ရူပက္ခန္ဓကထာ

၄၃၂. တတ္ထ ယံ ကိဉ္စိ သီတာဒီဟိ ရုပ္ပနလက္ခဏံ ဓမ္မဇာတံ၊ သဗ္ဗံ တံ ဧကတော ကတွာ ရူပက္ခန္ဓောတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

တဒေတံ ရုပ္ပနလက္ခဏေန ဧကဝိဓမ္ပိ ဘူတောပါဒါယဘေဒတော ဒုဝိဓံ.

တတ္ထ ဘူတရူပံ စတုဗ္ဗိဓံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူတိ. တာသံ လက္ခဏရသပစ္စုပဋ္ဌာနာနိ စတုဓာတုဝဝတ္ထာနေ ဝုတ္တာနိ. ပဒဋ္ဌာနတော ပန တာ သဗ္ဗာပိ အဝသေသဓာတုတ္တယပဒဋ္ဌာနာ.

ဥပါဒါရူပံ စတုဝီသတိဝိဓံ – စက္ခု၊ သောတံ၊ ဃာနံ၊ ဇိဝှါ၊ ကာယော၊ ရူပံ၊ သဒ္ဒေါ၊ ဂန္ဓော၊ ရသော၊ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ၊ ပုရိသိန္ဒြိယံ၊ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ၊ ဟဒယဝတ္ထု၊ ကာယဝိညတ္တိ၊ ဝစီဝိညတ္တိ၊ အာကာသဓာတု၊ ရူပဿ လဟုတာ၊ ရူပဿ မုဒုတာ၊ ရူပဿ ကမ္မညတာ၊ ရူပဿ ဥပစယော၊ ရူပဿ သန္တတိ၊ ရူပဿ ဇရတာ၊ ရူပဿ အနိစ္စတာ၊ ကဗဠီကာရော အာဟာရောတိ.

၄၃၃. တတ္ထ ရူပါဘိဃာတာရဟတပ္ပသာဒလက္ခဏံ ဒဋ္ဌုကာမတာနိဒါနကမ္မသမုဋ္ဌာနဘူတပ္ပသာဒလက္ခဏံ ဝါ စက္ခု၊ ရူပေသု အာဝိဉ္ဆနရသံ၊ စက္ခုဝိညာဏဿ အာဓာရဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ ဒဋ္ဌုကာမတာနိဒါနကမ္မဇဘူတပဒဋ္ဌာနံ.

သဒ္ဒါဘိဃာတာရဟဘူတပ္ပသာဒလက္ခဏံ၊ သောတုကာမတာနိဒါနကမ္မသမုဋ္ဌာနဘူတပ္ပသာဒလက္ခဏံ ဝါ သောတံ၊ သဒ္ဒေသု အာဝိဉ္ဆနရသံ၊ သောတဝိညာဏဿ အာဓာရဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ သောတုကာမတာနိဒါနကမ္မဇဘူတပဒဋ္ဌာနံ.

ဂန္ဓာဘိဃာတာရဟဘူတပ္ပသာဒလက္ခဏံ၊ ဃာယိတုကာမတာနိဒါနကမ္မသမုဋ္ဌာနဘူတပ္ပသာဒလက္ခဏံ ဝါ ဃာနံ၊ ဂန္ဓေသု အာဝိဉ္ဆနရသံ၊ ဃာနဝိညာဏဿ အာဓာရဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ ဃာယိတုကာမတာနိဒါနကမ္မဇဘူတပဒဋ္ဌာနံ.

ရသာဘိဃာတာရဟဘူတပ္ပသာဒလက္ခဏာ၊ သာယိတုကာမတာနိဒါနကမ္မသမုဋ္ဌာနဘူတပ္ပသာဒလက္ခဏာ ဝါ ဇိဝှါ၊ ရသေသု အာဝိဉ္ဆနရသာ၊ ဇိဝှါဝိညာဏဿ အာဓာရဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ သာယိတုကာမတာနိဒါနကမ္မဇဘူတပဒဋ္ဌာနာ.

ဖောဋ္ဌဗ္ဗာဘိဃာတာရဟဘူတပ္ပသာဒလက္ခဏော၊ ဖုသိတုကာမတာနိဒါနကမ္မသမုဋ္ဌာနဘူတပ္ပသာဒလက္ခဏော ဝါ ကာယော၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေသု အာဝိဉ္ဆနရသော၊ ကာယဝိညာဏဿ အာဓာရဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနော၊ ဖုသိတုကာမတာနိဒါနကမ္မဇဘူတပဒဋ္ဌာနော.

၄၃၄. ကေစိ ပန ‘‘တေဇာဓိကာနံ ဘူတာနံ ပသာဒေါ စက္ခု၊ ဝါယုပထဝီအာပါဓိကာနံ ဘူတာနံ ပသာဒါ သောတဃာနဇိဝှါ၊ ကာယော သဗ္ဗေသမ္ပီ’’တိ ဝဒန္တိ. အပရေ ‘‘တေဇာဓိကာနံ ပသာဒေါ စက္ခု၊ ဝိဝရဝါယုအာပပထဝါဓိကာနံ သောတဃာနဇိဝှါကာယာ’’တိ ဝဒန္တိ. တေ ဝတ္တဗ္ဗာ ‘‘သုတ္တံ အာဟရထာ’’တိ. အဒ္ဓါ သုတ္တမေဝ န ဒက္ခိဿန္တိ. ကေစိ ပနေတ္ထ ‘‘တေဇာဒီနံ ဂုဏေဟိ ရူပါဒီဟိ အနုဂယှဘာဝတော’’တိ ကာရဏံ ဒဿေန္တိ. တေ ဝတ္တဗ္ဗာ ‘‘ကော ပနေဝမာဟရူပါဒယော တေဇာဒီနံ ဂုဏာ’တိ. အဝိနိဗ္ဘောဂဝုတ္တီသု ဟိ ဘူတေသု အယံ ဣမဿ ဂုဏော အယံ ဣမဿ ဂုဏောတိ န လဗ္ဘာ ဝတ္တု’’န္တိ. အထာပိ ဝဒေယျုံ ‘‘ယထာ တေသု တေသု သမ္ဘာရေသု တဿ တဿ ဘူတဿ အဓိကတာယ ပထဝီအာဒီနံ သန္ဓာရဏာဒီနိ ကိစ္စာနိ ဣစ္ဆထ၊ ဧဝံ တေဇာဒိအဓိကေသု သမ္ဘာရေသု ရူပါဒီနံ အဓိကဘာဝဒဿနတော ဣစ္ဆိတဗ္ဗမေတံ ရူပါဒယော တေသံ ဂုဏာ’’တိ. တေ ဝတ္တဗ္ဗာ ‘‘ဣစ္ဆေယျာမ၊ ယဒိ အာပါဓိကဿ အာသဝဿ ဂန္ဓတော ပထဝီအဓိကေ ကပ္ပါသေ ဂန္ဓော အဓိကတရော သိယာ၊ တေဇာဓိကဿ စ ဥဏှောဒကဿ ဝဏ္ဏတော သီတုဒကဿ ဝဏ္ဏော ပရိဟာယေထ’’. ယသ္မာ ပနေတံ ဥဘယမ္ပိ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ပဟာယေတံ ဧတေသံ နိဿယဘူတာနံ ဝိသေသကပ္ပနံ၊ ‘‘ယထာ အဝိသေသေပိ ဧကကလာပေ ဘူတာနံ ရူပရသာဒယော အညမညံ ဝိသဒိသာ ဟောန္တိ၊ ဧဝံ စက္ခုပသာဒါဒယော အဝိဇ္ဇမာနေပိ အညသ္မိံ ဝိသေသကာရဏေ’’တိ ဂဟေတဗ္ဗမေတံ.

ကိံ ပန တံ ယံ အညမညဿ အသာဓာရဏံ? ကမ္မမေဝ နေသံ ဝိသေသကာရဏံ. တသ္မာ ကမ္မဝိသေသတော ဧတေသံ ဝိသေသော၊ န ဘူတဝိသေသတော. ဘူတဝိသေသေ ဟိ သတိ ပသာဒေါဝ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ. သမာနာနဉှိ ပသာဒေါ၊ န ဝိသမာနာနန္တိ ပေါရာဏာ.

၄၃၅. ဧဝံ ကမ္မဝိသေသတော ဝိသေသဝန္တေသု စ ဧတေသု စက္ခုသောတာနိ အသမ္ပတ္တဝိသယဂါဟကာနိ၊ အတ္တနော နိဿယံ အနလ္လီနနိဿယေ ဧဝ ဝိသယေ ဝိညာဏဟေတုတ္တာ. ဃာနဇိဝှါကာယာ သမ္ပတ္တဝိသယဂါဟကာ၊ နိဿယဝသေန စေဝ၊ သယဉ္စ၊ အတ္တနော နိဿယံ အလ္လီနေယေဝ ဝိသယေ ဝိညာဏဟေတုတ္တာ.

၄၃၆. စက္ခု စေတ္ထ ယဒေတံ လောကေ နီလပခုမသမာကိဏ္ဏကဏှသုက္ကမဏ္ဍလဝိစိတ္တံ နီလုပ္ပလဒလသန္နိဘံ စက္ခူတိ ဝုစ္စတိ. တဿ သသမ္ဘာရစက္ခုနော သေတမဏ္ဍလပရိက္ခိတ္တဿ ကဏှမဏ္ဍလဿ မဇ္ဈေ အဘိမုခေ ဌိတာနံ သရီရသဏ္ဌာနုပ္ပတ္တိပဒေသေ သတ္တသု ပိစုပဋလေသု အာသိတ္တတေလံ ပိစုပဋလာနိ ဝိယ သတ္တ အက္ခိပဋလာနိဗျာပေတွာ ဓာရဏနှာပနမဏ္ဍနဗီဇနကိစ္စာဟိ စတူဟိ ဓာတီဟိ ခတ္တိယကုမာရော ဝိယ သန္ဓာရဏဗန္ဓနပရိပါစနသမုဒီရဏကိစ္စာဟိ စတူဟိ ဓာတူဟိ ကတူပကာရံ ဥတုစိတ္တာဟာရေဟိ ဥပတ္ထမ္ဘိယမာနံ အာယုနာ အနုပါလိယမာနံ ဝဏ္ဏဂန္ဓရသာဒီဟိ ပရိဝုတံ ပမာဏတော ဦကာသိရမတ္တံ စက္ခုဝိညာဏာဒီနံ ယထာရဟံ ဝတ္ထုဒွါရဘာဝံ သာဓယမာနံ တိဋ္ဌတိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ဓမ္မသေနာပတိနာ –

‘‘ယေန စက္ခုပသာဒေန၊ ရူပါနိ မနုပဿတိ၊

ပရိတ္တံ သုခုမံ ဧတံ၊ ဦကာသိရသမူပမ’’န္တိ.

သသမ္ဘာရသောတဗိလဿ အန္တော တနုတမ္ဗလောမာစိတေ အင်္ဂုလိဝေဓကသဏ္ဌာနေ ပဒေသေ သောတံ ဝုတ္တပ္ပကာရာဟိ ဓာတူဟိ ကတူပကာရံ ဥတုစိတ္တာဟာရေဟိ ဥပတ္ထမ္ဘိယမာနံ အာယုနာ အနုပါလိယမာနံ ဝဏ္ဏာဒီဟိ ပရိဝုတံ သောတဝိညာဏာဒီနံ ယထာရဟံ ဝတ္ထုဒွါရဘာဝံ သာဓယမာနံ တိဋ္ဌတိ.

သသမ္ဘာရဃာနဗိလဿ အန္တော အဇပဒသဏ္ဌာနေ ပဒေသေ ဃာနံ ယထာဝုတ္တပ္ပကာရုပကာရုပတ္ထမ္ဘနာနုပါလနပရိဝါရံ ဃာနဝိညာဏာဒီနံ ယထာရဟံ ဝတ္ထုဒွါရဘာဝံ သာဓယမာနံ တိဋ္ဌတိ.

သသမ္ဘာရဇိဝှါမဇ္ဈဿ ဥပရိ ဥပ္ပလဒလဂ္ဂသဏ္ဌာနေ ပဒေသေ ဇိဝှါ ယထာဝုတ္တပ္ပကာရုပကာရုပတ္ထမ္ဘနာနုပါလနပရိဝါရာ ဇိဝှါဝိညာဏာဒီနံ ယထာရဟံ ဝတ္ထုဒွါရဘာဝံ သာဓယမာနာ တိဋ္ဌတိ.

ယာဝတာ ပန ဣမသ္မိံ ကာယေ ဥပါဒိဏ္ဏရူပံ နာမ အတ္ထိ. သဗ္ဗတ္ထ ကာယော ကပ္ပါသပဋလေ သ္နေဟော ဝိယ ဝုတ္တပ္ပကာရုပကာရုပတ္ထမ္ဘနာနုပါလနပရိဝါရောဝ ဟုတွာ ကာယဝိညာဏာဒီနံ ယထာရဟံ ဝတ္ထုဒွါရဘာဝံ သာဓယမာနော တိဋ္ဌတိ.

ဝမ္မိကဥဒကာကာသဂါမသိဝထိကသင်္ခါတသဂေါစရနိန္နာ ဝိယ စ အဟိသုသုမာရပက္ခီကုက္ကုရသိင်္ဂါလာရူပါဒိသဂေါစရနိန္နာဝ ဧတေ စက္ခာဒယောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

၄၃၇. တတော ပရေသု ပန ရူပါဒီသု စက္ခုပဋိဟနနလက္ခဏံ ရူပံ၊ စက္ခုဝိညာဏဿ ဝိသယဘာဝရသံ၊ တဿေဝ ဂေါစရပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ စတုမဟာဘူတပဒဋ္ဌာနံ. ယထာ စေတံ တထာ သဗ္ဗာနိပိ ဥပါဒါရူပါနိ. ယတ္ထ ပန ဝိသေသော အတ္ထိ၊ တတ္ထ ဝက္ခာမ. တယိဒံ နီလံ ပီတကန္တိအာဒိဝသေန အနေကဝိဓံ.

သောတပဋိဟနနလက္ခဏော သဒ္ဒေါ၊ သောတဝိညာဏဿ ဝိသယဘာဝရသော၊ တဿေဝ ဂေါစရပစ္စုပဋ္ဌာနော. ဘေရိသဒ္ဒေါ မုဒိင်္ဂသဒ္ဒေါတိအာဒိနာ နယေန အနေကဝိဓော.

ဃာနပဋိဟနနလက္ခဏော ဂန္ဓော၊ ဃာနဝိညာဏဿ ဝိသယဘာဝရသော၊ တဿေဝ ဂေါစရပစ္စုပဋ္ဌာနော. မူလဂန္ဓော သာရဂန္ဓောတိအာဒိနာ နယေန အနေကဝိဓော.

ဇိဝှါပဋိဟနနလက္ခဏော ရသော၊ ဇိဝှါဝိညာဏဿ ဝိသယဘာဝရသော၊ တဿေဝ ဂေါစရပစ္စုပဋ္ဌာနော. မူလရသော ခန္ဓရသောတိအာဒိနာ နယေန အနေကဝိဓော.

၄၃၈. ဣတ္ထိဘာဝလက္ခဏံ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ၊ ဣတ္ထီတိ ပကာသနရသံ၊ ဣတ္ထိလိင်္ဂနိမိတ္တကုတ္တာကပ္ပါနံ ကာရဏဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနံ. ပုရိသဘာဝလက္ခဏံ ပုရိသိန္ဒြိယံ၊ ပုရိသောတိ ပကာသနရသံ၊ ပုရိသလိင်္ဂနိမိတ္တကုတ္တာကပ္ပါနံ ကာရဏဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနံ. တဒုဘယမ္ပိ ကာယပ္ပသာဒေါ ဝိယ သကလသရီရံ ဗျာပကမေဝ၊ န စ ကာယပသာဒေန ဌိတောကာသေ ဌိတန္တိ ဝါ အဋ္ဌိတောကာသေ ဌိတန္တိ ဝါတိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အာပဇ္ဇတိ၊ ရူပရသာဒယော ဝိယ အညမညံ သင်္ကရော နတ္ထိ.

၄၃၉. သဟဇရူပါနုပါလနလက္ခဏံ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ၊ တေသံ ပဝတ္တနရသံ၊ တေသညေဝ ဌပနပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ ယာပယိတဗ္ဗဘူတပဒဋ္ဌာနံ. သန္တေပိ စ အနုပါလနလက္ခဏာဒိမှိ ဝိဓာနေ အတ္ထိက္ခဏေယေဝ တံ သဟဇရူပါနိ အနုပါလေတိ ဥဒကံ ဝိယ ဥပ္ပလာဒီနိ. ယထာသကံ ပစ္စယုပ္ပန္နေပိ စ ဓမ္မေ ပါလေတိ ဓာတိ ဝိယ ကုမာရံ. သယံ ပဝတ္တိတဓမ္မသမ္ဗန္ဓေနေဝ စ ပဝတ္တတိ နိယာမကော ဝိယ. န ဘင်္ဂတော ဥဒ္ဓံ ပဝတ္တတိ၊ အတ္တနော စ ပဝတ္တယိတဗ္ဗာနဉ္စ အဘာဝါ. န ဘင်္ဂက္ခဏေ ဌပေတိ၊ သယံ ဘိဇ္ဇမာနတ္တာ. ခီယမာနော ဝိယ ဝဋ္ဋိသ္နေဟော ဒီပသိခံ. န စ အနုပါလနပဝတ္တနဋ္ဌပနာနုဘာဝဝိရဟိတံ၊ ယထာဝုတ္တက္ခဏေ တဿ တဿ သာဓနတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

၄၄၀. မနောဓာတုမနောဝိညာဏဓာတူနံ နိဿယလက္ခဏံ ဟဒယဝတ္ထု၊ တာသညေဝ ဓာတူနံ အာဓာရဏရသံ၊ ဥဗ္ဗဟနပစ္စုပဋ္ဌာနံ. ဟဒယဿ အန္တော ကာယဂတာသတိကထာယံ ဝုတ္တပ္ပကာရံ လောဟိတံ နိဿာယ သန္ဓာရဏာဒိကိစ္စေဟိ ဘူတေဟိ ကတူပကာရံ ဥတုစိတ္တာဟာရေဟိ ဥပတ္ထမ္ဘိယမာနံ အာယုနာ အနုပါလိယမာနံ မနောဓာတုမနောဝိညာဏဓာတူနဉ္စေဝ တံသမ္ပယုတ္တဓမ္မာနဉ္စ ဝတ္ထုဘာဝံ သာဓယမာနံ တိဋ္ဌတိ.

၄၄၁. အဘိက္ကမာဒိပဝတ္တကစိတ္တသမုဋ္ဌာနဝါယောဓာတုယာ သဟဇရူပကာယထမ္ဘနသန္ဓာရဏစလနဿ ပစ္စယော အာကာရဝိကာရော ကာယဝိညတ္တိ၊ အဓိပ္ပါယပကာသနရသာ၊ ကာယဝိပ္ဖန္ဒနဟေတုဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဝါယောဓာတုပဒဋ္ဌာနာ. သာ ပနေသာ ကာယဝိပ္ဖန္ဒနေန အဓိပ္ပါယဝိညာပနဟေတုတ္တာ၊ သယဉ္စ တေန ကာယဝိပ္ဖန္ဒနသင်္ခါတေန ကာယေန ဝိညေယျတ္တာ ‘‘ကာယဝိညတ္တီ’’တိ ဝုစ္စတိ. တာယ စ ပန စလိတေဟိ စိတ္တဇရူပေဟိ အဘိသမ္ဗန္ဓာနံ ဥတုဇာဒီနမ္ပိ စလနတော အဘိက္ကမာဒယော ပဝတ္တန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဝစီဘေဒပဝတ္တကစိတ္တသမုဋ္ဌာနပထဝီဓာတုယာ ဥပါဒိဏ္ဏဃဋ္ဋနဿ ပစ္စယော အာကာရဝိကာရော ဝစီဝိညတ္တိ၊ အဓိပ္ပါယပ္ပကာသနရသာ၊ ဝစီဃောသဟေတုဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ စိတ္တသမုဋ္ဌာနပထဝီဓာတုပဒဋ္ဌာနာ. သာ ပနေသာ ဝစီဃောသေန အဓိပ္ပါယဝိညာပနဟေတုတ္တာ၊ သယဉ္စ တာယ ဝစီဃောသသင်္ခါတာယ ဝါစာယ ဝိညေယျတ္တာ ‘‘ဝစီဝိညတ္တီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ယထာ ဟိ အရညေ ဥဿာပေတွာ ဗန္ဓဂေါသီသာဒိဥဒကနိမိတ္တံ ဒိသွာ ဥဒကမေတ္ထ အတ္ထီတိ ဝိညာယတိ၊ ဧဝံ ကာယဝိပ္ဖန္ဒနဉ္စေဝ ဝစီဃောသဉ္စ ဂဟေတွာ ကာယဝစီဝိညတ္တိယောပိ ဝိညာယန္တိ.

၄၄၂. ရူပပရိစ္ဆေဒလက္ခဏာ အာကာသဓာတု၊ ရူပပရိယန္တပ္ပကာသနရသာ၊ ရူပမရိယာဒါပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ အသမ္ဖုဋ္ဌဘာဝစ္ဆိဒ္ဒဝိဝရဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနာ ဝါ၊ ပရိစ္ဆိန္နရူပပဒဋ္ဌာနာ. ယာယ ပရိစ္ဆိန္နေသု ရူပေသု ဣဒမိတော ဥဒ္ဓမဓော တိရိယန္တိ စ ဟောတိ.

၄၄၃. အဒန္ဓတာလက္ခဏာ ရူပဿ လဟုတာ၊ ရူပါနံ ဂရုဘာဝဝိနောဒနရသာ၊ လဟုပရိဝတ္တိတာပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ လဟုရူပပဒဋ္ဌာနာ. အထဒ္ဓတာလက္ခဏာ ရူပဿ မုဒုတာ၊ ရူပါနံ ထဒ္ဓဘာဝဝိနောဒနရသာ၊ သဗ္ဗကိရိယာသု အဝိရောဓိတာပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ မုဒုရူပပဒဋ္ဌာနာ. သရီရကိရိယာနုကူလကမ္မညဘာဝလက္ခဏာ ရူပဿ ကမ္မညတာ၊ အကမ္မညတာဝိနောဒနရသာ၊ အဒုဗ္ဗလဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ ကမ္မညရူပပဒဋ္ဌာနာ.

ဧတာ ပန တိဿော န အညမညံ ဝိဇဟန္တိ၊ ဧဝံ သန္တေပိ ယော အရောဂိနော ဝိယ ရူပါနံ လဟုဘာဝေါ အဒန္ဓတာ လဟုပရိဝတ္တိပ္ပကာရော ရူပဒန္ဓတ္တကရဓာတုက္ခောဘပဋိပက္ခပစ္စယသမုဋ္ဌာနော၊ သော ရူပဝိကာရော ရူပဿ လဟုတာ. ယော ပန သုပရိမဒ္ဒိတစမ္မဿေဝ ရူပါနံ မုဒုဘာဝေါ သဗ္ဗကိရိယာဝိသေသေသု ဝသဝတ္တနဘာဝမဒ္ဒဝပ္ပကာရော ရူပတ္ထဒ္ဓတ္တကရဓာတုက္ခောဘပဋိပက္ခပစ္စယသမုဋ္ဌာနော၊ သော ရူပဝိကာရော ရူပဿ မုဒုတာ. ယော ပန သုဒန္တသုဝဏ္ဏဿေဝ ရူပါနံ ကမ္မညဘာဝေါ သရီရကိရိယာနုကူလဘာဝပ္ပကာရော သရီရကိရိယာနံ အနနုကူလကရဓာတုက္ခောဘပဋိပက္ခပစ္စယသမုဋ္ဌာနော၊ သော ရူပဝိကာရော ရူပဿ ကမ္မညတာတိ ဧဝမေတာသံ ဝိသေသော ဝေဒိတဗ္ဗော.

၄၄၄. အာစယလက္ခဏော ရူပဿ ဥပစယော၊ ပုဗ္ဗန္တတော ရူပါနံ ဥမ္မုဇ္ဇာပနရသော၊ နိယျာတနပစ္စုပဋ္ဌာနော၊ ပရိပုဏ္ဏဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနော ဝါ၊ ဥပစိတရူပပဒဋ္ဌာနော. ပဝတ္တိလက္ခဏာ ရူပဿ သန္တတိ၊ အနုပ္ပဗန္ဓနရသာ၊ အနုပစ္ဆေဒပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ အနုပ္ပဗန္ဓကရူပပဒဋ္ဌာနာ. ဥဘယမ္ပေတံ ဇာတိရူပဿေဝါဓိဝစနံ၊ အာကာရနာနတ္တတော ပန ဝေနေယျဝသေန စ ‘‘ဥပစယော သန္တတီ’’တိ ဥဒ္ဒေသဒေသနာ ကတာ. ယသ္မာ ပနေတ္ထ အတ္ထတော နာနတ္တံ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ဣမေသံ ပဒါနံ နိဒ္ဒေသေ ‘‘ယော အာယတနာနံ အာစယော၊ သော ရူပဿ ဥပစယော. ယော ရူပဿ ဥပစယော၊ သာ ရူပဿ သန္တတီ’’တိ (ဓ. သ. ၆၄၁-၆၄၂) ဝုတ္တံ. အဋ္ဌကထာယမ္ပိ ‘‘အာစယော နာမ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ဥပစယော နာမ ဝဍ္ဎိ၊ သန္တတိ နာမ ပဝတ္တီ’’တိ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၆၄၁) ဝတွာ ‘‘နဒီတီရေ ခတကူပကမှိ ဥဒကုဂ္ဂမနကာလော ဝိယ အာစယော နိဗ္ဗတ္တိ၊ ပရိပုဏ္ဏကာလော ဝိယ ဥပစယော ဝဍ္ဎိ၊ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ဂမနကာလော ဝိယ သန္တတိ ပဝတ္တီ’’တိ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၆၄၁) ဥပမာ ကတာ.

ဥပမာဝသာနေ စ ‘‘ဧဝံ ကိံ ကထိတံ ဟောတိ? အာယတနေန အာစယော ကထိတော၊ အာစယေန အာယတနံ ကထိတ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ ယာ ရူပါနံ ပဌမာဘိနိဗ္ဗတ္တိ၊ သာ အာစယော. ယာ တေသံ ဥပရိ အညေသမ္ပိ နိဗ္ဗတ္တမာနာနံ နိဗ္ဗတ္တိ၊ သာ ဝဍ္ဎိအာကာရေန ဥပဋ္ဌာနတော ဥပစယော. ယာ တေသမ္ပိ ဥပရိ ပုနပ္ပုနံ အညေသံ နိဗ္ဗတ္တမာနာနံ နိဗ္ဗတ္တိ၊ သာ အနုပဗန္ဓာကာရေန ဥပဋ္ဌာနတော သန္တတီတိ စ ပဝုစ္စတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ရူပပရိပါကလက္ခဏာ ဇရတာ၊ ဥပနယနရသာ၊ သဘာဝါနပဂမေပိ နဝဘာဝါပဂမပစ္စုပဋ္ဌာနာ ဝီဟိပုရာဏဘာဝေါ ဝိယ၊ ပရိပစ္စမာနရူပပဒဋ္ဌာနာ. ခဏ္ဍိစ္စာဒိဘာဝေန ဒန္တာဒီသု ဝိကာရဒဿနတော ဣဒံ ပါကဋဇရံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. အရူပဓမ္မာနံ ပန ပဋိစ္ဆန္နဇရာ နာမ ဟောတိ၊ တဿာ ဧသ ဝိကာရော နတ္ထိ၊ ယာ စ ပထဝီ ဥဒကပဗ္ဗတစန္ဒိမသူရိယာဒီသု အဝီစိဇရာ နာမ.

ပရိဘေဒလက္ခဏာ ရူပဿ အနိစ္စတာ၊ သံသီဒနရသာ၊ ခယဝယပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ ပရိဘိဇ္ဇမာနရူပပဒဋ္ဌာနာ.

၄၄၅. ဩဇာလက္ခဏော ကဗဠီကာရော အာဟာရော၊ ရူပါဟရဏရသော၊ ဥပတ္ထမ္ဘနပစ္စုပဋ္ဌာနော၊ ကဗဠံ ကတွာ အာဟရိတဗ္ဗဝတ္ထုပဒဋ္ဌာနော. ယာယ ဩဇာယ သတ္တာ ယာပေန္တိ၊ တဿာ ဧတံ အဓိဝစနံ.

၄၄၆. ဣမာနိ တာဝ ပါဠိယံ အာဂတရူပါနေဝ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ဗလရူပံ သမ္ဘဝရူပံ ဇာတိရူပံ ရောဂရူပံ ဧကစ္စာနံ မတေန မိဒ္ဓရူပန္တိ ဧဝံ အညာနိပိ ရူပါနိ အာဟရိတွာ ‘‘အဒ္ဓါ မုနီသိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ နတ္ထိ နီဝရဏာ တဝါ’’တိအာဒီနိ (သု. နိ. ၅၄၆) ဝတွာ မိဒ္ဓရူပံ တာဝ နတ္ထိယေဝါတိ ပဋိက္ခိတ္တံ. ဣတရေသု ရောဂရူပံ ဇရတာအနိစ္စတာဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတမေဝ၊ ဇာတိရူပံ ဥပစယသန္တတိဂ္ဂဟဏေန၊ သမ္ဘဝရူပံ အာပေါဓာတုဂ္ဂဟဏေန၊ ဗလရူပံ ဝါယောဓာတုဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတမေဝ. တသ္မာ တေသု ဧကမ္ပိ ဝိသုံ နတ္ထီတိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတံ.

ဣတိ ဣဒံ စတုဝီသတိဝိဓံ ဥပါဒါရူပံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တံ စတုဗ္ဗိဓံ ဘူတရူပဉ္စာတိ အဋ္ဌဝီသတိဝိဓံ ရူပံ ဟောတိ အနူနမနဓိကံ.

၄၄၇. တံ သဗ္ဗမ္ပိ န ဟေတု အဟေတုကံ ဟေတုဝိပ္ပယုတ္တံ သပ္ပစ္စယံ လောကိယံ သာသဝမေဝါတိအာဒိနာ နယေန ဧကဝိဓံ.

အဇ္ဈတ္တိကံ ဗာဟိရံ၊ ဩဠာရိကံ သုခုမံ၊ ဒူရေ သန္တိကေ၊ နိပ္ဖန္နံ အနိပ္ဖန္နံ၊ ပသာဒရူပံ နပသာဒရူပံ၊ ဣန္ဒြိယံ အနိန္ဒြိယံ၊ ဥပါဒိဏ္ဏံ အနုပါဒိဏ္ဏန္တိအာဒိဝသေန ဒုဝိဓံ.

တတ္ထ စက္ခာဒိပဉ္စဝိဓံ အတ္တဘာဝံ အဓိကိစ္စ ပဝတ္တတ္တာ အဇ္ဈတ္တိကံ၊ သေသံ တတော ဗာဟိရတ္တာ ဗာဟိရံ. စက္ခာဒီနိ နဝ အာပေါဓာတုဝဇ္ဇိတာ တိဿော ဓာတုယော စာတိ ဒွါဒသဝိဓံ ဃဋ္ဋနဝသေန ဂဟေတဗ္ဗတော ဩဠာရိကံ၊ သေသံ တတော ဝိပရီတတ္တာ သုခုမံ. ယံ သုခုမံ တဒေဝ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈသဘာဝတ္တာ ဒူရေ၊ ဣတရံ သုပ္ပဋိဝိဇ္ဈသဘာဝတ္တာ သန္တိကေ. စတဿော ဓာတုယော၊ စက္ခာဒီနိ တေရသ၊ ကဗဠီကာရာဟာရော စာတိ အဋ္ဌာရသဝိဓံ ရူပံ ပရိစ္ဆေဒဝိကာရလက္ခဏဘာဝံ အတိက္ကမိတွာ သဘာဝေနေဝ ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗတော နိပ္ဖန္နံ၊ သေသံ တဗ္ဗိပရီတတာယ အနိပ္ဖန္နံ. စက္ခာဒိပဉ္စဝိဓံ ရူပါဒီနံ ဂဟဏပစ္စယဘာဝေန အာဒါသတလံ ဝိယ ဝိပ္ပသန္နတ္တာ ပသာဒရူပံ၊ ဣတရံ တတော ဝိပရီတတ္တာ နပသာဒရူပံ. ပသာဒရူပမေဝ ဣတ္ထိန္ဒြိယာဒိတ္တယေန သဒ္ဓိံ အဓိပတိယဋ္ဌေန ဣန္ဒြိယံ၊ သေသံ တတော ဝိပရီတတ္တာ အနိန္ဒြိယံ. ယံ ကမ္မဇန္တိ ပရတော ဝက္ခာမ၊ တံ ကမ္မေန ဥပါဒိဏ္ဏတ္တာ ဥပါဒိဏ္ဏံ၊ သေသံ တတော ဝိပရီတတ္တာ အနုပါဒိဏ္ဏံ.

၄၄၈. ပုန သဗ္ဗမေဝ ရူပံ သနိဒဿနကမ္မဇာဒီနံ တိကာနံ ဝသေန တိဝိဓံ ဟောတိ. တတ္ထ ဩဠာရိကေ ရူပံ သနိဒဿနသပ္ပဋိဃံ၊ သေသံ အနိဒဿနသပ္ပဋိဃံ. သဗ္ဗမ္ပိ သုခုမံ အနိဒဿနအပ္ပဋိဃံ. ဧဝံ တာဝ သနိဒဿနတ္တိကဝသေန တိဝိဓံ. ကမ္မဇာဒိတ္တိကဝသေန ပန ကမ္မတော ဇာတံ ကမ္မဇံ၊ တဒညပစ္စယဇာတံ အကမ္မဇံ၊ နကုတောစိဇာတံ နေဝ ကမ္မဇံ နာကမ္မဇံ. စိတ္တတော ဇာတံ စိတ္တဇံ၊ တဒညပစ္စယဇာတံ အစိတ္တဇံ၊ နကုတောစိဇာတံ နေဝ စိတ္တဇံ နာစိတ္တဇံ၊ အာဟာရတော ဇာတံ အာဟာရဇံ၊ တဒညပစ္စယဇာတံ အနာဟာရဇံ၊ နကုတောစိဇာတံ နေဝ အာဟာရဇံ နအနာဟာရဇံ. ဥတုတော ဇာတံ ဥတုဇံ၊ တဒညပစ္စယဇာတံ အနုတုဇံ၊ နကုတောစိဇာတံ နေဝ ဥတုဇံ နအနုတုဇန္တိ ဧဝံ ကမ္မဇာဒိတ္တိကဝသေန တိဝိဓံ.

၄၄၉. ပုန ဒိဋ္ဌာဒိရူပရူပါဒိဝတ္ထာဒိစတုက္ကဝသေန စတုဗ္ဗိဓံ. တတ္ထ ရူပါယတနံ ဒိဋ္ဌံ နာမ ဒဿနဝိသယတ္တာ၊ သဒ္ဒါယတနံ သုတံ နာမ သဝနဝိသယတ္တာ၊ ဂန္ဓရသဖောဋ္ဌဗ္ဗတ္တယံ မုတံ နာမ သမ္ပတ္တဂါဟကဣန္ဒြိယဝိသယတ္တာ၊ သေသံ ဝိညာတံ နာမ ဝိညာဏဿေဝ ဝိသယတ္တာတိ ဧဝံ တာဝ ဒိဋ္ဌာဒိစတုက္ကဝသေန စတုဗ္ဗိဓံ.

နိပ္ဖန္နရူပံ ပနေတ္ထ ရူပရူပံ နာမ၊ အာကာသဓာတု ပရိစ္ဆေဒရူပံ နာမ၊ ကာယဝိညတ္တိအာဒိ ကမ္မညတာပရိယန္တံ ဝိကာရရူပံ နာမ၊ ဇာတိဇရာဘင်္ဂံ လက္ခဏရူပံ နာမာတိ ဧဝံ ရူပရူပါဒိစတုက္ကဝသေန စတုဗ္ဗိဓံ.

ယံ ပနေတ္ထ ဟဒယရူပံ နာမ၊ တံ ဝတ္ထု န ဒွါရံ. ဝိညတ္တိဒွယံ ဒွါရံ န ဝတ္ထု. ပသာဒရူပံ ဝတ္ထု စေဝ ဒွါရဉ္စ. သေသံ နေဝ ဝတ္ထု န ဒွါရန္တိ ဧဝံ ဝတ္ထာဒိစတုက္ကဝသေန စတုဗ္ဗိဓံ.

၄၅၀. ပုန ဧကဇံ၊ ဒွိဇံ၊ တိဇံ၊ စတုဇံ၊ နကုတောစိဇာတန္တိ ဣမေသံ ဝသေန ပဉ္စဝိဓံ. တတ္ထ ကမ္မဇမေဝ စိတ္တဇမေဝ စ ဧကဇံ နာမ. တေသု သဒ္ဓိံ ဟဒယဝတ္ထုနာ ဣန္ဒြိယရူပံ ကမ္မဇမေဝ. ဝိညတ္တိဒွယံ စိတ္တဇမေဝ. ယံ ပန စိတ္တတော စ ဥတုတော စ ဇာတံ၊ တံ ဒွိဇံ နာမ၊ တံ သဒ္ဒါယတနမေဝ. ယံ ဥတုစိတ္တာဟာရေဟိ ဇာတံ၊ တံ တိဇံ နာမ၊ တံ ပန လဟုတာဒိတ္တယမေဝ. ယံ စတူဟိပိ ကမ္မာဒီဟိ ဇာတံ၊ တံ စတုဇံ နာမ၊ တံ လက္ခဏရူပဝဇ္ဇံ အဝသေသံ ဟောတိ. လက္ခဏရူပံ ပန နကုတောစိဇာတံ. ကသ္မာ? န ဟိ ဥပ္ပါဒဿ ဥပ္ပါဒေါ အတ္ထိ၊ ဥပ္ပန္နဿ စ ပရိပါကဘေဒမတ္တံ ဣတရဒွယံ. ယမ္ပိ ‘‘ရူပါယတနံ သဒ္ဒါယတနံ ဂန္ဓာယတနံ ရသာယတနံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ အာကာသဓာတု အာပေါဓာတု ရူပဿ လဟုတာ၊ ရူပဿ မုဒုတာ၊ ရူပဿ ကမ္မညတာ၊ ရူပဿ ဥပစယော၊ ရူပဿ သန္တတိ၊ ကဗဠီကာရော အာဟာရော၊ ဣမေ ဓမ္မာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ’’တိအာဒီသု (ဓ. သ. ၁၂၀၁) ဇာတိယာ ကုတောစိဇာတတ္တံ အနုညာတံ၊ တံ ပန ရူပဇနကပစ္စယာနံ ကိစ္စာနုဘာဝက္ခဏေ ဒိဋ္ဌတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဣဒံ တာဝ ရူပက္ခန္ဓေ ဝိတ္ထာရကထာမုခံ.