ဝိညာဏက္ခန္ဓကထာ

၄၅၁. ဣတရေသု ပန ယံကိဉ္စိ ဝေဒယိတလက္ခဏံ၊ သဗ္ဗံ တံ ဧကတော ကတွာ ဝေဒနာက္ခန္ဓော၊ ယံကိဉ္စိ သဉ္ဇာနနလက္ခဏံ၊ သဗ္ဗံ တံ ဧကတော ကတွာ သညာက္ခန္ဓော၊ ယံကိဉ္စိ အဘိသင်္ခရဏလက္ခဏံ၊ သဗ္ဗံ တံ ဧကတော ကတွာ သင်္ခါရက္ခန္ဓော၊ ယံကိဉ္စိ ဝိဇာနနလက္ခဏံ၊ သဗ္ဗံ တံ ဧကတော ကတွာ ဝိညာဏက္ခန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ ယသ္မာ ဝိညာဏက္ခန္ဓေ ဝိညာတေ ဣတရေ သုဝိညေယျာ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ ဝိညာဏက္ခန္ဓံ အာဒိံ ကတွာ ဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမ.

ယံကိဉ္စိ ဝိဇာနနလက္ခဏံ၊ သဗ္ဗံ တံ ဧကတော ကတွာ ဝိညာဏက္ခန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ဟိ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စ ဝိဇာနနလက္ခဏံ ဝိညာဏံ? ယထာဟ ‘‘ဝိဇာနာတိ ဝိဇာနာတီတိ ခေါ၊ အာဝုသော၊ တသ္မာ ဝိညာဏန္တိ ဝုစ္စတီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၄၉). ဝိညာဏံ စိတ္တံ မနောတိ အတ္ထတော ဧကံ. တဒေတံ ဝိဇာနနလက္ခဏေန သဘာဝတော ဧကဝိဓမ္ပိ ဇာတိဝသေန တိဝိဓံ ကုသလံ၊ အကုသလံ၊ အဗျာကတဉ္စ.

၄၅၂. တတ္ထ ကုသလံ ဘူမိဘေဒတော စတုဗ္ဗိဓံ ကာမာဝစရံ ရူပါဝစရံ အရူပါဝစရံ လောကုတ္တရဉ္စ. တတ္ထ ကာမာဝစရံ သောမနဿုပေက္ခာဉာဏသင်္ခါရဘေဒတော အဋ္ဌဝိဓံ. သေယျထိဒံ – သောမနဿသဟဂတံ ဉာဏသမ္ပယုတ္တံ အသင်္ခါရံ သသင်္ခါရဉ္စ၊ တထာ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တံ. ဥပေက္ခာသဟဂတံ ဉာဏသမ္ပယုတ္တံ အသင်္ခါရံ သသင်္ခါရဉ္စ၊ တထာ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တံ.

ယဒါ ဟိ ဒေယျဓမ္မပဋိဂ္ဂါဟကာဒိသမ္ပတ္တိံ အညံ ဝါ သောမနဿဟေတုံ အာဂမ္မ ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌော ‘‘အတ္ထိ ဒိန္န’’န္တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တံ (မ. နိ. ၁.၄၄၁) သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ပုရက္ခတွာ အသံသီဒန္တော အနုဿာဟိတော ပရေဟိ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကရောတိ၊ တဒါဿ သောမနဿသဟဂတံ ဉာဏသမ္ပယုတ္တံ စိတ္တံ အသင်္ခါရံ ဟောတိ. ယဒါ ပန ဝုတ္တနယေန ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ပုရက္ခတွာ အမုတ္တစာဂတာဒိဝသေန သံသီဒမာနော ဝါ ပရေဟိ ဝါ ဥဿာဟိတော ကရောတိ၊ တဒါဿ တဒေဝ စိတ္တံ သသင်္ခါရံ ဟောတိ. ဣမသ္မိဉှိ အတ္ထေ သင်္ခါရောတိ ဧတံ အတ္တနော ဝါ ပရေသံ ဝါ ဝသေန ပဝတ္တဿ ပုဗ္ဗပယောဂဿာဓိဝစနံ. ယဒါ ပန ဉာတိဇနဿ ပဋိပတ္တိဒဿနေန ဇာတပရိစယာ ဗာလဒါရကာ ဘိက္ခူ ဒိသွာ သောမနဿဇာတာ သဟသာ ကိဉ္စိဒေဝ ဟတ္ထဂတံ ဒဒန္တိ ဝါ ဝန္ဒန္တိ ဝါ၊ တဒါ တတိယံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ယဒါ ပန ‘‘ဒေထ ဝန္ဒထာတိ’’ ဉာတီဟိ ဥဿာဟိတာ ဧဝံ ပဋိပဇ္ဇန္တိ၊ တဒါ စတုတ္ထံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ယဒါ ပန ဒေယျဓမ္မပဋိဂ္ဂါဟကာဒီနံ အသမ္ပတ္တိံ အညေသံ ဝါ သောမနဿဟေတူနံ အဘာဝံ အာဂမ္မ စတူသုပိ ဝိကပ္ပေသု သောမနဿရဟိတာ ဟောန္တိ၊ တဒါ သေသာနိ စတ္တာရိ ဥပေက္ခာသဟဂတာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ. ဧဝံ သောမနဿုပေက္ခာဉာဏသင်္ခါရဘေဒတော အဋ္ဌဝိဓံ ကာမာဝစရကုသလံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ရူပါဝစရံ ပန ဈာနင်္ဂယောဂဘေဒတော ပဉ္စဝိဓံ ဟောတိ. သေယျထိဒံ၊ ဝိတက္ကဝိစာရပီတိသုခသမာဓိယုတ္တံ ပဌမံ၊ အတိက္ကန္တဝိတက္ကံ ဒုတိယံ၊ တတော အတိက္ကန္တဝိစာရံ တတိယံ၊ တတော ဝိရတ္တပီတိကံ စတုတ္ထံ၊ အတ္ထင်္ဂတသုခံ ဥပေက္ခာသမာဓိယုတ္တံ ပဉ္စမန္တိ.

အရူပါဝစရံ စတုန္နံ အာရုပ္ပါနံ ယောဂဝသေန စတုဗ္ဗိဓံ. ဝုတ္တပ္ပကာရေန ဟိ အာကာသာနဉ္စာယတနဇ္ဈာနေန သမ္ပယုတ္တံ ပဌမံ၊ ဝိညာဏဉ္စာယတနာဒီဟိ ဒုတိယတတိယစတုတ္ထာနိ. လောကုတ္တရံ စတုမဂ္ဂသမ္ပယောဂတော စတုဗ္ဗိဓန္တိ ဧဝံ တာဝ ကုသလဝိညာဏမေဝ ဧကဝီသတိဝိဓံ ဟောတိ.

၄၅၃. အကုသလံ ပန ဘူမိတော ဧကဝိဓံ ကာမာဝစရမေဝ၊ မူလတော တိဝိဓံ လောဘမူလံ ဒေါသမူလံ မောဟမူလဉ္စ.

တတ္ထ လောဘမူလံ သောမနဿုပေက္ခာဒိဋ္ဌိဂတသင်္ခါရဘေဒတော အဋ္ဌဝိဓံ. သေယျထိဒံ၊ သောမနဿသဟဂတံ ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ္တံ အသင်္ခါရံ သသင်္ခါရဉ္စ၊ တထာ ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ္တံ. ဥပေက္ခာသဟဂတံ ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ္တံ အသင်္ခါရံ သသင်္ခါရဉ္စ၊ တထာ ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ္တံ.

ယဒါ ဟိ ‘‘နတ္ထိ ကာမေသု အာဒီနဝေါ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၆၉) အာဒိနာ နယေန မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ပုရက္ခတွာ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော ကာမေ ဝါ ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလာဒီနိ ဝါ သာရတော ပစ္စေတိ သဘာဝတိက္ခေနေဝ အနုဿာဟိတေန စိတ္တေန၊ တဒါ ပဌမံ အကုသလစိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ယဒါ မန္ဒေန သမုဿာဟိတေန စိတ္တေန၊ တဒါ ဒုတိယံ. ယဒါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ အပုရက္ခတွာ ကေဝလံ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော မေထုနံ ဝါ သေဝတိ၊ ပရသမ္ပတ္တိံ ဝါ အဘိဇ္ဈာယတိ၊ ပရဘဏ္ဍံ ဝါ ဟရတိ သဘာဝတိက္ခေနေဝ အနုဿာဟိတေန စိတ္တေန၊ တဒါ တတိယံ. ယဒါ မန္ဒေန သမုဿာဟိတေန စိတ္တေန၊ တဒါ စတုတ္ထံ. ယဒါ ပန ကာမာနံ ဝါ အသမ္ပတ္တိံ အာဂမ္မ အညေသံ ဝါ သောမနဿဟေတူနံ အဘာဝေန စတူသုပိ ဝိကပ္ပေသု သောမနဿရဟိတာ ဟောန္တိ၊ တဒါ သေသာနိ စတ္တာရိ ဥပေက္ခာသဟဂတာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ ဧဝံ သောမနဿုပေက္ခာဒိဋ္ဌိဂတသင်္ခါရဘေဒတော အဋ္ဌဝိဓံ လောဘမူလံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဒေါသမူလံ ပန ဒေါမနဿသဟဂတံ ပဋိဃသမ္ပယုတ္တံ အသင်္ခါရံ သသင်္ခါရန္တိ ဒုဝိဓမေဝ ဟောတိ၊ တဿ ပါဏာတိပါတာဒီသု တိက္ခမန္ဒပ္ပဝတ္တိကာလေ ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

မောဟမူလံ ဥပေက္ခာသဟဂတံ ဝိစိကိစ္ဆာသမ္ပယုတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စသမ္ပယုတ္တဉ္စာတိ ဒုဝိဓံ. တဿ သန္နိဋ္ဌာနဝိက္ခေပကာလေ ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဧဝံ အကုသလဝိညာဏံ ဒွါဒသဝိဓံ ဟောတိ.

၄၅၄. အဗျာကတံ ဇာတိဘေဒတော ဒုဝိဓံ ဝိပါကံ ကိရိယဉ္စ. တတ္ထ ဝိပါကံ ဘူမိတော စတုဗ္ဗိဓံ ကာမာဝစရံ ရူပါဝစရံ အရူပါဝစရံ လောကုတ္တရဉ္စ. တတ္ထ ကာမာဝစရံ ဒုဝိဓံ ကုသလဝိပါကံ အကုသလဝိပါကဉ္စ. ကုသလဝိပါကမ္ပိ ဒုဝိဓံ အဟေတုကံ သဟေတုကဉ္စ.

တတ္ထ အလောဘာဒိဝိပါကဟေတုဝိရဟိတံ အဟေတုကံ၊ တံ စက္ခုဝိညာဏံ၊ သောတဃာနဇိဝှါကာယဝိညာဏံ၊ သမ္ပဋိစ္ဆနကိစ္စာ မနောဓာတု၊ သန္တီရဏာဒိကိစ္စာ ဒွေ မနောဝိညာဏဓာတုယော စာတိ အဋ္ဌဝိဓံ.

တတ္ထ စက္ခုသန္နိဿိတရူပဝိဇာနနလက္ခဏံ စက္ခုဝိညာဏံ၊ ရူပမတ္တာရမ္မဏရသံ၊ ရူပါဘိမုခဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ ရူပါရမ္မဏာယ ကိရိယမနောဓာတုယာ အပဂမပဒဋ္ဌာနံ. သောတာဒိသန္နိဿိတသဒ္ဒါဒိဝိဇာနနလက္ခဏာနိ သောတဃာနဇိဝှါကာယဝိညာဏာနိ၊ သဒ္ဒါဒိမတ္တာရမ္မဏရသာနိ၊ သဒ္ဒါဒိအဘိမုခဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနာနိ၊ သဒ္ဒါရမ္မဏာဒီနံ ကိရိယမနောဓာတူနံ အပဂမပဒဋ္ဌာနာနိ.

စက္ခုဝိညာဏာဒီနံ အနန္တရံ ရူပါဒိဝိဇာနနလက္ခဏာ မနောဓာတု၊ ရူပါဒိသမ္ပဋိစ္ဆနရသာ၊ တထာဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ စက္ခုဝိညာဏာဒိအပဂမပဒဋ္ဌာနာ.

အဟေတုကဝိပါကာ သဠာရမ္မဏဝိဇာနနလက္ခဏာ ဒုဝိဓာပိ သန္တီရဏာဒိကိစ္စာ မနောဝိညာဏဓာတု၊ သန္တီရဏာဒိရသာ၊ တထာဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ ဟဒယဝတ္ထုပဒဋ္ဌာနာ. သောမနဿုပေက္ခာယောဂတော ပန ဒွိပဉ္စဋ္ဌာနဘေဒတော စ တဿာ ဘေဒေါ. ဧတာသု ဟိ ဧကာ ဧကန္တမိဋ္ဌာရမ္မဏေ ပဝတ္တိသဗ္ဘာဝတော သောမနဿသမ္ပယုတ္တာ ဟုတွာ သန္တီရဏတဒါရမ္မဏဝသေန ပဉ္စဒွါရေ စေဝ ဇဝနာဝသာနေ စ ပဝတ္တနတော ဒွိဋ္ဌာနာ ဟောတိ. ဧကာ ဣဋ္ဌမဇ္ဈတ္တာရမ္မဏေ ပဝတ္တိသဗ္ဘာဝတော ဥပေက္ခာသမ္ပယုတ္တာ ဟုတွာ သန္တီရဏတဒါရမ္မဏပဋိသန္ဓိဘဝင်္ဂစုတိဝသေန ပဝတ္တနတော ပဉ္စဋ္ဌာနာ ဟောတိ.

အဋ္ဌဝိဓမ္ပိ စေတံ အဟေတုကဝိပါကဝိညာဏံ နိယတာနိယတာရမ္မဏတ္တာ ဒုဝိဓံ. ဥပေက္ခာသုခသောမနဿဘေဒတော တိဝိဓံ. ဝိညာဏပဉ္စကံ ဟေတ္ထ နိယတာရမ္မဏံ ယထာက္ကမံ ရူပါဒီသုယေဝ ပဝတ္တိတော၊ သေသံ အနိယတာရမ္မဏံ. တတြ ဟိ မနောဓာတု ပဉ္စသုပိ ရူပါဒီသု ပဝတ္တတိ၊ မနောဝိညာဏဓာတုဒွယံ ဆသူတိ. ကာယဝိညာဏံ ပနေတ္ထ သုခယုတ္တံ၊ ဒွိဋ္ဌာနာ မနောဝိညာဏဓာတု သောမနဿယုတ္တာ၊ သေသံ ဥပေက္ခာယုတ္တန္တိ. ဧဝံ တာဝ ကုသလဝိပါကာဟေတုကံ အဋ္ဌဝိဓံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

အလောဘာဒိဝိပါကဟေတုသမ္ပယုတ္တံ ပန သဟေတုကံ၊ တံ ကာမာဝစရကုသလံ ဝိယ သောမနဿာဒိ ဘေဒတော အဋ္ဌဝိဓံ. ယထာ ပန ကုသလံ ဒါနာဒိဝသေန ဆသု အာရမ္မဏေသု ပဝတ္တတိ၊ န ဣဒံ တထာ. ဣဒဉှိ ပဋိသန္ဓိဘဝင်္ဂစုတိတဒါရမ္မဏဝသေန ပရိတ္တဓမ္မပရိယာပန္နေသုယေဝ ဆသု အာရမ္မဏေသု ပဝတ္တတိ. သင်္ခါရာသင်္ခါရဘာဝေါ ပနေတ္ထ အာဂမနာဒိဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနဉ္စ ဝိသေသေ အသတိပိ အာဒါသတလာဒီသု မုခနိမိတ္တံ ဝိယ နိရုဿာဟံ ဝိပါကံ၊ မုခံ ဝိယ သဥဿာဟံ ကုသလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ကေဝလံ ဟိ အကုသလဝိပါကံ အဟေတုကမေဝ၊ တံ စက္ခုဝိညာဏံ၊ သောတဃာနဇိဝှါကာယဝိညာဏံ၊ သမ္ပဋိစ္ဆနကိစ္စာ မနောဓာတု၊ သန္တီရဏာဒိကိစ္စာ ပဉ္စဋ္ဌာနာ မနောဝိညာဏဓာတူတိ သတ္တဝိဓံ. တံ လက္ခဏာဒိတော ကုသလာဟေတုကဝိပါကေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ကေဝလဉှိ ကုသလဝိပါကာနိ ဣဋ္ဌဣဋ္ဌမဇ္ဈတ္တာရမ္မဏာနိ၊ ဣမာနိ အနိဋ္ဌအနိဋ္ဌမဇ္ဈတ္တာရမ္မဏာနိ. တာနိ စ ဥပေက္ခာသုခသောမနဿဘေဒတော တိဝိဓာနိ၊ ဣမာနိ ဒုက္ခဥပေက္ခာဝသေန ဒုဝိဓာနိ. ဧတ္ထ ဟိ ကာယဝိညာဏံ ဒုက္ခသဟဂတမေဝ၊ သေသာနိ ဥပေက္ခာသဟဂတာနိ. သာ စ တေသု ဥပေက္ခာ ဟီနာ ဒုက္ခံ ဝိယ နာတိတိခိဏာ၊ ဣတရေသု ဥပေက္ခာ ပဏီတာ သုခံ ဝိယ နာတိတိခိဏာ. ဣတိ ဣမေသံ သတ္တန္နံ အကုသလဝိပါကာနံ ပုရိမာနဉ္စ သောဠသန္နံ ကုသလဝိပါကာနံ ဝသေန ကာမာဝစရံ ဝိပါကဝိညာဏံ တေဝီသတိဝိဓံ.

ရူပါဝစရံ ပန ကုသလံ ဝိယ ပဉ္စဝိဓံ. ကုသလံ ပန သမာပတ္တိဝသေန ဇဝနဝီထိယံ ပဝတ္တတိ. ဣဒံ ဥပပတ္တိယံ ပဋိသန္ဓိဘဝင်္ဂစုတိဝသေန. ယထာ စ ရူပါဝစရံ၊ ဧဝံ အရူပါဝစရမ္ပိ ကုသလံ ဝိယ စတုဗ္ဗိဓံ. ပဝတ္တိဘေဒေါပိဿ ရူပါဝစရေ ဝုတ္တနယော ဧဝ. လောကုတ္တရဝိပါကံ စတုမဂ္ဂယုတ္တစိတ္တဖလတ္တာ စတုဗ္ဗိဓံ၊ တံ မဂ္ဂဝီထိဝသေန စေဝ သမာပတ္တိဝသေန စ ဒွိဓာ ပဝတ္တတိ. ဧဝံ သဗ္ဗမ္ပိ စတူသု ဘူမီသု ဆတ္တိံသဝိဓံ ဝိပါကဝိညာဏံ ဟောတိ.

ကိရိယံ ပန ဘူမိဘေဒတော တိဝိဓံ ကာမာဝစရံ ရူပါဝစရံ အရူပါဝစရဉ္စ. တတ္ထ ကာမာဝစရံ ဒုဝိဓံ အဟေတုကံ သဟေတုကဉ္စ. တတ္ထ အလောဘာဒိကိရိယဟေတုဝိရဟိတံ အဟေတုကံ၊ တံ မနောဓာတုမနောဝိညာဏဓာတုဘေဒတော ဒုဝိဓံ.

တတ္ထ စက္ခုဝိညာဏာဒိပုရေစရရူပါဒိဝိဇာနနလက္ခဏာ မနောဓာတု၊ အာဝဇ္ဇနရသာ၊ ရူပါဒိအဘိမုခဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ ဘဝင်္ဂဝိစ္ဆေဒပဒဋ္ဌာနာ၊ သာ ဥပေက္ခာယုတ္တာဝ ဟောတိ.

မနောဝိညာဏဓာတု ပန ဒုဝိဓာ သာဓာရဏာ အသာဓာရဏာ စ. တတ္ထ သာဓာရဏာ ဥပေက္ခာသဟဂတာဟေတုကကိရိယာ သဠာရမ္မဏဝိဇာနနလက္ခဏာ၊ ကိစ္စဝသေန ပဉ္စဒွါရမနောဒွါရေသု ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနာဝဇ္ဇနရသာ၊ တထာဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ အဟေတုကဝိပါကမနောဝိညာဏဓာတု ဘဝင်္ဂါနံ အညတရာပဂမပဒဋ္ဌာနာ.

အသာဓာရဏာ သောမနဿသဟဂတာဟေတုကကိရိယာ သဠာရမ္မဏဝိဇာနနလက္ခဏာ၊ ကိစ္စဝသေန အရဟတံ အနုဠာရေသု ဝတ္ထူသု ဟသိတုပ္ပါဒနရသာ၊ တထာဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ ဧကန္တတော ဟဒယဝတ္ထုပဒဋ္ဌာနာတိ. ဣတိ ကာမာဝစရကိရိယံ အဟေတုကံ တိဝိဓံ.

သဟေတုကံ ပန သောမနဿာဒိဘေဒတော ကုသလံ ဝိယ အဋ္ဌဝိဓံ. ကေဝလဉှိ ကုသလံ သေက္ခပုထုဇ္ဇနာနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဣဒံ အရဟတံယေဝါတိ အယမေတ္ထ ဝိသေသော. ဧဝံ တာဝ ကာမာဝစရံ ဧကာဒသဝိဓံ.

ရူပါဝစရံ ပန အရူပါဝစရဉ္စ ကုသလံ ဝိယ ပဉ္စဝိဓံ စတုဗ္ဗိဓဉ္စ ဟောတိ. အရဟတံ ဥပ္ပတ္တိဝသေနေဝ စဿ ကုသလတော ဝိသေသော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ. ဧဝံ သဗ္ဗမ္ပိ တီသု ဘူမီသု ဝီသတိဝိဓံ ကိရိယဝိညာဏံ ဟောတိ.

၄၅၅. ဣတိ ဧကဝီသတိ ကုသလာနိ ဒွါဒသာကုသလာနိ ဆတ္တိံသ ဝိပါကာနိ ဝီသတိ ကိရိယာနီတိ သဗ္ဗာနိပိ ဧကူနနဝုတိ ဝိညာဏာနိ ဟောန္တိ. ယာနိ ပဋိသန္ဓိဘဝင်္ဂါဝဇ္ဇနဒဿနသဝနဃာယနသာယနဖုသနသမ္ပဋိစ္ဆနသန္တီရဏဝေါဋ္ဌဗ္ဗနဇဝနတဒါရမ္မဏစုတိဝသေန စုဒ္ဒသဟိ အာကာရေဟိ ပဝတ္တန္တိ.

ကထံ? ယဒါ ဟိ အဋ္ဌန္နံ ကာမာဝစရကုသလာနံ အာနုဘာဝေန ဒေဝမနုဿေသု သတ္တာ နိဗ္ဗတ္တန္တိ၊ တဒါ နေသံ မရဏကာလေ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ကမ္မကမ္မနိမိတ္တဂတိနိမိတ္တာနံ အညတရံ အာရမ္မဏံ ကတွာ အဋ္ဌ သဟေတုကကာမာဝစရဝိပါကာနိ၊ မနုဿေသု ပဏ္ဍကာဒိဘာဝံ အာပဇ္ဇမာနာနံ ဒုဗ္ဗလဒွိဟေတုကကုသလဝိပါကဥပေက္ခာသဟဂတာဟေတုကဝိပါကမနောဝိညာဏဓာတု စာတိ ပဋိသန္ဓိဝသေန နဝ ဝိပါကစိတ္တာနိ ပဝတ္တန္တိ. ယဒါ ရူပါဝစရာရူပါဝစရကုသလာနုဘာဝေန ရူပါရူပဘဝေသု နိဗ္ဗတ္တန္တိ၊ တဒါ နေသံ မရဏကာလေ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ကမ္မနိမိတ္တမေဝ အာရမ္မဏံ ကတွာ နဝ ရူပါရူပါဝစရဝိပါကာနိ ပဋိသန္ဓိဝသေန ပဝတ္တန္တိ.

ယဒါ ပန အကုသလာနုဘာဝေန အပါယေ နိဗ္ဗတ္တန္တိ၊ တဒါ နေသံ မရဏကာလေ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ကမ္မကမ္မနိမိတ္တဂတိနိမိတ္တာနံ အညတရံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ဧကာ အကုသလဝိပါကာဟေတုကမနောဝိညာဏဓာတု ပဋိသန္ဓိဝသေန ပဝတ္တတီတိ ဧဝံ တာဝေတ္ထ ဧကူနဝီသတိယာ ဝိပါကဝိညာဏာနံ ပဋိသန္ဓိဝသေန ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ပဋိသန္ဓိဝိညာဏေ ပန နိရုဒ္ဓေ တံ တံ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏမနုဗန္ဓမာနံ တဿ တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကဘူတံ တသ္မိညေဝ အာရမ္မဏေ တာဒိသမေဝ ဘဝင်္ဂဝိညာဏံ နာမ ပဝတ္တတိ၊ ပုနပိ တာဒိသန္တိ ဧဝံ အသတိ သန္တာနဝိနိဝတ္တကေ အညသ္မိံ စိတ္တုပ္ပါဒေ နဒီသောတံ ဝိယ သုပိနံ အပဿတော နိဒ္ဒေါက္ကမနကာလာဒီသု အပရိမာဏသင်္ချမ္ပိ ပဝတ္တတိယေဝါတိ ဧဝံ တေသညေဝ ဝိညာဏာနံ ဘဝင်္ဂဝသေနာပိ ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဧဝံ ပဝတ္တေ ပန ဘဝင်္ဂသန္တာနေ ယဒါ သတ္တာနံ ဣန္ဒြိယာနိ အာရမ္မဏဂဟဏက္ခမာနိ ဟောန္တိ၊ တဒါ စက္ခုဿာပါထဂတေ ရူပေ ရူပံ ပဋိစ္စ စက္ခုပသာဒဿ ဃဋ္ဋနာ ဟောတိ၊ တတော ဃဋ္ဋနာနုဘာဝေန ဘဝင်္ဂစလနံ ဟောတိ၊ အထ နိရုဒ္ဓေ ဘဝင်္ဂေ တဒေဝ ရူပံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ဘဝင်္ဂံ ဝိစ္ဆိန္ဒမာနာ ဝိယ အာဝဇ္ဇနကိစ္စံ သာဓယမာနာ ကိရိယမနောဓာတု ဥပ္ပဇ္ဇတိ. သောတဒွါရာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. မနောဒွါရေ ပန ဆဗ္ဗိဓေပိ အာရမ္မဏေ အာပါထဂတေ ဘဝင်္ဂစလနာနန္တရံ ဘဝင်္ဂံ ဝိစ္ဆိန္ဒမာနာ ဝိယ အာဝဇ္ဇနကိစ္စံ သာဓယမာနာ အဟေတုကကိရိယမနောဝိညာဏဓာတု ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဥပေက္ခာသဟဂတာတိ ဧဝံ ဒွိန္နံ ကိရိယဝိညာဏာနံ အာဝဇ္ဇနဝသေန ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

အာဝဇ္ဇနာနန္တရံ ပန စက္ခုဒွါရေ တာဝ ဒဿနကိစ္စံ သာဓယမာနံ စက္ခုပသာဒဝတ္ထုကံ စက္ခုဝိညာဏံ၊ သောတဒွါရာဒီသု သဝနာဒိကိစ္စံ သာဓယမာနာနိ သောတဃာနဇိဝှါကာယဝိညာဏာနိ ပဝတ္တန္တိ. တာနိ ဣဋ္ဌဣဋ္ဌမဇ္ဈတ္တေသု ဝိသယေသု ကုသလဝိပါကာနိ၊ အနိဋ္ဌအနိဋ္ဌမဇ္ဈတ္တေသု ဝိသယေသု အကုသလဝိပါကာနီတိ ဧဝံ ဒသန္နံ ဝိပါကဝိညာဏာနံ ဒဿနသဝနဃာယနသာယနဖုသနဝသေန ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

‘‘စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ နိရုဒ္ဓသမနန္တရာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စိတ္တံ မနော မာနသံ တဇ္ဇာ မနောဓာတူ’’တိအာဒိဝစနတော (ဝိဘ. ၁၈၄) ပန စက္ခုဝိညာဏာဒီနံ အနန္တရာ တေသညေဝ ဝိသယံ သမ္ပဋိစ္ဆမာနာ ကုသလဝိပါကာနန္တရံ ကုသလဝိပါကာ၊ အကုသလဝိပါကာနန္တရံ အကုသလဝိပါကာ မနောဓာတု ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ဒွိန္နံ ဝိပါကဝိညာဏာနံ သမ္ပဋိစ္ဆနဝသေန ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

‘‘မနောဓာတုယာပိ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ နိရုဒ္ဓသမနန္တရာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စိတ္တံ မနော မာနသံ တဇ္ဇာမနောဝိညာဏဓာတူ’’တိ (ဝိဘ. ၁၈၄) ဝစနတော ပန မနောဓာတုယာ သမ္ပဋိစ္ဆိတမေဝ ဝိသယံ သန္တီရယမာနာ အကုသလဝိပါကမနောဓာတုယာ အနန္တရာ အကုသလဝိပါကာ၊ ကုသလဝိပါကာယ အနန္တရာ ဣဋ္ဌာရမ္မဏေ သောမနဿသဟဂတာ၊ ဣဋ္ဌမဇ္ဈတ္တေ ဥပေက္ခာသဟဂတာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝိပါကာဟေတုကမနောဝိညာဏဓာတူတိ ဧဝံ တိဏ္ဏံ ဝိပါကဝိညာဏာနံ သန္တီရဏဝသေန ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

သန္တီရဏာနန္တရံ ပန တမေဝ ဝိသယံ ဝဝတ္ထာပယမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကိရိယာဟေတုကမနောဝိညာဏဓာတု ဥပေက္ခာသဟဂတာတိ ဧဝံ ဧကဿေဝ ကိရိယဝိညာဏဿ ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနဝသေန ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနာနန္တရံ ပန သစေ မဟန္တံ ဟောတိ ရူပါဒိအာရမ္မဏံ၊ အထ ယထာဝဝတ္ထာပိတေ ဝိသယေ အဋ္ဌန္နံ ဝါ ကာမာဝစရကုသလာနံ ဒွါဒသန္နံ ဝါ အကုသလာနံ နဝန္နံ ဝါ အဝသေသကာမာဝစရကိရိယာနံ အညတရဝသေန ဆ သတ္တ ဝါ ဇဝနာနိ ဇဝန္တိ၊ ဧသော တာဝ ပဉ္စဒွါရေ နယော.

မနောဒွါရေ ပန မနောဒွါရာဝဇ္ဇနာနန္တရံ တာနိယေဝ. ဂေါတြဘုတော ဥဒ္ဓံ ရူပါဝစရတော ပဉ္စ ကုသလာနိ ပဉ္စ ကိရိယာနိ၊ အရူပါဝစရတော စတ္တာရိ ကုသလာနိ စတ္တာရိ ကိရိယာနိ၊ လောကုတ္တရတော စတ္တာရိ မဂ္ဂစိတ္တာနိ စတ္တာရိ ဖလစိတ္တာနီတိ ဣမေသု ယံ ယံ လဒ္ဓပစ္စယံ ဟောတိ၊ တံ တံ ဇဝတီတိ ဧဝံ ပဉ္စပညာသာယ ကုသလာကုသလကိရိယဝိပါကဝိညာဏာနံ ဇဝနဝသေန ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဇဝနာဝသာနေ ပန သစေ ပဉ္စဒွါရေ အတိမဟန္တံ၊ မနောဒွါရေ စ ဝိဘူတမာရမ္မဏံ ဟောတိ၊ အထ ကာမာဝစရသတ္တာနံ ကာမာဝစရဇဝနာဝသာနေ ဣဋ္ဌာရမ္မဏာဒီနံ ပုရိမကမ္မဇဝနစိတ္တာဒီနဉ္စ ဝသေန ယော ယော ပစ္စယော လဒ္ဓေါ ဟောတိ၊ တဿ တဿ ဝသေန အဋ္ဌသု သဟေတုကကာမာဝစရဝိပါကေသု တီသု ဝိပါကာဟေတုကမနောဝိညာဏဓာတူသု စ အညတရံ ပဋိသောတဂတံ နာဝံ အနုဗန္ဓမာနံ ကိဉ္စိ အန္တရံ ဥဒကမိဝ ဘဝင်္ဂဿာရမ္မဏတော အညသ္မိံ အာရမ္မဏေ ဇဝိတံ ဇဝနမနုဗန္ဓံ ဒွိက္ခတ္တုံ သကိံ ဝါ ဝိပါကဝိညာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တဒေတံ ဇဝနာဝသာနေ ဘဝင်္ဂဿ အာရမ္မဏေ ပဝတ္တနာရဟံ သမာနံ တဿ ဇဝနဿ အာရမ္မဏံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ပဝတ္တတ္တာ တဒါရမ္မဏန္တိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ ဧကာဒသန္နံ ဝိပါကဝိညာဏာနံ တဒါရမ္မဏဝသေန ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

တဒါရမ္မဏာဝသာနေ ပန ပုန ဘဝင်္ဂမေဝ ပဝတ္တတိ၊ ဘဝင်္ဂေ ဝိစ္ဆိန္နေ ပုန အာဝဇ္ဇနာဒီနီတိ ဧဝံ လဒ္ဓပစ္စယစိတ္တသန္တာနံ ဘဝင်္ဂါနန္တရံ အာဝဇ္ဇနံ အာဝဇ္ဇနာနန္တရံ ဒဿနာဒီနီတိ စိတ္တနိယမဝသေနေဝ ပုနပ္ပုနံ တာဝ ပဝတ္တတိ၊ ယာဝ ဧကသ္မိံ ဘဝေ ဘဝင်္ဂဿ ပရိက္ခယော. ဧကသ္မိံ ဟိ ဘဝေ ယံ သဗ္ဗပစ္ဆိမံ ဘဝင်္ဂစိတ္တံ၊ တံ တတော စဝနတ္တာ စုတီတိ ဝုစ္စတိ. တသ္မာ တမ္ပိ ဧကူနဝီသတိဝိဓမေဝ ဟောတိ. ဧဝံ ဧကူနဝီသတိယာ ဝိပါကဝိညာဏာနံ စုတိဝသေန ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

စုတိတော ပန ပုန ပဋိသန္ဓိ၊ ပဋိသန္ဓိတော ပုန ဘဝင်္ဂန္တိ ဧဝံ ဘဝဂတိဌိတိနိဝါသေသု သံသရမာနာနံ သတ္တာနံ အဝိစ္ဆိန္နံ စိတ္တသန္တာနံ ပဝတ္တတိယေဝ. ယော ပနေတ္ထ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ၊ တဿ စုတိစိတ္တေ နိရုဒ္ဓေ နိရုဒ္ဓမေဝ ဟောတီတိ.

ဣဒံ ဝိညာဏက္ခန္ဓေ ဝိတ္ထာရကထာမုခံ.