၅. စာဂါနုဿတိကထာ
၁၆၀. စာဂါနုဿတိံ ဘာဝေတုကာမေန ပန ပကတိယာ စာဂါဓိမုတ္တေန နိစ္စပ္ပဝတ္တဒါနသံဝိဘာဂေန ဘဝိတဗ္ဗံ. အထ ဝါ ပန ဘာဝနံ အာရဘန္တေန ဣတော ဒါနိ ပဘုတိ သတိ ပဋိဂ္ဂါဟကေ အန္တမသော ဧကာလောပမတ္တမ္ပိ ဒါနံ အဒတွာ န ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ သမာဒါနံ ကတွာ တံဒိဝသံ ဂုဏဝိသိဋ္ဌေသု ပဋိဂ္ဂါဟကေသု ယထာသတ္တိ ယထာဗလံ ဒါနံ ဒတွာ တတ္ထ နိမိတ္တံ ဂဏှိတွာ ရဟောဂတေန ပဋိသလ္လီနေန ‘‘လာဘာ ဝတ မေ သုလဒ္ဓံ ဝတ မေ၊ ယောဟံ မစ္ဆေရမလပရိယုဋ္ဌိတာယ ပဇာယ ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာ ဝိဟရာမိ မုတ္တစာဂေါ ပယတပါဏိ ဝေါဿဂ္ဂရတော ယာစယောဂေါ ဒါနသံဝိဘာဂရတော’’တိ ဧဝံ ဝိဂတမလမစ္ဆေရတာဒိဂုဏဝသေန အတ္တနော စာဂေါ အနုဿရိတဗ္ဗော.
တတ္ထ လာဘာ ဝတ မေတိ မယှံ ဝတ လာဘာ၊ ယေ ဣမေ ‘‘အာယုံ ခေါ ပန ဒတွာ အာယုဿ ဘာဂီ ဟောတိ ဒိဗ္ဗဿ ဝါ မာနုသဿ ဝါ’’ ဣတိ (အ. နိ. ၅.၃၇) စ၊ ‘‘ဒဒံ ပိယော ဟောတိ ဘဇန္တိ နံ ဗဟူ’’ ဣတိ (အ. နိ. ၅.၃၄) စ၊ ‘‘ဒဒမာနော ပိယော ဟောတိ၊ သတံ ဓမ္မံ အနုက္ကမံ’’ ဣတိ (အ. နိ. ၅.၃၅) စ ဧဝမာဒီဟိ နယေဟိ ဘဂဝတာ ဒါယကဿ လာဘာ သံဝဏ္ဏိတာ၊ တေ မယှံ အဝဿံ ဘာဂိနောတိ အဓိပ္ပါယော. သုလဒ္ဓံ ဝတ မေတိ ယံ မယာ ဣဒံ သာသနံ မနုဿတ္တံ ဝါ လဒ္ဓံ၊ တံ သုလဒ္ဓံ ဝတ မေ. ကသ္မာ? ယောဟံ မစ္ဆေရမလပရိယုဋ္ဌိတာယ ပဇာယ။ပေ။ ဒါနသံဝိဘာဂရတောတိ.
တတ္ထ မစ္ဆေရမလပရိယုဋ္ဌိတာယာတိ မစ္ဆေရမလေန အဘိဘူတာယ. ပဇာယာတိ ပဇာယနဝသေန သတ္တာ ဝုစ္စန္တိ. တသ္မာ အတ္တနော သမ္ပတ္တီနံ ပရသာဓာရဏဘာဝမသဟနလက္ခဏေန စိတ္တဿ ပဘဿရဘာဝဒူသကာနံ ကဏှဓမ္မာနံ အညတရေန မစ္ဆေရမလေန အဘိဘူတေသု သတ္တေသူတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. ဝိဂတမလမစ္ဆေရေနာတိ အညေသမ္ပိ ရာဂဒေါသာဒိမလာနဉ္စေဝ မစ္ဆေရဿ စ ဝိဂတတ္တာ ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန. စေတသာ ဝိဟရာမီတိ ယထာဝုတ္တပ္ပကာရစိတ္တော ဟုတွာ ဝသာမီတိ အတ္ထော. သုတ္တေသု ပန မဟာနာမသက္ကဿ သောတာပန္နဿ သတော နိဿယဝိဟာရံ ပုစ္ဆတော နိဿယဝိဟာရဝသေန ဒေသိတတ္တာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသာမီတိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အဘိဘဝိတွာ ဝသာမီတိ အတ္ထော.
မုတ္တစာဂေါတိ ဝိဿဋ္ဌစာဂေါ. ပယတပါဏီတိ ပရိသုဒ္ဓဟတ္ထော. သက္ကစ္စံ သဟတ္ထာ ဒေယျဓမ္မံ ဒါတုံ သဒါ ဓောတဟတ္ထောယေဝါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝေါဿဂ္ဂရတောတိ ဝေါဿဇ္ဇနံ ဝေါဿဂ္ဂေါ၊ ပရိစ္စာဂေါတိ အတ္ထော. တသ္မိံ ဝေါဿဂ္ဂေ သတတာဘိယောဂဝသေန ရတောတိ ဝေါဿဂ္ဂရတော. ယာစယောဂေါတိ ယံ ယံ ပရေ ယာစန္တိ၊ တဿ တဿ ဒါနတော ယာစနယောဂေါတိ အတ္ထော. ယာဇယောဂေါတိပိ ပါဌော. ယဇနသင်္ခါတေန ယာဇေန ယုတ္တောတိ အတ္ထော. ဒါနသံဝိဘာဂရတောတိ ဒါနေ စ သံဝိဘာဂေ စ ရတော. အဟဉှိ ဒါနဉ္စ ဒေမိ၊ အတ္တနာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတောပိ စ သံဝိဘာဂံ ကရောမိ၊ ဧတ္ထေဝ စသ္မိ ဥဘယေ ရတောတိ ဧဝံ အနုဿရတီတိ အတ္ထော.
၁၆၁. တဿေဝံ ဝိဂတမလမစ္ဆေရတာဒိဂုဏဝသေန အတ္တနော စာဂံ အနုဿရတော နေဝ တသ္မိံ သမယေ ရာဂပရိယုဋ္ဌိတံ စိတ္တံ ဟောတိ. န ဒေါသ။ပေ။ န မောဟပရိယုဋ္ဌိတံ စိတ္တံ ဟောတိ. ဥဇုဂတမေဝဿ တသ္မိံ သမယေ စိတ္တံ ဟောတိ စာဂံ အာရဗ္ဘာတိ (အ. နိ. ၅.၁၀) ပုရိမနယေနေဝ ဝိက္ခမ္ဘိတနီဝရဏဿ ဧကက္ခဏေ ဈာနင်္ဂါနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. စာဂဂုဏာနံ ပန ဂမ္ဘီရတာယ နာနပ္ပကာရစာဂဂုဏာနုဿရဏာဓိမုတ္တတာယ ဝါ အပ္ပနံ အပ္ပတွာ ဥပစာရပ္ပတ္တမေဝ ဈာနံ ဟောတိ. တဒေတံ စာဂဂုဏာနုဿရဏဝသေန ဥပ္ပန္နတ္တာ စာဂါနုဿတိစ္စေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.
ဣမဉ္စ ပန စာဂါနုဿတိံ အနုယုတ္တော ဘိက္ခု ဘိယျောသော မတ္တာယ စာဂါဓိမုတ္တော ဟောတိ၊ အလောဘဇ္ဈာသယော၊ မေတ္တာယ အနုလောမကာရီ၊ ဝိသာရဒေါ၊ ပီတိပါမောဇ္ဇဗဟုလော၊ ဥတ္တရိ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈန္တော ပန သုဂတိပရာယနော ဟောတိ.
တသ္မာ ဟဝေ အပ္ပမာဒံ၊ ကယိရာထ သုမေဓသော၊
ဧဝံ မဟာနုဘာဝါယ၊ စာဂါနုဿတိယာ သဒါတိ.
ဣဒံ စာဂါနုဿတိယံ ဝိတ္ထာရကထာမုခံ.