ရူပသတ္တကသမ္မသနကထာ

၇၀၆. အပရော ရူပသတ္တကအရူပသတ္တကဝသေန တိလက္ခဏံ အာရောပေတွာ သင်္ခါရေ သမ္မသတိ. တတ္ထ အာဒါနနိက္ခေပနတော၊ ဝယောဝုဍ္ဎတ္ထင်္ဂမတော၊ အာဟာရမယတော၊ ဥတုမယတော၊ ကမ္မဇတော၊ စိတ္တသမုဋ္ဌာနတော၊ ဓမ္မတာရူပတောတိ ဣမေဟိ အာကာရေဟိ အာရောပေတွာ သမ္မသန္တော ရူပသတ္တကဝသေန အာရောပေတွာ သမ္မသတိ နာမ. တေနာဟု ပေါရာဏာ –

‘‘အာဒါနနိက္ခေပနတော၊ ဝယောဝုဍ္ဎတ္ထဂါမိတော၊

အာဟာရတော စ ဥတုတော၊ ကမ္မတော စာပိ စိတ္တတော၊

ဓမ္မတာရူပတော သတ္တ၊ ဝိတ္ထာရေန ဝိပဿတီ’’တိ.

တတ္ထ အာဒါနန္တိ ပဋိသန္ဓိ. နိက္ခေပနန္တိ စုတိ. ဣတိ ယောဂါဝစရော ဣမေဟိ အာဒါနနိက္ခေပေဟိ ဧကံ ဝဿသတံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ သင်္ခါရေသု တိလက္ခဏံ အာရောပေတိ. ကထံ? ဧတ္ထန္တရေ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ. ကသ္မာ? ဥပ္ပါဒဝယဝတ္တိတော၊ ဝိပရိဏာမတော၊ တာဝကာလိကတော၊ နိစ္စပဋိက္ခေပတော စ. ယသ္မာ ပန ဥပ္ပန္နာ သင်္ခါရာ ဌိတိံ ပါပုဏန္တိ၊ ဌိတိယံ ဇရာယ ကိလမန္တိ၊ ဇရံ ပတွာ အဝဿံ ဘိဇ္ဇန္တိ၊ တသ္မာ အဘိဏှသမ္ပဋိပီဠနတော၊ ဒုက္ခမတော ဒုက္ခဝတ္ထုတော၊ သုခပဋိက္ခေပတော စ ဒုက္ခာ. ယသ္မာ စ ‘‘ဥပ္ပန္နာ သင်္ခါရာ ဌိတိံ မာ ပါပုဏန္တု၊ ဌာနပ္ပတ္တာ မာ ဇီရန္တု၊ ဇရပ္ပတ္တာ မာ ဘိဇ္ဇန္တူ’’တိ ဣမေသု တီသု ဌာနေသု ကဿစိ ဝသဝတ္တိဘာဝေါ နတ္ထိ၊ သုညာ တေန ဝသဝတ္တနာကာရေန၊ တသ္မာ သုညတော၊ အဿာမိကတော၊ အဝသဝတ္တိတော၊ အတ္တပဋိက္ခေပတော စ အနတ္တာတိ.

၇၀၇. ဧဝံ အာဒါနနိက္ခေပနဝသေန ဝဿသတပရိစ္ဆိန္နေ ရူပေ တိလက္ခဏံ အာရောပေတွာ တတော ပရံ ဝယောဝုဍ္ဎတ္ထင်္ဂမတော အာရောပေတိ. တတ္ထ ဝယောဝုဍ္ဎတ္ထင်္ဂမော နာမ ဝယဝသေန ဝုဍ္ဎဿ ဝဍ္ဎိတဿ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော. တဿ ဝသေန တိလက္ခဏံ အာရောပေတီတိ အတ္ထော.

ကထံ? သော တမေဝ ဝဿသတံ ပဌမဝယေန မဇ္ဈိမဝယေန ပစ္ဆိမဝယေနာတိ တီဟိ ဝယေဟိ ပရိစ္ဆိန္ဒတိ. တတ္ထ အာဒိတော တေတ္တိံသ ဝဿာနိ ပဌမဝယော နာမ. တတော စတုတ္တိံသ မဇ္ဈိမဝယော နာမ. တတော တေတ္တိံသ ပစ္ဆိမဝယော နာမာတိ. ဣတိ ဣမေဟိ တီဟိ ဝယေဟိ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ၊ ‘‘ပဌမဝယေ ပဝတ္တံ ရူပံ မဇ္ဈိမဝယံ အပ္ပတွာ တတ္ထေဝ နိရုဇ္ဈတိ၊ တသ္မာ တံ အနိစ္စံ. ယဒနိစ္စံ၊ တံ ဒုက္ခံ. ယံ ဒုက္ခံ၊ တဒနတ္တာ. မဇ္ဈိမဝယေ ပဝတ္တရူပမ္ပိ ပစ္ဆိမဝယံ အပ္ပတွာ တတ္ထေဝ နိရုဇ္ဈတိ၊ တသ္မာ တမ္ပိ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာ. ပစ္ဆိမဝယေ တေတ္တိံသ ဝဿာနိ ပဝတ္တရူပမ္ပိ မရဏတော ပရံ ဂမနသမတ္ထံ နာမ နတ္ထိ၊ တသ္မာ တမ္ပိ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာ’’တိ တိလက္ခဏံ အာရောပေတိ.

၇၀၈. ဧဝံ ပဌမဝယာဒိဝသေန ဝယောဝုဍ္ဎတ္ထင်္ဂမတော တိလက္ခဏံ အာရောပေတွာ ပုန ‘‘မန္ဒဒသကံ၊ ခိဍ္ဍာဒသကံ၊ ဝဏ္ဏဒသကံ၊ ဗလဒသကံ၊ ပညာဒသကံ၊ ဟာနိဒသကံ၊ ပဗ္ဘာရဒသကံ၊ ဝင်္ကဒသကံ၊ မောမူဟဒသကံ၊ သယနဒသက’’န္တိ ဣမေသံ ဒသန္နံ ဒသကာနံ ဝသေန ဝယောဝုဍ္ဎတ္ထင်္ဂမတော တိလက္ခဏံ အာရောပေတိ.

တတ္ထ ဒသကေသု တာဝ ဝဿသတဇီဝိနော ပုဂ္ဂလဿ ပဌမာနိ ဒသ ဝဿာနိ မန္ဒဒသကံ နာမ၊ တဒါ ဟိ သော မန္ဒော ဟောတိ စပလော ကုမာရကော. တတော ပရာနိ ဒသ ခိဍ္ဍာဒသကံ နာမ၊ တဒါ ဟိ သော ခိဍ္ဍာရတိဗဟုလော ဟောတိ. တတော ပရာနိ ဒသ ဝဏ္ဏဒသကံ နာမ၊ တဒါ ဟိဿ ဝဏ္ဏာယတနံ ဝေပုလ္လံ ပါပုဏာတိ. တတော ပရာနိ ဒသ ဗလဒသကံ နာမ၊ တဒါ ဟိဿ ဗလဉ္စ ထာမော စ ဝေပုလ္လံ ပါပုဏာတိ. တတော ပရာနိ ဒသ ပညာဒသကံ နာမ၊ တဒါ ဟိဿ ပညာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ ဟောတိ၊ ပကတိယာ ကိရ ဒုဗ္ဗလပညဿာပိ တသ္မိံ ကာလေ အပ္ပမတ္တကာ ပညာ ဥပ္ပဇ္ဇတိယေဝ. တတော ပရာနိ ဒသ ဟာနိဒသကံ နာမ၊ တဒါ ဟိဿ ခိဍ္ဍာရတိဝဏ္ဏဗလပညာ ပရိဟာယန္တိ. တတော ပရာနိ ဒသ ပဗ္ဘာရဒသကံ နာမ၊ တဒါ ဟိဿ အတ္တဘာဝေါ ပုရတော ပဗ္ဘာရော ဟောတိ. တတော ပရာနိ ဒသ ဝင်္ကဒသကံ နာမ၊ တဒါ ဟိဿ အတ္တဘာဝေါ နင်္ဂလကောဋိ ဝိယ ဝင်္ကော ဟောတိ. တတော ပရာနိ ဒသ မောမူဟဒသကံ နာမ. တဒါ ဟိ သော မောမူဟော ဟောတိ၊ ကတံ ကတံ ပမုဿတိ. တတော ပရာနိ ဒသ သယနဒသကံ နာမ၊ ဝဿသတိကော ဟိ သယနဗဟုလောဝ ဟောတိ.

တတြာယံ ယောဂီ ဧတေသံ ဒသကာနံ ဝသေန ဝယောဝုဍ္ဎတ္ထင်္ဂမတော တိလက္ခဏံ အာရောပေတုံ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘‘ပဌမဒသကေ ပဝတ္တရူပံ ဒုတိယဒသကံ အပ္ပတွာ တတ္ထေဝ နိရုဇ္ဈတိ၊ တသ္မာ တံ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာ. ဒုတိယဒသကေ။ပေ။ နဝမဒသကေ ပဝတ္တရူပံ ဒသမဒသကံ အပ္ပတွာ တတ္ထေဝ နိရုဇ္ဈတိ. ဒသမဒသကေ ပဝတ္တရူပံ ပုနဗ္ဘဝံ အပ္ပတွာ ဣဓေဝ နိရုဇ္ဈတိ၊ တသ္မာ တမ္ပိ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာ’’တိ တိလက္ခဏံ အာရောပေတိ.

၇၀၉. ဧဝံ ဒသကဝသေန ဝယောဝုဍ္ဎတ္ထင်္ဂမတော တိလက္ခဏံ အာရောပေတွာ ပုန တဒေဝ ဝဿသတံ ပဉ္စပဉ္စဝဿဝသေန ဝီသတိကောဋ္ဌာသေ ကတွာ ဝယောဝုဍ္ဎတ္ထင်္ဂမတော တိလက္ခဏံ အာရောပေတိ. ကထံ? သော ဟိ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘‘ပဌမေ ဝဿပဉ္စကေ ပဝတ္တရူပံ ဒုတိယံ ဝဿပဉ္စကံ အပ္ပတွာ တတ္ထေဝ နိရုဇ္ဈတိ၊ တသ္မာ တံ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာ. ဒုတိယေ ဝဿပဉ္စကေ ပဝတ္တရူပံ တတိယံ။ပေ။ ဧကူနဝီသတိမေ ဝဿပဉ္စကေ ပဝတ္တရူပံ ဝီသတိမံ ဝဿပဉ္စကံ အပ္ပတွာ တတ္ထေဝ နိရုဇ္ဈတိ. ဝီသတိမေ ဝဿပဉ္စကေ ပဝတ္တရူပံ မရဏတော ပရံ ဂမနသမတ္ထံ နာမ နတ္ထိ၊ တသ္မာ တမ္ပိ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာ’’တိ.

ဧဝံ ဝီသတိကောဋ္ဌာသဝသေန ဝယောဝုဍ္ဎတ္ထင်္ဂမတော တိလက္ခဏံ အာရောပေတွာ ပုန ပဉ္စဝီသတိ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ စတုန္နံ စတုန္နံ ဝဿာနံ ဝသေန အာရောပေတိ. တတော တေတ္တိံသ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ တိဏ္ဏံ တိဏ္ဏံ ဝဿာနံ ဝသေန၊ ပညာသ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ ဒွိန္နံ ဒွိန္နံ ဝဿာနံ ဝသေန၊ သတံ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ ဧကေကဝဿဝသေန. တတော ဧကံ ဝဿံ တယော ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ ဝဿာနဟေမန္တဂိမှေသု တီသု ဥတူသု ဧကေကဥတုဝသေန တသ္မိံ ဝယောဝုဍ္ဎတ္ထင်္ဂမရူပေ တိလက္ခဏံ အာရောပေတိ.

ကထံ? ‘‘ဝဿာနေ စတုမာသံ ပဝတ္တရူပံ ဟေမန္တံ အပ္ပတွာ တတ္ထေဝ နိရုဒ္ဓံ. ဟေမန္တေ ပဝတ္တရူပံ ဂိမှံ အပ္ပတွာ တတ္ထေဝ နိရုဒ္ဓံ. ဂိမှေ ပဝတ္တရူပံ ပုန ဝဿာနံ အပ္ပတွာ တတ္ထေဝ နိရုဒ္ဓံ၊ တသ္မာ တံ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာ’’တိ. ဧဝံ အာရောပေတွာ ပုန ဧကံ ဝဿံ ဆ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ – ‘‘ဝဿာနေ ဒွေမာသံ ပဝတ္တရူပံ သရဒံ အပ္ပတွာ တတ္ထေဝ နိရုဒ္ဓံ. သရဒေ ပဝတ္တရူပံ ဟေမန္တံ. ဟေမန္တေ ပဝတ္တရူပံ သိသိရံ. သိသိရေ ပဝတ္တရူပံ ဝသန္တံ. ဝသန္တေ ပဝတ္တရူပံ ဂိမှံ. ဂိမှေ ပဝတ္တရူပံ ပုန ဝဿာနံ အပ္ပတွာ တတ္ထေဝ နိရုဒ္ဓံ၊ တသ္မာ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာ’’တိ ဧဝံ တသ္မိံ ဝယောဝုဍ္ဎတ္ထင်္ဂမရူပေ တိလက္ခဏံ အာရောပေတိ.

ဧဝံ အာရောပေတွာ တတော ကာဠဇုဏှဝသေန – ‘‘ကာဠေ ပဝတ္တရူပံ ဇုဏှံ အပ္ပတွာ. ဇုဏှေ ပဝတ္တရူပံ ကာဠံ အပ္ပတွာ တတ္ထေဝ နိရုဒ္ဓံ၊ တသ္မာ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာ’’တိ တိလက္ခဏံ အာရောပေတိ. တတော ရတ္တိန္ဒိဝဝသေန – ‘‘ရတ္တိံ ပဝတ္တရူပံ ဒိဝသံ အပ္ပတွာ တတ္ထေဝ နိရုဒ္ဓံ. ဒိဝသံ ပဝတ္တရူပမ္ပိ ရတ္တိံ အပ္ပတွာ တတ္ထေဝ နိရုဒ္ဓံ၊ တသ္မာ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာ’’တိ တိလက္ခဏံ အာရောပေတိ. တတော တဒေဝ ရတ္တိန္ဒိဝံ ပုဗ္ဗဏှာဒိဝသေန ဆ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ – ‘‘ပုဗ္ဗဏှေ ပဝတ္တရူပံ မဇ္ဈနှံ အပ္ပတွာ. မဇ္ဈနှေ ပဝတ္တရူပံ သာယနှံ. သာယနှေ ပဝတ္တရူပံ ပဌမယာမံ. ပဌမယာမေ ပဝတ္တရူပံ မဇ္ဈိမယာမံ. မဇ္ဈိမယာမေ ပဝတ္တရူပံ ပစ္ဆိမယာမံ အပ္ပတွာ တတ္ထေဝ နိရုဒ္ဓံ. ပစ္ဆိမယာမေ ပဝတ္တရူပံ ပုန ပုဗ္ဗဏှံ အပ္ပတွာ တတ္ထေဝ နိရုဒ္ဓံ၊ တသ္မာ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာ’’တိ တိလက္ခဏံ အာရောပေတိ.

၇၁၀. ဧဝံ အာရောပေတွာ ပုန တသ္မိံယေဝ ရူပေ အဘိက္ကမပဋိက္ကမအာလောကနဝိလောကနသမိဉ္ဇနပသာရဏဝသေန – ‘‘အဘိက္ကမေ ပဝတ္တရူပံ ပဋိက္ကမံ အပ္ပတွာ တတ္ထေဝ နိရုဇ္ဈတိ. ပဋိက္ကမေ ပဝတ္တရူပံ အာလောကနံ. အာလောကနေ ပဝတ္တရူပံ ဝိလောကနံ. ဝိလောကနေ ပဝတ္တရူပံ သမိဉ္ဇနံ. သမိဉ္ဇနေ ပဝတ္တရူပံ ပသာရဏံ အပ္ပတွာ တတ္ထေဝ နိရုဇ္ဈတိ. တသ္မာ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာ’’တိ တိလက္ခဏံ အာရောပေတိ.

တတော ဧကပဒဝါရံ ဥဒ္ဓရဏ အတိဟရဏဝီတိဟရဏဝေါဿဇ္ဇနသန္နိက္ခေပနသန္နိရုမ္ဘနဝသေန ဆ ကောဋ္ဌာသေ ကရောတိ.

တတ္ထ ဥဒ္ဓရဏံ နာမ ပါဒဿ ဘူမိတော ဥက္ခိပနံ. အတိဟရဏံ နာမ ပုရတော ဟရဏံ. ဝီတိဟရဏံ နာမ ခါဏုကဏ္ဋကဒီဃဇာတိအာဒီသု ကိဉ္စိဒေဝ ဒိသွာ ဣတော စိတော စ ပါဒသဉ္စာရဏံ. ဝေါဿဇ္ဇနံ နာမ ပါဒဿ ဟေဋ္ဌာ ဩရောပနံ. သန္နိက္ခေပနံ နာမ ပထဝီတလေ ဌပနံ. သန္နိရုမ္ဘနံ နာမ ပုန ပါဒုဒ္ဓရဏကာလေ ပါဒဿ ပထဝိယာ သဒ္ဓိံ အဘိနိပ္ပီဠနံ. တတ္ထ ဥဒ္ဓရဏေ ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတူတိ ဒွေ ဓာတုယော ဩမတ္တာ ဟောန္တိ မန္ဒာ၊ ဣတရာ ဒွေ အဓိမတ္တာ ဟောန္တိ ဗလဝတိယော. တထာ အတိဟရဏဝီတိဟရဏေသု. ဝေါဿဇ္ဇနေ တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူတိ ဒွေ ဓာတုယော ဩမတ္တာ ဟောန္တိ မန္ဒာ၊ ဣတရာ ဒွေ အဓိမတ္တာ ဟောန္တိ ဗလဝတိယော. တထာ သန္နိက္ခေပနသန္နိရုမ္ဘနေသု. ဧဝံ ဆ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ တေသံ ဝသေန တသ္မိံ ဝယောဝုဍ္ဎတ္ထင်္ဂမရူပေ တိလက္ခဏံ အာရောပေတိ.

ကထံ? သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘‘ယာ ဥဒ္ဓရဏေ ပဝတ္တာ ဓာတုယော၊ ယာနိ စ တဒုပါဒါယရူပါနိ၊ သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ အတိဟရဏံ အပ္ပတွာ ဧတ္ထေဝ နိရုဇ္ဈန္တိ၊ တသ္မာ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ အနတ္တာ. တထာ အတိဟရဏေ ပဝတ္တာ ဝီတိဟရဏံ. ဝီတိဟရဏေ ပဝတ္တာ ဝေါဿဇ္ဇနံ. ဝေါဿဇ္ဇနေ ပဝတ္တာ သန္နိက္ခေပနံ. သန္နိက္ခေပနေ ပဝတ္တာ သန္နိရုမ္ဘနံ အပ္ပတွာ ဧတ္ထေဝ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဣတိ တတ္ထ တတ္ထ ဥပ္ပန္နာ ဣတရံ ဣတရံ ကောဋ္ဌာသံ အပ္ပတွာ တတ္ထ တတ္ထေဝ ပဗ္ဗံ ပဗ္ဗံ သန္ဓိ သန္ဓိ ဩဓိ ဩဓိ ဟုတွာ တတ္တကပါလေ ပက္ခိတ္တတိလာ ဝိယ တဋတဋာယန္တာ သင်္ခါရာ ဘိဇ္ဇန္တိ. တသ္မာ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ အနတ္တာ’’တိ. တဿေဝံ ပဗ္ဗပဗ္ဗဂတေ သင်္ခါရေ ဝိပဿတော ရူပသမ္မသနံ သုခုမံ ဟောတိ.

၇၁၁. သုခုမတ္တေ စ ပနဿ ဣဒံ ဩပမ္မံ. ဧကော ကိရ ဒါရုတိဏုက္ကာဒီသု ကတပရိစယော အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗပဒီပေါ ပစ္စန္တဝါသိကော နဂရမာဂမ္မ အန္တရာပဏေ ဇလမာနံ ပဒီပံ ဒိသွာ ဧကံ ပုရိသံ ပုစ္ဆိ အမ္ဘော ‘‘ကိံ နာမေတံ ဧဝံ မနာပ’’န္တိ? တမေနံ သော အာဟ ‘‘ကိမေတ္ထ မနာပံ၊ ပဒီပေါ နာမေသ တေလက္ခယေန ဝဋ္ဋိက္ခယေန စ ဂတမဂ္ဂေါပိဿ န ပညာယိဿတီ’’တိ. တမညော ဧဝမာဟ ‘‘ဣဒံ ဩဠာရိကံ၊ ဣမိဿာ ဟိ ဝဋ္ဋိယာ အနုပုဗ္ဗေန ဍယှမာနာယ တတိယဘာဂေ တတိယဘာဂေ ဇာလာ ဣတရီတရံ ပဒေသံ အပ္ပတွာဝ နိရုဇ္ဈိဿတီ’’တိ. တမညော ဧဝမာဟ ‘‘ဣဒမ္ပိ ဩဠာရိကံ၊ ဣမိဿာ ဟိ အင်္ဂုလင်္ဂုလန္တရေ အဍ္ဎင်္ဂုလဍ္ဎင်္ဂုလန္တရေ တန္တုမှိ တန္တုမှိ အံသုမှိ အံသုမှိ ဇာလာ ဣတရီတရံ အံသုံ အပ္ပတွာဝ နိရုဇ္ဈိဿတိ. အံသုံ ပန မုဉ္စိတွာ န သက္ကာ ဇာလံ ပညာပေတု’’န္တိ.

တတ္ထ ‘‘တေလက္ခယေန ဝဋ္ဋိက္ခယေန စ ပဒီပဿ ဂတမဂ္ဂေါပိ န ပညာယိဿတီ’’တိ ပုရိသဿ ဉာဏံ ဝိယ ယောဂိနော အာဒါနနိက္ခေပနတော ဝဿသတေန ပရိစ္ဆိန္နရူပေ တိလက္ခဏာရောပနံ. ‘‘ဝဋ္ဋိယာ တတိယဘာဂေ တတိယဘာဂေ ဇာလာ ဣတရီတရံ ပဒေသံ အပ္ပတွာဝ နိရုဇ္ဈိဿတီ’’တိ ပုရိသဿ ဉာဏံ ဝိယ ယောဂိနော ဝဿသတဿ တတိယကောဋ္ဌာသပရိစ္ဆိန္နေ ဝယောဝုဍ္ဎတ္ထင်္ဂမရူပေ တိလက္ခဏာရောပနံ. ‘‘အင်္ဂုလင်္ဂုလန္တရေ ဇာလာ ဣတရီတရံ အပ္ပတွာဝ နိရုဇ္ဈိဿတီ’’တိ ပုရိသဿ ဉာဏံ ဝိယ ယောဂိနော ဒသဝဿ ပဉ္စဝဿ စတုဝဿ တိဝဿ ဒွိဝဿ ဧကဝဿ ပရိစ္ဆိန္နေ ရူပေ တိလက္ခဏာရောပနံ. ‘‘အဍ္ဎင်္ဂုလဍ္ဎင်္ဂုလန္တရေ ဇာလာ ဣတရီတရံ အပ္ပတွာဝ နိရုဇ္ဈိဿတီ’’တိ ပုရိသဿ ဉာဏံ ဝိယ ယောဂိနော ဧကေကဥတုဝသေန ဧကံ ဝဿံ တိဓာ၊ ဆဓာ စ ဝိဘဇိတွာ စတုမာသ-ဒွိမာသပရိစ္ဆိန္နေ ရူပေ တိလက္ခဏာရောပနံ. ‘‘တန္တုမှိ တန္တုမှိ ဇာလာ ဣတရီတရံ အပ္ပတွာဝ နိရုဇ္ဈိဿတီ’’တိ ပုရိသဿ ဉာဏံ ဝိယ ယောဂိနော ကာဠဇုဏှဝသေန၊ ရတ္တိန္ဒိဝဝသေန၊ ဧကရတ္တိန္ဒိဝံ ဆ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ ပုဗ္ဗဏှာဒိဝသေန စ ပရိစ္ဆိန္နေ ရူပေ တိလက္ခဏာရောပနံ. ‘‘အံသုမှိ အံသုမှိ ဇာလာ ဣတရီတရံ အပ္ပတွာဝ နိရုဇ္ဈိဿတီ’’တိ ပုရိသဿ ဉာဏံ ဝိယ ယောဂိနော အဘိက္ကမာဒိဝသေန စေဝ ဥဒ္ဓရဏာဒီသု စ ဧကေကကောဋ္ဌာသဝသေန ပရိစ္ဆိန္နေ ရူပေ တိလက္ခဏာရောပနန္တိ.

၇၁၂. သော ဧဝံ နာနာကာရေဟိ ဝယောဝုဍ္ဎတ္ထင်္ဂမရူပေ တိလက္ခဏံ အာရောပေတွာ ပုန တဒေဝ ရူပံ ဝိသင်္ခရိတွာ အာဟာရမယာဒိဝသေန စတ္တာရော ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ ဧကေကကောဋ္ဌာသေ တိလက္ခဏံ အာရောပေတိ. တတြာဿ အာဟာရမယံ ရူပံ ဆာတသုဟိတဝသေန ပါကဋံ ဟောတိ. ဆာတကာလေ သမုဋ္ဌိတံ ရူပံ ဟိ ဈတ္တံ ဟောတိ ကိလန္တံ၊ ဈာမခါဏုကော ဝိယ၊ အင်္ဂါရပစ္ဆိယံ နိလီနကာကော ဝိယ စ ဒုဗ္ဗဏ္ဏံ ဒုဿဏ္ဌိတံ. သုဟိတကာလေ သမုဋ္ဌိတံ ဓာတံ ပီဏိတံ မုဒု သိနိဒ္ဓံ ဖဿဝန္တံ ဟောတိ. သော တံ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ‘‘ဆာတကာလေ ပဝတ္တရူပံ သုဟိတကာလံ အပ္ပတွာ ဧတ္ထေဝ နိရုဇ္ဈတိ. သုဟိတကာလေ သမုဋ္ဌိတမ္ပိ ဆာတကာလံ အပ္ပတွာ ဧတ္ထေဝ နိရုဇ္ဈတိ၊ တသ္မာ တံ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာ’’တိ ဧဝံ တတ္ထ တိလက္ခဏံ အာရောပေတိ.

၇၁၃. ဥတုမယံ သီတုဏှဝသေန ပါကဋံ ဟောတိ. ဥဏှကာလေ သမုဋ္ဌိတံ ရူပံ ဟိ ဈတ္တံ ဟောတိ ကိလန္တံ ဒုဗ္ဗဏ္ဏံ. သီတဥတုနာ သမုဋ္ဌိတံ ရူပံ ဓာတံ ပီဏိတံ သိနိဒ္ဓံ ဟောတိ. သော တံ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ‘‘ဥဏှကာလေ ပဝတ္တရူပံ သီတကာလံ အပ္ပတွာ ဧတ္ထေဝ နိရုဇ္ဈတိ. သီတကာလေ ပဝတ္တရူပံ ဥဏှကာလံ အပ္ပတွာ ဧတ္ထေဝ နိရုဇ္ဈတိ၊ တသ္မာ တံ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာ’’တိ ဧဝံ တတ္ထ တိလက္ခဏံ အာရောပေတိ.

၇၁၄. ကမ္မဇံ အာယတနဒွါရဝသေန ပါကဋံ ဟောတိ. စက္ခုဒွါရသ္မိံ ဟိ စက္ခုကာယဘာဝဒသကဝသေန တိံသ ကမ္မဇရူပါနိ၊ ဥပတ္ထမ္ဘကာနိ ပန တေသံ ဥတုစိတ္တာဟာရသမုဋ္ဌာနာနိ စတုဝီသတီတိ စတုပဏ္ဏာသ ဟောန္တိ. တထာ သောတဃာနဇိဝှါဒွါရေသု. ကာယဒွါရေ ကာယဘာဝဒသကဝသေန စေဝ ဥတုသမုဋ္ဌာနာဒိဝသေန စ စတုစတ္တာလီသ. မနောဒွါရေ ဟဒယဝတ္ထုကာယဘာဝဒသကဝသေန စေဝ ဥတုသမုဋ္ဌာနာဒိဝသေန စ စတုပဏ္ဏာသမေဝ.

သော သဗ္ဗမ္ပိ တံ ရူပံ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ‘‘စက္ခုဒွါရေ ပဝတ္တရူပံ သောတဒွါရံ အပ္ပတွာ ဧတ္ထေဝ နိရုဇ္ဈတိ. သောတဒွါရေ ပဝတ္တရူပံ ဃာနဒွါရံ. ဃာနဒွါရေ ပဝတ္တရူပံ ဇိဝှါဒွါရံ. ဇိဝှါဒွါရေ ပဝတ္တရူပံ ကာယဒွါရံ. ကာယဒွါရေ ပဝတ္တရူပံ မနောဒွါရံ အပ္ပတွာ ဧတ္ထေဝ နိရုဇ္ဈတိ၊ တသ္မာ တံ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာ’’တိ ဧဝံ တတ္ထ တိလက္ခဏံ အာရောပေတိ.

၇၁၅. စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ သောမနဿိတဒေါမနဿိတဝသေန ပါကဋံ ဟောတိ၊ သောမနဿိတကာလေ ဥပ္ပန္နံ ဟိ ရူပံ သိနိဒ္ဓံ မုဒု ပီဏိတံ ဖဿဝန္တံ ဟောတိ. ဒေါမနဿိတကာလေ ဥပ္ပန္နံ ဈတ္တံ ကိလန္တံ ဒုဗ္ဗဏ္ဏံ ဟောတိ. သော တံ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ‘‘သောမနဿိတကာလေ ပဝတ္တရူပံ ဒေါမနဿိတကာလံ အပ္ပတွာ ဧတ္ထေဝ နိရုဇ္ဈတိ. ဒေါမနဿိတကာလေ ပဝတ္တရူပံ သောမနဿိတကာလံ အပ္ပတွာ ဧတ္ထေဝ နိရုဇ္ဈတိ၊ တသ္မာ တံ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာ’’တိ ဧဝံ တတ္ထ တိလက္ခဏံ အာရောပေတိ.

တဿေဝံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပံ ပရိဂ္ဂဟေတွာ တတ္ထ တိလက္ခဏံ အာရောပယတော အယမတ္ထော ပါကဋော ဟောတိ –

ဇီဝိတံ အတ္တဘာဝေါ စ၊ သုခဒုက္ခာ စ ကေဝလာ၊

ဧကစိတ္တသမာယုတ္တာ၊ လဟုသော ဝတ္တတေ ခဏော.

စုလ္လာသီတိ သဟဿာနိ၊ ကပ္ပံ တိဋ္ဌန္တိ ယေ မရူ၊

န တွေဝ တေပိ တိဋ္ဌန္တိ၊ ဒွီဟိ စိတ္တေဟိ သမောဟိတာ.

ယေ နိရုဒ္ဓါ မရန္တဿ၊ တိဋ္ဌမာနဿ ဝါ ဣဓ၊

သဗ္ဗေဝ သဒိသာ ခန္ဓာ၊ ဂတာ အပ္ပဋိသန္ဓိကာ.

အနန္တရာ စ ယေ ဘဂ္ဂါ၊ ယေ စ ဘဂ္ဂါ အနာဂတေ၊

တဒန္တရာ နိရုဒ္ဓါနံ၊ ဝေသမံ နတ္ထိ လက္ခဏေ.

အနိဗ္ဗတ္တေန န ဇာတော၊ ပစ္စုပ္ပန္နေန ဇီဝတိ၊

စိတ္တဘင်္ဂါ မတော လောကော၊ ပညတ္တိ ပရမတ္ထိယာ.

အနိဓာနဂတာ ဘဂ္ဂါ၊ ပုဉ္ဇော နတ္ထိ အနာဂတေ၊

နိဗ္ဗတ္တာ ယေပိ တိဋ္ဌန္တိ၊ အာရဂ္ဂေ သာသပူပမာ.

နိဗ္ဗတ္တာနဉ္စ ဓမ္မာနံ၊ ဘင်္ဂေါ နေသံ ပုရက္ခတော၊

ပလောကဓမ္မာ တိဋ္ဌန္တိ၊ ပုရာဏေဟိ အမိဿိတာ.

အဒဿနတော အာယန္တိ၊ ဘဂ္ဂါ ဂစ္ဆန္တုဒဿနံ၊

ဝိဇ္ဇုပ္ပါဒေါဝ အာကာသေ၊ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဝယန္တိ စာတိ. (မဟာနိ. ၁၀)၊

၇၁၆. ဧဝံ အာဟာရမယာဒီသု တိလက္ခဏံ အာရောပေတွာ ပုန ဓမ္မတာရူပေ တိလက္ခဏံ အာရောပေတိ. ဓမ္မတာရူပံ နာမ ဗဟိဒ္ဓါ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓံ အယလောဟတိပုသီသသုဝဏ္ဏရဇတမုတ္တာမဏိဝေဠုရိယသင်္ခသိလာပဝါဠလောဟိတင်္ဂမသာရဂလ္လဘူမိပါသာဏပဗ္ဗတတိဏရုက္ခလတာဒိဘေဒံ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပတော ပဋ္ဌာယ ဥပ္ပဇ္ဇနကရူပံ. တဒဿ အသောကင်္ကုရာဒိဝသေန ပါကဋံ ဟောတိ.

အသောကင်္ကုရံ ဟိ အာဒိတောဝ တနုရတ္တံ ဟောတိ၊ တတော ဒွီဟတီဟစ္စယေန ဃနရတ္တံ၊ ပုန ဒွီဟတီဟစ္စယေန မန္ဒရတ္တံ၊ တတော တရုဏပလ္လဝဝဏ္ဏံ၊ တတော ပရိဏတပလ္လဝဝဏ္ဏံ၊ တတော ဟရိတပဏ္ဏဝဏ္ဏံ. တတော နီလပဏ္ဏဝဏ္ဏံ. တတော နီလပဏ္ဏဝဏ္ဏကာလတော ပဋ္ဌာယ သဘာဂရူပသန္တတိမနုပ္ပဗန္ဓာပယမာနံ သံဝစ္ဆရမတ္တေန ပဏ္ဍုပလာသံ ဟုတွာ ဝဏ္ဋတော ဆိဇ္ဇိတွာ ပတတိ.

သော တံ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ‘‘တနုရတ္တကာလေ ပဝတ္တရူပံ ဃနရတ္တကာလံ အပ္ပတွာ နိရုဇ္ဈတိ. ဃနရတ္တကာလေ ပဝတ္တရူပံ မန္ဒရတ္တကာလံ. မန္ဒရတ္တကာလေ ပဝတ္တရူပံ တရုဏပလ္လဝဝဏ္ဏကာလံ. တရုဏပလ္လဝဝဏ္ဏကာလေ ပဝတ္တံ ပရိဏတပလ္လဝဝဏ္ဏကာလံ. ပရိဏတပလ္လဝဝဏ္ဏကာလေ ပဝတ္တံ ဟရိတပဏ္ဏဝဏ္ဏကာလံ. ဟရိတပဏ္ဏကာလေ ပဝတ္တံ နီလပဏ္ဏဝဏ္ဏကာလံ. နီလပဏ္ဏဝဏ္ဏကာလေ ပဝတ္တံ ပဏ္ဍုပလာသကာလံ. ပဏ္ဍုပလာသကာလေ ပဝတ္တံ ဝဏ္ဋတော ဆိဇ္ဇိတွာ ပတနကာလံ အပ္ပတွာဝ နိရုဇ္ဈတိ၊ တသ္မာ တံ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာ’’တိ တိလက္ခဏံ အာရောပေတိ၊ ဧဝံ တတ္ထ တိလက္ခဏံ အာရောပေတွာ ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗမ္ပိ ဓမ္မတာရူပံ သမ္မသတိ.

ဧဝံ တာဝ ရူပသတ္တကဝသေန တိလက္ခဏံ အာရောပေတွာ သင်္ခါရေ သမ္မသတိ.