ သီလန္တိ ဝုစ္စတိ၊ ယံ သန္ဓာယ ‘‘အယံ သုခသီလော၊ အယံ ဒုက္ခသီလော၊ အယံ ကလဟသီလော၊ အယံ မဏ္ဍနသီလော’’တိ ဘဏန္တိ၊ တသ္မာ တေန ပရိယာယေန ‘‘တီဏိ သီလာနိ၊ ကုသလသီလံ အကုသလသီလံ အဗျာကတသီလန္တိ (ပဋိ. မ. ၁.၃၉). ဧဝံ ကုသလာဒိဝသေနပိ တိဝိဓန္တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အကုသလံ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အဓိပ္ပေတဿ သီလဿ လက္ခဏာဒီသု ဧကေနပိ န သမေတီတိ ဣဓ န ဥပနီတံ၊ တသ္မာ ဝုတ္တနယေနေဝဿ တိဝိဓတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၁၃. စတုက္ကေသု ပဌမစတုက္ကေ –

ယောဓ သေဝတိ ဒုဿီလေ၊ သီလဝန္တေ န သေဝတိ၊

ဝတ္ထုဝီတိက္ကမေ ဒေါသံ၊ န ပဿတိ အဝိဒ္ဒသု.

မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပဗဟုလော၊ ဣန္ဒြိယာနိ န ရက္ခတိ၊

ဧဝရူပဿ ဝေ သီလံ၊ ဇာယတေ ဟာနဘာဂိယံ.

ယော ပနတ္တမနော ဟောတိ၊ သီလသမ္ပတ္တိယာ ဣဓ၊

ကမ္မဋ္ဌာနာနုယောဂမှိ၊ န ဥပ္ပါဒေတိ မာနသံ.

တုဋ္ဌဿ သီလမတ္တေန၊ အဃဋန္တဿ ဥတ္တရိ၊

တဿ တံ ဌိတိဘာဂိယံ၊ သီလံ ဘဝတိ ဘိက္ခုနော.

သမ္ပန္နသီလော ဃဋတိ၊ သမာဓတ္ထာယ ယော ပန၊

ဝိသေသဘာဂိယံ သီလံ၊ ဟောတိ ဧတဿ ဘိက္ခုနော.

အတုဋ္ဌော သီလမတ္တေန၊ နိဗ္ဗိဒံ ယောနုယုဉ္ဇတိ၊

ဟောတိ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ၊ သီလမေတဿ ဘိက္ခုနောတိ.

ဧဝံ ဟာနဘာဂိယာဒိဝသေန စတုဗ္ဗိဓံ.

ဒုတိယစတုက္ကေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ပညတ္တသိက္ခာပဒါနိ၊ ယာနိ စ နေသံ ဘိက္ခုနီနံ ပညတ္တိတော ရက္ခိတဗ္ဗာနိ၊ ဣဒံ ဘိက္ခုသီလံ. ဘိက္ခုနိယော အာရဗ္ဘ ပညတ္တသိက္ခာပဒါနိ၊ ယာနိ စ တာသံ ဘိက္ခူနံ ပညတ္တိတော ရက္ခိတဗ္ဗာနိ၊ ဣဒံ ဘိက္ခုနိသီလံ. သာမဏေရသာမဏေရီနံ ဒသသီလာနိ အနုပသမ္ပန္နသီလံ. ဥပါသကဥပါသိကာနံ နိစ္စသီလဝသေန ပဉ္စသိက္ခာပဒါနိ၊ သတိ ဝါ ဥဿာဟေ ဒသ၊ ဥပေါသထင်္ဂဝသေန အဋ္ဌာတိ ဣဒံ ဂဟဋ္ဌသီလန္တိ ဧဝံ ဘိက္ခုသီလာဒိဝသေန စတုဗ္ဗိဓံ.

တတိယစတုက္ကေ ဥတ္တရကုရုကာနံ မနုဿာနံ အဝီတိက္ကမော ပကတိသီလံ. ကုလဒေသပါသဏ္ဍာနံ အတ္တနော အတ္တနော မရိယာဒါစာရိတ္တံ အာစာရသီလံ. ‘‘ဓမ္မတာ ဧသာ၊ အာနန္ဒ၊ ယဒါ ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကန္တော ဟောတိ န ဗောဓိသတ္တမာတု ပုရိသေသု မာနသံ ဥပ္ပဇ္ဇိ ကာမဂုဏူပသံဟိတ’’န္တိ ဧဝံ ဝုတ္တံ ဗောဓိသတ္တမာတုသီလံ ဓမ္မတာသီလံ. မဟာကဿပါဒီနံ ပန သုဒ္ဓသတ္တာနံ၊ ဗောဓိသတ္တဿ စ တာသု တာသု ဇာတီသု သီလံ ပုဗ္ဗဟေတုကသီလန္တိ ဧဝံ ပကတိသီလာဒိဝသေန စတုဗ္ဗိဓံ.

စတုတ္ထစတုက္ကေ ယံ ဘဂဝတာ ‘‘ဣဓ ဘိက္ခု ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသူ’’တိ (ဝိဘ. ၅၀၈၊ ဒီ. နိ. ၁.၁၉၃) ဝံ ဝုတ္တံ သီလံ၊ ဣဒံ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလံ နာမ. ယံ ပန ‘‘သော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ၊ ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ၊ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ၊ ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ၊ စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ။ပေ။ ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ။ပေ။ ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ။ပေ။ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ။ပေ။ မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ။ပေ။ မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၂၊ ၄၁၁၊ ဒီ. နိ. ၁.၂၁၃၊ အ. နိ. ၄.၁၉၈) ဝုတ္တံ၊ ဣဒံ ဣန္ဒြိယသံဝရသီလံ. ယာ ပန အာဇီဝဟေတုပညတ္တာနံ ဆန္နံ သိက္ခာပဒါနံ ဝီတိက္ကမဿ၊ ‘‘ကုဟနာ လပနာ နေမိတ္တိကတာ နိပ္ပေသိကတာ လာဘေန လာဘံ နိဇိဂီသနတာ’’တိ ဧဝမာဒီနဉ္စ ပါပဓမ္မာနံ ဝသေန ပဝတ္တာ မိစ္ဆာဇီဝါ ဝိရတိ၊ ဣဒံ အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသီလံ. ‘‘ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော စီဝရံ ပဋိသေဝတိ၊ ယာဝဒေဝ သီတဿ ပဋိဃာတာယာ’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၃၊ အ. နိ. ၆.၅၈) အာဒိနာ နယေန ဝုတ္တော ပဋိသင်္ခါနပရိသုဒ္ဓေါ စတုပစ္စယပရိဘောဂေါ ပစ္စယသန္နိဿိတသီလံ နာမ.

ပါတိမောက္ခသံဝရသီလံ

၁၄. တတြာယံ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ အနုပုဗ္ဗပဒဝဏ္ဏနာယ သဒ္ဓိံ ဝိနိစ္ဆယကထာ. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သာသနေ. ဘိက္ခူတိ သံသာရေ ဘယံ ဣက္ခဏတာယ ဝါ ဘိန္နပဋဓရာဒိတာယ ဝါ ဧဝံ လဒ္ဓဝေါဟာရော သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတော ကုလပုတ္တော. ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတောတိ ဧတ္ထ ပါတိမောက္ခန္တိ သိက္ခာပဒသီလံ. တဉှိ ယော နံ ပါတိ ရက္ခတိ၊ တံ မောက္ခေတိ မောစယတိ အာပါယိကာဒီဟိ ဒုက္ခေဟိ၊ တသ္မာ ပါတိမောက္ခန္တိ ဝုစ္စတိ. သံဝရဏံ သံဝရော၊ ကာယိကဝါစသိကဿ အဝီတိက္ကမဿေတံ နာမံ. ပါတိမောက္ခမေဝ သံဝရော ပါတိမောက္ခသံဝရော. တေန ပါတိမောက္ခသံဝရေန သံဝုတော ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော၊ ဥပဂတော သမန္နာဂတောတိ အတ္ထော. ဝိဟရတီတိ ဣရိယတိ. အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နောတိအာဒီနမတ္ထော ပါဠိယံ အာဂတနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော’’တိ အတ္ထိ အာစာရော၊ အတ္ထိ အနာစာရော၊

တတ္ထ ကတမော အနာစာရော? ကာယိကော ဝီတိက္ကမော ဝါစသိကော ဝီတိက္ကမော ကာယိကဝါစသိကော ဝီတိက္ကမော၊ အယံ ဝုစ္စတိ အနာစာရော. သဗ္ဗမ္ပိ ဒုဿီလျံ အနာစာရော. ဣဓေကစ္စော ဝေဠုဒါနေန ဝါ ပတ္တဒါနေန ဝါ ပုပ္ဖဖလသိနာနဒန္တကဋ္ဌဒါနေန ဝါ စာဋုကမျတာယ ဝါ မုဂ္ဂသူပျတာယ ဝါ ပါရိဘဋျတာယ ဝါ ဇင်္ဃပေသနိကေန ဝါ အညတရညတရေန ဝါ ဗုဒ္ဓပဋိကုဋ္ဌေန မိစ္ဆာအာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ၊ အယံ ဝုစ္စတိ အနာစာရော.

တတ္ထ ကတမော အာစာရော? ကာယိကော အဝီတိက္ကမော ဝါစသိကော အဝီတိက္ကမော ကာယိကဝါစသိကော အဝီတိက္ကမော၊ အယံ ဝုစ္စတိ အာစာရော. သဗ္ဗောပိ သီလသံဝရော အာစာရော. ဣဓေကစ္စော န ဝေဠုဒါနေန ဝါ န ပတ္တန ပုပ္ဖန ဖလန သိနာနန ဒန္တကဋ္ဌဒါနေန ဝါ န စာဋုကမျတာယ ဝါ န မုဂ္ဂသူပျတာယ ဝါ န ပါရိဘဋျတာယ ဝါ န ဇင်္ဃပေသနိကေန ဝါ န အညတရညတရေန ဝါ ဗုဒ္ဓပဋိကုဋ္ဌေန မိစ္ဆာအာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ၊ အယံ ဝုစ္စတိ အာစာရော.

ဂေါစရောတိ အတ္ထိ ဂေါစရော အတ္ထိ အဂေါစရော.

တတ္ထ ကတမော အဂေါစရော? ဣဓေကစ္စော ဝေသိယာဂေါစရော ဝါ ဟောတိ ဝိဓဝါ၊ ထုလ္လကုမာရိကာ၊ ပဏ္ဍက၊ ဘိက္ခုနီ၊ ပါနာဂါရဂေါစရော ဝါ ဟောတိ၊ သံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ ရာဇူဟိ ရာဇမဟာမတ္တေဟိ တိတ္ထိယေဟိ တိတ္ထိယသာဝကေဟိ အနနုလောမိကေန သံသဂ္ဂေန၊ ယာနိ ဝါ ပန တာနိ ကုလာနိ အဿဒ္ဓါနိ အပ္ပသန္နာနိ အနောပါနဘူတာနိ အက္ကောသကပရိဘာသကာနိ အနတ္ထကာမာနိ အဟိတကာမာနိ အဖာသုကကာမာနိ အယောဂက္ခေမကာမာနိ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ၊ တထာရူပါနိ ကုလာနိ သေဝတိ ဘဇတိ ပယိရုပါသတိ၊ အယံ ဝုစ္စတိ အဂေါစရော.

တတ္ထ ကတမော ဂေါစရော? ဣဓေကစ္စော န ဝေသိယာဂေါစရော ဝါ ဟောတိ။ပေ။ န ပါနာဂါရဂေါစရော ဝါ ဟောတိ၊ အသံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ ရာဇူဟိ။ပေ။ တိတ္ထိယသာဝကေဟိ အနနုလောမိကေန သံသဂ္ဂေန၊ ယာနိ ဝါ ပန တာနိ ကုလာနိ သဒ္ဓါနိ ပသန္နာနိ ဩပါနဘူတာနိ ကာသာဝပဇ္ဇောတာနိ ဣသိဝါတပဋိဝါတာနိ အတ္ထကာမာနိ။ပေ။ ယောဂက္ခေမကာမာနိ ဘိက္ခူနံ။ပေ။ ဥပါသိကာနံ၊ တထာရူပါနိ ကုလာနိ သေဝတိ ဘဇတိ ပယိရုပါသတိ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဂေါစရော. ဣတိ ဣမိနာ စ အာစာရေန ဣမိနာ စ ဂေါစရေန ဥပေတော ဟောတိ သမုပေတော ဥပဂတော သမုပဂတော ဥပပန္နော သမ္ပန္နော သမန္နာဂတော၊ တေန ဝုစ္စတိ ‘‘အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော’’တိ (ဝိဘ. ၅၁၁).

အပိ စေတ္ထ ဣမိနာပိ နယေန အာစာရဂေါစရာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဒုဝိဓော ဟိ အနာစာရော ကာယိကော ဝါစသိကော စ. တတ္ထ ကတမော ကာယိကော အနာစာရော? ဣဓေကစ္စော သံဃဂတောပိ အစိတ္တီကာရကတော ထေရေ ဘိက္ခူ ဃဋ္ဋယန္တောပိ တိဋ္ဌတိ၊ ဃဋ္ဋယန္တောပိ နိသီဒတိ၊ ပုရတောပိ တိဋ္ဌတိ၊ ပုရတောပိ နိသီဒတိ၊ ဥစ္စေပိ အာသနေ နိသီဒတိ၊ သသီသမ္ပိ ပါရုပိတွာ နိသီဒတိ၊ ဌိတကောပိ ဘဏတိ၊ ဗာဟာဝိက္ခေပကောပိ ဘဏတိ၊ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ အနုပါဟနာနံ စင်္ကမန္တာနံ သဥပါဟနော စင်္ကမတိ၊ နီစေ စင်္ကမေ စင်္ကမန္တာနံ ဥစ္စေ စင်္ကမေ စင်္ကမတိ၊ ဆမာယ စင်္ကမန္တာနံ စင်္ကမေ စင်္ကမတိ၊ ထေရေ ဘိက္ခူ အနုပခဇ္ဇာပိ တိဋ္ဌတိ၊ အနုပခဇ္ဇာပိ နိသီဒတိ၊ နဝေပိ ဘိက္ခူ အာသနေန ပဋိဗာဟတိ၊ ဇန္တာဃရေပိ ထေရေ ဘိက္ခူ အနာပုစ္ဆာ ကဋ္ဌံ ပက္ခိပတိ၊ ဒွါရံ ပိဒဟတိ၊ ဥဒကတိတ္ထေပိ ထေရေ ဘိက္ခူ ဃဋ္ဋယန္တောပိ ဩတရတိ၊ ပုရတောပိ ဩတရတိ၊ ဃဋ္ဋယန္တောပိ နှာယတိ၊ ပုရတောပိ နှာယတိ၊ ဃဋ္ဋယန္တောပိ ဥတ္တရတိ၊ ပုရတောပိ ဥတ္တရတိ၊ အန္တရဃရံ ပဝိသန္တောပိ ထေရေ ဘိက္ခူ ဃဋ္ဋယန္တောပိ ဂစ္ဆတိ၊ ပုရတောပိ ဂစ္ဆတိ၊ ဝေါက္ကမ္မ စ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ ပုရတော ပုရတော ဂစ္ဆတိ၊ ယာနိပိ တာနိ ဟောန္တိ ကုလာနံ ဩဝရကာနိ ဂူဠှာနိ စ ပဋိစ္ဆန္နာနိ စ ယတ္ထ ကုလိတ္ထိယော ကုလကုမာရိယော နိသီဒန္တိ၊ တတ္ထပိ သဟသာ ပဝိသတိ၊ ကုမာရကဿပိ သီသံ ပရာမသတိ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ကာယိကော အနာစာရော.

တတ္ထ ကတမော ဝါစသိကော အနာစာရော? ဣဓေကစ္စော သံဃဂတောပိ အစိတ္တီကာရကတော ထေရေ ဘိက္ခူ အနာပုစ္ဆာ ဓမ္မံ ဘဏတိ. ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇေတိ၊ ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသတိ၊ ဌိတကောပိ ဘဏတိ၊ ဗာဟာဝိက္ခေပကောပိ ဘဏတိ၊ အန္တရဃရံ ပဝိဋ္ဌောပိ ဣတ္ထိံ ဝါ ကုမာရိံ ဝါ ဧဝမာဟ – ‘‘ဣတ္ထန္နာမေ ဣတ္ထံဂေါတ္တေ ကိံ အတ္ထိ၊ ယာဂု အတ္ထိ၊ ဘတ္တံ အတ္ထိ၊ ခါဒနီယံ အတ္ထိ၊ ကိံ ပိဝိဿာမ၊ ကိံ ခါဒိဿာမ၊ ကိံ ဘုဉ္ဇိဿာမ. ကိံ ဝါ မေ ဒဿထာ’’တိ ဝိပ္ပလပတိ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဝါစသိကော အနာစာရော (မဟာနိ. ၈၇). ပဋိပက္ခဝသေန ပနဿ အာစာရော ဝေဒိတဗ္ဗော.

အပိစ ဘိက္ခု သဂါရဝေါ သပ္ပတိဿော ဟိရောတ္တပ္ပသမ္ပန္နော သုနိဝတ္ထော သုပါရုတော ပါသာဒိကေန အဘိက္ကန္တေန ပဋိက္ကန္တေန အာလောကိတေန ဝိလောကိတေန သမိဉ္ဇိတေန ပသာရိတေန ဩက္ခိတ္တစက္ခု ဣရိယာပထသမ္ပန္နော ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဘောဇနေ မတ္တညူ ဇာဂရိယမနုယုတ္တော သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတော အပ္ပိစ္ဆော သန္တုဋ္ဌော အာရဒ္ဓဝီရိယော အာဘိသမာစာရိကေသု သက္ကစ္စကာရီ ဂရုစိတ္တီကာရဗဟုလော ဝိဟရတိ၊ အယံ ဝုစ္စတိ အာစာရော. ဧဝံ တာဝ အာစာရော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဂေါစရော ပန တိဝိဓော ဥပနိဿယဂေါစရော အာရက္ခဂေါစရော ဥပနိဗန္ဓဂေါစရောတိ. တတ္ထ ကတမော ဥပနိဿယဂေါစရော? ဒသကထာဝတ္ထုဂုဏသမန္နာဂတော ကလျာဏမိတ္တော၊ ယံ နိဿာယ အဿုတံ သုဏာတိ၊ သုတံ ပရိယောဒပေတိ၊ ကင်္ခံ ဝိတရတိ၊ ဒိဋ္ဌိံ ဥဇုံ ကရောတိ၊ စိတ္တံ ပသာဒေတိ. ယဿ ဝါ ပန အနုသိက္ခမာနော သဒ္ဓါယ ဝဍ္ဎတိ၊ သီလေန၊ သုတေန၊ စာဂေန၊ ပညာယ ဝဍ္ဎတိ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဥပနိဿယဂေါစရော.

ကတမော အာရက္ခဂေါစရော? ဣဓ ဘိက္ခု အန္တရဃရံ ပဝိဋ္ဌော ဝီထိံ ပဋိပန္နော ဩက္ခိတ္တစက္ခု ယုဂမတ္တဒဿာဝီ သုသံဝုတော ဂစ္ဆတိ၊ န ဟတ္ထိံ ဩလောကေန္တော၊ န အဿံ၊ န ရထံ၊ န ပတ္တိံ၊ န ဣတ္ထိံ၊ န ပုရိသံ ဩလောကေန္တော၊ န ဥဒ္ဓံ ဥလ္လောကေန္တော၊ န အဓော ဩလောကေန္တော၊ န ဒိသာဝိဒိသံ ပေက္ခမာနော ဂစ္ဆတိ၊ အယံ ဝုစ္စတိ အာရက္ခဂေါစရော.