၁၃. နေသဇ္ဇိကင်္ဂကထာ

၃၆. နေသဇ္ဇိကင်္ဂမ္ပိ ‘‘သေယျံ ပဋိက္ခိပါမိ၊ နေသဇ္ဇိကင်္ဂံ သမာဒိယာမီ’’တိ ဣမေသံ အညတရဝစနေန သမာဒိန္နံ ဟောတိ.

တေန ပန နေသဇ္ဇိကေန ရတ္တိယာ တီသု ယာမေသု ဧကံ ယာမံ ဥဋ္ဌာယ စင်္ကမိတဗ္ဗံ. ဣရိယာပထေသု ဟိ နိပဇ္ဇိတုမေဝ န ဝဋ္ဋတိ. ဣဒမဿ ဝိဓာနံ.

ပဘေဒတော ပန အယမ္ပိ တိဝိဓော ဟောတိ. တတ္ထ ဥက္ကဋ္ဌဿ နေဝ အပဿေနံ၊ န ဒုဿပလ္လတ္ထိကာ၊ န အာယောဂပဋ္ဋော ဝဋ္ဋတိ. မဇ္ဈိမဿ ဣမေသု တီသု ယံကိဉ္စိ ဝဋ္ဋတိ. မုဒုကဿ အပဿေနမ္ပိ ဒုဿပလ္လတ္ထိကာပိ အာယောဂပဋ္ဋောပိ ဗိဗ္ဗောဟနမ္ပိ ပဉ္စင်္ဂေါပိ သတ္တင်္ဂေါပိ ဝဋ္ဋတိ. ပဉ္စင်္ဂေါ ပန ပိဋ္ဌိအပဿယေန သဒ္ဓိံ ကတော. သတ္တင်္ဂေါ နာမ ပိဋ္ဌိအပဿယေန စ ဥဘတောပဿေသု အပဿယေဟိ စ သဒ္ဓိံ ကတော. တံ ကိရ မိဠာဘယတ္ထေရဿ အကံသု. ထေရော အနာဂါမီ ဟုတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိ.

ဣမေသံ ပန တိဏ္ဏမ္ပိ သေယျံ ကပ္ပိတမတ္တေ ဓုတင်္ဂံ ဘိဇ္ဇတိ. အယမေတ္ထ ဘေဒေါ.

အယံ ပနာနိသံသော၊ ‘‘သေယျသုခံ ပဿသုခံ မိဒ္ဓသုခံ အနုယုတ္တော ဝိဟရတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၂၀၊ မ. နိ. ၁.၁၈၆) ဝုတ္တဿ စေတသော ဝိနိဗန္ဓဿ ဥပစ္ဆေဒနံ၊ သဗ္ဗကမ္မဋ္ဌာနာနုယောဂသပ္ပါယတာ၊ ပါသာဒိကဣရိယာပထတာ၊ ဝီရိယာရမ္ဘာနုကူလတာ၊ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ အနုဗြူဟနန္တိ.

အာဘုဇိတွာန ပလ္လင်္ကံ၊ ပဏိဓာယ ဥဇုံ တနုံ၊

နိသီဒန္တော ဝိကမ္ပေတိ၊ မာရဿ ဟဒယံ ယတိ.

သေယျသုခံ မိဒ္ဓသုခံ၊ ဟိတွာ အာရဒ္ဓဝီရိယော၊

နိသဇ္ဇာဘိရတော ဘိက္ခု၊ သောဘယန္တော တပေါဝနံ.

နိရာမိသံ ပီတိသုခံ၊ ယသ္မာ သမဓိဂစ္ဆတိ၊

တသ္မာ သမနုယုဉ္ဇေယျ၊ ဓီရော နေသဇ္ဇိကံ ဝတန္တိ.

အယံ နေသဇ္ဇိကင်္ဂေ သမာဒါန ဝိဓာနပ္ပဘေဒ ဘေဒါနိသံသဝဏ္ဏနာ.

ဓုတင်္ဂပကိဏ္ဏကကထာ

၃၇. ဣဒါနိ –

ကုသလတ္တိကတော စေဝ၊ ဓုတာဒီနံ ဝိဘာဂတော၊

သမာသဗျာသတော စာပိ၊ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယောတိ. –

ဣမိဿာ ဂါထာယ ဝသေန ဝဏ္ဏနာ ဟောတိ.

တတ္ထ ကုသလတ္တိကတောတိ သဗ္ဗာနေဝ ဟိ ဓုတင်္ဂါနိ သေက္ခပုထုဇ္ဇနခီဏာသဝါနံ ဝသေန သိယာ ကုသလာနိ၊ သိယာ အဗျာကတာနိ၊ နတ္ထိ ဓုတင်္ဂံ အကုသလန္တိ.

ယော ပန ဝဒေယျ ‘‘ပါပိစ္ဆော ဣစ္ဆာပကတော အာရညိကော ဟောတီတိ အာဒိဝစနတော (အ. နိ. ၅.၁၈၁၊ ပရိ. ၃၂၅) အကုသလမ္ပိ ဓုတင်္ဂ’’န္တိ. သော ဝတ္တဗ္ဗော – န မယံ ‘‘အကုသလစိတ္တေန အရညေ န ဝသတီ’’တိ ဝဒါမ. ယဿ ဟိ အရညေ နိဝါသော၊ သော အာရညိကော. သော စ ပါပိစ္ဆော ဝါ ဘဝေယျ အပ္ပိစ္ဆော ဝါ. ဣမာနိ ပန တေန တေန သမာဒါနေန ဓုတကိလေသတ္တာ ဓုတဿ ဘိက္ခုနော အင်္ဂါနိ၊ ကိလေသဓုနနတော ဝါ ဓုတန္တိ လဒ္ဓဝေါဟာရံ ဉာဏံ အင်္ဂမေတေသန္တိ ဓုတင်္ဂါနိ. အထ ဝါ ဓုတာနိ စ တာနိ ပဋိပက္ခနိဒ္ဓုနနတော အင်္ဂါနိ စ ပဋိပတ္တိယာတိပိ ဓုတင်္ဂါနီတိ ဝုတ္တံ. န စ အကုသလေန ကောစိ ဓုတော နာမ ဟောတိ၊ ယဿေတာနိ အင်္ဂါနိ ဘဝေယျုံ၊ န စ အကုသလံ ကိဉ္စိ ဓုနာတိ၊ ယေသံ တံ အင်္ဂန္တိကတွာ ဓုတင်္ဂါနီတိ ဝုစ္စေယျုံ. နာပိ အကုသလံ စီဝရလောလုပ္ပါဒီနိ စေဝ နိဒ္ဓုနာတိ ပဋိပတ္တိယာ စ အင်္ဂံ ဟောတိ. တသ္မာ သုဝုတ္တမိဒံ ‘‘နတ္ထိ အကုသလံ ဓုတင်္ဂ’’န္တိ.

‘‘ယေသမ္ပိ ကုသလတ္တိကဝိနိမုတ္တံ ဓုတင်္ဂံ၊ တေသံ အတ္ထတော ဓုတင်္ဂမေဝ နတ္ထိ. အသန္တံ ကဿ ဓုနနတော ဓုတင်္ဂံ နာမ ဘဝိဿတိ. ဓုတဂုဏေ သမာဒါယ ဝတ္တတီတိ ဝစနဝိရောဓောပိ စ နေသံ အာပဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ တံ န ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ အယံ တာဝ ကုသလတ္တိကတော ဝဏ္ဏနာ.

ဓုတာဒီနံ ဝိဘာဂတောတိ ဓုတော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဓုတဝါဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဓုတဓမ္မာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဓုတင်္ဂါနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ကဿ ဓုတင်္ဂသေဝနာ သပ္ပါယာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

တတ္ထ ဓုတောတိ ဓုတကိလေသော ဝါ ပုဂ္ဂလော ကိလေသဓုနနော ဝါ ဓမ္မော.

ဓုတဝါဒေါတိ ဧတ္ထ ပန အတ္ထိ ဓုတော န ဓုတဝါဒေါ၊ အတ္ထိ န ဓုတော ဓုတဝါဒေါ၊ အတ္ထိ နေဝ ဓုတော န ဓုတဝါဒေါ၊ အတ္ထိ ဓုတော စေဝ ဓုတဝါဒေါ စ.

တတ္ထ ယော ဓုတင်္ဂေန အတ္တနော ကိလေသေ ဓုနိ၊ ပရံ ပန ဓုတင်္ဂေန န ဩဝဒတိ၊ နာနုသာသတိ ဗာကုလတ္ထေရော ဝိယ၊ အယံ ဓုတော န ဓုတဝါဒေါ. ယထာဟ၊ ‘‘တယိဒံ အာယသ္မာ ဗာကုလော ဓုတော န ဓုတဝါဒေါ’’တိ. ယော ပန န ဓုတင်္ဂေန အတ္တနော ကိလေသေ ဓုနိ၊ ကေဝလံ အညေ ဓုတင်္ဂေန ဩဝဒတိ အနုသာသတိ ဥပနန္ဒတ္ထေရော ဝိယ၊ အယံ န ဓုတော ဓုတဝါဒေါ. ယထာဟ၊ ‘‘တယိဒံ အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော န ဓုတော ဓုတဝါဒေါ’’တိ. ယော ဥဘယဝိပန္နော လာဠုဒါယီ ဝိယ၊ အယံ နေဝ ဓုတော န ဓုတဝါဒေါ. ယထာဟ၊ ‘‘တယိဒံ အာယသ္မာ လာဠုဒါယီ နေဝ ဓုတော န ဓုတဝါဒေါ’’တိ. ယော ပန ဥဘယသမ္ပန္နော ဓမ္မသေနာပတိ ဝိယ၊ အယံ ဓုတော စေဝ ဓုတဝါဒေါ စ. ယထာဟ၊ ‘‘တယိဒံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဓုတော စေဝ ဓုတဝါဒေါ စာတိ.

ဓုတဓမ္မာ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ အပ္ပိစ္ဆတာ၊ သန္တုဋ္ဌိတာ၊ သလ္လေခတာ၊ ပဝိဝေကတာ၊ ဣဒမတ္ထိတာတိ ဣမေ ဓုတင်္ဂစေတနာယ ပရိဝါရကာ ပဉ္စ ဓမ္မာ ‘‘အပ္ပိစ္ဆတံယေဝ နိဿာယာ’’တိအာဒိဝစနတော (အ. နိ. ၅.၁၈၁၊ ပရိ. ၃၂၅) ဓုတဓမ္မာ နာမ၊ တတ္ထ အပ္ပိစ္ဆတာ စ သန္တုဋ္ဌိတာ စ အလောဘော. သလ္လေခတာ စ ပဝိဝေကတာ စ ဒွီသု ဓမ္မေသု အနုပတန္တိ အလောဘေ စ အမောဟေ စ. ဣဒမတ္ထိတာ ဉာဏမေဝ. တတ္ထ စ အလောဘေန ပဋိက္ခေပဝတ္ထူသု လောဘံ၊ အမောဟေန တေသွေဝ အာဒီနဝပဋိစ္ဆာဒကံ မောဟံ ဓုနာတိ. အလောဘေန စ အနုညာတာနံ ပဋိသေဝနမုခေန ပဝတ္တံ ကာမသုခါနုယောဂံ၊ အမောဟေန ဓုတင်္ဂေသု အတိသလ္လေခမုခေန ပဝတ္တံ အတ္တကိလမထာနုယောဂံ ဓုနာတိ. တသ္မာ ဣမေ ဓမ္မာ ဓုတဓမ္မာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဓုတင်္ဂါနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနီတိ တေရသ ဓုတင်္ဂါနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ ပံသုကူလိကင်္ဂံ။ပေ။ နေသဇ္ဇိကင်္ဂန္တိ. တာနိ အတ္ထတော လက္ခဏာဒီဟိ စ ဝုတ္တာနေဝ.

ကဿ ဓုတင်္ဂသေဝနာ သပ္ပါယာတိ ရာဂစရိတဿ စေဝ မောဟစရိတဿ စ. ကသ္မာ? ဓုတင်္ဂသေဝနာ ဟိ ဒုက္ခာပဋိပဒါ စေဝ သလ္လေခဝိဟာရော စ. ဒုက္ခာပဋိပဒဉ္စ နိဿာယ ရာဂေါ ဝူပသမ္မတိ. သလ္လေခံ နိဿာယ အပ္ပမတ္တဿ မောဟော ပဟီယတိ. အာရညိကင်္ဂရုက္ခမူလိကင်္ဂပဋိသေဝနာ ဝါ ဧတ္ထ ဒေါသစရိတဿာပိ သပ္ပါယာ. တတ္ထ ဟိဿ အသင်္ဃဋ္ဋိယမာနဿ ဝိဟရတော ဒေါသောပိ ဝူပသမ္မတီတိ အယံ ဓုတာဒီနံ ဝိဘာဂတော ဝဏ္ဏနာ.

သမာသဗျာသတောတိ ဣမာနိ ပန ဓုတင်္ဂါနိ သမာသတော တီဏိ သီသင်္ဂါနိ၊ ပဉ္စ အသမ္ဘိန္နင်္ဂါနီတိ အဋ္ဌေဝ ဟောန္တိ. တတ္ထ သပဒါနစာရိကင်္ဂံ၊ ဧကာသနိကင်္ဂံ၊ အဗ္ဘောကာသိကင်္ဂန္တိ ဣမာနိ တီဏိ သီသင်္ဂါနိ. သပဒါနစာရိကင်္ဂဉှိ ရက္ခန္တော ပိဏ္ဍပါတိကင်္ဂမ္ပိ ရက္ခိဿတိ. ဧကာသနိကင်္ဂဉ္စ ရက္ခတော ပတ္တပိဏ္ဍိကင်္ဂခလုပစ္ဆာဘတ္တိကင်္ဂါနိပိ သုရက္ခနီယာနိ ဘဝိဿန္တိ. အဗ္ဘောကာသိကင်္ဂံ ရက္ခန္တဿ ကိံ အတ္ထိ ရုက္ခမူလိကင်္ဂယထာသန္ထတိကင်္ဂေသု ရက္ခိတဗ္ဗံ နာမ. ဣတိ ဣမာနိ တီဏိ သီသင်္ဂါနိ၊ အာရညိကင်္ဂံ၊ ပံသုကူလိကင်္ဂံ၊ တေစီဝရိကင်္ဂံ၊ နေသဇ္ဇိကင်္ဂံ၊ သောသာနိကင်္ဂန္တိ ဣမာနိ ပဉ္စ အသမ္ဘိန္နင်္ဂါနိ စာတိ အဋ္ဌေဝ ဟောန္တိ.

ပုန ဒွေ စီဝရပဋိသံယုတ္တာနိ၊ ပဉ္စ ပိဏ္ဍပါတပဋိသံယုတ္တာနိ၊ ပဉ္စ သေနာသနပဋိသံယုတ္တာနိ၊ ဧကံ ဝီရိယပဋိသံယုတ္တန္တိ ဧဝံ စတ္တာရောဝ ဟောန္တိ. တတ္ထ နေသဇ္ဇိကင်္ဂံ ဝီရိယပဋိသံယုတ္တံ. ဣတရာနိ ပါကဋာနေဝ.

ပုန သဗ္ဗာနေဝ နိဿယဝသေန ဒွေ ဟောန္တိ ပစ္စယနိဿိတာနိ ဒွါဒသ၊ ဝီရိယနိဿိတံ ဧကန္တိ. သေဝိတဗ္ဗာသေဝိတဗ္ဗဝသေနပိ ဒွေယေဝ ဟောန္တိ. ယဿ ဟိ ဓုတင်္ဂံ သေဝန္တဿ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝဍ္ဎတိ၊ တေန သေဝိတဗ္ဗာနိ. ယဿ သေဝတော ဟာယတိ၊ တေန န သေဝိတဗ္ဗာနိ. ယဿ ပန သေဝတောပိ အသေဝတောပိ ဝဍ္ဎတေဝ၊ န ဟာယတိ၊ တေနာပိ ပစ္ဆိမံ ဇနတံ အနုကမ္ပန္တေန သေဝိတဗ္ဗာနိ. ယဿာပိ သေဝတောပိ အသေဝတောပိ န ဝဍ္ဎတိ၊ တေနာပိ သေဝိတဗ္ဗာနိယေဝ အာယတိံ ဝါသနတ္ထာယာတိ.

ဧဝံ သေဝိတဗ္ဗာသေဝိတဗ္ဗဝသေန ဒုဝိဓာနိပိ သဗ္ဗာနေဝ စေတနာဝသေန ဧကဝိဓာနိ ဟောန္တိ. ဧကမေဝ ဟိ ဓုတင်္ဂံ သမာဒါနစေတနာတိ. အဋ္ဌကထာယမ္ပိ ဝုတ္တံ ‘‘ယာ စေတနာ၊ တံ ဓုတင်္ဂန္တိ ဝဒန္တီ’’တိ.

ဗျာသတော ပန ဘိက္ခူနံ တေရသ၊ ဘိက္ခုနီနံ အဋ္ဌ၊ သာမဏေရာနံ ဒွါဒသ၊ သိက္ခမာနသာမဏေရီနံ သတ္တ၊ ဥပါသကဥပါသိကာနံ ဒွေတိ ဒွါစတ္တာလီသ ဟောန္တိ. သစေ ပန အဗ္ဘောကာသေ အာရညိကင်္ဂသမ္ပန္နံ သုသာနံ ဟောတိ၊ ဧကောပိ ဘိက္ခု ဧကပ္ပဟာရေန သဗ္ဗဓုတင်္ဂါနိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ သက္ကောတိ. ဘိက္ခုနီနံ ပန အာရညိကင်္ဂံ ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကင်္ဂဉ္စ ဒွေပိ သိက္ခာပဒေနေဝ ပဋိက္ခိတ္တာနိ၊ အဗ္ဘောကာသိကင်္ဂံ၊ ရုက္ခမူလိကင်္ဂံ၊ သောသာနိကင်္ဂန္တိ ဣမာနိ တီဏိ ဒုပ္ပရိဟာရာနိ. ဘိက္ခုနိယာ ဟိ ဒုတိယိကံ ဝိနာ ဝသိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ဧဝရူပေ စ ဌာနေ သမာနစ္ဆန္ဒာ ဒုတိယိကာ ဒုလ္လဘာ. သစေပိ လဘေယျ သံသဋ္ဌဝိဟာရတော န မုစ္စေယျ. ဧဝံ သတိ ယဿတ္ထာယ ဓုတင်္ဂံ သေဝေယျ၊ သွေဝဿာ အတ္ထော န သမ္ပဇ္ဇေယျ. ဧဝံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ အသက္ကုဏေယျတာယ ပဉ္စ ဟာပေတွာ ဘိက္ခုနီနံ အဋ္ဌေဝ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ယထာဝုတ္တေသု ပန ဌပေတွာ တေစီဝရိကင်္ဂံ သေသာနိ ဒွါဒသ သာမဏေရာနံ၊ သတ္တ သိက္ခမာနသာမဏေရီနံ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဥပါသကဥပါသိကာနံ ပန ဧကာသနိကင်္ဂံ၊ ပတ္တပိဏ္ဍိကင်္ဂန္တိ ဣမာနိ ဒွေ ပတိရူပါနိ စေဝ သက္ကာ စ ပရိဘုဉ္ဇိတုန္တိ ဒွေ ဓုတင်္ဂါနီတိ ဧဝံ ဗျာသတော ဒွေစတ္တာလီသ ဟောန္တီတိ အယံ သမာသဗျာသတော ဝဏ္ဏနာ.

ဧတ္တာဝတာ စ ‘‘သီလေ ပတိဋ္ဌာယ နရော သပညော’’တိ ဣမိဿာ ဂါထာယ သီလသမာဓိပညာမုခေန ဒေသိတေ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ယေဟိ အပ္ပိစ္ဆတာသန္တုဋ္ဌိတာဒီဟိ ဂုဏေဟိ ဝုတ္တပ္ပကာရဿ သီလဿ ဝေါဒါနံ ဟောတိ၊ တေသံ သမ္ပာဒနတ္ထံ သမာဒါတဗ္ဗဓုတင်္ဂကထာ ဘာသိတာ ဟောတိ.

ဣတိ သာဓုဇနပါမောဇ္ဇတ္ထာယ ကတေ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ

ဓုတင်္ဂနိဒ္ဒေသော နာမ ဒုတိယော ပရိစ္ဆေဒေါ.