၃. ကာရကကဏ္ဍ
အထ ဝိဘတ္တီနမတ္ထဘေဒါ ဝုစ္စန္တေ.
တတ္ထ ဧကမ္ပိ အတ္ထံ ကမ္မာဒိဝသေန၊ ဧကတ္တာဒိဝသေန စ ဝိဘဇန္တီတိ ဝိဘတ္တိယော၊ သျာဒယော. တာ ပန ပဌမာဒိဘေဒေန သတ္တဝိဓာ.
တတ္ထ ကသ္မိံ အတ္ထေ ပဌမာ?
၂၈၃. လိင်္ဂတ္ထေ ပဌမာ.
လိင်္ဂတ္ထာဘိဓာနမတ္တေ ပဌမာဝိဘတ္တိ ဟောတိ.
လိင်္ဂဿ အတ္ထော လိင်္ဂတ္ထော. ဧတ္ထ စ လီနံ အင်္ဂန္တိ လိင်္ဂံ၊ အပါကဋော အဝယဝေါ၊ ပုရိသောတိအာဒီနဉှိ ပကတိပ္ပစ္စယာဒိဝိဘာဂကပ္ပနာယ နိပ္ဖါဒိတာနံ သဒ္ဒပ္ပတိရူပကာနံ နာမိကပဒါနံ ပဌမံ ဌပေတဗ္ဗံ ပကတိရူပံ အပါကဋတ္တာ၊ အဝယဝတ္တာ စ လိင်္ဂန္တိ ဝုစ္စတိ. အထ ဝါ ဝိသဒါဝိသဒေါဘယရဟိတာကာရဝေါဟာရသင်္ခါတေန တိဝိဓလိင်္ဂေန သဟိတတ္ထဿ၊ တဗ္ဗိနိမုတ္တဿုပသဂ္ဂါဒီနမတ္ထဿ စ လီနဿ ဂမနတော၊ လိင်္ဂနတော ဝါ လိင်္ဂန္တိ အနွတ္ထနာမဝသေန ဝါ ‘‘ဓာတုပ္ပစ္စယဝိဘတ္တိဝဇ္ဇိတမတ္ထဝံ လိင်္ဂ’’န္တိ ဝစနတော ပရသမညာဝသေန ဝါ လိင်္ဂန္တိ ဣဓ ပါဋိပဒိကာပရနာမဓေယျံ သျာဒိဝိဘတျန္တပဒပကတိရူပမေဝ ဝုစ္စတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.
လိင်္ဂဿတ္ထော နာမ ပဗန္ဓဝိသေသာကာရေန ပဝတ္တမာနေ ရူပါဒယော ဥပါဒါယ ပညာပီယမာနော တဒညာနညဘာဝေန အနိဗ္ဗစနီယော သမူဟသန္တာနာဒိဘေဒေါ ဥပါဒါပညတ္တိသင်္ခါတော ဃဋပဋာဒိဝေါဟာရတ္ထော စ ပထဝီဓာတုဖဿာဒီနံ သဘာဝဓမ္မာနံ ကာလဒေသာဒိဘေဒဘိန္နာနံ ဝိဇာတိယဝိနိဝတ္တော သဇာတိယသာဓာရဏော ယထာသင်္ကေတမာရောပသိဒ္ဓေါ တဇ္ဇာပညတ္တိသင်္ခါတော ကက္ခဠတ္တဖုသနာဒိသာမညာကာရော စ.
သော ပန ကမ္မာဒိသံသဋ္ဌော၊ သုဒ္ဓေါ စာတိ ဒုဝိဓော. တတ္ထ ကမ္မာဒီသု ဒုတိယာဒီနံ ဝိဓီယမာနတ္တာ ကမ္မာဒိသံသဂ္ဂရဟိတော လိင်္ဂသင်္ချာပရိမာဏယုတ္တော၊ တဗ္ဗိနိမုတ္တုပသဂ္ဂါဒိပဒတ္ထဘူတော စ သုဒ္ဓေါ သဒ္ဒတ္ထော ဣဓ လိင်္ဂတ္ထော နာမ.
ယော ပန အာချာတကိတကတဒ္ဓိတသမာသေဟိ ဝုတ္တော ကမ္မာဒိသံသဋ္ဌော အတ္ထော၊ သောပိ ဒုတိယာဒီနံ ပုန အတ္တနာ ဝတ္တဗ္ဗဿ အတ္ထဝိသေသဿာဘာဝေန အဝိသယတ္တာ၊ လိင်္ဂတ္ထမတ္တဿ သမ္ဘဝတော စ ပဌမာယေဝ ဝိသယော.
ဟောတိ စေတ္ထ –
ပဌမာဝုပသဂ္ဂတ္ထေ၊ ကေသဉ္စတ္ထေ နိပါတသဒ္ဒါနံ၊
လိင်္ဂါဒိကေ စ သုဒ္ဓေ-ဘိဟိတေ ကမ္မာဒိအတ္ထေပိ.
သလိင်္ဂေ တာဝ – ဧသော ပုရိသော၊ ဧတေ ပုရိသာ၊ ဧသာ ကညာ၊ ဧတာ ကညာယော၊ ဧတံ စိတ္တံ၊ ဧတာနိ စိတ္တာနိ.
သသင်္ချေ – ဧကော ဒွေ.
သပရိမာဏေ – ဒေါဏော ခါရီ အာဠှကံ.
လိင်္ဂါဒိဝိနိမုတ္တေ သတ္တာမတ္တေ – စ ဝါ ဟ အဟံ အတ္ထိ သက္ကာလဗ္ဘာ ဣစ္စာဒိ.
‘‘လိင်္ဂတ္ထေ ပဌမာ’’တိ အဓိကိစ္စ ‘‘အာလပနေ စာ’’တိ အာလပနတ္ထေ စ ပဌမာ၊ အဘိမုခံ ကတွာ လပနံ အာလပနံ၊ အာမန္တနံ အဝှါနန္တိ အတ္ထော.
ဧတ္ထ စ အာမန္တနံ နာမ ပဂေဝ လဒ္ဓသရူပဿ သဒ္ဒေန အဘိမုခီကရဏံ၊ ကတာဘိမုခေါ ပန ‘‘ဂစ္ဆာ’’တိအာဒိနာ နယေန ကြိယာယ ယောဇီယတိ၊ တသ္မာ အာမန္တနသမယေ ကြိယာယောဂါဘာဝတော ဣဒံ ကာရကဝေါဟာရံ န လဘတိ.
ဝုတ္တဉ္စ
‘‘သဒ္ဒေနာဘိမုခီကာရော၊ ဝိဇ္ဇမာနဿ ဝတ္ထုနော၊
အာမန္တနံ ဝိဓာတဗ္ဗေ၊ နတ္ထိ ‘ရာဇာ ဘဝေ’တိဒ’’န္တိ.
ဘော ပုရိသ ဧဟိ၊ ဘော ပုရိသာ ဝါ၊ ဘဝန္တော ပုရိသာ ဧထ.
ကသ္မိံ အတ္ထေ ဒုတိယာ?
၂၈၄. ကမ္မတ္ထေ ဒုတိယာ.
ကမ္မတ္ထေ လိင်္ဂမှာ ဒုတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ.
အနဘိဟိတေ ဧဝါယံ၊ ‘‘ကမ္မနိ ဒုတိယာယံ တ္တော’’တိ ဝစနဉ္စေတ္ထ ဉာပကံ.
ကိံ ကမ္မံ?
‘‘ယေန ဝါ ကယိရတေ တံ ကရဏ’’န္တိ ဣတော ‘‘ဝါ’’တိ ဝတ္တတေ.
၂၈၅. ယံ ကရောတိ တံ ကမ္မံ.
ယံ ဝါ ကရောတိ၊ ယံ ဝါ ဝိကရောတိ၊ ယံ ဝါ ပါပုဏာတိ၊ တံ ကာရကံ ကမ္မသညံ ဟောတိ.
ဣဓ လိင်္ဂကာလဝစနမတန္တံ. ကရီယတီတိ ကမ္မံ. တတ္ထ ကာရကံ၊ သာဓကံ ကြိယာနိပ္ဖတ္တိယာ ကာရဏမုစ္စတေ၊ တံ ပန ကာရကံ ဆဗ္ဗိဓံ ကမ္မံ ကတ္တာ ကရဏံ သမ္ပဒါနမပါဒါနမောကာသော စာတိ. တတ္ထ သဘာဝတော၊ ပရိကပ္ပတော ဝါ ကမ္မာဒိမှိ သတိယေဝ ကြိယာဘာဝတော ကမ္မာဒီနံ ဆန္နမ္ပိ ကာရကဝေါဟာရော သိဒ္ဓေါဝ ဟောတိ.
တံ ပန ကမ္မံ တိဝိဓံ နိဗ္ဗတ္တနီယံ ဝိကရဏီယံ ပါပဏီယဉ္စာတိ. ယထာ – မာတာ ပုတ္တံ ဝိဇာယတိ၊ အာဟာရော သုခံ ဇနယတိ. ဃဋံ ကရောတိ ဒေဝဒတ္တော၊ ကဋ္ဌမင်္ဂါရံ ကရောတိ၊ သုဝဏ္ဏံ ကေယူရံ၊ ကဋကံ ဝါ ကရောတိ၊ ဝီဟယော လုနာတိ. ဒေဝဒတ္တော နိဝေသနံ ပဝိသတိ၊ အာဒိစ္စံ ပဿတိ၊ ဓမ္မံ သုဏာတိ၊ ပဏ္ဍိတေ ပယိရုပါသတိ.
ဝုတ္တဉ္စ
‘‘နိဗ္ဗတ္တိဝိကတိပ္ပတ္တိ-ဘေဒေန တိဝိဓံ မတံ၊
ကတ္တု ကြိယာဘိဂမ္မံ တံ၊ သုခင်္ဂါရံ နိဝေသန’’န္တိ.
ဧတ္ထ စ ဣစ္ဆိတာနိစ္ဆိတကထိတာကထိတာဒိဘေဒမနပေက္ခိတွာ သဗ္ဗသင်္ဂါဟကဝသေန ‘‘ယံ ကရောတိ တံ ကမ္မ’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ၊ အတ္ထန္တရဝိကပ္ပနဝါဓိကာရတော စ သဗ္ဗတ္ထ ဣမိနာဝ ကမ္မသညာ ဟောတိ.
တတ္ထ အနိစ္ဆိတကမ္မံ ယထာ – ကဏ္ဋကံ မဒ္ဒတိ၊ ဝိသံ ဂိလတိ၊ ဂါမံ ဂစ္ဆန္တော ရုက္ခမူလံ ဥပဂစ္ဆတိ.
အကထိတကမ္မံ ယထာ – ယညဒတ္တံ ကမ္ဗလံ ယာစတေ ဗြာဟ္မဏော. ဧတ္ထ ဟိ ‘‘ကမ္ဗလ’’မိတိ ကထိတကမ္မံ ဒွိကမ္မိကာယ ယာစနကြိယာယ ပတ္တုမိစ္ဆိတတရတ္တာ. ‘‘ယညဒတ္တ’’မိတိ အပ္ပဓာနတ္တာ အကထိတကမ္မံ. တထာ သမိဒ္ဓံ ဓနံ ဘိက္ခတေ၊ အဇံ ဂါမံ နယတိ၊ ပရာဘဝန္တံ ပုရိသံ၊ မယံ ပုစ္ဆာမ ဂေါတမံ၊ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ ဣစ္စာဒိ.
အဘိဟိတကမ္မေ ပန န ဟောတိ၊ ယထာ – ကဋော ကရီယတေ ဒေဝဒတ္တေန၊ သုဂတေန ဒေသိတော ဓမ္မော၊ ယညဒတ္တော ကမ္ဗလံ ယာစီယတေ ဗြာဟ္မဏေန ဣစ္စာဒိ.
‘‘ဒုတိယာ’’တိ အဓိကာရော.
၂၈၆. ဂတိ ဗုဒ္ဓိ ဘုဇ ပဌ ဟရ ကရ သယာဒီနံ ကာရိတေ ဝါ.
ဂမု သပ္ပ ဂတိမှိ၊ ဗုဓ ဗောဓနေ၊ ဗုဓ အဝဂမနေ ဝါ၊ ဘုဇ ပါလနဗျဝဟရဏေသု၊ ပဌ ဗျတ္တိယံ ဝါစာယံ၊ ဟရ ဟရဏေ၊ ကရ ကရဏေ၊ သိ သယေ ဣစ္စေဝမာဒီနံ ဓာတူနံ ပယောဂေ ကာရိတေ သတိ ပယောဇ္ဇကကတ္တုဘူတေ ကမ္မနိ လိင်္ဂမှာ ဒုတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ ဝါ. နိစ္စသမ္ပတ္တေ ဝိကပ္ပတ္ထောယံ၊ တေန တဿ ပက္ခေ တတိယာ ဟောတိ.
ယော ကောစိ ပုရိသော ဂါမံ ဂစ္ဆတိ၊ တမညော ပယောဇယတိ. ပုရိသော ပုရိသံ ဂါမံ ဂမယတိ၊ ပုရိသေန ဝါ ဂါမံ ဂမယတိ. ဧဝံ သိဿံ ဓမ္မံ ဗောဓေတိ အာစရိယော၊ မာတာ ပုတ္တံ ဘောဇနံ ဘောဇယတိ၊ သိဿံ ဓမ္မံ ပါဌေတိ အာစရိယော၊ ပုရိသော ပုရိသံ ဘာရံ ဟာရေတိ၊ တထာ ပုရိသော ပုရိသံ ကမ္မံ ကာရယတိ၊ ပုရိသေန ဝါ ကမ္မံ ကာရာပယတိ၊ ပုရိသော ပုရိသံ သယာပယတိ. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ ကာရိတေ ကတ္တုကမ္မနိ ဒုတိယာ.
ကာရိတေတိ ကိံ? ပုရိသော ဂါမံ ဂစ္ဆတိ.
အဘိဟိတေ န ဘဝတိ၊ ပုရိသေန ပုရိသော ဂါမံ ဂမီယတေ၊ သိဿော ဓမ္မံ ဗောဓီယတေ ဣစ္စာဒိ.
၂၈၇. ကာလဒ္ဓါနမစ္စန္တသံယောဂေ.
အစ္စန္တံ နိရန္တရံ သံယောဂေါအစ္စန္တသံယောဂေါ. ကာလဒ္ဓါနံ ဒဗ္ဗဂုဏကြိယာဟိ အစ္စန္တသံယောဂေ တေဟိ ကာလဒ္ဓါနဝါစီဟိ လိင်္ဂေဟိ ဒုတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ.
ကာလေ တာဝ – သတ္တာဟံ ဂဝပါနံ၊ မာသံ မံသောဒနံ၊ သရဒံ ရမဏီယာ နဒီ၊ သဗ္ဗကာလံ ရမဏီယံ နန္ဒနံ၊ မာသံ သဇ္ဈာယတိ၊ တယော မာသေ အဘိဓမ္မံ ဒေသေသိ.
အဒ္ဓါနေ – ယောဇနံ ဝနရာဇိ၊ ယောဇနံ ဒီဃော ပဗ္ဗတော၊ ကောသံ သဇ္ဈာယတိ.
အစ္စန္တသံယောဂေတိ ကိံ? မာသေ မာသေ ဘုဉ္ဇတိ၊ ယောဇနေ ယောဇနေ ဝိဟာရံ ပတိဋ္ဌာပေသိ.
၂၈၈. ကမ္မပ္ပဝစနီယယုတ္တေ.
ကမ္မပ္ပဝစနီယေဟိ နိပါတောပသဂ္ဂေဟိ ယုတ္တေ ယောဂေ သတိ လိင်္ဂမှာ ဒုတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ.
ကမ္မံ ပဝစနီယံ ယေသံ တေ ကမ္မပ္ပဝစနီယာ၊ ပရသမညာဝသေန ဝါ အနွာဒယော ကမ္မပ္ပဝစနီယာ.
တတ္ထ အနုသဒ္ဒဿ လက္ခဏေ၊ သဟတ္ထေ၊ ဟီနေ စ ကမ္မပ္ပဝစနီယသညာ ဝုတ္တာ. ယထာ – ပဗ္ဗဇိတမနု ပဗ္ဗဇိံသု၊ နဒိမနွဝသိတာ ဗာရာဏသီ၊ နဒိယာ သဟ အဝဗဒ္ဓါတိ အတ္ထော၊ အနု သာရိပုတ္တံ ပညဝါ.
လက္ခဏာဒီသု ‘‘လက္ခဏိ’တ္ထမ္ဘူတက္ခာနဘာဂ ဝိစ္ဆာသု ပတိ ပရိ အနဝေါ’’တိ ပတိ ပရိ အနူနံ ကမ္မပ္ပဝစနီယသညာ ဝုတ္တာ.
လက္ခဏေ သူရိယုဂ္ဂမနံ ပတိ ဒိဗ္ဗာ ဘက္ခာ ပါတုဘဝေယျုံ၊ ရုက္ခံ ပတိ ဝိဇ္ဇောတတေ စန္ဒော၊ ရုက္ခံ ပရိ၊ ရုက္ခံ အနု.
ဣတ္ထမ္ဘူတက္ခာနေ သာဓု ဒေဝဒတ္တော မာတရံ ပတိ၊ မာတရံ ပရိ၊ မာတရံ အနု.
ဘာဂေ ယဒေတ္ထ မံ ပတိ သိယာ၊ မံ ပရိ၊ မံ အနု၊ တံ ဒီယတု.
ဝိစ္ဆာယောဂေ အတ္ထမတ္ထံ ပတိ သဒ္ဒေါ နိဝိသတိ၊ ရုက္ခံ ရုက္ခံ ပတိ ဝိဇ္ဇောတတေ စန္ဒော၊ ရုက္ခံ ရုက္ခံ ပရိ၊ ရုက္ခံ ရုက္ခံ အနု.
‘‘အဘိရဘာဂေ’’တိ အဘိဿ ဘာဂဝဇ္ဇိတေသု လက္ခဏာဒီသု ကမ္မပ္ပဝစနီယသညာ ဝုတ္တာ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော၊ သာဓု ဒေဝဒတ္တော မာတရံ အဘိ.
နိပါတေ ဓိ ဗြာဟ္မဏဿ ဟန္တာရ မိစ္စေဝမာဒိ.
၂၈၉. ကွစိ ဒုတိယာ ဆဋ္ဌီနမတ္ထေ.
ဆဋ္ဌီနံ အတ္ထေ ကွစိ ဒုတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ. အန္တရာအဘိတော ပရိတော ပတိ ပဋိဘာတိယောဂေ အယံ. အန္တရာ စ ရာဇဂဟံ အန္တရာ စ နာဠန္ဒံ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော၊ ရာဇဂဟဿ စ နာဠန္ဒာယ စ မဇ္ဈေတိ အတ္ထော. အဘိတော ဂါမံ ဝသတိ၊ ပရိတော ဂါမံ ဝသတိ၊ နဒိံ နေရဉ္ဇရံ ပတိ၊ နေရဉ္ဇရာယ နဒိယာ သမီပေတိ အတ္ထော. ပဋိဘန္တု တံ စုန္ဒ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ၊ ဥပမာ မံ ပဋိဘာတိ၊ ဥပမာ မယှံ ဥပဋ္ဌဟတီတိ အတ္ထော.
‘‘ကွစိ ဒုတိယာ၊ အတ္ထေ’’တိ စ ဝတ္တတေ.
၂၉၀. တတိယာသတ္တမီနဉ္စ.
တတိယာသတ္တမီနမတ္ထေ စ ကွစိ လိင်္ဂမှာ ဒုတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ.
တတိယတ္ထေ သစေ မံ နာလပိဿတိ၊ တွဉ္စ မံ နာဘိဘာသသိ၊ ဝိနာ သဒ္ဓမ္မံ ကုတော သုခံ၊ ဥပါယမန္တရေန န အတ္ထသိဒ္ဓိ.
သတ္တမိယတ္ထေ – ကာလေ၊ ဥပါနွဇ္ဈာဝသဿ ပယောဂေ၊ အဓိသိဋ္ဌာဝသာနံ ပယောဂေ၊ တပ္ပါနစာရေ စ ဒုတိယာ.
ကာလေ တာဝ – ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ၊ ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ. ဣမံ ရတ္တိံ စတ္တာရော မဟာရာဇာနော.
ဥပါဒိပုဗ္ဗဿ ဝသဓာတုဿ ပယောဂေ – ဂါမံ ဥပဝသတိ၊ ဂါမံ အနုဝသတိ၊ ဝိဟာရံ အဓိဝသတိ၊ ဂါမံ အာဝသတိ၊ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ. တထာ ပထဝိံ အဓိသေဿတိ၊ ဂါမံ အဓိတိဋ္ဌတိ၊ ဂါမံ အဇ္ဈာဝသတိ.
တပ္ပါနစာရေသု – နဒိံ ပိဝတိ၊ ဂါမံ စရတိ ဣစ္စာဒိ.
ကသ္မိံ အတ္ထေ တတိယာ?
၂၉၁. ကရဏေ တတိယာ.
ကရဏကာရကေ တတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ.
ကိံ ကရဏံ?
၂၉၂. ယေန ဝါ ကယိရတေ တံ ကရဏံ.
ယေန ဝါ ကတ္တာ ဥပကရဏဘူတေန ဝတ္ထုနာ ကြိယံ အဗျဝဓာနေန ကရောတိ၊ ယေန ဝါ ဝိကရောတိ၊ ယေန ဝါ ပါပုဏာတိ၊ တံ ကာရကံ ကရဏသညံ ဟောတိ.
ကရီယတေ အနေနာတိ ကရဏံ၊ ဧတ္ထ စ သတိပိ သဗ္ဗကာရကာနံ ကြိယာသာဓကတ္တေ ‘‘ယေန ဝါ ကယိရတေ’’တိ ဝိသေသေတွာ ဝစနံ ကတ္တူပကရဏဘူတေသု ကာရကေသု သာဓကတမဿေဝ ဂဟဏတ္ထံ.
ဝုတ္တဉ္စ
‘‘ယဿ သဗ္ဗဝိသေသေန၊ ကြိယာသံသိဒ္ဓိဟေတုတာ၊
သမ္ဘာဝီယတိ တံ ဝုတ္တံ၊ ကရဏံ နာမ ကာရက’’န္တိ.
တံ ပန ဒုဝိဓံ အဇ္ဈတ္တိက ဗာဟိရဝသေန.
ယထာ – ဟတ္ထေန ကမ္မံ ကရောတိ၊ စက္ခုနာ ရူပံ ပဿတိ၊ မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ. ဒတ္တေန ဝီဟယော လုနာတိ၊ အဂ္ဂိနာ ကုဋိံ ဈာပေတိ.
‘‘တတိယာ’’တိ အဓိကာရော.
၂၉၃. ကတ္တရိ စ.
ကတ္တရိ စ ကာရကေ လိင်္ဂမှာ တတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ. စဂ္ဂဟဏေန ဣတ္ထမ္ဘူတလက္ခဏေ၊ ကြိယာပဝဂ္ဂေ၊ ပုဗ္ဗသဒိသသမူနတ္ထ ကလဟ နိပုဏ မိဿက သခိလတ္ထာဒိယောဂေ၊ ကာလဒ္ဓါနေသု၊ ပစ္စတ္တကမ္မတ္ထပဉ္စမိယတ္ထာဒီသု စ တတိယာ.
ကော စ ကတ္တာ?
၂၉၄. ယော ကရောတိ သ ကတ္တာ.
ယော ကြိယံ အတ္တပ္ပဓာနော ဟုတွာ ကရောတိ၊ သော ကတ္တုသညော ဟောတိ.
သော တိဝိဓော သုဒ္ဓကတ္တာ ဟေတုကတ္တာ ကမ္မကတ္တာတိ. တတ္ထ ယော သယမေဝ ကြိယံ ကရောတိ၊ သော သုဒ္ဓကတ္တာ. ယော အညံ ကာတုံ သမတ္ထံ အကရောန္တံ ကမ္မံ နိယောဇေတိ၊ သော ဟေတုကတ္တာ၊ ယထာ – ဂန္တုံ သမတ္ထော ဒေဝဒတ္တော၊ တမညော ပယောဇေတိ ‘‘ဂမယတိ ဒေဝဒတ္တ’’န္တိ.
ယံ ပန တတ္ထ တတ္ထ ဂစ္ဆတိ ဒေဝဒတ္တော၊ တမညော ပယောဇယတိ ‘‘ဂမယတိ ဒေဝဒတ္တ’’န္တိ ဟေတွတ္ထနိဒဿနံ၊ တမ္ပိ သာမတ္ထိယဒဿနဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. အညထာ ယဒိ သယမေဝ ဂစ္ဆတိ၊ ကိံ တတ္ထ ပယောဇကဗျာပါရေန အကရောန္တံ ဗလေန ကာရယတိ၊ ပါသာဏံ ဥဋ္ဌာပယတီတိအာဒိကဉ္စ န သိဇ္ဈေယျ.
ဧတ္ထ ပန
‘‘ကတ္တာ’’တိ ဝတ္တတေ.
၂၉၃. ယော ကာရေတိ သ ဟေတု.
ယော ကတ္တာရံ ကာရေတိ၊ သော ဟေတုသညော ဟောတိ၊ ကတ္တာ စာတိ ဟေတုကတ္တုသညာ.
ယော ပန ပရဿ ကြိယံ ပဋိစ္စ ကမ္မဘူတောပိ သုကရတ္တာ သယမေဝ သိဇ္ဈန္တော ဝိယ ဟောတိ၊ သော ကမ္မကတ္တာ နာမ၊ ယထာ – သယံ ကရီယတေ ကဋော၊ သယမေဝ ပစ္စတေ ဩဒနောတိ.
ဝုတ္တဉ္စ
‘‘အတ္တပ္ပဓာနော ကိရိယံ၊ ယော နိဗ္ဗတ္တေတိ ကာရကော၊
အပ္ပယုတ္တော ပယုတ္တော ဝါ၊ သ ကတ္တာတိ ပဝုစ္စတိ.
ဟေတုကတ္တာတိ ကထိတော၊
ကတ္တုနော ယော ပယောဇကော၊
ကမ္မကတ္တာတိ သုကရော၊
ကမ္မဘူတော ကထီယတေ’’တိ.
နနု စ ‘‘သံယောဂေါ ဇာယတေ’’တိအာဒီသု ကထံ ပုရေ အသတော ဇနနကြိယာယ ကတ္တုဘာဝေါသိယာတိ? ဝုစ္စတေ – လောကသင်္ကေတသိဒ္ဓေါ ဟိ သဒ္ဒပ္ပယောဂေါ၊ အဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ ဟိ လောကော သဒ္ဒါဘိဓေယျတာယ ဝိဇ္ဇမာနံ ဝိယ ဂဟေတွာ ဝေါဟရတိ၊ ဝိကပ္ပဗုဒ္ဓိဂဟိတာကာရောယေဝ ဟိ သဒ္ဒေနာဘိဓီယတေ၊ န တု ဝတ္ထုသဘာဝေါ၊ အညထာ သုတမယဉာဏေနပိ ပစ္စက္ခေန ဝိယ ဝတ္ထုသဘာဝသစ္ဆိကရဏပ္ပသင်္ဂေါ စ မုသာဝါဒ ကုဒိဋ္ဌိဝါဒါဒီနမဘာဝပ္ပသင်္ဂေါ စ သိယာ၊ တသ္မာ ဗုဒ္ဓိပရိကပ္ပိတပညတ္တိဝသေနပိ သဒ္ဒပ္ပဝတ္တိ ဟောတီတိ အသတော သံယောဂါဒိဿပိ ဟောတေဝ ဇနနကြိယာယ ကတ္တုကာရကတာတိ.
ယထာဟ
‘‘ဝေါဟာရဝိသယော သဒ္ဒေါ၊ နေကန္တပရမတ္ထိကော၊
ဗုဒ္ဓိသင်္ကပ္ပိတော အတ္ထော၊ တဿတ္ထောတိ ပဝုစ္စတိ.
ဗုဒ္ဓိယာ ဂဟိတတ္တာ ဟိ၊ သံယောဂေါ ဇာယတေ ဣတိ၊
သံယောဂေါ ဝိဇ္ဇမာနောဝ၊ ကတ္တာ ဘဝတိ ဇာတိယာ’’တိ.
တတြ တတိယာ ဇိနေန ဒေသိတော ဓမ္မော၊ ဗုဒ္ဓေန ဇိတော မာရော၊ အဟိနာ ဒဋ္ဌော နရော၊ ဗုဒ္ဓေန ဗောဓိတော လောကော၊ သဒ္ဓေဟိ ကာရိတော ဝိဟာရော.
အဘိဟိတေ န ဘဝတိ. ကဋံ ကရောတိ ဒေဝဒတ္တော၊ ကာရေတိ ဝါ.
ဣတ္ထမ္ဘူတဿ လက္ခဏေ – သာ ဘိန္နေန သီသေန ပဂ္ဃရန္တေန လောဟိတေန ပဋိဝိဿကာနံ ဥဇ္ဈာပေသိ၊ ဦနပဉ္စဗန္ဓနေန ပတ္တေန အညံ နဝံ ပတ္တံ စေတာပေယျ၊ တိဒဏ္ဍကေန ပရိဗ္ဗာဇကမဒ္ဒက္ခိ.
အပဝဂ္ဂေ – ဧကာဟေနေဝ ဗာရာဏသိံ ပါယာသိ၊ နဝဟိ မာသေဟိ ဝိဟာရံ နိဋ္ဌာပေသိ၊ ယောဇနေန အဓီတံ ဗျာကရဏံ၊ ကြိယာပဝဂ္ဂေါတိ ကြိယာယ အာသုံ ပရိနိဋ္ဌာပနံ.
ပုဗ္ဗာဒိယောဂေ – မာသေန ပုဗ္ဗော၊ ပိတရာ သဒိသော၊ မာတရာ သမော၊ ကဟာပဏေန ဦနော၊ ဓနေန ဝိကလော၊ အသိနာ ကလဟော၊ အာစာရေန နိပုဏော၊ ဝါစာယ နိပုဏော၊ ဂုဠေန မိဿကံ၊ တိလေန မိဿကံ၊ ဝါစာယ သခိလော၊ မဏိနာ အတ္ထော၊ ဓနေန အတ္ထော၊ ပိတရာ တုလျော.
ကာလဒ္ဓါနေသု – မာသေန ဘုဉ္ဇတိ၊ ယောဇနေန ဂစ္ဆတိ.
ပစ္စတ္တေ – အတ္တနာဝ အတ္တာနံ သမ္မန္နတိ.
ကမ္မတ္ထေ – တိလေဟိ ခေတ္တေ ဝပတိ.
ပဉ္စမိယတ္ထေ – သုမုတ္တာ မယံ တေန မဟာသမဏေန.
၂၉၆. သဟာဒိယောဂေ စ.
သဟ သဒ္ဓိံ သမံ နာနာ ဝိနာ အလံ ကိမိစ္စေဝမာဒီဟိ ယောဂေ လိင်္ဂမှာ တတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ၊ စသဒ္ဒေန သဟတ္ထေပိ.
တတ္ထ သဟသဒ္ဒေန ယောဂေါ ကြိယာ ဂုဏ ဒဗ္ဗ သမဝါယေ သမ္ဘဝတိ. ယထာ – ဝိတက္ကေန သဟ ဝတ္တတိ၊ ပုတ္တေန သဟ ထူလော၊ အန္တေဝါသိကသဒ္ဓိဝိဟာရိကေဟိ သဟ အာစရိယုပဇ္ဈာယာနံ လာဘော၊ နိသီဒိ ဘဂဝါ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန၊ သဟဿေန သမံ မိတာ၊ သဗ္ဗေဟိ မေ ပိယေဟိ မနာပေဟိ နာနာဘာဝေါ ဝိနာဘာဝေါ၊ သံဃော ဝိနာပိ ဂဂ္ဂေန ဥပေါသထံ ကရေယျ၊ အလံ တေ ဣဓ ဝါသေန၊ ကိံ မေ ဧကေန တိဏ္ဏေန၊ ပုရိသေန ထာမဒဿိနာ၊ ကိံ တေ ဇဋာဟိ ဒုမ္မေဓ၊ ကိံ တေ အဇိနသာဋိယာ.
သဟတ္ထေ – ဒေဝဒတ္တော ရာဇဂဟံ ပါဝိသိ ကောကာလိကေန ပစ္ဆာသမဏေန၊ ဒုက္ခော ဗာလေဟိ သံဝါသော.
၂၉၇. ဟေတွတ္ထေ စ.
ယောဂဂ္ဂဟဏမိဟာနုဝတ္တတေ၊ ဟေတွတ္ထေ၊ ဟေတွတ္ထပ္ပယောဂေ စ လိင်္ဂမှာ တတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ.
ကိသ္မိဉ္စိ ဖလေ ဒိဋ္ဌသာမတ္ထိယံ ကာရဏံ ဟေတု၊ သောယေဝ အတ္ထော၊ တသ္မိံ ဟေတွတ္ထေ၊ အန္နေန ဝသတိ၊ ဓမ္မေန ဝသတိ၊ ဝိဇ္ဇာယ ဝသတိ.
န ဇစ္စာဝသလော ဟောတိ၊
န ဇစ္စာ ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော၊
ကမ္မုနာ ဝသလော ဟောတိ၊
ကမ္မုနာ ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော.
ဒါနေန ဘောဂဝါ၊ အာစာရေန ကုလီ.
ကေန ပါဏိ ကာမဒဒေါ၊ ကေန ပါဏိ မဓုဿဝေါ၊
ကေန တေ ဗြဟ္မစရိယေန၊ ပုညံ ပါဏိမှိ ဣဇ္ဈတိ.
ဟေတွတ္ထပ္ပယောဂေ – ကေန နိမိတ္တေန၊ ကေန ပယောဇနေန၊ ကေနဋ္ဌေန၊ ကေန ဟေတုနာ ဝသတိ.
၂၉၈. သတ္တမျတ္ထေ စ.
သတ္တမျတ္ထေ စ လိင်္ဂမှာ တတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ.
ကာလဒ္ဓါနဒိသာဒေသာဒီသု စာယံ. တေန သမယေန၊ တေန ကာလေန၊ ကာလေန ဓမ္မဿဝဏံ၊ သော ဝေါ မမစ္စယေန သတ္ထာ၊ မာသေန ဘုဉ္ဇတိ၊ ယောဇနေန ဓာဝတိ. ပုရတ္ထိမေန ဓတရဋ္ဌော၊ ဒက္ခိဏေန ဝိရူဠှကော၊ ပစ္ဆိမေန ဝိရူပက္ခော၊ ဥတ္တရေန ကသိဝန္တော ဇနောဃမပရေန စ၊ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ ဣစ္စာဒိ.
၂၉၉. ယေနင်္ဂဝိကာရော.
ယေန ဗျာဓိမတာ အင်္ဂေန အင်္ဂိနော ဝိကာရော လက္ခီယတေ၊ တတ္ထ တတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ. ဧတ္ထ စ အင်္ဂမဿ အတ္ထီတိ အင်္ဂံ၊ သရီရံ. အက္ခိနာ ကာဏော၊ ဟတ္ထေန ကုဏီ၊ ပါဒေန ခဉ္ဇော၊ ပိဋ္ဌိယာ ခုဇ္ဇော.
၃၀၀. ဝိသေသနေ စ.
ဝိသေသီယတိ ဝိသေသိတဗ္ဗံ အနေနာတိ ဝိသေသနံ၊ ဂေါတ္တာဒိ. တသ္မိံ ဂေါတ္တနာမဇာတိသိပ္ပဝယောဂုဏသင်္ခါတေ ဝိသေသနတ္ထေ တတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ၊ စသဒ္ဒေန ပကတိအာဒီဟိ စ. ဂေါတ္တေန ဂေါတမော နာထော.
သာရိပုတ္တောတိ နာမေန၊ ဝိဿုတော ပညဝါ စ သော၊
ဇာတိယာ ခတ္တိယော ဗုဒ္ဓေါ၊ လောကေ အပ္ပဋိပုဂ္ဂလော.
တဒဟု ပဗ္ဗဇိတော သန္တော၊ ဇာတိယာ သတ္တဝဿိကော၊
သောပိ မံ အနုသာသေယျ၊ သမ္ပဋိစ္ဆာမိ မတ္ထကေ.
သိပ္ပေန နဠကာရော သော၊ ဧကူနတိံသော ဝယသာ၊ ဝိဇ္ဇာယ သာဓု၊ ပညာယ သာဓု၊ တပသာ ဥတ္တမော၊ သုဝဏ္ဏေန အဘိရူပေါ.
ပကတိအာဒီသု – ပကတိယာ အဘိရူပေါ၊ ယေဘုယျေန မတ္တိကာ၊ သမေန ဓာဝတိ၊ ဝိသမေန ဓာဝတိ၊ ဒွိဒေါဏေန ဓညံ ကိဏာတိ၊ သဟဿေန အဿကေ ကိဏာတိ ဣစ္စာဒိ.
ကသ္မိံ အတ္ထေ စတုတ္ထီ?
၃၀၁. သမ္ပဒါနေ စတုတ္ထီ.
သမ္ပဒါနကာရကေ လိင်္ဂမှာ စတုတ္ထီဝိဘတ္တိ ဟောတိ.