၂. ဓုတင်္ဂနိဒ္ဒေသော

၂၂. ဣဒါနိ ယေဟိ အပ္ပိစ္ဆတာသန္တုဋ္ဌိတာဒီဟိ ဂုဏေဟိ ဝုတ္တပ္ပကာရဿ သီလဿ ဝေါဒါနံ ဟောတိ၊ တေ ဂုဏေ သမ္ပာဒေတုံ ယသ္မာ သမာဒိန္နသီလေန ယောဂိနာ ဓုတင်္ဂသမာဒါနံ ကာတဗ္ဗံ. ဧဝဉှိဿ အပ္ပိစ္ဆတာသန္တုဋ္ဌိတာသလ္လေခပဝိဝေကာပစယဝီရိယာရမ္ဘသုဘရတာဒိဂုဏသလိလဝိက္ခာလိတမလံ သီလဉ္စေဝ သုပရိသုဒ္ဓံ ဘဝိဿတိ၊ ဝတာနိ စ သမ္ပဇ္ဇိဿန္တိ. ဣတိ အနဝဇ္ဇသီလဗ္ဗတဂုဏပရိသုဒ္ဓသဗ္ဗသမာစာရော ပေါရာဏေ အရိယဝံသတ္တယေ ပတိဋ္ဌာယ စတုတ္ထဿ ဘာဝနာရာမတာသင်္ခါတဿ အရိယဝံသဿ အဓိဂမာရဟော ဘဝိဿတိ. တသ္မာ ဓုတင်္ဂကထံ အာရဘိဿာမ.

ဘဂဝတာ ဟိ ပရိစ္စတ္တလောကာမိသာနံ ကာယေ စ ဇီဝိတေ စ အနပေက္ခာနံ အနုလောမပဋိပဒံယေဝ အာရာဓေတုကာမာနံ ကုလပုတ္တာနံ တေရသဓုတင်္ဂါနိ အနုညာတာနိ. သေယျထိဒံ – ပံသုကူလိကင်္ဂံ၊ တေစီဝရိကင်္ဂံ၊ ပိဏ္ဍပါတိကင်္ဂံ၊ သပဒါနစာရိကင်္ဂံ၊ ဧကာသနိကင်္ဂံ၊ ပတ္တပိဏ္ဍိကင်္ဂံ၊ ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကင်္ဂံ၊ အာရညိကင်္ဂံ၊ ရုက္ခမူလိကင်္ဂံ၊ အဗ္ဘောကာသိကင်္ဂံ၊ သောသာနိကင်္ဂံ၊ ယထာသန္ထတိကင်္ဂံ၊ နေသဇ္ဇိကင်္ဂန္တိ. တတ္ထ –

အတ္ထတော လက္ခဏာဒီဟိ၊ သမာဒါနဝိဓာနတော၊

ပဘေဒတော ဘေဒတော စ၊ တဿ တဿာနိသံသတော.

ကုသလတ္တိကတော စေဝ၊ ဓုတာဒီနံ ဝိဘာဂတော၊

သမာသဗျာသတော စာပိ၊ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော.

၂၃. တတ္ထ အတ္ထတောတိ တာဝ ရထိကသုသာနသင်္ကာရကူဋာဒီနံ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ပံသူနံ ဥပရိ ဌိတတ္တာ အဗ္ဘုဂ္ဂတဋ္ဌေန တေသု တေသု ပံသုကူလမိဝါတိ ပံသုကူလံ၊ အထ ဝါ ပံသု ဝိယ ကုစ္ဆိတဘာဝံ ဥလတီတိ ပံသုကူလံ၊ ကုစ္ဆိတဘာဝံ ဂစ္ဆတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧဝံ လဒ္ဓနိဗ္ဗစနဿ ပံသုကူလဿ ဓာရဏံ ပံသုကူလံ၊ တံ သီလမဿာတိ ပံသုကူလိကော. ပံသုကူလိကဿ အင်္ဂံ ပံသုကူလိကင်္ဂံ. အင်္ဂန္တိ ကာရဏံ ဝုစ္စတိ. တသ္မာ ယေန သမာဒါနေန သော ပံသုကူလိကော ဟောတိ၊ တဿေတံ အဓိဝစနန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဧတေနေဝ နယေန သင်္ဃာဋိဥတ္တရာသင်္ဂအန္တရဝါသကသင်္ခါတံ တိစီဝရံ သီလမဿာတိ တေစီဝရိကော. တေစီဝရိကဿ အင်္ဂံ တေစီဝရိကင်္ဂံ.

ဘိက္ခာသင်္ခါတာနံ ပန အာမိသပိဏ္ဍာနံ ပါတောတိ ပိဏ္ဍပါတော၊ ပရေဟိ ဒိန္နာနံ ပိဏ္ဍာနံ ပတ္တေ နိပတနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တံ ပိဏ္ဍပါတံ ဥဉ္ဆတိ တံ တံ ကုလံ ဥပသင်္ကမန္တော ဂဝေသတီတိ ပိဏ္ဍပါတိကော. ပိဏ္ဍာယ ဝါ ပတိတုံ ဝတမေတဿာတိ ပိဏ္ဍပါတီ၊ ပတိတုန္တိ စရိတုံ၊ ပိဏ္ဍပါတီ ဧဝ ပိဏ္ဍပါတိကော. ပိဏ္ဍပါတိကဿ အင်္ဂံ ပိဏ္ဍပါတိကင်္ဂံ.

ဒါနံ ဝုစ္စတိ အဝခဏ္ဍနံ၊ အပေတံ ဒါနတောတိ အပဒါနံ၊ အနဝခဏ္ဍနန္တိ အတ္ထော. သဟ အပဒါနေန သပဒါနံ၊ အဝခဏ္ဍနရဟိတံ အနုဃရန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သပဒါနံ စရိတုံ ဣဒမဿ သီလန္တိ သပဒါနစာရီ၊ သပဒါနစာရီ ဧဝ သပဒါနစာရိကော. တဿ အင်္ဂံ သပဒါနစာရိကင်္ဂံ.

ဧကာသနေ ဘောဇနံ ဧကာသနံ၊ တံ သီလမဿာတိ ဧကာသနိကော. တဿ အင်္ဂံ ဧကာသနိကင်္ဂံ.

ဒုတိယဘာဇနဿ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ ကေဝလံ ဧကသ္မိံယေဝ ပတ္တေ ပိဏ္ဍော ပတ္တပိဏ္ဍော. ဣဒါနိ ပတ္တပိဏ္ဍဂဟဏေ ပတ္တပိဏ္ဍသညံ ကတွာ ပတ္တပိဏ္ဍော သီလမဿာတိ ပတ္တပိဏ္ဍိကော. တဿ အင်္ဂံ ပတ္တပိဏ္ဍိကင်္ဂံ.

ခလူတိ ပဋိသေဓနတ္ထေ နိပါတော. ပဝါရိတေန သတာ ပစ္ဆာ လဒ္ဓံ ဘတ္တံ ပစ္ဆာဘတ္တံ နာမ၊ တဿ ပစ္ဆာဘတ္တဿ ဘောဇနံ ပစ္ဆာဘတ္တဘောဇနံ၊ တသ္မိံ ပစ္ဆာဘတ္တဘောဇနေ ပစ္ဆာဘတ္တသညံ ကတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ သီလမဿာတိ ပစ္ဆာဘတ္တိကော. န ပစ္ဆာဘတ္တိကော ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကော. သမာဒါနဝသေန ပဋိက္ခိတ္တာတိရိတ္တဘောဇနဿေတံ နာမံ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ဝုတ္တံ ခလူတိ ဧကော သကုဏော. သော မုခေန ဖလံ ဂဟေတွာ တသ္မိံ ပတိတေ ပုန အညံ န ခါဒတိ. တာဒိသော အယန္တိ ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကော. တဿ အင်္ဂံ ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကင်္ဂံ.

အရညေ နိဝါသော သီလမဿာတိ အာရညိကော. တဿ အင်္ဂံ အာရညိကင်္ဂံ.

ရုက္ခမူလေ နိဝါသော ရုက္ခမူလံ၊ တံ သီလမဿာတိ ရုက္ခမူလိကော. ရုက္ခမူလိကဿ အင်္ဂံ ရုက္ခမူလိကင်္ဂံ. အဗ္ဘောကာသိကသောသာနိကင်္ဂေသုပိ ဧသေဝ နယော.

ယဒေဝ သန္ထတံ ယထာသန္ထတံ၊ ဣဒံ တုယှံ ပါပုဏာတီတိ ဧဝံ ပဌမံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌသေနာသနဿေတံ အဓိဝစနံ. တသ္မိံ ယထာသန္ထတေ ဝိဟရိတုံ သီလမဿာတိ ယထာသန္ထတိကော. တဿ အင်္ဂံ ယထာသန္ထတိကင်္ဂံ.

သယနံ ပဋိက္ခိပိတွာ နိသဇ္ဇာယ ဝိဟရိတုံ သီလမဿာတိ နေသဇ္ဇိကော. တဿ အင်္ဂံ နေသဇ္ဇိကင်္ဂံ.

သဗ္ဗာနေဝ ပနေတာနိ တေန တေန သမာဒါနေန ဓုတကိလေသတ္တာ ဓုတဿ ဘိက္ခုနော အင်္ဂါနိ၊ ကိလေသဓုနနတော ဝါ ဓုတန္တိ လဒ္ဓဝေါဟာရံ ဉာဏံ အင်္ဂံ ဧတေသန္တိ ဓုတင်္ဂါနိ. အထ ဝါ ဓုတာနိ စ တာနိ ပဋိပက္ခနိဒ္ဓုနနတော အင်္ဂါနိ စ ပဋိပတ္တိယာတိပိ ဓုတင်္ဂါနိ. ဧဝံ တာဝေတ္ထ အတ္ထတော ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော.

သဗ္ဗာနေဝ ပနေတာနိ သမာဒါနစေတနာလက္ခဏာနိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ‘‘ယော သမာဒိယတိ၊ သော ပုဂ္ဂလော. ယေန သမာဒိယတိ၊ စိတ္တစေတသိကာ ဧတေ ဓမ္မာ. ယာ သမာဒါနစေတနာ၊ တံ ဓုတင်္ဂံ. ယံ ပဋိက္ခိပတိ၊ တံ ဝတ္ထူ’’တိ. သဗ္ဗာနေဝ စ လောလုပ္ပဝိဒ္ဓံသနရသာနိ၊ နိလ္လောလုပ္ပဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနာနိ အပ္ပိစ္ဆတာဒိအရိယဓမ္မပဒဋ္ဌာနာနိ. ဧဝမေတ္ထ လက္ခဏာဒီဟိ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော.

သမာဒါနဝိဓာနတောတိအာဒီသု ပန ပဉ္စသု သဗ္ဗာနေဝ ဓုတင်္ဂါနိ ဓရမာနေ ဘဂဝတိ ဘဂဝတောဝ သန္တိကေ သမာဒါတဗ္ဗာနိ. ပရိနိဗ္ဗုတေ မဟာသာဝကဿ သန္တိကေ. တသ္မိံ အသတိ ခီဏာသဝဿ၊ အနာဂါမိဿ၊ သကဒါဂါမိဿ၊ သောတာပန္နဿ၊ တိပိဋကဿ၊ ဒွိပိဋကဿ၊ ဧကပိဋကဿ၊ ဧကသင်္ဂီတိကဿ၊ အဋ္ဌကထာစရိယဿ. တသ္မိံ အသတိ ဓုတင်္ဂဓရဿ၊ တသ္မိမ္ပိ အသတိ စေတိယင်္ဂဏံ သမ္မဇ္ဇိတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေ ဝဒန္တေန ဝိယ သမာဒါတဗ္ဗာနိ၊ အပိစ သယမ္ပိ သမာဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ ဧဝ. ဧတ္ထ စ စေတိယပဗ္ဗတေ ဒွေ ဘာတိကတ္ထေရာနံ ဇေဋ္ဌကဘာတု ဓုတင်္ဂပ္ပိစ္ဆတာယ ဝတ္ထု ကထေတဗ္ဗံ. အယံ တာဝ သာဓာရဏကထာ.

၁. ပံသုကူလိကင်္ဂကထာ

၂၄. ဣဒါနိ ဧကေကဿ သမာဒါနဝိဓာနပ္ပဘေဒဘေဒါနိသံသေ ဝဏ္ဏယိဿာမ. ပံသုကူလိကင်္ဂံ တာဝ ‘‘ဂဟပတိဒါနစီဝရံ ပဋိက္ခိပါမိ၊ ပံသုကူလိကင်္ဂံ သမာဒိယာမီ’’တိ ဣမေသု ဒွီသု ဝစနေသု အညတရေန သမာဒိန္နံ ဟောတိ. ဣဒံ တာဝေတ္ထ သမာဒါနံ.

ဧဝံ သမာဒိန္နဓုတင်္ဂေန ပန တေန သောသာနိကံ၊ ပါပဏိကံ၊ ရထိယစောဠံ၊ သင်္ကာရစောဠံ၊ သောတ္ထိယံ၊ နှာနစောဠံ၊ တိတ္ထစောဠံ၊ ဂတပစ္စာဂတံ၊ အဂ္ဂိဍဍ္ဎံ၊ ဂေါခါယိတံ၊ ဥပစိကာခါယိတံ၊ ဥန္ဒူရခါယိတံ၊ အန္တစ္ဆိန္နံ၊ ဒသာစ္ဆိန္နံ၊ ဓဇာဟဋံ၊ ထူပစီဝရံ၊ သမဏစီဝရံ၊ အာဘိသေကိကံ၊ ဣဒ္ဓိမယံ၊ ပန္ထိကံ၊ ဝါတာဟဋံ၊ ဒေဝဒတ္တိယံ၊ သာမုဒ္ဒိယန္တိဧတေသု အညတရံ စီဝရံ ဂဟေတွာ ဖာလေတွာ ဒုဗ္ဗလဋ္ဌာနံ ပဟာယ ထိရဋ္ဌာနာနိ ဓောဝိတွာ စီဝရံ ကတွာ ပေါရာဏံ ဂဟပတိစီဝရံ အပနေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ.

တတ္ထ သောသာနိကန္တိ သုသာနေ ပတိတကံ. ပါပဏိကန္တိ အာပဏဒွါရေ ပတိတကံ. ရထိယစောဠန္တိ ပုညတ္ထိကေဟိ ဝါတပါနန္တရေန ရထိကာယ ဆဍ္ဍိတစောဠကံ. သင်္ကာရစောဠန္တိ သင်္ကာရဋ္ဌာနေ ဆဍ္ဍိတစောဠကံ. သောတ္ထိယန္တိ ဂဗ္ဘမလံ ပုဉ္ဆိတွာ ဆဍ္ဍိတဝတ္ထံ. တိဿာမစ္စမာတာ ကိရ သတဂ္ဃနကေန ဝတ္ထေန ဂဗ္ဘမလံ ပုဉ္ဆာပေတွာ ပံသုကူလိကာ ဂဏှိဿန္တီတိ တာလဝေဠိမဂ္ဂေ ဆဍ္ဍာပေသိ. ဘိက္ခူ ဇိဏ္ဏကဋ္ဌာနတ္ထမေဝ ဂဏှန္တိ. နှာနစောဠန္တိ ယံ ဘူတဝေဇ္ဇေဟိ သသီသံ နှာပိတာ ကာဠကဏ္ဏိစောဠန္တိ ဆဍ္ဍေတွာ ဂစ္ဆန္တိ.

တိတ္ထစောဠန္တိ နှာနတိတ္ထေ ဆဍ္ဍိတပိလောတိကာ. ဂတပစ္စာဂတန္တိ ယံ မနုဿာ သုသာနံ ဂန္တွာ ပစ္စာဂတာ နှတွာ ဆဍ္ဍေန္တိ. အဂ္ဂိဍဍ္ဎန္တိ အဂ္ဂိနာ ဍဍ္ဎပ္ပဒေသံ. တဉှိ မနုဿာ ဆဍ္ဍေန္တိ. ဂေါခါယိတာဒီနိ ပါကဋာနေဝ. တာဒိသာနိပိ ဟိ မနုဿာ ဆဍ္ဍေန္တိ. ဓဇာဟဋန္တိ နာဝံ အာရောဟန္တာ ဓဇံ ဗန္ဓိတွာ အာရူဟန္တိ. တံ တေသံ ဒဿနာတိက္ကမေ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ယမ္ပိ ယုဒ္ဓဘူမိယံ ဓဇံ ဗန္ဓိတွာ ဌပိတံ၊ တံ ဒွိန္နမ္ပိ သေနာနံ ဂတကာလေ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ထူပစီဝရန္တိ ဝမ္မိကံ ပရိက္ခိပိတွာ ဗလိကမ္မံ ကတံ. သမဏစီဝရန္တိ ဘိက္ခုသန္တကံ. အာဘိသေကိကန္တိ ရညော အဘိသေကဋ္ဌာနေ ဆဍ္ဍိတစီဝရံ. ဣဒ္ဓိမယန္တိ ဧဟိဘိက္ခုစီဝရံ. ပန္ထိကန္တိ အန္တရာမဂ္ဂေ ပတိတကံ. ယံ ပန သာမိကာနံ သတိသမ္မောသေန ပတိတံ၊ တံ ထောကံ ရက္ခိတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဝါတာဟဋန္တိ ဝါတေန ပဟရိတွာ ဒူရေ ပါတိတံ၊ တံ ပန သာမိကေ အပဿန္တေန ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဒေဝဒတ္တိယန္တိ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရဿ ဝိယ ဒေဝတာဟိ ဒိန္နကံ. သာမုဒ္ဒိယန္တိ သမုဒ္ဒဝီစီဟိ ထလေ ဥဿာရိတံ.

ယံ ပန သံဃဿ ဒေမာတိ ဒိန္နံ၊ စောဠကဘိက္ခာယ ဝါ စရမာနေဟိ လဒ္ဓံ၊ န တံ ပံသုကူလံ. ဘိက္ခုဒတ္တိယေပိ ယံ ဝဿဂ္ဂေန ဂါဟေတွာ ဝါ ဒီယတိ၊ သေနာသနစီဝရံ ဝါ ဟောတိ၊ န တံ ပံသုကူလံ. နော ဂါဟာပေတွာ ဒိန္နမေဝ ပံသုကူလံ. တတြပိ ယံ ဒါယကေဟိ ဘိက္ခုဿ ပါဒမူလေ နိက္ခိတ္တံ၊ တေန ပန ဘိက္ခုနာ ပံသုကူလိကဿ ဟတ္ထေ ဌပေတွာ ဒိန္နံ၊ တံ ဧကတောသုဒ္ဓိကံ နာမ. ယံ ဘိက္ခုနော ဟတ္ထေ ဌပေတွာ ဒိန္နံ၊ တေန ပန ပါဒမူလေ ဌပိတံ၊ တမ္ပိ ဧကတောသုဒ္ဓိကံ. ယံ ဘိက္ခုနောပိ ပါဒမူလေ ဌပိတံ၊ တေနာပိ တထေဝ ဒိန္နံ၊ တံ ဥဘတောသုဒ္ဓိကံ. ယံ ဟတ္ထေ ဌပေတွာ လဒ္ဓံ၊ ဟတ္ထေယေဝ ဌပိတံ၊ တံ အနုက္ကဋ္ဌစီဝရံ နာမ. ဣတိ ဣမံ ပံသုကူလဘေဒံ ဉတွာ ပံသုကူလိကေန စီဝရံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဣဒမေတ္ထ ဝိဓာနံ.

အယံ ပန ပဘေဒေါ၊ တယော ပံသုကူလိကာ ဥက္ကဋ္ဌော မဇ္ဈိမော မုဒူတိ. တတ္ထ သောသာနိကံယေဝ ဂဏှန္တော ဥက္ကဋ္ဌော ဟောတိ. ပဗ္ဗဇိတာ ဂဏှိဿန္တီတိ ဌပိတကံ ဂဏှန္တော မဇ္ဈိမော. ပါဒမူလေ ဌပေတွာ ဒိန္နကံ ဂဏှန္တော မုဒူတိ.

တေသု ယဿ ကဿစိ အတ္တနော ရုစိယာ ဂိဟိဒိန္နကံ သာဒိတက္ခဏေ ဓုတင်္ဂံ ဘိဇ္ဇတိ. အယမေတ္ထ ဘေဒေါ.

အယံ ပနာနိသံသော၊ ‘‘ပံသုကူလစီဝရံ နိဿာယ ပဗ္ဗဇ္ဇာ’’တိ (မဟာဝ. ၁၂၈) ဝစနတော နိဿယာနုရူပပဋိပတ္တိသဗ္ဘာဝေါ၊ ပဌမေ အရိယဝံသေ ပတိဋ္ဌာနံ၊ အာရက္ခဒုက္ခာဘာဝေါ၊ အပရာယတ္တဝုတ္တိတာ၊ စောရဘယေန အဘယတာ၊ ပရိဘောဂတဏှာယ အဘာဝေါ၊ သမဏသာရုပ္ပပရိက္ခာရတာ၊ ‘‘အပ္ပါနိ စေဝ သုလဘာနိ စ တာနိ စ အနဝဇ္ဇာနီ’’တိ (အ. နိ. ၄.၂၇၊ ဣတိဝု. ၁၀၁) ဘဂဝတာ သံဝဏ္ဏိတပစ္စယတာ၊ ပါသာဒိကတာ၊ အပ္ပိစ္ဆတာဒီနံ ဖလနိပ္ဖတ္တိ၊ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ အနုဗြူဟနံ၊ ပစ္ဆိမာယ ဇနတာယ ဒိဋ္ဌာနုဂတိအာပါဒနန္တိ.

မာရသေနဝိဃာတာယ၊ ပံသုကူလဓရော ယတိ၊

သန္နဒ္ဓကဝစော ယုဒ္ဓေ၊ ခတ္တိယော ဝိယ သောဘတိ.

ပဟာယ ကာသိကာဒီနိ၊ ဝရဝတ္ထာနိ ဓာရိတံ၊

ယံ လောကဂရုနာ ကော တံ၊ ပံသုကူလံ န ဓာရယေ.

တသ္မာ ဟိ အတ္တနော ဘိက္ခု၊ ပဋိညံ သမနုဿရံ၊

ယောဂါစာရာနုကူလမှိ၊ ပံသုကူလေ ရတော သိယာတိ.

အယံ တာဝ ပံသုကူလိကင်္ဂေ သမာဒါနဝိဓာနပ္ပဘေဒဘေဒါနိသံသဝဏ္ဏနာ.

၂. တေစီဝရိကင်္ဂကထာ

၂၅. တဒနန္တရံ ပန တေစီဝရိကင်္ဂံ ‘‘စတုတ္ထကစီဝရံ ပဋိက္ခိပါမိ၊ တေစီဝရိကင်္ဂံ သမာဒိယာမီ’’တိ ဣမေသံ အညတရဝစနေန သမာဒိန္နံ ဟောတိ.

တေန ပန တေစီဝရိကေန စီဝရဒုဿံ လဘိတွာ ယာဝ အဖာသုကဘာဝေန ကာတုံ ဝါ န သက္ကောတိ၊ ဝိစာရကံ ဝါ န လဘတိ၊ သူစိအာဒီသု ဝါဿ ကိဉ္စိ န သမ္ပဇ္ဇတိ၊ တာဝ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. နိက္ခိတ္တပစ္စယာ ဒေါသော နတ္ထိ. ရဇိတကာလတော ပန ပဋ္ဌာယ နိက္ခိပိတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဓုတင်္ဂစောရော နာမ ဟောတိ. ဣဒမဿ ဝိဓာနံ.

ပဘေဒတော ပန အယမ္ပိ တိဝိဓော ဟောတိ. တတ္ထ ဥက္ကဋ္ဌေန ရဇနကာလေ ပဌမံ အန္တရဝါသကံ ဝါ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ဝါ ရဇိတွာ တံ နိဝါသေတွာ ဣတရံ ရဇိတဗ္ဗံ. တံ ပါရုပိတွာ သင်္ဃာဋိ ရဇိတဗ္ဗာ. သင်္ဃာဋိံ ပန နိဝါသေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ဣဒမဿ ဂါမန္တသေနာသနေ ဝတ္တံ. အာရညကေ ပန ဒွေ ဧကတော ဓောဝိတွာ ရဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ယထာ ပန ကဉ္စိ ဒိသွာ သက္ကောတိ ကာသာဝံ အာကဍ္ဎိတွာ ဥပရိကာတုံ၊ ဧဝံ အာသန္နေ ဌာနေ နိသီဒိတဗ္ဗံ. မဇ္ဈိမဿ ရဇနသာလာယံ ရဇနကာသာဝံ နာမ ဟောတိ၊ တံ နိဝါသေတွာ ဝါ ပါရုပိတွာ ဝါ ရဇနကမ္မံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. မုဒုကဿ သဘာဂဘိက္ခူနံ စီဝရာနိ နိဝါသေတွာ ဝါ ပါရုပိတွာ ဝါ ရဇနကမ္မံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. တတြဋ္ဌကပစ္စတ္ထရဏမ္ပိ တဿ ဝဋ္ဋတိ. ပရိဟရိတုံ ပန န ဝဋ္ဋတိ. သဘာဂဘိက္ခူနံ စီဝရမ္ပိ အန္တရန္တရာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဓုတင်္ဂတေစီဝရိကဿ ပန စတုတ္ထံ ဝတ္တမာနံ အံသကာသာဝမေဝ ဝဋ္ဋတိ. တဉ္စ ခေါ ဝိတ္ထာရတော ဝိဒတ္ထိ၊ ဒီဃတော တိဟတ္ထမေဝ ဝဋ္ဋတိ.

ဣမေသံ ပန တိဏ္ဏမ္ပိ စတုတ္ထကစီဝရံ သာဒိတက္ခဏေယေဝ ဓုတင်္ဂံ ဘိဇ္ဇတိ. အယမေတ္ထ ဘေဒေါ.

အယံ ပနာနိသံသော၊ တေစီဝရိကော ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန. တေနဿ ပက္ခိနော ဝိယ သမာဒါယေဝ ဂမနံ၊ အပ္ပသမာရမ္ဘတာ၊ ဝတ္ထသန္နိဓိပရိဝဇ္ဇနံ၊ သလ္လဟုကဝုတ္တိတာ၊ အတိရေကစီဝရလောလုပ္ပပ္ပဟာနံ၊ ကပ္ပိယေ မတ္တကာရိတာယ သလ္လေခဝုတ္တိတာ၊ အပ္ပိစ္ဆတာဒီနံ ဖလနိပ္ဖတ္တီတိ ဧဝမာဒယော ဂုဏာ သမ္ပဇ္ဇန္တီတိ.

အတိရေကဝတ္ထတဏှံ၊ ပဟာယ သန္နိဓိဝိဝဇ္ဇိတော ဓီရော၊

သန္တောသသုခရသညူ၊ တိစီဝရဓရော ဘဝတိ ယောဂီ.

တသ္မာ သပတ္တစရဏော၊ ပက္ခီဝ သစီဝရောဝ ယောဂိဝရော၊

သုခမနုဝိစရိတုကာမော၊ စီဝရနိယမေ ရတိံ ကယိရာတိ.

အယံ တေစီဝရိကင်္ဂေ သမာဒါနဝိဓာနပ္ပဘေဒဘေဒါနိသံသဝဏ္ဏနာ.

၃. ပိဏ္ဍပါတိကင်္ဂကထာ

၂၆. ပိဏ္ဍပါတိကင်္ဂမ္ပိ ‘‘အတိရေကလာဘံ ပဋိက္ခိပါမိ၊ ပိဏ္ဍပါတိကင်္ဂံ သမာဒိယာမီ’’တိ ဣမေသံ အညတရဝစနေန သမာဒိန္နံ ဟောတိ.

တေန ပန ပိဏ္ဍပါတိကေန ‘‘သံဃဘတ္တံ၊ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ၊ နိမန္တနဘတ္တံ၊ သလာကဘတ္တံ၊ ပက္ခိကံ၊ ဥပေါသထိကံ၊ ပါဋိပဒိကံ၊ အာဂန္တုကဘတ္တံ၊ ဂမိကဘတ္တံ၊ ဂိလာနဘတ္တံ၊ ဂိလာနုပဋ္ဌာကဘတ္တံ၊ ဝိဟာရဘတ္တံ၊ ဓုရဘတ္တံ၊ ဝါရကဘတ္တ’’န္တိ ဧတာနိ စုဒ္ဒသ ဘတ္တာနိ န သာဒိတဗ္ဗာနိ. သစေ ပန ‘‘သံဃဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိအာဒိနာ နယေန အဝတွာ ‘‘အမှာကံ ဂေဟေ သံဃော ဘိက္ခံ ဂဏှာတု၊ တုမှေပိ ဘိက္ခံ ဂဏှထာ’’တိ ဝတွာ ဒိန္နာနိ ဟောန္တိ၊ တာနိ သာဒိတုံ ဝဋ္ဋန္တိ. သင်္ဃတော နိရာမိသသလာကာပိ ဝိဟာရေ ပက္ကဘတ္တမ္ပိ ဝဋ္ဋတိယေဝါတိ ဣဒမဿ ဝိဓာနံ.

ပဘေဒတော ပန အယမ္ပိ တိဝိဓော ဟောတိ. တတ္ထ ဥက္ကဋ္ဌော ပုရတောပိ ပစ္ဆတောပိ အာဟဋဘိက္ခံ ဂဏှတိ၊ ပတ္တဒွါရေ ဌတွာ ပတ္တံ ဂဏှန္တာနမ္ပိ ဒေတိ၊ ပဋိက္ကမနံ အာဟရိတွာ ဒိန္နဘိက္ခမ္ပိ ဂဏှတိ၊ တံ ဒိဝသံ ပန နိသီဒိတွာ ဘိက္ခံ န ဂဏှတိ. မဇ္ဈိမော တံ ဒိဝသံ နိသီဒိတွာပိ ဂဏှတိ၊ သွာတနာယ ပန နာဓိဝါသေတိ. မုဒုကောသွာတနာယပိ ပုနဒိဝသာယပိ ဘိက္ခံ အဓိဝါသေတိ. တေ ဥဘောပိ သေရိဝိဟာရသုခံ န လဘန္တိ၊ ဥက္ကဋ္ဌောဝ လဘတိ. ဧကသ္မိံ ကိရ ဂါမေ အရိယဝံသော ဟောတိ၊ ဥက္ကဋ္ဌော ဣတရေ အာဟ – ‘‘အာယာမာဝုသော၊ ဓမ္မသဝနာယာ’’တိ. တေသု ဧကော ဧကေနမှိ၊ ဘန္တေ၊ မနုဿေန နိသီဒါပိတောတိ အာဟ. အပရော မယာ၊ ဘန္တေ၊ သွာတနာယ ဧကဿ ဘိက္ခာ အဓိဝါသိတာတိ. ဧဝံ တေ ဥဘော ပရိဟီနာ. ဣတရော ပါတောဝ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ဂန္တွာ ဓမ္မရသံ ပဋိသံဝေဒေသိ.

ဣမေသံ ပန တိဏ္ဏမ္ပိ သံဃဘတ္တာဒိအတိရေကလာဘံ သာဒိတက္ခဏေဝ ဓုတင်္ဂံ ဘိဇ္ဇတိ. အယမေတ္ထ ဘေဒေါ.

အယံ ပနာနိသံသော၊ ‘‘ပိဏ္ဍိယာလောပဘောဇနံ နိဿာယ ပဗ္ဗဇ္ဇာ’’တိ (အ. နိ. ၄.၂၇၊ ဣတိဝု. ၁၀၁) ဝစနတော နိဿယာနုရူပပဋိပတ္တိသဗ္ဘာဝေါ၊ ဒုတိယေ အရိယဝံသေ ပတိဋ္ဌာနံ၊ အပရာယတ္တဝုတ္တိတာ၊ ‘‘အပ္ပါနိ စေဝ သုလဘာနိ စ တာနိ စ အနဝဇ္ဇာနီ’’တိ ဘဂဝတာ သံဝဏ္ဏိတပစ္စယတာ၊ ကောသဇ္ဇနိမ္မဒ္ဒနတာ၊ ပရိသုဒ္ဓါဇီဝတာ၊ သေခိယပဋိပတ္တိပူရဏံ၊ အပရပေါသိတာ၊ ပရာနုဂ္ဂဟကိရိယာ၊ မာနပ္ပဟာနံ၊ ရသတဏှာနိဝါရဏံ၊ ဂဏဘောဇနပရမ္ပရဘောဇနစာရိတ္တသိက္ခာပဒေဟိ အနာပတ္တိတာ၊ အပ္ပိစ္ဆတာဒီနံ အနုလောမဝုတ္တိတာ၊ သမ္မာပဋိပတ္တိဗြူဟနံ၊ ပစ္ဆိမဇနတာနုကမ္ပနန္တိ.

ပိဏ္ဍိယာလောပသန္တုဋ္ဌော၊ အပရာယတ္တဇီဝိကော၊

ပဟီနာဟာရလောလုပ္ပေါ၊ ဟောတိ စာတုဒ္ဒိသော ယတိ.

ဝိနောဒယတိ ကောသဇ္ဇံ၊ အာဇီဝဿ ဝိသုဇ္ဈတိ၊

တသ္မာ ဟိ နာတိမညေယျ၊ ဘိက္ခာစရိယာယ သုမေဓသော.

ဧဝရူပဿ ဟိ –

‘‘ပိဏ္ဍပါတိကဿ ဘိက္ခုနော၊

အတ္တဘရဿ အနညပေါသိနော၊

ဒေဝါပိ ပိဟယန္တိ တာဒိနော၊

နော စေ လာဘသိလောကနိဿိတော’’တိ.

အယံ ပိဏ္ဍပါတိကင်္ဂေ သမာဒါနဝိဓာနပ္ပဘေဒဘေဒါနိသံသဝဏ္ဏနာ.

၄. သပဒါနစာရိကင်္ဂကထာ

၂၇. သပဒါနစာရိကင်္ဂမ္ပိ ‘‘လောလုပ္ပစာရံ ပဋိက္ခိပါမိ၊ သပဒါနစာရိကင်္ဂံ သမာဒိယာမီ’’တိ ဣမေသံ အညတရဝစနေန သမာဒိန္နံ ဟောတိ.

တေန ပန သပဒါနစာရိကေန ဂါမဒွါရေ ဌတွာ ပရိဿယာဘာဝေါ သလ္လက္ခေတဗ္ဗော. ယဿာ ရစ္ဆာယ ဝါ ဂါမေ ဝါ ပရိဿယော ဟောတိ၊ တံ ပဟာယ အညတ္ထ စရိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ယသ္မိံ ဃရဒွါရေ ဝါ ရစ္ဆာယ ဝါ ဂါမေ ဝါ ကိဉ္စိ န လဘတိ၊ အဂါမသညံ ကတွာ ဂန္တဗ္ဗံ. ယတ္ထ ကိဉ္စိ လဘတိ၊ တံ ပဟာယ ဂန္တုံ န ဝဋ္ဋတိ. ဣမိနာ စ ဘိက္ခုနာ ကာလတရံ ပဝိသိတဗ္ဗံ၊ ဧဝဉှိ အဖာသုကဋ္ဌာနံ ပဟာယ အညတ္ထ ဂန္တုံ သက္ခိဿတိ. သစေ ပနဿ ဝိဟာရေ ဒါနံ ဒေန္တာ အန္တရာမဂ္ဂေ ဝါ အာဂစ္ဆန္တာ မနုဿာ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ပိဏ္ဍပါတံ ဒေန္တိ ဝဋ္ဋတိ. ဣမိနာ စ မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တေနာပိ ဘိက္ခာစာရဝေလာယံ သမ္ပတ္တဂါမံ အနတိက္ကမိတွာ စရိတဗ္ဗမေဝ. တတ္ထ အလဘိတွာ ဝါ ထောကံ လဘိတွာ ဝါ ဂါမပဋိပါဋိယာ စရိတဗ္ဗန္တိ ဣဒမဿ ဝိဓာနံ.

ပဘေဒတော ပန အယမ္ပိ တိဝိဓော ဟောတိ. တတ္ထ ဥက္ကဋ္ဌော ပုရတော အာဟဋဘိက္ခမ္ပိ ပစ္ဆတော အာဟဋဘိက္ခမ္ပိ ပဋိက္ကမနံ အာဟရိတွာ ဒိယျမာနမ္ပိ န ဂဏှတိ၊ ပတ္တဒွါရေ ပန ပတ္တံ ဝိဿဇ္ဇေတိ. ဣမသ္မိဉှိ ဓုတင်္ဂေ မဟာကဿပတ္ထေရေန သဒိသော နာမ နတ္ထိ. တဿပိ ပတ္တဝိဿဋ္ဌဋ္ဌာနမေဝ ပညာယတိ. မဇ္ဈိမော ပုရတော ဝါ ပစ္ဆတော ဝါ အာဟဋမ္ပိ ပဋိက္ကမနံ အာဟဋမ္ပိ ဂဏှတိ၊ ပတ္တဒွါရေပိ ပတ္တံ ဝိဿဇ္ဇေတိ၊ န ပန ဘိက္ခံ အာဂမယမာနော နိသီဒတိ. ဧဝံ သော ဥက္ကဋ္ဌပိဏ္ဍပါတိကဿ အနုလောမေတိ. မုဒုကော တံ ဒိဝသံ နိသီဒိတွာ အာဂမေတိ.

ဣမေသံ ပန တိဏ္ဏမ္ပိ လောလုပ္ပစာရေ ဥပ္ပန္နမတ္တေ ဓုတင်္ဂံ ဘိဇ္ဇတိ. အယမေတ္ထ ဘေဒေါ.

အယံ ပနာနိသံသော၊ ကုလေသု နိစ္စနဝကတာ၊ စန္ဒူပမတာ၊ ကုလမစ္ဆေရပ္ပဟာနံ၊ သမာနုကမ္ပိတာ၊ ကုလူပကာဒီနဝါဘာဝေါ၊ အဝှါနာနဘိနန္ဒနာ၊ အဘိဟာရေန အနတ္ထိကတာ၊ အပ္ပိစ္ဆတာဒီနံ အနုလောမဝုတ္တိတာတိ.

စန္ဒူပမော နိစ္စနဝေါ ကုလေသု၊

အမစ္ဆရီ သဗ္ဗသမာနုကမ္ပော၊

ကုလူပကာဒီနဝဝိပ္ပမုတ္တော၊

ဟောတီဓ ဘိက္ခု သပဒါနစာရီ.

လောလုပ္ပစာရဉ္စ ပဟာယ တသ္မာ၊

ဩက္ခိတ္တစက္ခု ယုဂမတ္တဒဿီ၊

အာကင်္ခမာနော ဘုဝိ သေရိစာရံ၊

စရေယျ ဓီရော သပဒါနစာရန္တိ.

အယံ သပဒါနစာရိကင်္ဂေ သမာဒါနဝိဓာနပ္ပဘေဒဘေဒါနိသံသဝဏ္ဏနာ.

၅. ဧကာသနိကင်္ဂကထာ

၂၈. ဧကာသနိကင်္ဂမ္ပိ ‘‘နာနာသနဘောဇနံ ပဋိက္ခိပါမိ၊ ဧကာသနိကင်္ဂံ သမာဒိယာမီ’’တိ ဣမေသံ အညတရဝစနေန သမာဒိန္နံ ဟောတိ.

တေန ပန ဧကာသနိကေန အာသနသာလာယံ နိသီဒန္တေန ထေရာသနေ အနိသီဒိတွာ ‘‘ဣဒံ မယှံ ပါပုဏိဿတီ’’တိ ပတိရူပံ အာသနံ သလ္လက္ခေတွာ နိသီဒိတဗ္ဗံ. သစဿ ဝိပ္ပကတေ ဘောဇနေ အာစရိယော ဝါ ဥပဇ္ဈာယော ဝါ အာဂစ္ဆတိ၊ ဥဋ္ဌာယ ဝတ္တံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. တိပိဋကစူဠာဘယတ္ထေရော ပနာဟ ‘‘အာသနံ ဝါ ရက္ခေယျ ဘောဇနံ ဝါ၊ အယဉ္စ ဝိပ္ပကတဘောဇနော၊ တသ္မာ ဝတ္တံ ကရောတု၊ ဘောဇနံ ပန မာ ဘုဉ္ဇတူ’’တိ. ဣဒမဿ ဝိဓာနံ.

ပဘေဒတော ပန အယမ္ပိ တိဝိဓော ဟောတိ. တတ္ထ ဥက္ကဋ္ဌော အပ္ပံ ဝါ ဟောတု ဗဟု ဝါ၊ ယမှိ ဘောဇနေ ဟတ္ထံ ဩတာရေတိ၊ တတော အညံ ဂဏှိတုံ န လဘတိ. သစေပိ မနုဿာ ‘‘ထေရေန န ကိဉ္စိ ဘုတ္တ’’န္တိ သပ္ပိအာဒီနိ အာဟရန္တိ၊ ဘေသဇ္ဇတ္ထမေဝ ဝဋ္ဋန္တိ၊ န အာဟာရတ္ထံ. မဇ္ဈိမော ယာဝ ပတ္တေ ဘတ္တံ န ခီယတိ၊ တာဝ အညံ ဂဏှိတုံ လဘတိ. အယဉှိ ဘောဇနပရိယန္တိကော နာမ ဟောတိ. မုဒုကော ယာဝ အာသနာ န ဝုဋ္ဌာတိ တာဝ ဘုဉ္ဇိတုံ လဘတိ. သော ဟိ ဥဒကပရိယန္တိကော ဝါ ဟောတိ ယာဝ ပတ္တဓောဝနံ န ဂဏှာတိ တာဝ ဘုဉ္ဇနတော၊ အာသနပရိယန္တိကော ဝါ ယာဝ န ဝုဋ္ဌာတိ တာဝ ဘုဉ္ဇနတော.

ဣမေသံ ပန တိဏ္ဏမ္ပိ နာနာသနဘောဇနံ ဘုတ္တက္ခဏေ ဓုတင်္ဂံ ဘိဇ္ဇတိ. အယမေတ္ထ ဘေဒေါ.

အယံ ပနာနိသံသော၊ အပ္ပါဗာဓတာ၊ အပ္ပါတင်္ကတာ၊ လဟုဋ္ဌာနံ၊ ဗလံ၊ ဖာသုဝိဟာရော၊ အနတိရိတ္တပစ္စယာ အနာပတ္တိ၊ ရသတဏှာဝိနောဒနံ အပ္ပိစ္ဆတာဒီနံ အနုလောမဝုတ္တိတာတိ.

ဧကာသနဘောဇနေ ရတံ၊

န ယတိံ ဘောဇနပစ္စယာ ရုဇာ၊

ဝိသဟန္တိ ရသေ အလောလုပေါ၊

ပရိဟာပေတိ န ကမ္မမတ္တနော.

ဣတိ ဖာသုဝိဟာရကာရဏေ၊

သုစိသလ္လေခရတူပသေဝိတေ၊

ဇနယေထ ဝိသုဒ္ဓမာနသော၊

ရတိမေကာသနဘောဇနေ ယတီတိ.

အယံ ဧကာသနိကင်္ဂေ သမာဒါနဝိဓာနပ္ပဘေဒဘေဒါနိသံသဝဏ္ဏနာ.

၆. ပတ္တပိဏ္ဍိကင်္ဂကထာ

၂၉. ပတ္တပိဏ္ဍိကင်္ဂမ္ပိ ‘‘ဒုတိယကဘာဇနံ ပဋိက္ခိပါမိ၊ ပတ္တပိဏ္ဍိကင်္ဂံ သမာဒိယာမီ’’တိ ဣမေသံ အညတရဝစနေန သမာဒိန္နံ ဟောတိ.

တေန ပန ပတ္တပိဏ္ဍိကေန ယာဂုပါနကာလေ ဘာဇနေ ဌပေတွာ ဗျဉ္ဇနေ လဒ္ဓေ ဗျဉ္ဇနံ ဝါ ပဌမံ ခါဒိတဗ္ဗံ၊ ယာဂု ဝါ ပါတဗ္ဗာ. သစေ ပန ယာဂုယံ ပက္ခိပတိ၊ ပူတိမစ္ဆကာဒိမှိ ဗျဉ္ဇနေ ပက္ခိတ္တေ ယာဂု ပဋိကူလာ ဟောတိ၊ အပ္ပဋိကူလမေဝ စ ကတွာ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. တသ္မာ တထာရူပံ ဗျဉ္ဇနံ သန္ဓာယ ဣဒံ ဝုတ္တံ. ယံ ပန မဓုသက္ကရာဒိကံ အပ္ပဋိကူလံ ဟောတိ၊ တံ ပက္ခိပိတဗ္ဗံ. ဂဏှန္တေန စ ပမာဏယုတ္တမေဝ ဂဏှိတဗ္ဗံ. အာမကသာကံ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ ခါဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ. တထာ ပန အကတွာ ပတ္တေယေဝ ပက္ခိပိတဗ္ဗံ. ဒုတိယကဘာဇနဿ ပန ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ အညံ ရုက္ခပဏ္ဏမ္ပိ န ဝဋ္ဋတီတိ ဣဒမဿ ဝိဓာနံ.

ပဘေဒတော ပန အယမ္ပိ တိဝိဓော ဟောတိ. တတ္ထ ဥက္ကဋ္ဌဿ အညတြ ဥစ္ဆုခါဒနကာလာ ကစဝရမ္ပိ ဆဍ္ဍေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ဩဒနပိဏ္ဍမစ္ဆမံသပူဝေပိ ဘိန္ဒိတွာ ခါဒိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. မဇ္ဈိမဿ ဧကေန ဟတ္ထေန ဘိန္ဒိတွာ ခါဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဟတ္ထယောဂီ နာမေသ. မုဒုကော ပန ပတ္တယောဂီ နာမ ဟောတိ၊ တဿ ယံ သက္ကာ ဟောတိ ပတ္တေ ပက္ခိပိတုံ၊ တံ သဗ္ဗံ ဟတ္ထေန ဝါ ဒန္တေဟိ ဝါ ဘိန္ဒိတွာ ခါဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ဣမေသံ ပန တိဏ္ဏမ္ပိ ဒုတိယကဘာဇနံ သာဒိတက္ခဏေ ဓုတင်္ဂံ ဘိဇ္ဇတိ. အယမေတ္ထ ဘေဒေါ.

အယံ ပနာနိသံသော၊ နာနာရသတဏှာဝိနောဒနံ. အတြိစ္ဆတာယ ပဟာနံ၊ အာဟာရေ ပယောဇနမတ္တဒဿိတာ၊ ထာလကာဒိပရိဟရဏခေဒါဘာဝေါ၊ အဝိက္ခိတ္တဘောဇိတာ၊ အပ္ပိစ္ဆတာဒီနံ အနုလောမဝုတ္တိတာတိ.

နာနာဘာဇနဝိက္ခေပံ၊ ဟိတွာ ဩက္ခိတ္တလောစနော၊

ခဏန္တော ဝိယ မူလာနိ၊ ရသတဏှာယ သုဗ္ဗတော.

သရူပံ ဝိယ သန္တုဋ္ဌိံ၊ ဓာရယန္တော သုမာနသော၊

ပရိဘုဉ္ဇေယျ အာဟာရံ၊ ကော အညော ပတ္တပိဏ္ဍိကောတိ.

အယံ ပတ္တပိဏ္ဍိကင်္ဂေ သမာဒါနဝိဓာနပ္ပဘေဒဘေဒါနိသံသဝဏ္ဏနာ.

၇. ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကင်္ဂကထာ

၃၀. ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကင်္ဂမ္ပိ ‘‘အတိရိတ္တဘောဇနံ ပဋိက္ခိပါမိ၊ ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကင်္ဂံ သမာဒိယာမီ’’တိ ဣမေသံ အညတရဝစနေန သမာဒိန္နံ ဟောတိ.

တေန ပန ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကေန ပဝါရေတွာ ပုန ဘောဇနံ ကပ္ပိယံ ကာရေတွာ န ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ဣဒမဿ ဝိဓာနံ.

ပဘေဒတော ပန အယမ္ပိ တိဝိဓော ဟောတိ. တတ္ထ ဥက္ကဋ္ဌော ယသ္မာ ပဌမပိဏ္ဍေ ပဝါရဏာ နာမ နတ္ထိ၊ တသ္မိံ ပန အဇ္ဈောဟရိယမာနေ အညံ ပဋိက္ခိပတော ဟောတိ၊ တသ္မာ ဧဝံ ပဝါရိတော ပဌမပိဏ္ဍံ အဇ္ဈောဟရိတွာ ဒုတိယပိဏ္ဍံ န ဘုဉ္ဇတိ. မဇ္ဈိမော ယသ္မိံ ဘောဇနေ ပဝါရိတော၊ တဒေဝ ဘုဉ္ဇတိ. မုဒုကော ပန ယာဝ အာသနာ န ဝုဋ္ဌာတိ တာဝ ဘုဉ္ဇတိ.

ဣမေသံ ပန တိဏ္ဏမ္ပိ ပဝါရိတာနံ ကပ္ပိယံ ကာရာပေတွာ ဘုတ္တက္ခဏေ ဓုတင်္ဂံ ဘိဇ္ဇတိ. အယမေတ္ထ ဘေဒေါ.

အယံ ပနာနိသံသော၊ အနတိရိတ္တဘောဇနာပတ္တိယာ ဒူရဘာဝေါ၊ ဩဒရိကတ္တာဘာဝေါ၊ နိရာမိသသန္နိဓိတာ၊ ပုန ပရိယေသနာယ အဘာဝေါ၊ အပ္ပိစ္ဆတာဒီနံ အနုလောမဝုတ္တိတာတိ.

ပရိယေသနာယ ခေဒံ၊ န ယာတိ န ကရောတိ သန္နိဓိံ ဓီရော၊

ဩဒရိကတ္တံ ပဇဟတိ၊ ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကော ယောဂီ.

တသ္မာ သုဂတပသတ္ထံ၊ သန္တောသဂုဏာဒိဝုဍ္ဎိသဉ္ဇနနံ၊

ဒေါသေ ဝိဓုနိတုကာမော၊ ဘဇေယျ ယောဂီ ဓုတင်္ဂမိဒန္တိ.

အယံ ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကင်္ဂေ သမာဒါနဝိဓာနပ္ပဘေဒဘေဒါနိသံသဝဏ္ဏနာ.

၈. အာရညိကင်္ဂကထာ

၃၁. အာရညိကင်္ဂမ္ပိ ‘‘ဂါမန္တသေနာသနံ ပဋိက္ခိပါမိ၊ အာရညိကင်္ဂံ သမာဒိယာမီ’’တိ ဣမေသံ အညတရဝစနေန သမာဒိန္နံ ဟောတိ.

တေန ပန အာရညိကေန ဂါမန္တသေနာသနံ ပဟာယ အရညေ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေတဗ္ဗံ. တတ္ထ သဒ္ဓိံ ဥပစာရေန ဂါမောယေဝ ဂါမန္တသေနာသနံ.

ဂါမော နာမ ယော ကောစိ ဧကကုဋိကော ဝါ အနေကကုဋိကော ဝါ ပရိက္ခိတ္တော ဝါ အပရိက္ခိတ္တော ဝါ သမနုဿော ဝါ အမနုဿော ဝါ အန္တမသော အတိရေကစာတုမာသနိဝိဋ္ဌော ယော ကောစိ သတ္ထောပိ.

ဂါမူပစာရော နာမ ပရိက္ခိတ္တဿ ဂါမဿ သစေ အနုရာဓပုရဿေဝ ဒွေ ဣန္ဒခီလာ ဟောန္တိ၊ အဗ္ဘန္တရိမေ ဣန္ဒခီလေ ဌိတဿ ထာမမဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ လေဍ္ဍုပါတော. တဿ လက္ခဏံ ယထာ တရုဏမနုဿာ အတ္တနော ဗလံ ဒဿေန္တာ ဗာဟံ ပသာရေတွာ လေဍ္ဍုံ ခိပန္တိ၊ ဧဝံ ခိတ္တဿ လေဍ္ဍုဿ ပတနဋ္ဌာနဗ္ဘန္တရန္တိ ဝိနယဓရာ. သုတ္တန္တိကာ ပန ကာကနိဝါရဏနိယမေန ခိတ္တဿာတိ ဝဒန္တိ. အပရိက္ခိတ္တဂါမေ ယံ သဗ္ဗပစ္စန္တိမဿ ဃရဿ ဒွါရေ ဌိတော မာတုဂါမော ဘာဇနေန ဥဒကံ ဆဍ္ဍေတိ၊ တဿ ပတနဋ္ဌာနံ ဃရူပစာရော. တတော ဝုတ္တနယေန ဧကော လေဍ္ဍုပါတော ဂါမော၊ ဒုတိယော ဂါမူပစာရော.

အရညံ ပန ဝိနယပရိယာယေ တာဝ ‘‘ဌပေတွာ ဂါမဉ္စ ဂါမူပစာရဉ္စ သဗ္ဗမေတံ အရည’’န္တိ (ပါရာ. ၉၂) ဝုတ္တံ. အဘိဓမ္မပရိယာယေ ‘‘နိက္ခမိတွာ ဗဟိ ဣန္ဒခီလာ၊ သဗ္ဗမေတံ အရည’’န္တိ (ဝိဘ. ၅၂၉) ဝုတ္တံ. ဣမသ္မိံ ပန သုတ္တန္တိကပရိယာယေ ‘‘အာရညကံ နာမ သေနာသနံ ပဉ္စဓနုသတိကံ ပစ္ဆိမ’’န္တိ ဣဒံ လက္ခဏံ. တံ အာရောပိတေန အာစရိယဓနုနာ ပရိက္ခိတ္တဿ ဂါမဿ ဣန္ဒခီလတော အပရိက္ခိတ္တဿ ပဌမလေဍ္ဍုပါတတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဝိဟာရပရိက္ခေပါ မိနိတွာ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗံ.

သစေ ပန ဝိဟာရော အပရိက္ခိတ္တော ဟောတိ၊ ယံ သဗ္ဗပဌမံ သေနာသနံ ဝါ ဘတ္တသာလာ ဝါ ဓုဝသန္နိပါတဋ္ဌာနံ ဝါ ဗောဓိ ဝါ စေတိယံ ဝါ ဒူရေ စေပိ သေနာသနတော ဟောတိ၊ တံ ပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ မိနိတဗ္ဗန္တိ ဝိနယဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တံ. မဇ္ဈိမဋ္ဌကထာယံ ပန ဝိဟာရဿပိ ဂါမဿေဝ ဥပစာရံ နီဟရိတွာ ဥဘိန္နံ လေဍ္ဍုပါတာနံ အန္တရာ မိနိတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ. ဣဒမေတ္ထ ပမာဏံ.

သစေပိ အာသန္နေ ဂါမော ဟောတိ၊ ဝိဟာရေ ဌိတေဟိ မာနုသကာနံ သဒ္ဒေါ သုယျတိ၊ ပဗ္ဗတနဒီအာဒီဟိ ပန အန္တရိတတ္တာ န သက္ကာ ဥဇုံ ဂန္တုံ. ယော တဿ ပကတိမဂ္ဂေါ ဟောတိ၊ သစေပိ နာဝါယ သဉ္စရိတဗ္ဗော၊ တေန မဂ္ဂေန ပဉ္စဓနုသတိကံ ဂဟေတဗ္ဗံ. ယော ပန အာသန္နဂါမဿ အင်္ဂသမ္ပာဒနတ္ထံ တတော တတော မဂ္ဂံ ပိဒဟတိ၊ အယံ ဓုတင်္ဂစောရော ဟောတိ.

သစေ ပန အာရညိကဿ ဘိက္ခုနော ဥပဇ္ဈာယော ဝါ အာစရိယော ဝါ ဂိလာနော ဟောတိ၊ တေန အရညေ သပ္ပါယံ အလဘန္တေန ဂါမန္တသေနာသနံ နေတွာ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗော. ကာလဿေဝ ပန နိက္ခမိတွာ အင်္ဂယုတ္တဋ္ဌာနေ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေတဗ္ဗံ. သစေ အရုဏုဋ္ဌာနဝေလာယံ တေသံ အာဗာဓော ဝဍ္ဎတိ၊ တေသံယေဝ ကိစ္စံ ကာတဗ္ဗံ. န ဓုတင်္ဂသုဒ္ဓိကေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ဣဒမဿ ဝိဓာနံ.

ပဘေဒတော ပန အယမ္ပိ တိဝိဓော ဟောတိ. တတ္ထ ဥက္ကဋ္ဌေန သဗ္ဗကာလံ အရညေ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေတဗ္ဗံ. မဇ္ဈိမော စတ္တာရော ဝဿိကေ မာသေ ဂါမန္တေ ဝသိတုံ လဘတိ. မုဒုကော ဟေမန္တိကေပိ.

ဣမေသံ ပန တိဏ္ဏမ္ပိ ယထာ ပရိစ္ဆိန္နေ ကာလေ အရညတော အာဂန္တွာ ဂါမန္တသေနာသနေ ဓမ္မဿဝနံ သုဏန္တာနံ အရုဏေ ဥဋ္ဌိတေပိ ဓုတင်္ဂံ န ဘိဇ္ဇတိ. သုတွာ ဂစ္ဆန္တာနံ အန္တရာမဂ္ဂေ ဥဋ္ဌိတေပိ န ဘိဇ္ဇတိ. သစေ ပန ဥဋ္ဌိတေပိ ဓမ္မကထိကေ မုဟုတ္တံ နိပဇ္ဇိတွာ ဂမိဿာမာတိ နိဒ္ဒါယန္တာနံ အရုဏံ ဥဋ္ဌဟတိ၊ အတ္တနော ဝါ ရုစိယာ ဂါမန္တသေနာသနေ အရုဏံ ဥဋ္ဌပေန္တိ၊ ဓုတင်္ဂံ ဘိဇ္ဇတီတိ အယမေတ္ထ ဘေဒေါ.

အယံ ပနာနိသံသော၊ အာရညိကော ဘိက္ခု အရညသညံ မနသိကရောန္တော ဘဗ္ဗော အလဒ္ဓံ ဝါ သမာဓိံ ပဋိလဒ္ဓုံ လဒ္ဓံ ဝါ ရက္ခိတုံ၊ သတ္ထာပိဿ အတ္တမနော ဟောတိ. ယထာဟ – ‘‘တေနာဟံ၊ နာဂိတ၊ တဿ ဘိက္ခုနော အတ္တမနော ဟောမိ အရညဝိဟာရေနာ’’တိ (အ. နိ. ၆.၄၂၊ ၈.၈၆). ပန္တသေနာသနဝါသိနော စဿ အသပ္ပါယရူပါဒယော စိတ္တံ န ဝိက္ခိပန္တိ၊ ဝိဂတသန္တာသော ဟောတိ၊ ဇီဝိတနိကန္တိံ ဇဟတိ၊ ပဝိဝေကသုခရသံ အဿာဒေတိ၊ ပံသုကူလိကာဒိဘာဝေါပိ စဿ ပတိရူပေါ ဟောတီတိ.

ပဝိဝိတ္တော အသံသဋ္ဌော၊ ပန္တသေနာသနေ ရတော၊

အာရာဓယန္တော နာထဿ၊ ဝနဝါသေန မာနသံ.

ဧကော အရညေ နိဝသံ၊ ယံ သုခံ လဘတေ ယတိ၊

ရသံ တဿ န ဝိန္ဒန္တိ၊ အပိ ဒေဝါ သဣန္ဒကာ.

ပံသုကူလဉ္စ ဧသောဝ၊ ကဝစံ ဝိယ ဓာရယံ၊

အရညသင်္ဂါမဂတော၊ အဝသေသဓုတာယုဓော.

သမတ္ထော နစိရဿေဝ၊ ဇေတုံ မာရံ သဝါဟိနိံ၊

တသ္မာ အရညဝါသမှိ၊ ရတိံ ကယိရာထ ပဏ္ဍိတောတိ.

အယံ အာရညိကင်္ဂေ သမာဒါနဝိဓာနပ္ပဘေဒဘေဒါနိသံသဝဏ္ဏနာ.

၉. ရုက္ခမူလိကင်္ဂကထာ

၃၂. ရုက္ခမူလိကင်္ဂမ္ပိ ‘‘ဆန္နံ ပဋိက္ခိပါမိ၊ ရုက္ခမူလိကင်္ဂံ သမာဒိယာမီ’’တိ ဣမေသံ အညတရဝစနေန သမာဒိန္နံ ဟောတိ.

တေန ပန ရုက္ခမူလိကေန သီမန္တရိကရုက္ခံ၊ စေတိယရုက္ခံ၊ နိယျာသရုက္ခံ၊ ဖလရုက္ခံ၊ ဝဂ္ဂုလိရုက္ခံ၊ သုသိရရုက္ခံ၊ ဝိဟာရမဇ္ဈေ ဌိတရုက္ခန္တိ ဣမေ ရုက္ခေ ဝိဝဇ္ဇေတွာ ဝိဟာရပစ္စန္တေ ဌိတရုက္ခော ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဣဒမဿ ဝိဓာနံ.

ပဘေဒတော ပန အယမ္ပိ တိဝိဓော ဟောတိ. တတ္ထ ဥက္ကဋ္ဌော ယထာရုစိတံ ရုက္ခံ ဂဟေတွာ ပဋိဇဂ္ဂါပေတုံ န လဘတိ. ပါဒေန ပဏ္ဏသဋံ အပနေတွာ ဝသိတဗ္ဗံ. မဇ္ဈိမော တံ ဌာနံ သမ္ပတ္တေဟိယေဝ ပဋိဇဂ္ဂါပေတုံ လဘတိ. မုဒုကေန အာရာမိကသမဏုဒ္ဒေသေ ပက္ကောသိတွာ သောဓာပေတွာ သမံ ကာရာပေတွာ ဝါလုကံ ဩကိရာပေတွာ ပါကာရပရိက္ခေပံ ကာရာပေတွာ ဒွါရံ ယောဇာပေတွာ ဝသိတဗ္ဗံ. မဟဒိဝသေ ပန ရုက္ခမူလိကေန တတ္ထ အနိသီဒိတွာ အညတ္ထ ပဋိစ္ဆန္နေ ဌာနေ နိသီဒိတဗ္ဗံ.

ဣမေသံ ပန တိဏ္ဏမ္ပိ ဆန္နေ ဝါသံ ကပ္ပိတက္ခဏေ ဓုတင်္ဂံ ဘိဇ္ဇတိ. ဇာနိတွာ ဆန္နေ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပိတမတ္တေတိ အင်္ဂုတ္တရဘာဏကာ. အယမေတ္ထ ဘေဒေါ.

အယံ ပနာနိသံသော၊ ရုက္ခမူလသေနာသနံ နိဿာယ ပဗ္ဗဇ္ဇာတိ (မဟာဝ. ၁၂၈) ဝစနတော နိဿယာနုရူပပဋိပတ္တိသဗ္ဘာဝေါ၊ အပ္ပါနိ စေဝ သုလဘာနိ စ တာနိ စ အနဝဇ္ဇာနီတိ (အ. နိ. ၄.၂၇၊ ဣတိဝု. ၁၀၁) ဘဂဝတာ သံဝဏ္ဏိတပစ္စယတာ၊ အဘိဏှံ တရုပဏ္ဏဝိကာရဒဿနေန အနိစ္စသညာသမုဋ္ဌာပနတာ၊ သေနာသနမစ္ဆေရကမ္မာရာမတာနံ အဘာဝေါ၊ ဒေဝတာဟိ သဟဝါသိတာ၊ အပ္ပိစ္ဆတာဒီနံ အနုလောမဝုတ္တိတာတိ.

ဝဏ္ဏိတော ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌေန၊ နိဿယောတိ စ ဘာသိတော၊

နိဝါသော ပဝိဝိတ္တဿ၊ ရုက္ခမူလသမော ကုတော.

အာဝါသမစ္ဆေရဟရေ၊ ဒေဝတာ ပရိပါလိတေ၊

ပဝိဝိတ္တေ ဝသန္တော ဟိ၊ ရုက္ခမူလမှိ သုဗ္ဗတော.

အဘိရတ္တာနိ နီလာနိ၊ ပဏ္ဍူနိ ပတိတာနိ စ၊

ပဿန္တော တရုပဏ္ဏာနိ၊ နိစ္စသညံ ပနူဒတိ.