၄. သမာသကဏ္ဍ

အထ နာမမေဝ အညမညသမ္ဗန္ဓီနံ သမာသောတိ နာမနိဿိတတ္တာ၊ သယဉ္စ နာမိကတ္တာ နာမာနန္တရံ သမာသော ဝုစ္စတေ.

သော စ သညာဝသေန ဆဗ္ဗိဓော အဗျယီဘာဝေါ ကမ္မဓာရယော ဒိဂု တပ္ပုရိသော ဗဟုဗ္ဗီဟိ ဒွန္ဒော စာတိ.

အဗျယီဘာဝသမာသ

တတြ ပဌမံ အဗျယီဘာဝသမာသော ဝုစ္စတေ၊

သော စ နိစ္စသမာသောတိ အဿပဒဝိဂ္ဂဟော.

‘‘ဥပနဂရံ’’ဣတီဓ – ဥပသဒ္ဒတော ပဌမေကဝစနံ သိ၊ တဿ ဥပသဂ္ဂပရတ္တာ ‘‘သဗ္ဗာသမာဝုသောပသဂ္ဂနိပါတာဒီဟိ စာ’’တိ လောပေါ၊ နဂရသဒ္ဒတော ဆဋ္ဌေကဝစနံ သ၊ နဂရဿ သမီပန္တိ အညပဒေန ဝိဂ္ဂဟေ –

‘‘နာမာနံ သမာသော ယုတ္တတ္ထော’’တိ သမာသဝိဓာနေ သဗ္ဗတ္ထ ဝတ္တတေ.

၃၃၀. ဥပသဂ္ဂနိပါတပုဗ္ဗကော အဗျယီဘာဝေါ.

ဥပသဂ္ဂပုဗ္ဗကော၊ နိပါတပုဗ္ဗကော စ နာမိကော ယုတ္တတ္ထော တေဟေဝ အတ္တပုဗ္ဗကေဟိ ဥပသဂ္ဂနိပါတေဟိ သဟ နိစ္စံ သမသီယတေ၊ သော စ သမာသော အဗျယီဘာဝသညော ဟောတိ. ဣဓ အဗျယီဘာဝါဒိသညာဝိဓာယကသုတ္တာနေဝ ဝါ သညာဝိဓာနမုခေန သမာသဝိဓာယကာနီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ.

တတ္ထ အဗျယမိတိ ဥပသဂ္ဂနိပါတာနံ သညာ၊ လိင်္ဂဝစနဘေဒေပိ ဗျယရဟိတတ္တာ၊ အဗျယာနံ အတ္ထံ ဝိဘာဝယတီတိ အဗျယီဘာဝေါ အဗျယတ္ထပုဗ္ဗင်္ဂမတ္တာ၊ အနဗျယံ အဗျယံ ဘဝတီတိ ဝါ အဗျယီဘာဝေါ. ပုဗ္ဗပဒတ္ထပ္ပဓာနော ဟိ အဗျယီဘာဝေါ၊ ဧတ္ထ စ ‘‘ဥပသဂ္ဂနိပါတပုဗ္ဗကော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဥပသဂ္ဂနိပါတာနမေဝ ပုဗ္ဗနိပါတော.

၃၃၁. နာမာနံ သမာသော ယုတ္တတ္ထော.

တေသံ နာမာနံ ပယုဇ္ဇမာနပဒတ္ထာနံ ယော ယုတ္တတ္ထော၊ သော သမာသသညော ဟောတိ၊ တဒညံ ဝါကျမိတိ ရုဠှံ.

နာမာနိ သျာဒိဝိဘတျန္တာနိ၊ သမဿတေတိ သမာသော၊ သင်္ခိပိယတီတိ အတ္ထော.

ဝုတ္တဉှိ

‘‘သမာသော ပဒသင်္ခေပေါ၊ ပဒပ္ပစ္စယသံဟိတံ၊

တဒ္ဓိတံ နာမ ဟောတေဝံ၊ ဝိညေယျံ တေသမန္တရ’’န္တိ.

ဒုဝိဓဉ္စဿ သမသနံ သဒ္ဒသမသနမတ္ထသမသနဉ္စ၊ တဒုဘယမ္ပိ လုတ္တသမာသေ ပရိပုဏ္ဏမေဝ လဗ္ဘတိ. အလုတ္တသမာသေ ပန အတ္ထသမသနမေဝ ဝိဘတ္တိလောပါဘာဝတော၊ တတ္ထာပိ ဝါ ဧကပဒတ္တူပဂမနတော ဒုဝိဓမ္ပိ လဗ္ဘတေဝ. ဒွေ ဟိ သမာသဿ ပယောဇနာနိ ဧကပဒတ္တမေကဝိဘတ္တိတ္တဉ္စာတိ.

ယုတ္တော အတ္ထော ယုတ္တတ္တော၊ အထ ဝါ ယုတ္တော သင်္ဂတော၊ သမ္ဗန္ဓော ဝါ အတ္ထော ယဿ သောယံ ယုတ္တတ္ထော၊ ဧတေန သင်္ဂတတ္ထေန ယုတ္တတ္ထဝစနေန ဘိန္နတ္ထာနံ ဧကတ္ထီဘာဝေါ သမာသလက္ခဏန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧတ္ထ စ ‘‘နာမာန’’န္တိ ဝစနေန ‘‘ဒေဝဒတ္တော ပစတီ’’တိအာဒီသု အာချာတေန သမာသော န ဟောတီတိ ဒဿေတိ. သမ္ဗန္ဓတ္ထေန ပန ယုတ္တတ္ထဂ္ဂဟဏေန ‘‘ဘဋော ရညော ပုတ္တော ဒေဝဒတ္တဿာ’’တိအာဒီသု အညမညာနပေက္ခေသု၊ ‘‘ဒေဝဒတ္တဿ ကဏှာ ဒန္တာ’’တိအာဒီသု စ အညသာပေက္ခေသု အယုတ္တတ္ထတာယ သမာသော န ဟောတီတိ ဒီပေတိ.

‘‘အတ္ထဝသာ ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမော’’တိ ဝိပရိဏာမေန ‘‘ယုတ္တတ္ထာန’’န္တိ ဝတ္တတေ.

၃၃၂. တေသံ ဝိဘတ္တိယော လောပါ စ.

ဣဓ ပဒန္တရေန ဝါ တဒ္ဓိတပ္ပစ္စယေဟိ ဝါ အာယာဒိပ္ပစ္စယေဟိ ဝါ ဧကတ္ထီဘူတာ ယုတ္တတ္ထာ နာမ၊ တေန ‘‘တေသံ ယုတ္တတ္ထာနံ သမာသာနံ၊ တဒ္ဓိတာယာဒိပ္ပစ္စယန္တာနဉ္စ ဝိဘတ္တိယော လောပနီယာ ဟောန္တီ’’တိ အတ္ထော. သမာသဂ္ဂဟဏာဓိကာရေ ပန သတိ တေသံဂဟဏေန ဝါ တဒ္ဓိတာယာဒိပ္ပစ္စယန္တ ဝိဘတ္တိလောပေါ. စဂ္ဂဟဏံ ‘‘ပဘင်္ကရော’’တိအာဒီသု လောပနိဝတ္တနတ္ထံ.

ဝိပရိဏာမေန ‘‘လုတ္တာသု၊ ဝိဘတ္တီသူ’’တိ ဝတ္တတေ၊ ယုတ္တတ္ထဂ္ဂဟဏဉ္စ.

၃၃၃. ပကတိ စဿ သရန္တဿ.

လုတ္တာသု ဝိဘတ္တီသု သရန္တဿ အဿ ယုတ္တတ္ထဘူတဿ တိဝိဓဿပိ လိင်္ဂဿ ပကတိဘာဝေါ ဟောတိ. စသဒ္ဒေန ကိံသမုဒယ ဣဒပ္ပစ္စယတာဒီသု နိဂ္ဂဟီတန္တဿပိ. နိမိတ္တာဘာဝေ နေမိတ္တကာဘာဝဿ ဣဓ အနိစ္ဆိတတ္တာ အယမတိဒေသော.

သကတ္ထဝိရဟေနိဓ သမာသဿ စ လိင်္ဂဘာဝါဘာဝါ ဝိဘတ္တုပ္ပတ္တိယမသမ္ပတ္တာယံ နာမဗျပဒေသာတိဒေသမာဟ.

၃၃၄. တဒ္ဓိတသမာသကိတကာ နာမံဝါ’တဝေတုနာဒီသု စ.

တဒ္ဓိတန္တာ၊ ကိတန္တာ၊ သမာသာ စ နာမမိဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ တဝေတုန တွာန တွာဒိပ္ပစ္စယန္တေ ဝဇ္ဇေတွာ. စဂ္ဂဟဏံ ကိစ္စပ္ပစ္စယအာဤဣနီဣတ္ထိပ္ပစ္စယန္တာဒိဿပိ နာမဗျပဒေသတ္ထံ. ဣဓ သမာသဂ္ဂဟဏံ အတ္ထဝတံ သမုဒါယာနံ နာမဗျပဒေသော သမာသဿေဝါတိ နိယမတ္ထန္တိ အပရေ.

‘‘အဗျယီဘာဝေါ’’တိ ဝတ္တတေ.

၃၃၅. သော နပုံသကလိင်္ဂေါ.

သော အဗျယီဘာဝသမာသော နပုံသကလိင်္ဂေါဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ နပုံသကလိင်္ဂတ္တံ. ဧတ္ထ ဟိ သတိပိ လိင်္ဂါတိဒေသေ ‘‘အဓိပည’’န္တိအာဒီသု ‘‘အဓိဉာဏံ’’န္တိအာဒိ ရူပပ္ပသင်္ဂေါ န ဟောတိ သဒ္ဒန္တရတ္တာ၊ ‘‘တိပည’’န္တိအာဒီသု ဝိယာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ န စာယံ အတိဒေသော၊ သုတ္တေ အတိဒေသလိင်္ဂဿ ဣဝသဒ္ဒဿ အဒဿနတော. ပုရေ ဝိယ သျာဒျုပ္ပတ္တိ.

‘‘ကွစီ’’တိ ဝတ္တတေ.

၃၃၆. အံ ဝိဘတ္တီနမကာရန္တာ အဗျယီဘာဝါ.

တသ္မာ အကာရန္တာ အဗျယီဘာဝါ ပရာသံ ဝိဘတ္တီနံ ကွစိ အံ ဟောတိ၊ သေသံ နေယျံ.

တံ ဥပနဂရံ၊ နဂရဿ သမီပံ တိဋ္ဌတီတိ အတ္ထော. တာနိ ဥပနဂရံ၊ အာလပနေပေဝံ၊ တံ ဥပနဂရံ ပဿ၊ တာနိ ဥပနဂရံ.

န ပဉ္စမျာယမမ္ဘာဝေါ၊ ကွစီတိ အဓိကာရတော၊

တတိယာသတ္တမီဆဋ္ဌီ-နန္တု ဟောတိ ဝိကပ္ပတော.

တေန ဥပနဂရံ ကတံ၊ ဥပနဂရေန ဝါ၊ တေဟိ ဥပနဂရံ၊ ဥပနဂရေဟိ ဝါ၊ တဿ ဥပနဂရံ ဒေဟိ၊ တေသံ ဥပနဂရံ၊ ဥပနဂရာ အာနယ၊ ဥပနဂရမှာ ဥပနဂရသ္မာ၊ ဥပနဂရေဟိ၊ ဥပနဂရံ သန္တကံ၊ ဥပနဂရဿ ဝါ၊ တေသံ ဥပနဂရံ၊ ဥပနဂရာနံ ဝါ၊ ဥပနဂရံ နိဓေဟိ၊ ဥပနဂရမှိ ဥပနဂရသ္မိံ၊ ဥပနဂရံ ဥပနဂရေသု ဝါ. ဧဝံ ဥပကုမ္ဘံ.

အဘာဝေ – ဒရထာနံ အဘာဝေါ နိဒ္ဒရထံ၊ နိမ္မသကံ.

ပစ္ဆာအတ္ထေ – ရထဿ ပစ္ဆာ အနုရထံ၊ အနုဝါတံ.

ယောဂ္ဂတာယံ – ယထာသရူပံ၊ အနုရူပံ၊ ရူပယောဂ္ဂန္တိ အတ္ထော.

ဝိစ္ဆာယံ – အတ္တာနမတ္တာနံ ပတိ ပစ္စတ္တံ၊ အဒ္ဓမာသံ အဒ္ဓမာသံ အနု အနွဒ္ဓမာသံ.

အနုပုဗ္ဗိယံ – ဇေဋ္ဌာနံ အနုပုဗ္ဗော အနုဇေဋ္ဌံ.

ပဋိလောမေ – သောတဿ ပဋိလောမံ ပဋိသောတံ၊ ပဋိပထံ၊ ပတိဝါတံ၊ အတ္တာနံ အဓိကိစ္စ ပဝတ္တာ အဇ္ဈတ္တံ.

ပရိယာဒါဘိဝိဓီသု အာပါဏကောဋိယာ အာပါဏကောဋိကံ၊ ‘‘ကွစိ သမာသန္တဂတာနမကာရန္တော’’တိ ကပ္ပစ္စယော၊ အာကုမာရေဟိ ယသော ကစ္စာယနဿ အာကုမာရံ.

သမိဒ္ဓိယံ – ဘိက္ခာယ သမိဒ္ဓီတိ အတ္ထေ သမာသေဝ နပုံသကလိင်္ဂတ္တေ စ ကတေ –

‘‘သမာသဿ၊ အန္တော’’တိ စ ဝတ္တတေ.

၃၃၇. သရော ရဿော နပုံသကေ.

နပုံသကေ ဝတ္တမာနဿ သမာသဿ အန္တော သရော ရဿော ဟောတိ. ဧတ္ထ စ အဗျယီဘာဝဂ္ဂဟဏံ နာနုဝတ္တေတဗ္ဗံ၊ တေန ဒိဂုဒွန္ဒဗဟုဗ္ဗီဟီသုပိ နပုံသကေ ဝတ္တမာနဿ သမာသန္တဿရဿ ရဿတ္တံ သိဒ္ဓံ ဟောတိ. ‘‘အံ ဝိဘတ္တီန’’မိစ္စာဒိနာ အမာဒေသော၊ သုဘိက္ခံ. ဂင်္ဂါယ သမီပေ ဝတ္တတီတိ ဥပဂင်္ဂံ၊ မဏိကာယ သမီပံ ဥပမဏိကံ.

ဣတ္ထီသု အမိကိစ္စာတိ အတ္ထေ သမာသနပုံသကရဿတ္တာဒီသု ကတေသု –

‘‘အဗျယီဘာဝါ၊ ဝိဘတ္တီန’’န္တိ စ ဝတ္တတေ.

၃၃၈. အညသ္မာ လောပေါ စ.

အကာရန္တတော အညသ္မာ အဗျယီဘာဝသမာသာ ပရာသံ ဝိဘတ္တီနံ လောပေါ စ ဟောတိ. အဓိတ္တိ၊ ဣတ္ထီသု အဓိကိစ္စ ကထာ ပဝတ္တတီတိ အတ္ထော. အဓိတ္ထိ ပဿ၊ အဓိတ္ထိ ကတံ ဣစ္စာဒိ၊ ဧဝံ အဓိကုမာရိ၊ ဝဓုယာ သမီပံ ဥပဝဓု၊ ဂုန္နံ သမီပံ ဥပဂု၊ ဩကာရဿ ရဿတ္တံ ဥကာရော. ဧဝံ ဥပသဂ္ဂပုဗ္ဗကော.

နိပါတပုဗ္ဗကော ယထာ – ဝုဍ္ဎာနံ ပဋိပါဋိ၊ ယေ ယေ ဝုဍ္ဎာ ဝါ ယထာဝုဍ္ဎံ၊ ပဒတ္ထာနတိက္ကမေ – ယထာက္ကမံ၊ ယထာသတ္တိ၊ ယထာဗလံ ကရောတိ၊ ဗလမနတိက္ကမိတွာ ကရောတီတိ အတ္ထော. ဇီဝဿ ယတ္တကော ပရိစ္ဆေဒေါ ယာဝဇီဝံ၊ ယာဝတာယုကံ၊ ကပ္ပစ္စယော. ယတ္တကေန အတ္ထော ယာဝဒတ္ထံ၊ ပဗ္ဗတဿ ပရဘာဂေါ တိရောပဗ္ဗတံ၊ တိရောပါကာရံ၊ တိရောကုဋ္ဋံ၊ ပါသာဒဿ အန္တော အန္တောပါသာဒံ၊ အန္တောနဂရံ၊ အန္တောဝဿံ၊ နဂရဿ ဗဟိ ဗဟိနဂရံ၊ ပါသာဒဿ ဥပရိ ဥပရိပါသာဒံ၊ ဥပရိမဉ္စံ၊ မဉ္စဿ ဟေဋ္ဌာ ဟေဋ္ဌာမဉ္စံ၊ ဟေဋ္ဌာပါသာဒံ၊ ဘတ္တဿ ပုရေ ပုရေဘတ္တံ၊ ဧဝံ ပစ္ဆာဘတ္တံ.

သာကလ္လတ္ထေ – သဟ မက္ခိကာယ သမက္ခိကံ ဘုဉ္ဇတိ၊ န ကိဉ္စိ ပရိဝဇ္ဇေတီတိ အတ္ထော. ‘‘တေသု ဝုဒ္ဓီ’’တိအာဒိနာ သဟသဒ္ဒဿ သာဒေသော. ဂင်္ဂါယ ဩရံ ဩရဂင်္ဂမိစ္စာဒိ.

အဗျယီဘာဝသမာသော နိဋ္ဌိတော.

ကမ္မဓာရယသမာသ

အထ ကမ္မဓာရယသမာသော ဝုစ္စတေ.

သော စ နဝဝိဓော ဝိသေသနပုဗ္ဗပဒေါ ဝိသေသနုတ္တရပဒေါ ဝိသေသနောဘယပဒေါ ဥပမာနုတ္တရပဒေါ သမ္ဘာဝနာပုဗ္ဗပဒေါ အဝဓာရဏပုဗ္ဗပဒေါ နနိပါတပုဗ္ဗပဒေါ ကုပုဗ္ဗပဒေါ ပါဒိပုဗ္ဗပဒေါ စာတိ.

တတ္ထ ဝိသေသနပုဗ္ဗပဒေါ တာဝ – ‘‘မဟန္တ ပုရိသ’’ဣတီဓ ဥဘယတ္ထ ပဌမေကဝစနံ သိ၊ တုလျာဓိကရဏဘာဝပ္ပသိဒ္ဓတ္ထံ စသဒ္ဒ တသဒ္ဒပ္ပယောဂေါ၊ မဟန္တော စ သော ပုရိသော စာတိ ဝိဂ္ဂဟေ –

ဣတော ပရံ ‘‘ဝိဘာသာ ရုက္ခတိဏ’’ဣစ္စာဒိတော ‘‘ဝိဘာသာ’’တိ သမာသဝိဓာနေ သဗ္ဗတ္ထ ဝတ္တတေ.

၃၃၉. ဒွိပဒေ တုလျာဓိကရဏေ ကမ္မဓာရယော.

ဒွေ ပဒါနိ နာမိကာနိ တုလျာဓိကရဏာနိ အညမညေန သဟ ဝိဘာသာ သမသျန္တေ၊ တသ္မိံ ဒွိပဒေ တုလျာဓိကရဏေ သတိ သော သမာသော ကမ္မဓာရယသညော စ ဟောတိ.

ဒွေ ပဒါနိ ဒွိပဒံ၊ တုလျံ သမာနံ အဓိကရဏံ အတ္ထော ယဿ ပဒဒွယဿ တံ တုလျာဓိကရဏံ၊ တသ္မိံ ဒွိပဒေ တုလျာဓိကရဏေ. ဘိန္နပ္ပဝတ္တိနိမိတ္တာနံ ဒွိန္နံ ပဒါနံ ဝိသေသနဝိသေသိတဗ္ဗဘာဝေန ဧကသ္မိံ အတ္ထေ ပဝတ္တိ တုလျာဓိကရဏတာ. ကမ္မမိဝ ဒွယံ ဓာရယတီတိ ကမ္မဓာရယော. ယထာ ဟိ ကမ္မံ ကြိယဉ္စ ပယောဇနဉ္စ ဒွယံ ဓာရယတိ၊ ကမ္မေ သတိ ကြိယာယ၊ ပယောဇနဿ စ သမ္ဘဝတော၊ တထာ အယံ သမာသော ဧကဿ အတ္ထဿ ဒွေ နာမာနိ ဓာရယတိ၊ တသ္မိံ သမာသေ သတိ ဧကတ္ထဇောတကဿ နာမဒွယဿ သမ္ဘဝတော.

ပုရေ ဝိယ သမာသသညာဝိဘတ္တိလောပပကတိဘာဝါ၊ သမာသေနေဝ တုလျာဓိကရဏဘာဝဿ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ဝုတ္တတ္ထာနမပ္ပယောဂေါ’’တိ စသဒ္ဒ တသဒ္ဒါနမပ္ပယောဂေါ.

၃၄၀. မဟတံ မဟာ တုလျာဓိကရဏေ ပဒေ.

မဟန္တ သဒ္ဒဿ မဟာ ဟောတိ တုလျာဓိကရဏေ ဥတ္တရပဒေ ပရေ. မဟတန္တိ ဗဟုဝစနဂ္ဂဟဏေန ကွစိ မဟအာဒေသော စ၊ ဧတ္ထ စ ဝိသေသနဿ ပုဗ္ဗနိပါတော ဝိသေသနဘူတဿ ပုဗ္ဗပဒဿ မဟာဒေသဝိဓာနတောဝ ဝိညာယတိ.

‘‘ကမ္မဓာရယော၊ ဒိဂူ’’တိ စ ဝတ္တတေ.

၃၄၁. ဥဘေ တပ္ပုရိသာ.

ဥဘေ ကမ္မဓာရယဒိဂုသမာသာ တပ္ပုရိသသညာ ဟောန္တိ.

တဿ ပုရိသော တပ္ပုရိသော၊ တပ္ပုရိသသဒိသတ္တာ အယမ္ပိ သမာသော အနွတ္ထသညာယ တပ္ပုရိသောတိ ဝုတ္တော. ယထာ ဟိ တပ္ပုရိသသဒ္ဒေါ ဂုဏမတိဝတ္တော၊ တထာ အယံ သမာသောပိ. ဥတ္တရပဒတ္ထပ္ပဓာနော ဟိ တပ္ပုရိသောတိ. တတော နာမဗျပဒေသော သျာဒျုပ္ပတ္တိ. အယံ ပန တပ္ပုရိသော အဘိဓေယျဝစနော၊ ပရလိင်္ဂေါ စ.

မဟာပုရိသော၊ မဟာပုရိသာ ဣစ္စာဒိ ပုရိသသဒ္ဒသမံ၊ ဧဝံ မဟာဝီရော၊ မဟာမုနိ၊ မဟန္တဉ္စ တံ ဗလဉ္စာတိ မဟာဗလံ၊ မဟဗ္ဘယံ၊ မဟအာဒေသော. သန္တော စ သော ပုရိသော စာတိ သပ္ပုရိသော၊ ‘‘သန္တသဒ္ဒဿ သော ဘေ ဗော စန္တေ’’တိ ဧတ္ထ စသဒ္ဒေန သန္တသဒ္ဒဿ သမာသေ အဘကာရေပိ သာဒေသော၊ တထာ ပုဗ္ဗပုရိသော၊ ပရပုရိသော၊ ပဌမပုရိသော၊ မဇ္ဈိမပုရိသော၊ ဥတ္တမပုရိသော၊ ဒန္တပုရိသော၊ ပရမပုရိသော၊ ဝီရပုရိသော၊ သေတဟတ္ထီ၊ ကဏှသပ္ပေါ၊ နီလုပ္ပလံ၊ လောဟိတစန္ဒနံ.

ကွစိ ဝိဘာသာဓိကာရတော န ဘဝတိ၊ ယထာ – ပုဏ္ဏော မန္တာနိပုတ္တော၊ စိတ္တော ဂဟပတိ၊ သက္ကော ဒေဝရာဇာတိ.

ပုမာ စ သော ကောကိလော စာတိ အတ္ထေ သမာသေ ကတေ –

‘‘လောပ’’န္တိ ဝတ္တတေ.

၃၄၂. ပုမဿ လိင်္ဂါဒီသု သမာသေသု.

ပုမဣစ္စေတဿ အန္တော အကာရော လောပမာပဇ္ဇတေ လိင်္ဂါဒီသု ပရပဒေသု သမာသေသု၊ ‘‘အံမော နိဂ္ဂဟီတံ ဈလပေဟီ’’တိ မကာရဿ နိဂ္ဂဟီတံ. ပုင်္ကောကိလော. ဧဝံ ပုန္နာဂေါ.

ခတ္တိယာ စ သာ ကညာ စာတိ ဝိဂ္ဂယှ သမာသေ ကတေ –

‘‘တုလျာဓိကရဏေ၊ ပဒေ၊ ဣတ္ထိယံ ဘာသိတပုမိတ္ထီ ပုမာဝ စေ’’တိ စ ဝတ္တတေ.

၃၄၃. ကမ္မဓာရယသညေ စ.

ကမ္မဓာရယသညေ စ သမာသေ ဣတ္ထိယံ ဝတ္တမာနေ တုလျာဓိကရဏေ ဥတ္တရပဒေ ပရေ ပုဗ္ဗဘူတော ဣတ္ထိဝါစကော သဒ္ဒေါ ပုဗ္ဗေ ဘာသိတပုမာ စေ၊ သော ပုမာ ဣဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ ပုဗ္ဗပဒေ ဣတ္ထိပ္ပစ္စယဿ နိဝတ္တိ ဟောတိ.

ခတ္တိယကညာ၊ ခတ္တိယကညာယော ဣစ္စာဒိ. ဧဝံ ရတ္တလတာ၊ ဒုတိယဘိက္ခာ၊ ဗြာဟ္မဏီ စ သာ ဒါရိကာ စာတိ ဗြာဟ္မဏဒါရိကာ၊ နာဂမာဏဝိကာ.

ပုဗ္ဗပဒဿေဝါယံ ပုမ္ဘာဝါတိဒေသော၊ တေန ‘‘ခတ္တိယကုမာရီ ကုမာရသမဏီ တရုဏဗြာဟ္မဏီ’’တိအာဒီသု ဥတ္တရပဒေသု ဣတ္ထိပ္ပစ္စယဿ န နိဝတ္တိ ဟောတိ.

ဣတ္ထိယမိစ္စေဝ ကိံ? ကုမာရီရတနံ၊ သမဏီပဒုမံ.

ဘာသိတပုမာတိ ကိံ? ဂင်္ဂါနဒီ၊ တဏှာနဒီ၊ ပထဝီဓာတု. ‘‘နန္ဒာပေါက္ခရဏီ၊ နန္ဒာဒေဝီ’’တိအာဒီသု ပန သညာသဒ္ဒတ္တာ န ဟောတိ.

တထာ ပုရတ္ထိမော စ သော ကာယော စာတိ ပုရတ္ထိမကာယော၊ ဧတ္ထ စ ကာယေကဒေသော ကာယသဒ္ဒေါ. ဧဝံ ပစ္ဆိမကာယော၊ ဟေဋ္ဌိမကာယော၊ ဥပရိမကာယော၊ သဗ္ဗကာယော၊ ပုရာဏဝိဟာရော၊ နဝါဝါသော၊ ကတရနိကာယော၊ ကတမနိကာယော၊ ဟေတုပ္ပစ္စယော၊ အဗဟုလံ ဗဟုလံ ကတန္တိ ဗဟုလီကတံ၊ ဇီဝိတပ္ပဓာနံ နဝကံ ဇီဝိတနဝကံ ဣစ္စာဒိ.

ဝိသေသနုတ္တရပဒေ ဇိနဝစနာနုပရောဓတော ထေရာစရိယပဏ္ဍိတာဒိ ဝိသေသနံ ပရဉ္စ ဘဝတိ. ယထာ – သာရိပုတ္တော စ သော ထေရော စာတိ သာရိပုတ္တတ္ထေရော. ဧဝံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရော၊ မဟာကဿပတ္ထေရော၊ ဗုဒ္ဓဃောသာစရိယော၊ ဓမ္မပါလာစရိယော၊ အာစရိယဂုတ္တိလောတိ ဝါ၊ မဟောသဓော စ သော ပဏ္ဍိတော စာတိ မဟောသဓပဏ္ဍိတော. ဧဝံ ဝိဓုရပဏ္ဍိတော၊ ဝတ္ထုဝိသေသော.

ဝိသေသနောဘယပဒေါ ယထာ – သီတဉ္စ တံ ဥဏှဉ္စာတိ သီတုဏှံ၊ သိနိဒ္ဓေါ စ သော ဥဏှော စာတိ သိနိဒ္ဓုဏှော၊ မာသော. ခဉ္ဇော စ သော ခုဇ္ဇော စာတိ ခဉ္ဇခုဇ္ဇော. ဧဝံ အန္ဓဗဓိရော၊ ကတာကတံ၊ ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒံ၊ ဥစ္စာဝစံ၊ ဆိန္နဘိန္နံ၊ သိတ္တသမ္မဋ္ဌံ၊ ဂတပစ္စာဂတံ.

ဥပမာနုတ္တရပဒေ အဘိဓာနာနုရောဓတော ဥပမာနဘူတံ ဝိသေသနံ ပရံ ဘဝတိ. ယထာ – သီဟော ဝိယ သီဟော၊ မုနိ စ သော သီဟော စာတိ မုနိသီဟော. ဧဝံ မုနိဝသဘော၊ မုနိပုင်္ဂဝေါ၊ ဗုဒ္ဓနာဂေါ၊ ဗုဒ္ဓါဒိစ္စော၊ ရံသိ ဝိယ ရံသိ၊ သဒ္ဓမ္မော စ သော ရံသိ စာတိ သဒ္ဓမ္မရံသိ. ဧဝံ ဝိနယသာဂရော၊ ပုဏ္ဍရီကမိဝ ပုဏ္ဍရီကော၊ သမဏော စ သော ပုဏ္ဍရီကော စာတိ သမဏပုဏ္ဍရီကော၊ သမဏပဒုမော. စန္ဒော ဝိယ စန္ဒော၊ မုခဉ္စ တံ စန္ဒော စာတိ မုခစန္ဒော. ဧဝံ မုခပဒုမံ ဣစ္စာဒိ.

သမ္ဘာဝနာပုဗ္ဗပဒေါ ယထာ – ဓမ္မော ဣတိ ဗုဒ္ဓိ ဓမ္မဗုဒ္ဓိ. ဧဝံ ဓမ္မသညာ၊ ဓမ္မသင်္ခါတော၊ ဓမ္မသမ္မတော၊ ပါဏသညိတာ၊ အသုဘသညာ၊ အနိစ္စသညာ၊ အနတ္တသညာ၊ ဓာတုသညာ၊ ဓီတုသညာ၊ အတ္တသညာ၊ အတ္ထိသညာ၊ အတ္တဒိဋ္ဌိ ဣစ္စာဒိ.

အဝဓာရဏပုဗ္ဗပဒေါ ယထာ – ဂုဏော ဧဝ ဓနံ ဂုဏဓနံ. ဧဝံ သဒ္ဓါဓနံ၊ သီလဓနံ၊ ပညာဓနံ၊ စက္ခု ဧဝ ဣန္ဒြိယံ စက္ခုန္ဒြိယံ. ဧဝံ စက္ခာယတနံ၊ စက္ခုဓာတု၊ စက္ခုဒွါရံ၊ ရူပါရမ္မဏမိစ္စာဒိ.

နနိပါတပုဗ္ဗပဒေါ ယထာ – န ဗြာဟ္မဏောတိ အတ္ထေ ကမ္မဓာရယသမာသေ၊ ဝိဘတ္တိလောပါဒိမှိ စ ကတေ –

‘‘ဥဘေ တပ္ပုရိသာ’’တိ တပ္ပုရိသသညာ.

၃၄၄. အတ္တံ နဿ တပ္ပုရိသေ.

နဿ နိပါတပဒဿ တပ္ပုရိသေ ဥတ္တရပဒေ ပရေ သဗ္ဗဿေဝ အတ္တံ ဟောတိ. တပ္ပုရိသေကဒေသတ္တာ တပ္ပုရိသော၊ အဗြာဟ္မဏော.

န နိသေဓော သတော ယုတ္တော၊

ဒေသာဒိနိယမံ ဝိနာ၊

အသတော စာဖလော တသ္မာ၊

ကထမဗြာဟ္မဏောတိ စေ?

နိသေဓတ္ထာနုဝါဒေန၊ ပဋိသေဓဝိဓိ ကွစိ၊

ပရဿ မိစ္ဆာဉာဏတ္တာ-ချာပနာယောပပဇ္ဇတေ.

ဒုဝိဓော စဿတ္ထော ပသဇ္ဇပ္ပဋိသေဓပရိယုဒါသဝသေန.

တတ္ထ ယော ‘‘အသူရိယပဿာ ရာဇဒါရာ’’တိအာဒီသု ဝိယ ဥတ္တရပဒတ္ထဿ သဗ္ဗထာ အဘာဝံ ဒီပေတိ၊ သော ပသဇ္ဇပ္ပဋိသေဓဝါစီ နာမ. ယော ပန ‘‘အဗြာဟ္မဏ အမနုဿာ’’တိအာဒီသု ဝိယ ဥတ္တရပဒတ္ထံ ပရိယုဒါသိတွာ တံသဒိသေ ဝတ္ထုမှိ ကာရိယံ ပဋိပါဒယတိ၊ သော ပရိယုဒါသဝါစီ နာမ.

ဝုတ္တဉ္စ

‘‘ပသဇ္ဇပ္ပဋိသေဓဿ၊ လက္ခဏံ ဝတ္ထုနတ္ထိတာ၊

ဝတ္ထုတော အညတြ ဝုတ္တိ၊ ပရိယုဒါသလက္ခဏ’’န္တိ.

နနွေဝံ သန္တေပိ ‘‘အဗြာဟ္မဏော’’တိအာဒီသု ကထမုတ္တရပဒတ္ထပ္ပဓာနတာ သိယာတိ?

ဝုစ္စတေ – ဗြာဟ္မဏာဒိသဒ္ဒါနံ ဗြာဟ္မဏာဒိအတ္ထဿေဝ တံသဒိသာဒိအတ္ထဿာပိ ဝါစကတ္တာ၊ ဗြာဟ္မဏာဒိသဒ္ဒါ ဟိ ကေဝလာဗြာဟ္မဏာဒိအတ္ထေသွေဝ ပါကဋာ၊ ဘူသဒ္ဒေါ ဝိယသတ္တာယံ၊ ယဒါ တေ ပန အညေန သဒိသာဒိဝါစကေန နဣတိ နိပါတေန ယုဇ္ဇန္တိ၊ တဒါ တံသဒိသတဒညတဗ္ဗိရုဒ္ဓတဒဘာဝေသုပိ ဝတ္တန္တိ၊ ဘူသဒ္ဒေါ ဝိယ အနွဘိယာဒိယောဂေ အနုဘဝနအဘိဘဝနာဒီသု၊ တသ္မာ ဥတ္တရပဒတ္ထဇောတကောယေဝေတ္ထ နဣတိ နိပါတောတိ န ဒေါသော၊ တေန အဗြာဟ္မဏောတိ ဗြာဟ္မဏသဒိသောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧဝံ အမနုဿော၊ အဿမဏော.

အညတ္ထေ – န ဗျာကတာ အဗျာကတာ၊ အသံကိလိဋ္ဌာ၊ အပရိယာပန္နာ.

ဝိရုဒ္ဓတ္ထေ – န ကုသလာ အကုသလာ၊ ကုသလပဋိပက္ခာတိ အတ္ထော. ဧဝံ အလောဘော၊ အမိတ္တော.

ပသဇ္ဇပ္ပဋိသေဓေ – န ကတွာ အကတွာ၊ အကာတုန ပုညံ အကရောန္တော.

‘‘နဿ၊ တပ္ပုရိသေ’’တိ စ ဝတ္တတေ.

၃၄၅. သရေ အန.

နဣစ္စေတဿ ပဒဿ တပ္ပုရိသေ ဥတ္တရပဒေ အန ဟောတိ သရေ ပရေ.

န အဿော အနဿော၊ န အရိယော အနရိယော. ဧဝံ အနိဿရော၊ အနိဋ္ဌော၊ အနုပဝါဒေါ၊ န အာဒါယ အနာဒါယ၊ အနောလောကေတွာ ဣစ္စာဒိ.

ကုပုဗ္ဗပဒေါ ယထာ – ကုစ္ဆိတမန္နန္တိ နိစ္စသမာသတ္တာ အညပဒေန ဝိဂ္ဂဟော၊ ကမ္မဓာရယသမာသေ ကတေ –

‘‘တပ္ပုရိသေ၊ သရေ’’တိ စ ဝတ္တတေ.

၃၄၆. ကဒဒ ကုဿ.

ကုဣစ္စေတဿ နိပါတဿ တပ္ပုရိသေ ဥတ္တရပဒေ ကဒ ဟောတိ သရေ ပရေ. ကဒန္နံ. ဧဝံ ကဒသနံ.

သရေတိ ကိံ? ကုဒါရာ၊ ကုပုတ္တာ၊ ကုဒါသာ၊ ကုဒိဋ္ဌိ.

‘‘ကုဿာ’’တိ ဝတ္တတေ.

၃၄၇. ကာပ္ပတ္ထေသု စ.

ကုဣစ္စေတဿ အပ္ပတ္ထေ ဝတ္တမာနဿ ကာ ဟောတိ တပ္ပုရိသေ ဥတ္တရပဒေ ပရေ. ဗဟုဝစနုစ္စာရဏတော ကုစ္ဆိတတ္ထေ စ ကွစိ တပ္ပုရိသေ. အပ္ပကံ လဝဏံ ကာလဝဏံ. ဧဝံ ကာပုပ္ဖံ၊ ကုစ္ဆိတော ပုရိသော ကာပုရိသော၊ ကုပုရိသော ဝါ.

ပါဒိပုဗ္ဗပဒေါ စ နိစ္စသမာသောဝ၊ ပဓာနံ ဝစနံ ပါဝစနံ၊ ဘုသံ ဝဒ္ဓံ ပဝဒ္ဓံ၊ သရီရံ၊ သမံ၊ သမ္မာ ဝါ အာဓာနံ သမာဓာနံ၊ ဝိဝိဓာ မတိ ဝိမတိ၊ ဝိဝိဓော ကပ္ပေါ ဝိကပ္ပေါ၊ ဝိသိဋ္ဌော ဝါ ကပ္ပေါ ဝိကပ္ပေါ၊ အဓိကော ဒေဝေါ အတိဒေဝေါ. ဧဝံ အဓိဒေဝေါ၊ အဓိသီလံ၊ သုန္ဒရော ဂန္ဓော သုဂန္ဓော၊ ကုစ္ဆိတော ဂန္ဓော ဒုဂ္ဂန္ဓော၊ သောဘနံ ကတံ သုကတံ၊ အသောဘနံ ကတံ ဒုက္ကဋံ ဣစ္စာဒိ.

ယေ ဣဓ အဝိဟိတလက္ခဏာ နာမနိပါတောပသဂ္ဂါ၊ တေသံ ‘‘နာမာနံ သမာသော’’တိ ယောဂဝိဘာဂေန သမာသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ယထာ – အပုနဂေယျာ ဂါထာ၊ အစန္ဒမုလ္လောကိကာနိ မုခါနိ၊ အဿဒ္ဓဘောဇီ၊ အလဝဏဘောဇီတိအာဒီသု အယုတ္တတ္ထတ္တာ နာညေန သမာသော.

တထာ ဒိဋ္ဌော ပုဗ္ဗန္တိ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော တထာဂတံ. ဧဝံ သုတပုဗ္ဗော ဓမ္မံ၊ ဂတပုဗ္ဗော မဂ္ဂံ၊ ကမ္မနိ ဒိဋ္ဌာ ပုဗ္ဗန္တိ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ ဒေဝါ တေန. ဧဝံ သုတပုဗ္ဗာ ဓမ္မာ၊ ဂတပုဗ္ဗာ ဒိသာ၊ ပဟာရော၊ ပရာဘဝေါ၊ ဝိဟာရော၊ အာဟာရော၊ ဥပဟာရော ဣစ္စာဒိ.

ကမ္မဓာရယသမာသော.

ဒိဂုသမာသ

အထ ဒိဂုသမာသော ဝုစ္စတေ.

တယော လောကာ သမာဟဋာ စိတ္တေန သမ္ပိဏ္ဍိတာ၊ တိဏ္ဏံ လောကာနံ သမာဟာရောတိ ဝါ အတ္ထေ –

‘‘နာမာနံ သမာသော ယုတ္တတ္ထော’’တိ ဝတ္တမာနေ ‘‘ဒွိပဒေ’’တိအာဒိနာ ကမ္မဓာရယသမာသော၊ တတော သမာသသညာယံ၊ ဝိဘတ္တိလောပေ၊ ပကတိဘာဝေ စ ကတေ –

‘‘ကမ္မဓာရယော’’တိ ဝတ္တတေ.

၃၄၈. သင်္ချာပုဗ္ဗော ဒိဂု.

သင်္ချာပုဗ္ဗော ကမ္မဓာရယသမာသော ဒိဂုသညော ဟောတိ.

ဒွေ ဂါဝေါ ဒိဂု၊ ဒိဂုသဒိသတ္တာ အယမ္ပိ သမာသော ဒိဂူတိ ဝုတ္တော. အထ ဝါ သင်္ချာပုဗ္ဗတ္တနပုံသကေကတ္တသင်္ခါတေဟိ ဒွီဟိ လက္ခဏေဟိ ဂတော အဝဂတောတိ ဒိဂူတိ ဝုစ္စတိ၊ ဒွီဟိ ဝါ လက္ခဏေဟိ ဂစ္ဆတိ ပဝတ္တတီတိ ဒိဂု. ဧတ္ထ စ ‘‘သင်္ချာပုဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ သင်္ချာသဒ္ဒဿေဝ ပုဗ္ဗနိပါတော၊ ‘‘ဥဘေ တပ္ပုရိသာ’’တိ တပ္ပုရိသသညာ.

‘‘နပုံသကလိင်္ဂေါ’’တိ ဝတ္တတေ.

၃၄၉. ဒိဂုဿေကတ္တံ.

ဒိဂုဿ သမာသဿ ဧကတ္တံ ဟောတိ၊ နပုံသကလိင်္ဂတ္တဉ္စ.

သမာဟာရဒိဂုဿေတံ ဂဟဏံ၊ တတ္ထ သဗ္ဗတ္ထေကဝစနမေဝ ဟောတိ၊ အညတြ ပန ဗဟုဝစနမ္ပိ၊ နာမဗျပဒေသသျာဒျုပ္ပတ္တိ အမာဒေသာဒိ.

တိလောကံ၊ ဟေ တိလောက၊ တိလောကံ၊ တိလောကေန၊ တိလောကဿ၊ တိလောကာ တိလောကသ္မာ တိလောကမှာ၊ တိလောကဿ၊ တိလောကေ တိလောကမှိ တိလောကသ္မိံ.

ဧဝံ တယော ဒဏ္ဍာ တိဒဏ္ဍံ၊ တီဏိ မလာနိ သမာဟဋာနိ၊ တိဏ္ဏံ မလာနံ သမာဟာရောတိ ဝါ တိမလံ၊ တိလက္ခဏံ၊ စတုဿစ္စံ၊ စတဿော ဒိသာ စတုဒ္ဒိသံ၊ ‘‘သရော ရဿော နပုံသကေ’’တိ ရဿတ္တံ၊ ပဉ္စသိက္ခာပဒံ၊ သဠာယတနံ၊ သတ္တာဟံ၊ အဋ္ဌသီလံ၊ နဝလောကုတ္တရံ၊ ဒသသီလံ၊ သတယောဇနံ.

တထာ – ဒွေ ရတ္တိယော ဒွိရတ္တံ၊ တိဿော ရတ္တိယော တိရတ္တံ၊ ဒွေ အင်္ဂုလိယော ဒွင်္ဂုလံ၊ သတ္တ ဂေါဒါဝရိယော၊ တာသံ သမာဟာရောတိ ဝါ သတ္တဂေါဒါဝရံ.

ဧတ္ထ စ ရတ္တိ အင်္ဂုလိ ဂေါဒါဝရီနမန္တဿ –

၃၅၀. ကွစိ သမာသန္တဂတာနမကာရန္တော.

ရာဇာဒိဂဏဿေတံ ဂဟဏံ၊ တေန သမာသန္တဂတာနံ ရာဇာဒီနံ နာမာနံ အန္တော ကွစိ အကာရော ဟောတီတိ အတ္ထော. ကာရဂ္ဂဟဏေန ဗဟုဗ္ဗီဟာဒိမှိ သမာသန္တေ ကွစိ ကပ္ပစ္စယော ဟောတိ၊ သုရဘိ သု ဒု ပူတီဟိ ဂန္ဓန္တဿိကာရော စ.

အထ ဝါ အ စ ကော စ အကာ၊ ရကာရော ပဒသန္ဓိကရော၊ တေန ကွစိ သမာသန္တဂတာနမန္တော ဟုတွာ အ က ဣစ္စေတေ ပစ္စယာ ဟောန္တီတိ အတ္ထော. တေန ပဉ္စ ဂါဝေါ သမာဟဋာတိ အတ္ထေ သမာသာဒိံ ကတွာ သမာသန္တေ အပ္ပစ္စယေ၊ ‘‘ဩ သရေ စာ’’တိ အဝါဒေသေ စ ကတေ ‘‘ပဉ္စဂဝ’’န္တိအာဒိ စ သိဇ္ဈတိ. ‘‘ဒွိရတ္တ’’န္တိအာဒီသု ပန အပ္ပစ္စယေ ကတေ ပုဗ္ဗသရဿ ‘‘သရလောပေါ’’တိအာဒိနာ လောပေါ.

အသမာဟာရဒိဂု ယထာ – ဧကော စ သော ပုဂ္ဂလော စာတိ ဧကပုဂ္ဂလော. ဧဝံ ဧကဓမ္မော၊ ဧကပုတ္တော၊ တယော ဘဝါ တိဘဝါ၊ စတဿော ဒိသာ စတုဒ္ဒိသာ၊ ဒသသဟဿစက္ကဝါဠာနိ ဣစ္စာဒိ.

ဒိဂုသမာသော.

တပ္ပုရိသသမာသ

အထ တပ္ပုရိသသမာသော ဝုစ္စတေ.