၄. သမာသကဏ္ဍ

အထ ယုတ္တတ္ထာနံ သျာဒျန္တပဒါနံ ဧကတ္ထီဘာဝေါ ဝုစ္စတေ. ဧကတ္ထီဘာဝေါတိ စ ဣဓ သမာသော ဝုစ္စတိ. သော စ သမာသော ဆဗ္ဗိဓော အဗျယီဘာဝေါ၊ တပ္ပုရိသော၊ ကမ္မဓာရယော၊ ဒိဂု၊ ဗဟုဗ္ဗီဟိ၊ ဒွန္ဒောတိ.

အဗျယီဘာဝသမာသ

တတ္ထ အဗျယီဘာဝေါ ပဌမံ ဝုစ္စတေ. ဗျယော ဝုစ္စတိ ဝိကာရော၊ နတ္ထိ ဗျယော ဧတဿာတိ အဗျယော၊ အဗျယော ဟုတွာ ဘဝတီတိ အဗျယီဘာဝေါ၊ နာနာလိင်္ဂ၊ ဝိဘတ္တိ၊ ဝစနေသု ရူပဝိကာရရဟိတော ဟုတွာ ဘဝတီတိ အတ္ထော၊ သဗ္ဗလိင်္ဂ၊-ဝိဘတ္တိ၊ ဝစနေသုပိ ယေဘုယျေန ဧကရူပေန ပဝတ္တတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

အဗျယန္တိ ဝါ ဥပသဂ္ဂနိပါတာနံ ဧဝ နာမံ၊ အယံ ပန ပကတိ အဗျယံ န ဟောတိ၊ အသင်္ချေဟိ သဟ ဧကတ္ထတာဝသေန အဗျယံ ဟောတိ၊ ဣတိ အနဗျယမ္ပိ အဗျယံ ဘဝတီတိ အဗျယီဘာဝေါ.

၃၃၁. သျာဒိသျာဒိနေကတ္ထံ [က. ၃၁၆၊ ရူ. ၃၃၁၊ နီ. ၆၇၅၊ စံ. ၂.၂.၁၊ ပါ. ၂.၁.၄].

အဓိကာရသုတ္တမိဒံ. သျာဒိ ဝုစ္စတိ သျာဒျန္တပဒံ၊ ‘သျာဒိနာ’တိ သျာဒျန္တပဒေန၊ ဧကော အတ္ထော ယဿ တံ ဧကတ္ထံ၊ သျာဒိပဒံ သျာဒိပဒေန သဟ ဧကတ္ထံ ဟောတီတိ အတ္ထော.

ဧတ္ထ စ ‘သျာဒီ’တိ ဝစနေန ဥပသဂ္ဂ၊ နိပါတေဟိ သဒ္ဓိံ သဗ္ဗာနိ နာမိကပဒါနိ နာမပဋိရူပကာနိ စ သင်္ဂဏှာတိ၊ တျာဒျန္တပဒါနိ နိဝတ္တေတိ.

တတ္ထ နာမပဋိရူပကာနိ နာမ ‘ယေဝါဝနကဓမ္မာ’ ဣစ္စာဒီနိ. တထာ သညာသဒ္ဒဘာဝံ ပတ္တာနိ ‘‘အတ္ထိပစ္စယော၊ နတ္ထိပစ္စယော၊ အတ္ထိခီရာ ဗြာဟ္မဏီ၊ အညာသိကောဏ္ဍညော၊ မက္ခလိဂေါသာလော’’ ဣစ္စာဒီသု ‘အတ္ထိ’ ဣစ္စာဒီနိ.

‘ဧကတ္ထ’န္တိ ဧတေန ဒွန္ဒသမာသေပိ ပဒါနံ ဧကကတ္တု၊ ဧကကမ္မာဒိဘာဝေန ဧကတ္ထီဘာဝေါ ဝုတ္တော ဟောတီတိ.

၃၃၂. အသင်္ချံ ဝိဘတ္တိသမ္ပတ္တိသမီပသာကလျာဘာဝယထာပစ္ဆာယုဂပဒတ္ထေ [က. ၃၁၉၊ ရူ. ၃၃၀၊ နီ. ၆၉၆၊ စံ. ၂.၂.၂၊ ပါ. ၂.၁.၆].

‘အသင်္ချ’န္တိ ဥပသဂ္ဂပဒံ နိပါတပဒဉ္စ ဝုစ္စတိ. တံ ဒွယမ္ပိ ဟိ ဧကတ္တ၊ ဗဟုတ္တသင်္ချံ ပဋိစ္စ ရူပဝိကာရရဟိတတ္တာ ‘အသင်္ချ’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဝိဘတျတ္ထေ၊ သမ္ပတျတ္ထေ၊ သမီပတ္ထေ၊ သာကလျတ္ထေ၊ အဘာဝတ္ထေ၊ ယထာတ္ထေ၊ ပစ္ဆာတ္ထေ၊ ယုဂပဒတ္ထေ ပဝတ္တံ အသင်္ချံ နာမ သျာဒိပဒံ အညေန သျာဒိပဒေန သဟ ဧကတ္ထံ ဟောတိ. အယဉ္စ သမာသော အနွတ္ထဝသေန ‘အသင်္ချော’တိ စ ‘အဗျယီဘာဝေါ’တိ စ ဝုစ္စတိ.

ဝိဘတျတ္ထေ တာဝ –

အဓိတ္ထိ. ဧတ္ထ စ အဓိတော သိ၊ တဿ ‘အသင်္ချေဟိ သဗ္ဗာသ’န္တိ သုတ္တေန လောပေါ၊ ဣတ္ထိတော သု၊ ‘အဓိ ဣတ္ထီသူ’တိ ဝါကျံ၊ တဿ စ အတ္ထံ ကထေန္တေန နိစ္စသမာသတ္တာ အညပဒေန ဝိဂ္ဂဟော ကာတဗ္ဗော ‘‘ဣတ္ထီသု ပဝတ္တာ ကထာ’’တိ ဝါ ‘‘ဣတ္ထီသု ပဝတ္တော ဝစနပထော’’တိ ဝါ ‘‘ဣတ္ထီသု ပဝတ္တံ ဝစန’’န္တိ ဝါ၊ တတော ပုရိမသုတ္တေန ဧကတ္ထသညာ၊ ဣမိနာ သုတ္တေန အသင်္ချေကတ္ထသညာ စ ကရိယတေ၊ ဧကတ္ထသညာယ ပန ကတာယ ဝါကျတ္ထာယ ပယုတ္တာနံ ဝိဘတ္တီနံ အတ္ထော ဧကတ္ထပဒေန ဝုတ္တော ဟောတိ၊ တဒါ ဝိဘတ္တိယော ဝုတ္တတ္ထာ နာမ.

ဣဒါနိ ဝုတ္တတ္ထာနံ အပ္ပယောဂါရဟတ္တာ လောပဝိဓာနမာဟ.

၃၃၃. ဧကတ္ထတာယံ [က. ၃၁၆၊ ရူ. ၃၃၁၊ နီ. ၆၇၅၊ စံ. ၂.၁.၃၉၊ ပါ. ၂.၄.၇၁၊ ၁.၂.၄၅၊ ၄၆].

ဧကော အတ္ထော ယေသံ တာနိ ဧကတ္ထာနိ၊ ‘အတ္ထော’တိ စေတ္ထ ပဒန္တရေ ကတ္တု၊ ကမ္မာဒိဘာဝေန ဝိဓေယျော ပဓာနတ္ထော ဧဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. တထာ ဟိ ‘ရာဇပုတ္တော’တိ ဧတ္ထ ပုတ္တသဒ္ဒတ္ထော ဧဝ တထာဝိဓေယျော ဟောတိ၊ န ရာဇသဒ္ဒတ္ထော၊ သဗ္ဗဉ္စ ဝစနဝါကျံ နာမ ဝိဓေယျတ္ထေဟိ ဧဝ သိဇ္ဈတိ၊ နော အညထာ၊ ယသ္မာ စ ‘ရာဇပုတ္တော’တိ ဧတံ ပုတ္တသဒ္ဒတ္ထဿေဝ နာမံ ဟောတိ၊ န ရာဇသဒ္ဒတ္ထဿ၊ တသ္မာ ဧကော ပဓာနဘူတော ပုတ္တသဒ္ဒတ္ထော ဧဝ တေသံ ဒွိန္နံ သဒ္ဒါနံ အတ္ထော နာမ ဟောတိ၊ န ရာဇသဒ္ဒတ္ထောတိ၊ ဧကတ္ထာနံ ဘာဝေါ ဧကတ္ထတာ၊ ဧကတ္ထီဘာဝေါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သော တိဝိဓော သမာသော၊ တဒ္ဓိတော၊ ဓာတုပစ္စယန္တော စာတိ. တိဿံ တိဝိဓာယံ ဧကတ္ထတာယံ သဗ္ဗာသံ ဝုတ္တတ္ထာနံ သျာဒိဝိဘတ္တီနံ လောပေါ ဟောတီတိ ဣမိနာ သုဿ လောပေါ. ဗဟုလာဓိကာရတ္တာ ပန အလုတ္တသမာသောပိ ဒိဿတိ.

၃၃၄. တံ နပုံသကံ [က. ၃၂၀၊ ရူ. ၃၃၅၊ နီ. ၆၉၈၊ စံ. ၂.၂.၁၅၊ ပါ. ၂.၄.၁၈].

တံ အသင်္ချံ နာမ ဧကတ္ထံ နပုံသကံ ဟောတီတိ ဣမိနာ အဓိတ္ထီသဒ္ဒဿ နပုံသကဘာဝံ ကတွာ တတော သျာဒျုပ္ပတ္တိ.

၃၃၅. သျာဒီသု ရဿော [က. ၃၄၂၊ ရူ. ၃၃၇၊ နီ. ၇၃၄၊ စံ. ၂.၂.၈၄၊ ပါ. ၁.၂.၄၇].

နပုံသကဿ ဧကတ္ထဿ ရဿော ဟောတိ သျာဒီသု ဝိဘတ္တီသူတိ ဣမိနာ ဤကာရဿ ရဿော.

၃၃၆. ပုဗ္ဗသ္မာမာဒိတော [က. ၃၄၃၊ ရူ. ၃၃၈၊ နီ. ၃၇၅၊ စံ. ၂.၁.၄၀၊ ပါ. ၁.၁.၄၁].

ပုဗ္ဗအမာဒိ နာမ ပုဗ္ဗပဒတ္ထပဓာနဘူတော အသင်္ချသမာသော ဝုစ္စတိ၊ တတော ပရာသံ သဗ္ဗာသံ ဝိဘတ္တီနံ လောပေါ ဟောတိ၊ အာဒိသဒ္ဒေန စေတ္ထ ပဌမာဝိဘတ္တိပိ ဂယှတိ. အထ ဝါ အမာဒိ ဝုစ္စတိ တပ္ပုရိသော၊ တတော ပုဗ္ဗံ နာမ အသင်္ချသမာသော၊ ဣတိ အမာဒိတော ပုဗ္ဗဘူတာ အသင်္ချေကတ္ထာ ပရာသံ သဗ္ဗာသံ ဝိဘတ္တီနံ လောပေါ ဟောတီတိ ဣမိနာ အဓိတ္ထိသဒ္ဒတော သဗ္ဗဝိဘတ္တီနံ လောပေါ.

အဓိတ္ထိ တိဋ္ဌတိ၊ ဣတ္ထီသု ပဝတ္တာ ကထာ တိဋ္ဌတီတိ အတ္ထော. အဓိတ္ထိ တိဋ္ဌန္တိ၊ ဣတ္ထီသု ပဝတ္တာ ကထာယော တိဋ္ဌန္တီတိ အတ္ထော. ဧသ နယော သေသဝိဘတ္တီသု သေသဝစနေသု သေသလိင်္ဂေသု စ. ဧဝံ သဗ္ဗလိင်္ဂေသု သဗ္ဗဝိဘတ္တီသု သဗ္ဗဝစနေသု စ ဧကေနေဝ ရူပေန တိဋ္ဌတိ၊ တသ္မာ အယံ သမာသော ရူပဝိကာရရဟိတတ္တာ ‘အဗျယီဘာဝေါ’တိ ဝုစ္စတိ.

ဧတ္ထ စ ဝိဘတျတ္ထော နာမ ‘‘အဓိတ္ထိ၊ ဗဟိဂါမံ၊ ဥပရိဂင်္ဂ’’ မိစ္စာဒီသု သမ္ပတျာဒီဟိ ဝိသေသတ္ထေဟိ ရဟိတော ကေဝလော ဝိဘတ္တီနံ အတ္ထော ဝုစ္စတိ. ဝိဂ္ဂဟေ ပန ‘‘ကထာ၊ ပဝတ္တာ’’ ဣစ္စာဒီနိ သမာသသာမတ္ထိယေန ဝိဒိတာနိ အတ္ထပဒါနိ နာမ၊ အဓိသဒ္ဒဿ အတ္ထပဒါနီတိပိ ဝဒန္တိ. ဧဝံ အဓိကုမာရိ၊ အဓိဝဓု၊ အဓိဇမ္ဗုဣစ္စာဒိ.

အတ္တနိ ပဝတ္တော ဓမ္မော၊ ပဝတ္တာ ဝါဓမ္မာတိ အတ္ထေ ဝိဘတ္တီနံ လောပေ ကတေ အဓိအတ္တသဒ္ဒဿ နပုံသကဘာဝံ ကတွာ တတော သျာဒျုပ္ပတ္တိ၊ ‘ပုဗ္ဗသ္မာမာဒိတော’တိ သျာဒီနံ လောပေ သမ္ပတ္တေ –

၃၃၇. နာတောမပဉ္စမိယာ [က. ၃၄၁၊ ရူ. ၃၃၆၊ နီ. ၇၃၃၊ စံ. ၂.၁.၄၁၊ ပါ. ၂.၄.၈၃၊ မု. ၄.၃.၃၇၄].

အကာရန္တမှာ အသင်္ချေကတ္ထာ ပရံ သဗ္ဗာသံ ဝိဘတ္တီနံ လောပေါ န ဟောတိ၊ ပဉ္စမီဝဇ္ဇိတာနံ ဝိဘတ္တီနံ အံ ဟောတိ.

အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မော ဇာယတိ၊ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မာ ဇာယန္တိ၊ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မံ ပဿတိ၊ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေ ပဿန္တိ.

အပဉ္စမိယာတိ ကိံ? အဇ္ဈတ္တာ အပေတိ၊ အဇ္ဈတ္တေဟိ အပေတိ.

၃၃၈. ဝါ တတိယာသတ္တမီနံ [က. ၃၄၁၊ ရူ. ၃၃၆၊ နီ. ၇၃၃၊ စံ. ၂.၁.၄၂၊ ပါ. ၂.၄.၈၄၊ မု. ၄.၃.၃၇၅].

အကာရန္တမှာ အသင်္ချေကတ္ထာ ပရံ တတိယာ၊ သတ္တမီနံ ဝိကပ္ပေန အံ ဟောတိ.

အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေန ဝတ္တတိ အဇ္ဈတ္တေန ဝါ၊ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေဟိ ဝတ္တတိ အဇ္ဈတ္တေဟိ ဝါ၊ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မဿ ဒေတိ၊ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မာနံ ဒေတိ၊ အဇ္ဈတ္တာ ဓမ္မာ အပေတိ၊ အဇ္ဈတ္တေဟိ ဓမ္မေဟိ အပေတိ၊ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မဿ သန္တကံ၊ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မာနံ သန္တကံ၊ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေ တိဋ္ဌတိ အဇ္ဈတ္တေ ဝါ၊ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေသု တိဋ္ဌတိ အဇ္ဈတ္တေသု ဝါ. ဧတ္ထ စ ‘အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မော’တိ အဇ္ဈတ္တဘူတော ဓမ္မော၊ ‘အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မာ’တိ အဇ္ဈတ္တဘူတာ ဓမ္မာ ဣစ္စာဒိနာ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. အတ္တာနံ အဓိကိစ္စ ပဝတ္တော ပဝတ္တာတိ ဝါ ဝုတ္တေပိ အတ္တဿ အာဓာရဘာဝေါ သိဇ္ဈတိယေဝ. ဧဝံ အဓိစိတ္တံ၊ အတ္တနိ ဝိသုံ ဝိသုံ ပဝတ္တံ ပဝတ္တာနိ ဝါ ပစ္စတ္တံ. ဧတ္ထ စ ‘‘အဇ္ဈတ္တံ အဘိနိဝိသိတွာ အဇ္ဈတ္တံ ဝုဋ္ဌာတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ အဘိနိဝိသိတွာ အဇ္ဈတ္တံ ဝုဋ္ဌာတီ’’တိ [ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၃၅၀၊ သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၂.၃၂] ပါဌော အတ္ထိ၊ တသ္မာ ပဉ္စမိယာ အံဘာဝဝဇ္ဇနံ အပ္ပကတ္တာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘အဇ္ဈတ္တာ ဓမ္မာ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဓမ္မာ’’တိ [ဓ. သ. တိကမာတိကာ ၂၀] ပါဌော အတ္ထိ၊ တသ္မာ ပဌမာဒီနမ္ပိ ဝိကပ္ပေါ လဗ္ဘတီတိ.

သမ္ပတ္တိအတ္ထေ –

သမ္ပန္နံ ဗြဟ္မံ သဗြဟ္မံ၊ ‘ဗြဟ္မ’န္တိ ဝေဒေါ ဝုစ္စတိ. ဧတ္ထ စ ‘အကာလေ သကတ္ထဿာ’တိ သုတ္တေန သဟသဒ္ဒဿ သာဒေသော၊ ဘိက္ခာနံ သမိဒ္ဓိ သုဘိက္ခံ၊ ‘သျာဒီသု ရဿော’တိ သုတ္တေန ကတနပုံသကဿ ရဿတ္တံ.

သမီပေ –

နဂရဿ သမီပံ ဥပနဂရံ၊ ကုမ္ဘဿ သမီပံ ဥပကုမ္ဘံ၊ မဏိကာယ သမီပံ ဥပမဏိကံ၊ ဝဓုယာ သမီပံ ဥပဝဓု၊ ဂုန္နံ သမီပံ ဥပဂု၊ ‘ဂေါဿူ’တိ သုတ္တေန ဩဿ ဥတ္တံ.

သာကလျေ –

တိဏေန သဟ သကလံ သတိဏံ၊ တိဏေန သဒ္ဓိံ သကလံ ဝတ္ထုံ အဇ္ဈောဟရတီတိ အတ္ထော. သဟသဒ္ဒဿ သာဒေသော.

အဘာဝေ –

မက္ခိကာနံ အဘာဝေါ နိမ္မက္ခိကံ၊ ဒရထာနံ အဘာဝေါ နိဒ္ဒရထံ၊ ဘိက္ခာနံ အဘာဝေါ ဒုဗ္ဘိက္ခံ၊ အဘာဝတ္ထောပိ ဒုသဒ္ဒေါ အတ္ထိ. ယထာ? ဒုဿီလော ဒုပ္ပညောတိ. ဧတ္ထ စ ‘သမ္ပန္နံ ဗြဟ္မ’န္တိအာဒိနာ သဒ္ဒဗျာကရဏေသု အတ္ထဝစနံ သဒ္ဒတ္ထဝိဘာဝနမတ္တံ. သုတ္တန္တေသု ပန ဣမေသံ ပဒါနံ ယုတ္တံ အဘိဓေယျတ္ထံ ဉတွာ တဒနုရူပံ အတ္ထဝစနမ္ပိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ယထာသဒ္ဒတ္ထေ –

ရူပဿ သဘာဝဿ ယောဂျံ အနုရူပံ၊ အတ္တာနံ အတ္တာနံ ပဋိစ္စ ပဝတ္တံ ပစ္စတ္တံ၊ အဍ္ဎမာသံ အဍ္ဎမာသံ အနုဂတံ အနွဍ္ဎမာသံ၊ ဃရံ ဃရံ အနုဂတံ အနုဃရံ၊ ဝဿံ ဝဿံ အနုဂတံ အနုဝဿံ၊ ဇေဋ္ဌာနံ အနုပုဗ္ဗံ အနုဇေဋ္ဌံ၊ သတ္တိယာ အနုရူပံ ယထာသတ္တိ၊ ဗလဿ အနုရူပံ ယထာဗလံ၊ ကမဿ အနုရူပံ ယထာက္ကမံ. ဧဝံ ယထာသင်္ချံ၊ ယထာလာဘံ. သောတဿ ပဋိလောမံ ပဋိသောတံ၊ ပဋိဝါတံ၊ ပဋိသဒ္ဒံ.

ပစ္ဆာပဒတ္ထေ –

ရထဿ ပစ္ဆာ အနုရထံ.

ယုဂဘူတော ပဒတ္ထော ယုဂပဒတ္ထော၊ သဟဘာဝီအတ္ထဒွယဿေတံ နာမံ. တတ္ထ အသနိဖလေန သဟ ပဝတ္တံ စက္ကံ သစက္ကံ၊ ဂဒါဝုဓေန ယုဂဠပဝတ္တံ ဝါသုဒေဝဿ စက္ကာဝုဓန္တိပိ ဝဒန္တိ [ယုဂပဒတ္ထေ သစက္ကံ နိဓေဟိ၊ (မောဂ္ဂလ္လာနဝုတ္တိယံ). စက္ကေန ယုဂပတ ဓေဟိ သစက္ကံ၊ (မုဂ္ဓဗောဓဝုတ္တိယံ). ဟေ ဗိသဏု! စက္ကေန သဟ ယုဂပဒေကကာလေ ဂဒံ ဓာရယ. (မုဂ္ဓဗောဓဋီကာယံ ၂၂၆ ပိဋ္ဌေ)]၊ သဟဿ သတ္တံ.

၃၃၉. ယထာ နတုလျေ [က. ၃၁၉၊ ရူ. ၃၃၀၊ နီ. ၆၉၆၊ စံ. ၂.၂.၃၊ ပါ. ၂.၁.၇].

တုလျတော အညသ္မိံ အတ္ထေ ပဝတ္တော ယထာသဒ္ဒေါ သျာဒိနာ သဟ ဧကတ္ထော ဟောတိ [မောဂ္ဂလ္လာနေ အညထာဝုတ္တိ ဒဿိတာ].

ယထာသတ္တိ၊ ယထာဗလံ၊ ယထာက္ကမံ၊ ယေ ယေ ဝုဍ္ဎာ ယထာဝုဍ္ဎံ၊ ဝုဍ္ဎာနံ ပဋိပါဋိ ဝါ ယထာဝုဍ္ဎံ.

နတုလျေတိ ကိံ? ယထာ ဒေဝဒတ္တော၊ တထာ ယညဒတ္တော.

၃၄၀. ယာဝါဝဓာရဏေ [က. ၃၁၉၊ ရူ. ၃၃၀၊ နီ. ၆၉၆၊ စံ. ၂.၂.၄၊ ပါ. ၂.၁.၈].

အဝဓာရဏံ ဝုစ္စတိ ပရိစ္ဆိန္ဒနံ၊ အဝဓာရဏေ ပဝတ္တော ယာဝသဒ္ဒေါ သျာဒိနာ သဟ ဧကတ္ထော ဘဝတိ.

ယတ္တကံ အတ္ထော ဝတ္တတီတိ ယာဝဒတ္ထံ၊ ဒါဂမော. ယတ္တကံ ဇီဝေါ ဝတ္တတီတိ ယာဝဇီဝံ၊ ယတ္တကံ အာယု ဝတ္တတီတိ ယာဝတာယုကံ၊ တကာရ၊ ကကာရာ အာဂမာ.

၃၄၁. ပရာပါဗဟိတိရောပုရေပစ္ဆာ ဝါ ပဉ္စမျာ [က. ၃၁၉၊ ရူ. ၃၃၀၊ နီ. ၆၉၆၊ စံ. ၂.၂.၇၊ ပါ. ၂.၁.၁၂၊ ၁၃၊ ‘ပယျပါ။’ (ဗဟူသု)].

ပရိ၊ အပ၊ အာဣစ္စာဒယော သဒ္ဒါ ပဉ္စမျန္တေန သျာဒိနာ သဟ ဧကတ္ထာ ဘဝန္တိ ဝါ.

ပဗ္ဗတတော ပရိ သမန္တာ ဝဿီတိ ဒေဝေါ ပရိပဗ္ဗတံ ပရိပဗ္ဗတာ ဝါ၊ ပဗ္ဗတံ ဝဇ္ဇေတွာ ဝဿီတိ အတ္ထော. ပဗ္ဗတတော ဗဟိဒ္ဓါ အပပဗ္ဗတံ အပပဗ္ဗတာ ဝါ၊ ပါဋလိပုတ္တတော ဗဟိဒ္ဓါ ဝဿီတိ ဒေဝေါ အာပါဋလိပုတ္တံ အာပါဋလိပုတ္တာ ဝါ၊ အာကုမာရေဟိ ကစ္စာယနဿ ယသော ဝတ္တတီတိ အာကုမာရံ အာကုမာရာ ဝါ၊ အာဘဝဂ္ဂါ ဘဂဝတော ယသော ဝတ္တတီတိ အာဘဝဂ္ဂံ အာဘဝဂ္ဂါ ဝါ၊ အာပါဏကောဋိယာ သရဏဂမနံ ဝတ္တတီတိ အာပါဏကောဋိကံ၊ ကာဂမော. ဂါမတော ဗဟိ ဗဟိဂါမံ ဗဟိဂါမာ ဝါ၊ ဧဝံ ဗဟိနဂရံ၊ ဗဟိလေဏံ၊ ပဗ္ဗတတော တိရော တိရောပဗ္ဗတံ တိရောပဗ္ဗတာ ဝါ၊ ဧဝံ တိရောပါကာရံ၊ တိရောကုဋ္ဋံ. ဧတ္ထ စ ‘တိရော’တိ ပရဘာဂေါ ဝုစ္စတိ. ဘတ္တမှာ ပုရေ ပုရေဘတ္တံ ပုရေဘတ္တာ ဝါ၊ အရုဏမှာ ပုရေ ပုရာရုဏံ ပုရာရုဏာ ဝါ၊ ဘတ္တဿ ပစ္ဆာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပစ္ဆာဘတ္တာ ဝါ.

၃၄၂. သမီပါယာမေသွနု [က. ၃၁၉၊ ရူ. ၃၃၀၊ နီ. ၆၉၆၊ စံ. ၂.၂.၉၊ ပါ. ၂.၁.၁၅၊ ၁၆].

သမီပေ အာယာမေ စ ပဝတ္တော အနုသဒ္ဒေါ သျာဒိနာ သဟ ဧကတ္ထော ဘဝတိ ဝါ.

ဝနဿ သမီပံ အနုဝနံ၊ အသနိ အနုဝနံ ဂတာ၊ ဂင်္ဂံ အနုယာတာ အနုဂင်္ဂံ၊ ဗာရာဏသီ.

၃၄၃. ဩရော ပရိ ပဋိ ပါရေ မဇ္ဈေ ဟေဋ္ဌုဒ္ဓါဓောန္တော ဝါ ဆဋ္ဌိယာ [က. ၃၁၉၊ ရူ. ၃၃၀၊ နီ. ၆၉၆၊ စံ. ၂.၂.၁၁၊ ပါ. ၂.၁.၁၈၊ ‘ဩရေပရိ။’ (ဗဟူသု)].

ဩရာဒယော သဒ္ဒါ ဆဋ္ဌီယန္တေန သျာဒိနာ သဟ ဧကတ္ထာ ဘဝန္တိ ဝါ.

ဧတ္ထ စ ဩရေ၊ ပါရေ၊ မဇ္ဈေသဒ္ဒေသု ‘တဒမိနာဒီနီ’တိ သုတ္တေန ဧကာရော၊ ဂင်္ဂါယ ဩရံ ဩရေဂင်္ဂံ၊ သိခရဿ ဥပရိ ဥပရိသိခရံ. ဧဝံ ဥပရိပါသာဒံ၊ ဥပရိမဉ္စံ၊ ဥပရိပဗ္ဗတံ၊ သောတဿ ပဋိလောမံ ပဋိသောတံ. ဧဝံ ပဋိဝါတံ၊ ယမုနာယ ပါရံ ပါရေယမုနံ၊ ဂင်္ဂါယ မဇ္ဈံ မဇ္ဈေဂင်္ဂံ၊ ပါသာဒဿ ဟေဋ္ဌာ ဟေဋ္ဌာပါသာဒံ၊ ဟေဋ္ဌာမဉ္စံ၊ ဂင်္ဂါယ ဥဒ္ဓံ ဥဒ္ဓံဂင်္ဂံ၊ ဂင်္ဂါယ အဓော အဓောဂင်္ဂံ၊ ပါသာဒဿ အန္တော အန္တောပါသာဒံ. ဧဝံ အန္တောဂါမံ၊ အန္တောနဂရံ၊ အန္တောဝဿံ.

ဝါတိ ကိံ? ဂင်္ဂါဩရံ၊ မဇ္ဈေသမုဒ္ဒသ္မိံ ဣစ္စာဒိ.

၃၄၄. တိဋ္ဌဂွာဒီနိ [က. ၃၁၉၊ ရူ. ၃၃၀၊ နီ. ၆၉၇၊ စံ. ၂.၂.၁၀၊ ပါ. ၂.၁.၁၇].

တိဋ္ဌဂုဣစ္စာဒီနိ အသင်္ချေကတ္ထေ သိဇ္ဈန္တိ.

တိဋ္ဌန္တိ ဂါဝေါ ယသ္မိံ ကာလေ တိဋ္ဌဂု၊ ဝဟန္တိ ဂါဝေါယသ္မိံ ကာလေ ဝဟဂု၊ ‘ဂေါဿူ’တိ သုတ္တေန ဩဿ ဥတ္တံ. အာယတိံ ယဝေါ ယသ္မိံ ကာလေတိ အာယတိယဝေါ၊ ခလေ ယဝေါ ယသ္မိံ ကာလေတိ ခလေယဝံ. ပုဗ္ဗပဒေ ဝိဘတ္တိအလောပေါ. လုနာ ယဝါ ယသ္မိံ ကာလေတိ လုနယဝံ၊ ဧတ္ထ ‘လုနာ’တိ လာဝိတာ၊ လုယမာနာ ယဝါ ယသ္မိန္တိ လုယမာနယဝံ ဣစ္စာဒိ.

တထာ ပါတော နဟာနံ ယသ္မိံ ကာလေတိ ပါတနဟာနံ. ဧဝံ သာယနဟာနံ၊ ပါတော ကမ္မကရဏကာလော ယသ္မိန္တိ ပါတကာလံ. ဧဝံ သာယကာလံ၊ ပါတော ဝဿတိ မေဃော ယသ္မိန္တိ ပါတမေဃံ. ဧဝံ သာယမေဃံ၊ ပါတော ဂန္တဗ္ဗော မဂ္ဂေါ ယသ္မိန္တိ ပါတမဂ္ဂံ. ဧဝံ သာယမဂ္ဂံ ဣစ္စာဒိ. မဟာဝုတ္တိနာ ပါတောသဒ္ဒဿ ပါတတ္တံ. ဧတ္ထ စ ‘တိဋ္ဌဂု’ ဣစ္စာဒီနိ ဝိဂ္ဂဟတ္ထဝသေန အညပဒတ္ထေ သိဒ္ဓါနိ ဝိယ ဒိဿန္တိ၊ အညပဒဿ ပန လိင်္ဂါဒီနံ ဝသေန တေသံ ရူပဝိကာရော နာမ နတ္ထိ၊ တသ္မာ အဗျယရူပတ္တာ ဣဓ ဂဟိတာနိ၊ သဗ္ဗဉ္စေတံ အသင်္ချသမာသပဒံ နာမ နပုံသကံ ဧဝ ဟောတိ၊ ရဿန္တမေဝ ဟောတိ. သဗ္ဗဝိဘတ္တီနဉ္စ အကာရန္တမှာ ဗဟုလံ အံ ဟောတိ၊ ဣကာရုကာရန္တေဟိ လောပေါ ဟောတိ.

အဗျယီဘာဝသမာသော နိဋ္ဌိတော.

တပ္ပုရိသသမာသ

ဒုတိယာတပ္ပုရိသ

အထ အမာဒိသမာသော ဝုစ္စတေ၊ သော တပ္ပုရိသောတိ စ ဝုစ္စတိ. တဿ ပုရိသော တပ္ပုရိသော၊ တပ္ပုရိသသဒ္ဒေန သဒိသတ္တာ အယံ သမာသော တပ္ပုရိသောတိ ဝုစ္စတိ. ယထာ ဟိ တပ္ပုရိသသဒ္ဒေါ ဝိသေသနပဒတ္ထံ ဇဟိတွာ ဝိသေသျပဒတ္ထေ တိဋ္ဌတိ၊ ဧဝံ အယံ သမာသောပီတိ.

၃၄၅. အမာဒိ [က. ၃၂၇၊ ရူ. ၃၅၁၊ နီ. ၇၀၄၊ စံ. ၂.၂.၁၆].

အမာဒိဝိဘတ္တိယုတ္တံ သျာဒျန္တပဒံ ပဌမန္တေန သျာဒျန္တပဒေန သဟ ဧကတ္ထံ ဘဝတိ၊ အယဉ္စ သမာသော အနွတ္ထဝသေန ‘‘အမာဒိသမာသော’’တိ စ ‘‘တပ္ပုရိသသမာသော’’တိ စ ဝုစ္စတိ. ဣမိနာ အမာဒိသဟိတဿ ဝါကျဿ အမာဒေကတ္ထသညံ ကတွာ ဝုတ္တတ္ထာနံ ဝိဘတ္တီနံ လောပေါ၊ တတော ဧကတ္ထပဒန္တေ သျာဒျုပ္ပတ္တိ ဟောတိ.

သော ပန သမာသော ဒုတိယာတပ္ပုရိသော၊ တတိယာတပ္ပုရိသော၊ စတုတ္ထီတပ္ပုရိသော၊ ပဉ္စမီတပ္ပုရိသော၊ ဆဋ္ဌီတပ္ပုရိသော၊ သတ္တမီတပ္ပုရိသောတိ ဆဗ္ဗိဓော. ဧကမေကသ္မိဉ္စေတ္ထ ‘‘နိစ္စသမာသော၊ အနိစ္စသမာသော’’တိ စ ‘‘လုတ္တသမာသော၊ အလုတ္တသမာသော’’တိ စ ဒုဝိဓော.

တတ္ထ ဒုတိယာတပ္ပုရိသော ကတ္တုဝါစကေသု ဂတ၊ နိဿိတ၊-အတီတ၊ အတိက္ကန္တ၊ ပတ္တ၊ အာပန္နဣစ္စာဒီသု ပရေသု ဟောတိ.

ဂါမံ ဂတောတိ ဂါမဂတော ဂါမံ ဂတော ဝါ. ဧဝံ အရညဂတော၊ ဘူမိဂတော၊ ရာဇာနံ နိဿိတောတိ ရာဇနိဿိတော. ဧဝံ အတ္ထနိဿိတော၊ ဓမ္မနိဿိတော. ဘဝံ အတီတော ဘဝါတီတော. ဧဝံ ဘယာတီတော၊ ကာလာတီတော၊ ခဏာတီတော၊ ပမာဏံ အတိက္ကန္တောတိ ပမာဏာတိက္ကန္တော၊ သုခံ ပတ္တောတိ သုခပ္ပတ္တော. ဧဝံ ဒုက္ခပ္ပတ္တော၊ သောတံ အာပန္နောတိ သောတာပန္နော. ဧဝံ နိရောဓသမာပန္နော၊ အဒ္ဓါနမဂ္ဂံ ပဋိပန္နောတိ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော၊ ရုက္ခံ အာရူဠှောတိ ရုက္ခာရူဠှော၊ ရထာရူဠှော၊ ဩဃံ တိဏ္ဏောတိ ဩဃတိဏ္ဏော ဩဃံ တိဏ္ဏော ဝါ ဣစ္စာဒိ.

ကမ္မုပပဒဝိဟိတေဟိ ကိတန္တပဒေဟိ ပန နိစ္စသမာသောယေဝ၊ ကုမ္ဘံ ကရောတီတိ ကုမ္ဘကာရော၊ ရထကာရော၊ ပတ္တံ ဂဏှာတီတိ ပတ္တဂ္ဂါဟော၊ အတ္ထံ ကာမေတီတိ အတ္ထကာမော၊ ဓမ္မကာမော၊ ဝိနယံ ဓာရေတီတိ ဝိနယဓရော၊ ဓမ္မဓရော၊ ဗြဟ္မံ စရတိ သီလေနာတိ ဗြဟ္မစာရီ၊ ဘဝပါရံ ဂစ္ဆတိ သီလေနာတိ ဘဝပါရဂူ၊ သဗ္ဗံ ဇာနာတီတိ သဗ္ဗညူ၊ အတ္ထညူ၊ ဓမ္မညူဣစ္စာဒိ.

ဗဟုလာဓိကာရတ္တာ တ၊ တဝန္တု၊ တာဝီ၊ အန္တ၊ မာန၊ တုန၊ တွာန၊ တွာ၊ တုံ၊ တဝေပစ္စယန္တေသု ပရေသု သမာသော န ဟောတိ၊ ဝဿံ ဝုတ္ထော၊ ဩဒနံ ဘုတ္တော၊ ဩဒနံ ဘုတ္တဝါ၊ ဩဒနံ ဘုတ္တာဝီ၊ ဓမ္မံ သုဏန္တော၊ ဓမ္မံ သုဏမာနော ဓမ္မံ သောတုန၊ ဓမ္မံ သုတွာန၊ ဓမ္မံ သုတွာ၊ ဓမ္မံ သောတုံ၊ ဓမ္မံ သောတဝေ.

ဣတိ ဒုတိယာတပ္ပုရိသော.

တတိယာတပ္ပုရိသ

တတိယာတပ္ပုရိသော ကမ္မဝါစကေသု ကိတန္တေသု စ သမ္ပန္န၊ သဟဂတာဒီသု စ ပုဗ္ဗ၊ သဒိသ၊ သမ၊ ဦနတ္ထ၊ ကလဟ၊ နိပုဏ၊-မိဿက၊ သခိလာဒီသု စ ပရေသု ဟောတိ.

ဗုဒ္ဓေန ဘာသိတော ဗုဒ္ဓဘာသိတော. ဧဝံ ဗုဒ္ဓဒေသိတော၊ ဗုဒ္ဓပညတ္တော၊ ဗုဒ္ဓရက္ခိတော၊ သတ္ထာရာ ဝဏ္ဏိတော သတ္ထုဝဏ္ဏိတော၊ ဝိညူဟိ ဂရဟိတော ဝိညုဂရဟိတော၊ ဝိညုပသတ္ထော၊ ဣဿရေန ကတံ ဣဿရကတံ၊ အတ္တနာ ကတံ သယံကတံ၊ ပရေဟိ ကတံ ပရံကတံ၊ ဗိန္ဒာဂမော. သုကေဟိ အာဟဋံ သုကာဟဋံ၊ ရညာ ဟတော ရာဇဟတော၊ ရောဂေန ပီဠိတော ရောဂပီဠိတော၊ အဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎော အဂ္ဂိဒဍ္ဎော၊ သပ္ပေန ဒဋ္ဌော သပ္ပဒဋ္ဌော၊ သလ္လေန ဝိဒ္ဓေါ သလ္လဝိဒ္ဓေါ၊ ဣစ္ဆာယ အပကတော အဘိဘူတော ဣစ္ဆာပကတော.

သီလေန သမ္ပန္နော သီလသမ္ပန္နော. ဧဝံ သုခသဟဂတံ၊ ဉာဏသမ္ပယုတ္တံ၊ မိတ္တသံသဂ္ဂေါ၊ ပိယသမ္ပယောဂေါ၊ ပိယဝိပ္ပယောဂေါ၊ ဇာတိယာ အန္ဓော ဇစ္စန္ဓော၊ ဂုဏဟီနော၊ ဂုဏဝုဍ္ဎော၊ စတုဝဂ္ဂေန သံဃေန ကရဏီယံ ကမ္မံ စတုဝဂ္ဂကရဏီယံ. ဧဝံ ပဉ္စဝဂ္ဂကရဏီယံ၊ ကာကေဟိ ပေယျာ ကာကပေယျာ၊ နဒီ.

ဧကက္ခရေသု ပရပဒေသု နိစ္စသမာသော၊ ဥရေန ဂစ္ဆတီတိ ဥရဂေါ၊ ပါဒေန ပိဝတီတိ ပါဒပေါ ဣစ္စာဒိ.

ကွစိ မဇ္ဈေပဒလောပေါ၊ ဂုဠေန သံသဋ္ဌော ဩဒနော ဂုဠောဒနော. ဧဝံ ခီရောဒနော၊ အဿေန ယုတ္တော ရထော အဿရထော. ဧဝံ အာဇညရထော၊ မဂ္ဂေန သမ္ပယုတ္တံ စိတ္တံ မဂ္ဂစိတ္တံ၊ ဇမ္ဗုယာ ပညာတော ဒီပေါ ဇမ္ဗုဒီပေါ၊ ဧကေန အဓိကာ ဒသ ဧကာဒသ ဣစ္စာဒိ.

ပုဗ္ဗာဒီသု – မာသေန ပုဗ္ဗော မာသပုဗ္ဗော၊ မာတရာ သဒိသော မာတုသဒိသော. ဧဝံ မာတုသမော၊ ပိတုသမော၊ ဧကေန ဦနာ ဝီသတိ ဧကူနဝီသတိ၊ သီလေန ဝိကလော သီလဝိကလော၊ အသိနာ ကလဟော အသိကလဟော၊ ဝါစာယ နိပုဏော ဝါစာနိပုဏော. ဧဝံ ယာဝကာလိကသမ္မိဿံ၊ ဝါစာသခိလော၊ သတ္ထာရာ သဒိသော သတ္ထုကပ္ပေါ၊ ပုညေန အတ္ထော ပုညတ္ထော၊ ပုညေန အတ္ထိကော ပုညတ္ထိကော. ဧဝံ သေယျတ္ထိကော၊ မဟဂ္ဃတ္ထိကော၊ ဂုဏေန အဓိကော ဂုဏာဓိကော ဣစ္စာဒိ.

ဗဟုလာဓိကာရာ ကွစိ သမာသော န ဟောတိ၊ ဖရသုနာ ဆိန္နံ၊ ကာကေဟိ ပါတဗ္ဗာ၊ ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ၊ ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ ဣစ္စာဒိ.

ဣတိ တတိယာတပ္ပုရိသော.

စတုတ္ထီတပ္ပုရိသ

စတုတ္ထီတပ္ပုရိသော တဒတ္ထေ ဝါ အတ္ထ၊ ဟိတ၊ ဒေယျာဒီသု ဝါ ပရေသု ဟောတိ.

ကထိနဿ ဒုဿံ ကထိနဒုဿံ၊ ကထိနတ္ထာယ အာဘဋံ ဒုဿန္တိ အတ္ထော. ဧဝံ ကထိနစီဝရံ၊ ကထိနာယ ဒုဿံ၊ ကထိနာယ စီဝရန္တိပိ ယုဇ္ဇတိ၊ ကထိနတ္ထာရာယာတိ အတ္ထော. စီဝရာယ ဒုဿံ စီဝရဒုဿံ. ဧဝံ စီဝရမူလံ [စီဝရမူလျံ (ရူ. နီ.)]၊ သံဃဿ အာဘဋံ ဘတ္တံ သံဃဘတ္တံ၊ သင်္ဃတ္ထာယ ဝါ ပဋိယတ္တံ ဘတ္တံ သံဃဘတ္တံ. ဧဝံ အာဂန္တုကဘတ္တံ၊ ဂမိကဘတ္တံ၊ ဂိလာနဘတ္တံ.

သံဃဿ အတ္ထော သင်္ဃတ္ထော၊ လောကဿ ဟိတော လောကဟိတော၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒေယျံ ဗုဒ္ဓဒေယျံ၊ ဗုဒ္ဓဿ ပဏာမော ဗုဒ္ဓပ္ပဏာမော. ဧဝံ ဗုဒ္ဓထောမနာ၊ ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာနံ၊ သုတ္တဿ အနုလောမံ သုတ္တာနုလောမံ. ဧဝံ သုတ္တာနုရူပံ၊ သုတ္တာနုကူလံ၊ သုတ္တာနုဂုဏံ၊ ဌာနဿ အရဟံ ဌာနာရဟံ၊ ရညော အရဟံ ရာဇာရဟံ. ဧဝံ ရာဇဂ္ဃံ၊ ရာဇဒေယျံ၊ ကတ္တုံ ကာမေတီတိ ကတ္တုကာမော. ဧဝံ ဂန္တုကာမော၊ ကထေတုကာမော၊ ဒဋ္ဌုကာမော၊ သောတုကာမော. ဧတ္ထ စ တုမန္တဿ အသင်္ချတ္တာ ‘အသင်္ချေဟိ သဗ္ဗာသ’န္တိ တတော နိစ္စံ စတုတ္ထီလောပေါ ဟောတိ၊ သမာသေ ကတေ နိစ္စံ နိဂ္ဂဟီတလောပေါ စ. ‘‘သံဃဿ ဒါတဗ္ဗံ၊ သံဃဿ ဒါတုံ’’ ဣစ္စာဒီသု သမာသော န ဟောတိ.

ဣတိ စတုတ္ထီတပ္ပုရိသော.

ပဉ္စမီတပ္ပုရိသ

ပဉ္စမီတပ္ပုရိသော အပဂမန၊ ဘယ၊ ဝိရတိ၊ မောစနာဒိအတ္ထေသု ပရေသု ဟောတိ.

မေထုနာ အပေတောတိ မေထုနာပေတော၊ ပလာသတော အပဂတောတိ ပလာသာပဂတော၊ နဂရမှာ နိဂ္ဂတောတိ နဂရနိဂ္ဂတော၊ ပိဏ္ဍပါတတော ပဋိက္ကန္တောတိ ပိဏ္ဍပါတပ္ပဋိက္ကန္တော. ဧဝံ ဂါမနိက္ခန္တော၊ ရုက္ခပတိတော၊ သာသနမှာ စုတောတိ သာသနစုတော၊ အာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌာနံ အာပတ္တိဝုဋ္ဌာနံ၊ ဥဒကတော ဥဂ္ဂတော ဥဒကုဂ္ဂတော၊ ဘဝတော နိဿဋော ဘဝနိဿဋော၊ ခန္ဓသင်္ဂဟတော နိဿဋန္တိ ခန္ဓသင်္ဂဟနိဿဋံ၊ စောရမှာ ဘီတောတိ စောရဘီတော၊ ပါပတော ဘာယတိ သီလေနာတိ ပါပဘီရုကော၊ ပါပတော ဇိဂုစ္ဆတိ သီလေနာတိ ပါပဇိဂုစ္ဆီ၊ ဝဋ္ဋတော နိဗ္ဗိန္ဒတီတိ ဝဋ္ဋနိဗ္ဗိန္နော၊ ကာယဒုစ္စရိတတော ဝိရတိ ကာယဒုစ္စရိတဝိရတိ. ဧဝံ ဝစီဒုစ္စရိတဝိရတိ၊ ဗန္ဓနာ မုတ္တော ဗန္ဓနမုတ္တော. ဧဝံ ဗန္ဓနမောက္ခော၊ ကမ္မတော သမုဋ္ဌိတံ ကမ္မသမုဋ္ဌိတံ. ဧဝံ ကမ္မဇာတံ၊ ကမ္မသမ္ဘူတံ၊ ကမ္မနိဗ္ဗတ္တံ၊ လောကတော အဂ္ဂေါ လောကဂ္ဂေါ. ဧဝံ လောကဇေဋ္ဌော၊ လောကုတ္တမော၊ သဗ္ဗေဟိ ဇေဋ္ဌော သဗ္ဗဇေဋ္ဌော၊ သဗ္ဗေဟိ ကနိဋ္ဌော သဗ္ဗကနိဋ္ဌော. ဧဝံ သဗ္ဗဟီနော၊ သဗ္ဗပစ္ဆိမော၊ ဥက္ကဋ္ဌတော ဥက္ကဋ္ဌောတိ ဥက္ကဋ္ဌုက္ကဋ္ဌော၊ ဩမကတော ဩမကောတိ ဩမကောမကော.

ကွစိ နိစ္စသမာသော ဟောတိ၊ မာတိတော ဇာတော မာတုဇော. ဧဝံ ပိတုဇော၊ ကမ္မဇံ၊ စိတ္တဇံ၊ ဥတုဇံ ဣစ္စာဒိ.

ဣတိ ပဉ္စမီတပ္ပုရိသော.

ဆဋ္ဌီတပ္ပုရိသ

ရညော ပုတ္တော ရာဇပုတ္တော. ဧဝံ ရာဇပုရိသော၊ ဗုဒ္ဓသာဝကော၊ သမုဒ္ဒဃောသော၊ ဓညာနံ ရာသိ ဓညရာသိ၊ မတ္တိကာယ ပတ္တောတိ မတ္တိကာပတ္တော၊ ဝိကာရသမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီ၊ မတ္တိကာမယပတ္တောတိ အတ္ထော. ဧဝံ သုဝဏ္ဏကဋာဟံ၊ သုဝဏ္ဏဘာဇနံ၊ ပါနီယဿ ထာလကံ ပါနီယထာလကံ.

သမာသမဇ္ဈေ ဤ၊ ဦနံ ဗဟုလံ ရဿတ္တံ၊ ဒဏ္ဍိနော ကုလံ ဒဏ္ဍိကုလံ၊ ဟတ္ထိပဒံ၊ ဣတ္ထိရူပံ၊ နဒိကူလံ၊ နဒိတီရံ၊ ဘိက္ခုနီနံ သံဃော ဘိက္ခုနိသံဃော၊ ဇမ္ဗုယာ သာခါ ဇမ္ဗုသာခါ ဣစ္စာဒိ.

အန္တ၊ မာန၊ နိဒ္ဓါရဏိယ၊ ပူရဏ၊ ဘာဝ၊ သုဟိတတ္ထေဟိ သမာသော န ဟောတိ၊ မမံ အနုကုဗ္ဗန္တော၊ မမံ အနုကုရုမာနော၊ ဂုန္နံ ကဏှာ သမ္ပန္နခီရတမာ. ဝိဘတ္တာဝဓိဆဋ္ဌိယာ ပန ဟောတိယေဝ၊ နရာနံ ဥတ္တမော နရုတ္တမော၊ နရသေဋ္ဌော၊ နရဝရော၊ ဂဏာနံ ဥတ္တမော ဂဏုတ္တမော၊ ဒွိပဒါနံ ဥတ္တမော ဒွိပဒုတ္တမော ဣစ္စာဒိ. သိဿာနံ ပဉ္စမော သိဿော၊ ကပ္ပဿ တတိယော ဘာဂေါ၊ ပက္ခဿ အဋ္ဌမီ၊ ပဋဿ သုက္ကတာ၊ ရူပဿ လဟုတာ၊ ရူပဿ မုဒုတာ၊ ရူပဿ ကမ္မညတာ. ကွစိ ဟောတိ၊ ကာယလဟုတာ၊ စိတ္တလဟုတာ၊ ဗုဒ္ဓသုဗုဒ္ဓတာ. ဓမ္မသုဓမ္မတာ၊ ဖလာနံ သုဟိတော၊ ဖလာနံ တိတ္တော၊ ဖလာနံ အသိတော၊ ကရဏတ္ထေ ဆဋ္ဌီ.

‘‘ဘဋော ရညော ပုတ္တော ဒေဝဒတ္တဿာ’’တိ ဧတ္ထ ‘ရာဇပုတ္တော’တိ န ဟောတိ အညမညာနပေက္ခတ္တာ. ‘‘ဒေဝဒတ္တဿ ကဏှာ ဒန္တာ’’တိ ဧတ္ထ ‘ဒေဝဒတ္တကဏှဒန္တာ’တိ န ဟောတိ အညသာပေက္ခတ္တာ [နီ. ၆၉၀]. အညသာပေက္ခတ္တေပိ နိစ္စံ သမ္ဗန္ဓီပေက္ခသဒ္ဒါနံ သမာသော ဟောတိ ဝါကျေ ဝိယ သမာသေပိ သမ္ဗန္ဓဿ ဝိဒိတတ္တာ. ဝုတ္တဉ္စ ‘‘သတိပိ သာပေက္ခတ္တေ ဂမကတ္တာ သမာသော ဟောတီ’’တိ [က. ၃၂၈၊ ရူ. ၃၅၂၊ နီ. ၆၉၁]၊ ဒေဝဒတ္တဂုရုကုလံ၊ ရာဇဒါသီပုတ္တော၊ ဒေဝဒါသီပုတ္တော ဣစ္စာဒိ. တတ္ထ ဒေဝဒတ္တဿ ဂုရု ဒေဝဒတ္တဂုရု၊ တဿ ကုလံ ဒေဝဒတ္တဂုရုကုလန္တိ ဝိဂ္ဂဟော. ဂုရုနော ကုလံ ဂုရုကုလံ၊ ဒေဝဒတ္တဿ ဂုရုကုလံ ဒေဝဒတ္တဂုရုကုလန္တိပိ ဝဒန္တိ. ‘‘ရညော မာဂဓဿ ဗိမ္ဗိသာရဿ ပုတ္တော’’တိ ဧတ္ထပိ အညသာပေက္ခတ္တာ ‘ဗိမ္ဗိသာရပုတ္တော’တိ န ဟောတိ၊ ရညော ဂေါ စ အဿော စ ပုရိသော စာတိ အတ္ထေ ‘ရာဇဂဝဿပုရိသာ’တိ ဟောတိ ဒွန္ဒတော ပုဗ္ဗပဒဿ ဒွန္ဒပဒေဟိပိ ပစ္စေကံ သမ္ဗန္ဓဿ ဝိဒိတတ္တာ. တထာ ဒွန္ဒတော ပရပဒဿပိ၊ နရာနဉ္စ ဒေဝါနဉ္စ သာရထိ နရဒေဝသာရထိ.

ဣတိ ဆဋ္ဌီတပ္ပုရိသော.

သတ္တမီတပ္ပုရိသ

သတ္တမီတပ္ပုရိသေ ရူပေ သညာ ရူပသညာ. ဧတ္ထ စ ကာရကာနံ ကြိယာသာဓနလက္ခဏတ္တာ ကြိယာပဒေဟေဝ သမ္ဗန္ဓော ဟောတိ၊ တသ္မာ အကြိယဝါစကေန ပရပဒေန သဒ္ဓိံ သမာသေ ဇာတေ မဇ္ဈေ အနုရူပံ ကြိယာပဒံ ဝိညာယတိ၊ ယထာ ‘အဿေန ယုတ္တော ရထော အဿရထော’ ဣတိ ‘ရူပေ သညာ’တိ ရူပေ ဥပ္ပန္နာ သညာတိ အတ္ထော. စက္ခုသ္မိံ ဝိညာဏံ စက္ခုဝိညာဏံ၊ ဓမ္မေ ရတော ဓမ္မရတော. ဧဝံ ဓမ္မရုစိ၊ ဓမ္မဂါရဝေါ၊ ဒါနေ အဇ္ဈာသယော ဒါနဇ္ဈာသယော. ဧဝံ ဒါနာဓိမုတ္တိ၊ ဝဋ္ဋေ ဘယံ ဝဋ္ဋဘယံ၊ ဝဋ္ဋဒုက္ခံ၊ ဂါမေ သူကရော ဂါမသူကရော၊ ဝနမဟိံသော၊ သမုဒ္ဒမစ္ဆော၊ ဣတ္ထီသု ဓုတ္တော ဣတ္ထိဓုတ္တော၊ ဣတ္ထိသောဏ္ဍော.

ဥပပဒကိတန္တေသု နိစ္စသမာသော [နီ. ၆၈၂]၊ ဝနေ စရတီတိ ဝနစရော၊ ကာမာဝစရော၊ ကုစ္ဆိမှိ သယတီတိ ကုစ္ဆိဿယော၊ ဂဗ္ဘေ သေတီတိ ဂဗ္ဘသေယျော၊ ထလေ တိဋ္ဌတီတိ ထလဋ္ဌော၊ ဇလဋ္ဌော၊ ပဗ္ဗတဋ္ဌော၊ ပင်္ကေ ဇာတံ ပင်္ကဇံ. ဧဝံ အတြဇော၊ ခေတြဇော ဣစ္စာဒိ. ဣဓ န ဟောတိ [နီ. ၆၈၁]၊ ဘောဇနေ မတ္တညုတာ၊ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော၊ အာသနေ နိသိန္နော၊ အာသနေ နိသီဒိတဗ္ဗံ.

ဣတိ သတ္တမီတပ္ပုရိသော.

လုတ္တတပ္ပုရိသ

တပ္ပုရိသပဒါနံ မဟာဝုတ္တိသုတ္တေန ကွစိ ဝိပလ္လာသော.

ဥပရိဂင်္ဂါ၊ ဟေဋ္ဌာနဒီ၊ အန္တောဝိဟာရော၊ အန္တောသမာပတ္တိ၊ ဟံသာနံ ရာဇာ ရာဇဟံသော ဟံသရာဇာ ဝါ၊ မာသဿ အဍ္ဎံ အဍ္ဎမာသံ၊ ကဟာပဏဿ အဍ္ဎံ အဍ္ဎကဟာပဏံ၊ အဍ္ဎမာသံ၊ ရတ္တိယာ အဍ္ဎံ အဍ္ဎရတ္တံ. ဧဝံ ပုဗ္ဗရတ္တံ၊ ပရရတ္တံ၊ ဣဿ အတ္တံ. ကာယဿ ပုဗ္ဗဘာဂေါ ပုဗ္ဗကာယော၊ ပရကာယော၊ အဟဿ ပုဗ္ဗော ပုဗ္ဗဏှော၊ မဇ္ဈဏှော၊ သာယနှော၊ ပုဗ္ဗေဒိဋ္ဌော ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော၊ တထာဂတံ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော ထေရော၊ တထာဂတော ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော ထေရေန ဣစ္စာဒိ.

ဣတိ လုတ္တတပ္ပုရိသော.

အလုတ္တတပ္ပုရိသ

ဣဒါနိ အလုတ္တတပ္ပုရိသာ ဝုစ္စန္တေ.

ဒီပင်္ကရော၊ ပဘင်္ကရော၊ အမတန္ဒဒေါ၊ ပုရိန္ဒဒေါ၊ ဝေဿန္တရော၊ အတ္တန္တပေါ၊ ပရန္တပေါ၊ ရဏဉ္ဇဟော၊ ဇုတိန္ဓရော၊ ဝိဇ္ဇန္ဓရော၊ ဒဿနေနပဟာတဗ္ဗဓမ္မော၊ ကုတောဇော၊ တတောဇော၊ ဣတောဇော၊ ဘယတော ဥပဋ္ဌာနံ ဘယတုပဋ္ဌာနံ၊ ကဋတ္တာကမ္မံ၊ ကဋတ္တာရူပံ၊ ပရဿပဒံ၊ အတ္တနောပဒံ၊ ဒေဝါနမိန္ဒော၊ ဒေဝါနံပိယတိဿော၊ ဂဝမ္ပတိတ္ထေရော၊ ပုဗ္ဗေနိဝါသော၊ မဇ္ဈေကလျာဏံ၊ ဒူရေရူပံ၊ သန္တိကေရူပံ၊ ဒူရေနိဒါနံ၊ သန္တိကေနိဒါနံ၊ အန္တေဝါသိကော၊ ဇနေသုတော၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော ဣစ္စာဒိ [က. ၃၂၇၊ ရူ. ၃၅၁၊ နီ. ၆၈၆].

ဣတိ အလုတ္တတပ္ပုရိသော.

သဗ္ဗော စာယံ အမာဒိတပ္ပုရိသော အဘိဓေယျဝစနော ပရပဒလိင်္ဂေါ စ.

အမာဒိတပ္ပုရိသော နိဋ္ဌိတော.

ကမ္မဓာရယသမာသ

အထ ကမ္မဓာရယသညိတော ပဌမာတပ္ပုရိသော ဝုစ္စတေ.

ကမ္မမိဝ ဒွယံ ဓာရေတီတိ ကမ္မဓာရယော. ယထာ ကမ္မံ ကြိယဉ္စ ပယောဇနဉ္စ ဒွယံ ဓာရေတိ ကမ္မေ သတိ တဿ ဒွယဿ သမ္ဘဝတော၊ တထာ အယံ သမာသော ဧကဿ အတ္ထဿ ဒွေ နာမာနိ ဓာရေတိ ဣမသ္မိံ သမာသေ သတိ ဧကတ္ထဇောတကဿ နာမဒွယဿ သမ္ဘဝတောတိ [က. ၃၂၄၊ ရူ. ၃၃၉၊ နီ. ၇၀၂].

အပိ စ ကတ္တဗ္ဗန္တိ ကမ္မံ၊ ဓာရေတဗ္ဗန္တိ ဓာရိယံ၊ ကမ္မဉ္စ တံ ဓာရိယဉ္စာတိ ကမ္မဓာရိယံ၊ ယံကိဉ္စိ ဟိတကမ္မံ၊ ကမ္မဓာရိယသဒ္ဒသဒိသတ္တာ သဗ္ဗော စာယံ သမာသော ကမ္မဓာရယောတိ ဝုစ္စတိ ဣဿ အတ္တံ ကတွာ. ယထာ ဟိ ကမ္မဓာရိယသဒ္ဒေါ ဧကဿ အတ္ထဿ ဒွေ နာမာနိ ဓာရေတိ၊ တထာ အယံ သမာသောပီတိ. သော ဧဝ ဥတ္တရပဒတ္ထပဓာနတာသင်္ခါတေန တပ္ပုရိသလက္ခဏေန ယုတ္တတ္တာ ‘တပ္ပုရိသော’တိ စ ဝုစ္စတိ. ဘိန္နပဝတ္တိနိမိတ္တာနံ ဒွိန္နံ ပဒါနံ ဝိသေသနဝိသေသိတဗ္ဗဘာဝေန ဧကသ္မိံ အတ္ထေ ပဝတ္တိ တုလျာဓိကရဏတာ နာမ၊ တေန တုလျာဓိကရဏလက္ခဏေန ယုတ္တတ္တာ ‘တုလျာဓိကရဏသမာသော’တိ စ ဝုစ္စတိ. သော ဧဝ စ ဝိသေသနပဒဝသေန ဂုဏဝိသေသဒီပနတ္တာ ‘ဝိသေသနသမာသော’တိ စ ဝုစ္စတိ. တသ္မိံ ဝိသေသနသမာသေ –

၃၄၆. ဝိသေသနမေကတ္ထေန [က. ၃၂၄၊ ရူ. ၃၃၉၊ နီ. ၇၀၂၊ စံ. ၂.၂.၁၈၊ ပါ. ၂.၁.၅၇].

ဝိသေသနဘူတံ သျာဒျန္တပဒံ ဧကတ္ထေန ဝိသေသျဘူတေန သျာဒျန္တပဒေန သဒ္ဓိံ ဧကတ္ထံ ဟောတိ.

ဧတ္ထ စ ဝိသေသီယတိ ဒဗ္ဗံ ဝိသိဋ္ဌံ ကရီယတိ ဧတေနာတိ ဝိသေသနံ. ဧကော အတ္ထော ယဿာတိ ဧကတ္ထံ၊ ‘ဧကော’တိ သမာနော၊ ‘အတ္ထော’တိ အဘိဓေယျတ္ထော၊ နေမိတ္တကတ္ထော၊ သောယေဝ ဒွိန္နံ ပဝတ္တိနိမိတ္တာနံ အဓိဋ္ဌာနဋ္ဌေန ‘အဓိကရဏ’န္တိ စ ဝုစ္စတိ. ပဝတ္တိနိမိတ္တာနဉ္စ အဓိဋ္ဌာနတ္တေ သတိ ပဒါနမ္ပိ အဓိဋ္ဌာနတာ သိဒ္ဓါ ဟောတိ. ဣတိ ဧကတ္ထန္တိ တုလျာဓိကရဏံ၊ သမာနာဓိကရဏန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ တေန ဧကတ္ထေန. ‘ဧကတ္ထံ ဟောတီ’တိ ဧကတ္ထီဘူတံ ဟောတီတိ အတ္ထော.

သော စ သမာသော နဝဝိဓော ဝိသေသနပုဗ္ဗပဒေါ၊ ဝိသေသနုတ္တရပဒေါ၊ ဝိသေသနောဘယပဒေါ၊ ဥပမာနုတ္တရပဒေါ၊ သမ္ဘာဝနာပုဗ္ဗပဒေါ၊ အဝဓာရဏပုဗ္ဗပဒေါ၊ နနိပါတပုဗ္ဗပဒေါ၊ ကုနိပါတပုဗ္ဗပဒေါ၊ ပါဒိပုဗ္ဗပဒေါ စာတိ.

တတ္ထ ဝိသေသနပုဗ္ဗပဒေါ ယထာ? မဟာပုရိသော၊ မဟာနဒီ၊ မဟဗ္ဘယံ. ဧတ္ထ စ ‘‘သာ သေနာ ဒိဿတေ မဟာ [ဇာ. ၂.၂၂.၇၇၁]၊ ဗာရာဏသိရဇ္ဇံ နာမ မဟာ’’တိ [ဇာ. အဋ္ဌ. ၁.၁.မဟာသီလဝဇာတကဝဏ္ဏနာ] ပါဠိ ဒိဿတိ. တသ္မာ သမာသေပိ တိလိင်္ဂေ နိပါတရူပေါ မဟာသဒ္ဒေါ ယုဇ္ဇတိ. မဟာ စ သော ပုရိသော စာတိ မဟာပုရိသော၊ မဟာ စ သာ နဒီ စာတိ မဟာနဒီ၊ မဟာ စ တံ ဘယဉ္စာတိ မဟဗ္ဘယံ၊ ဒွိတ္တံ သံယောဂေ စ ရဿတ္တံ. မဟာသဒ္ဒဝေဝစနေန မဟန္တသဒ္ဒေနပိ ဝါကျံ ဒဿေတုံ ယုဇ္ဇတိ၊ မဟန္တော ပုရိသော မဟာပုရိသော၊ မဟန္တီ နဒီ မဟာနဒီ၊ မဟန္တံ ဘယံ မဟဗ္ဘယန္တိ. စ၊ တသဒ္ဒေဟိ စ သဒ္ဓိံ ပရိပုဏ္ဏံ ကတွာ ဒဿေတုံ ယုဇ္ဇတိ၊ မဟန္တော စ သော ပုရိသော စာတိ မဟာပုရိသော၊ မဟန္တီ စ သာ နဒီ စာတိ မဟာနဒီ၊ မဟန္တဉ္စ တံ ဘယဉ္စာတိ မဟဗ္ဘယန္တိ. မဟန္တသဒ္ဒေါ ဝါ မဟာ ဟောတိ၊ ‘ဋ န္တန္တူန’န္တိ သုတ္တေန ဥတ္တရပဒေ ပရေ န္တဿ သဗ္ဗဿ အတ္တံ၊ မဟာဝုတ္တိနာ ဒီဃော စ.

ဧတ္ထ စ ဒွီဟိ စသဒ္ဒေဟိ ဒွိန္နံ ပဒါနံ သကတ္ထနာနာတ္တံ ဒီပေတိ. တံသဒ္ဒေန သကတ္ထနာနာတ္တေပိ သကတ္ထာနံ အဓိကရဏဘူတဿ ဒဗ္ဗတ္ထဿ ဧကတ္တံ ဒီပေတိ. ဣမသ္မိံ ဗျာကရဏေ ဝိသုံ ရူပဝိဓာနကိစ္စံ နာမ နတ္ထိ၊ တံတံသုတ္တဝိဓာနဉ္စ တဒနုရူပံ ဒဿိတဝိဂ္ဂဟဝါကျဉ္စ ဒိသွာ တဿ တဿ သိဒ္ဓပဒဿ အတ္ထဗျဉ္ဇနဝိနိစ္ဆယေ ဉာတေ ရူပဝိဓာနကိစ္စံ သိဒ္ဓံ ဟောတိ၊ သန္တော စ သော ပုရိသော စာတိ သပ္ပုရိသော၊ သေတဟတ္ထီ၊ နီလုပ္ပလံ၊ လောဟိတစန္ဒနံ.

ဝိသဒိသလိင်္ဂ၊ ဝစနာပိ သဒ္ဒါ ဧကတ္ထာ ဟောန္တိ၊ ဝိနယော စ သော ပရိယတ္တိ စာတိ ဝိနယပရိယတ္တိ၊ ဝိနယော စ သော ပိဋကဉ္စာတိ ဝိနယပိဋကံ၊ အဝိဇ္ဇာ စ သာ ပစ္စယော စာတိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယော၊ အဝိဇ္ဇာ စ သာ နီဝရဏဉ္စာတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏံ. ဧဝံ ဣတ္ထိရတနံ၊ သီလဉ္စ တံ ဂုဏော စာတိ သီလဂုဏော၊ သီလဉ္စ တံ ပတိဋ္ဌာ စာတိ သီလပတိဋ္ဌာ ဣစ္စာဒိ.

တထာ ဝီသတိ စ သာ ပုရိသာ စာတိ ဝီသတိပုရိသာ၊ သတဉ္စ တံ ပုရိသာ စာတိ သတပုရိသာ၊ သင်္ခါရာ စ တေ ပစ္စယော စာတိ သင်္ခါရပစ္စယော၊ အင်္ဂါ စ တေ ဇနပဒဉ္စာတိ အင်္ဂဇနပဒံ၊ မဂဓာ စ တေ ရဋ္ဌဉ္စာတိ မဂဓရဋ္ဌံ. ဧဝံ ကာသိရဋ္ဌံ ဣစ္စာဒိ.

ဣဓ န ဟောတိ [ရူ. ၃၄၁၊ နီ. ၆၈၁]၊ ပုဏ္ဏော မန္တာနီပုတ္တော၊ စိတ္တော ဂဟပတိ၊ သက္ကော ဒေဝရာဇာ၊ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ ဣစ္စာဒိ.

ကွစိ နိစ္စသမာသော၊ ကဏှသပ္ပေါ၊ လောဟိတမာလံ ဣစ္စာဒိ.

ဝိသေသနုတ္တရပဒေါ ယထာ? သာရိပုတ္တတ္ထေရော၊ ဗုဒ္ဓဃောသာစရိယော၊ အာစရိယဂုတ္တိလော ဝါ၊ မဟောသဓပဏ္ဍိတော၊ ပုရိသုတ္တမော၊ ပုရိသဝရော၊ ပုရိသဝိသေသော ဣစ္စာဒိ.

ဝိသေသနောဘယပဒေါ ယထာ? ဆိန္နဉ္စ တံ ပရူဠှဉ္စာတိ ဆိန္နပရူဠှံ၊ သီတဉ္စ တံ ဥဏှဉ္စာတိ သီတုဏှံ၊ ခဉ္ဇော စ သော ခုဇ္ဇော စာတိ ခဉ္ဇခုဇ္ဇော. ဧဝံ အန္ဓဗဓိရော၊ ကတဉ္စ တံ အကတဉ္စာတိ ကတာကတံ၊ ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒံ၊ ဆိန္နဘိန္နံ၊ သိတ္တဉ္စ တံ သမ္မဋ္ဌဉ္စာတိ သိတ္တသမ္မဋ္ဌံ၊ သန္တဿ ဘာဝေါ သစ္စံ၊ အခေမဋ္ဌေန ဒုက္ခဉ္စ တံ အဝိပရီတဋ္ဌေန သစ္စဉ္စာတိ ဒုက္ခသစ္စံ ဣစ္စာဒိ.

ဥပမာနုတ္တရပဒေါ ယထာ? သီဟော ဝိယာတိ သီဟော၊ မုနိ စ သော သီဟော စာတိ မုနိသီဟော. ဧဝံ မုနိပုင်္ဂဝေါ၊ ဗုဒ္ဓနာဂေါ၊ ဗုဒ္ဓါဒိစ္စော၊ ရံသိ ဝိယာတိ ရံသိ၊ သဒ္ဓမ္မော စ သော ရံသိ စာတိ သဒ္ဓမ္မရံသိ. ဧဝံ ဝိနယသာဂရော၊ သမဏပဒုမော၊ သမဏပုဏ္ဍရီကော ဣစ္စာဒိ.

သမ္ဘာဝနာပုဗ္ဗပဒေါ ယထာ? ဟေတု ဟုတွာ ပစ္စယော ဟေတုပစ္စယော. ဧဝံ အာရမ္မဏပစ္စယော၊ မနုဿဘူတော၊ ဒေဝဘူတော၊ ဓမ္မော ဣတိ သင်္ခါတော ဓမ္မသင်္ခါတော၊ ဓမ္မသမ္မတော၊ ဓမ္မသညိတော၊ ဓမ္မလက္ခိတော၊ ဧဝ ဣတိ သင်္ခါတော သဒ္ဒေါ ဧဝသဒ္ဒေါ. ဧဝံ စသဒ္ဒေါ၊ ဝါသဒ္ဒေါ၊ အရိယဘူတော သံဃော အရိယသံဃော. ဧဝံ ဗုဒ္ဓမုနိ၊ ပစ္စေကမုနိ ဣစ္စာဒိ. ဧတ္ထ စ သမ္ဘာဝနာ နာမ သာမညဘူတဿ ဥတ္တရပဒတ္ထဿ ဒဠှံ ကတွာ ထောမနာ သရူပဝိသေသဒီပနာ၊ န ဂုဏမတ္တဒီပနာတိ အဓိပ္ပါယော. ဂရူ ပန ‘‘ဓမ္မော ဣတိ ဗုဒ္ဓိ ဓမ္မဗုဒ္ဓိ. ဧဝံ ဓမ္မသညာ၊ အနိစ္စသညာ၊ ဓာတုသညာ၊ မာတုသညာ၊ ပါဏသညိတာ၊ အတ္တဒိဋ္ဌိ’’ ဣစ္စာဒီနိပိ ဧတ္ထ အာဟရန္တိ၊ ဣမာနိ ပန ‘‘သရဏံ ဣတိ ဂတော ဥပဂတော သရဏင်္ဂတော’’တိ ပဒံ ဝိယ ဣတိလုတ္တာနိ ပဌမာတပ္ပုရိသပဒါနိ နာမ ယုဇ္ဇန္တီတိ [ရူ. ၃၄၃၊ နီ. ၇၀၂].

အဝဓာရဏပုဗ္ဗပဒေါ ယထာ? ဂုဏော ဧဝ ဓနံ န မဏိသုဝဏ္ဏာဒီတိ ဂုဏဓနံ. ဧဝံ သဒ္ဓါဓနံ၊ သီလဓနံ၊ စက္ခု ဧဝ ဒွါရံ န ဂါမဒွါရာဒီတိ စက္ခုဒွါရံ. ဧဝံ စက္ခုဝတ္ထု၊ စက္ခုန္ဒြိယံ၊ စက္ခာယတနံ၊ စက္ခုဓာတု၊ ခန္ဓာ ဧဝ ဘာရာ ခန္ဓဘာရာ. ဧတ္ထ စ ယဒိ ဘရိတဗ္ဗဋ္ဌေန ဘာရာ နာမ သိယုံ၊ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဧဝ ဘာရာ နာမ သိယုံ၊ န သီသဘာရ၊ အံသဘာရာဒယော. ခန္ဓာ ဟိ နိစ္စဘာရာ ဟောန္တိ၊ ဣတရေ တာဝကာလိကာ၊ ခန္ဓမူလိကာ စာတိ. ဧဝံ အတိသယတ္ထသမ္ဘာဝနတ္ထံ ခန္ဓာ ဧဝ ဘာရာတိ အဝဓာရဏဝါကျံ ပယုဇ္ဇတိ၊ န သီသဘာရာဒီနံ သဗ္ဗသော ဘာရဘာဝပဋိက္ခိပနတ္ထန္တိ. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ၊ အဝိဇ္ဇာ ဧဝ မလံ န ကံသမလာဒိကန္တိ အဝိဇ္ဇာမလံ၊ အဝိဇ္ဇာ ဧဝ အာသဝေါ န မဓွာသဝါဒိကောတိ အဝိဇ္ဇာသဝေါ. ဧဝံ တဏှာသလ္လံ၊ ပညာသတ္ထံ၊ ပညာလောကော၊ ပညာပဇ္ဇောတော၊ ရာဂဂ္ဂိ၊ ဒေါသဂ္ဂိ၊ မောဟဂ္ဂိ ဣစ္စာဒိ. ဂရူ ပန ‘‘ဓနံ ဝိယာတိ ဓနံ၊ သဒ္ဓါ ဧဝ အရိယာနံ ဓနံ သဒ္ဓါဓနံ၊ သတ္ထံ ဝိယာတိ သတ္ထံ၊ ပညာ ဧဝ သတ္ထံ ပညာသတ္ထ’’န္တိ ယောဇေန္တိ၊ ဧဝံ သတိ အတိသယသမ္ဘာဝနတ္ထော န သိဇ္ဈတိ [ရူ. ၃၄၃၊ နီ. ၇၀၂].

၃၄၇. နနိပါတပုဗ္ဗပဒေ နဥ [က. ၃၂၆၊ ရူ. ၃၄၁၊ နီ. ၇၀၇].

ဉာနုဗန္ဓော ပဋိသေဓမှာ အညနကာရ နိဝတ္တနတ္ထော၊ နဥဣစ္စေတံ သျာဒျန္တံ အညေန သျာဒျန္တေန သဟ ဧကတ္ထံ ဟောတိ. ဣမိနာ နဉေ ကတ္ထသညံ ကတွာ –

၃၄၈. ဋ နဥဿ [က. ၃၃၃၊ ရူ. ၃၄၄၊ နီ. ၇၁၇၊ စံ. ၂.၂.၂၀၊ ပါ. ၂.၂.၆၊ ‘‘နဥ’’ (ဗဟူသု)].

ဥတ္တရပဒေ ပရေ နဥဣစ္စေတဿ ဋာနုဗန္ဓော အ ဟောတီတိ နဿ အတ္တံ.

န ဗြာဟ္မဏော အဗြာဟ္မဏော. ဧတ္ထ သိယာ – ကိံ ဝိဇ္ဇမာနဿ ဝါယံ နိသေဓော၊ ဥဒါဟု အဝိဇ္ဇမာနဿ ဝါတိ၊ ကိဉ္စေတ္ထ – ယဒိ ဝိဇ္ဇမာနဿ နိသေဓော၊ ဧဝံ သတိ လောကေ ဝိဇ္ဇမာနာ သဗ္ဗေ ဗြာဟ္မဏာ အဗြာဟ္မဏာ နာမ ဘဝေယျုံ. တသ္မာ ‘‘ဣဓ ဇနော န ဗြာဟ္မဏော၊ တတ္ထ ဇနော န ဗြာဟ္မဏော’’တိအာဒိနာ ဒေသာဒိနိယမံ ဝိနာ လောကေ ဝိဇ္ဇမာနဿ ဗြာဟ္မဏဿ နိသေဓော န ယုဇ္ဇတိ၊ အထ လောကေ အဝိဇ္ဇမာနဿ နိသေဓော၊ ဧဝဉ္စ သတိ ကိံ အဝိဇ္ဇမာနဿ နိသေဓေန နိသေဓနီယဿေဝ အဝိဇ္ဇမာနတ္တာတိ? ဝုစ္စတေ – တံသဒိသာဒိအတ္ထေသု တဗ္ဗောဟာရဿေဝါယံ နိသေဓော. တထာ ဟိ ဗြာဟ္မဏသဒိသေ အဗြာဟ္မဏေ ကေသဉ္စိ ဗြာဟ္မဏသညာ သဏ္ဌာတိ၊ သညာနုရူပဉ္စ ဗြာဟ္မဏဝေါဟာရော တသ္မိံ ပဝတ္တတိ၊ ဧဝံ ပဝတ္တဿ အဗြာဟ္မဏေ ဗြာဟ္မဏဝေါဟာရဿ အယံ ပဋိသေဓော ဟောတိ. ယထာ တံ? လောကသ္မိံ ဗာလဇနာနံ မိစ္ဆာသညာဝသေန မိစ္ဆာဝေါဟာရော ပဝတ္တတိယေဝ ‘‘ရူပံ အတ္တာ၊ ဝေဒနာ အတ္တာ’’ ဣစ္စာဒိ၊ တေသံ တဿ မိစ္ဆာဘာဝချာပနတ္ထံ ပဋိသေဓော ယောဇိယတိ ‘‘ရူပံ အနတ္တာ၊ ဝေဒနာ အနတ္တာ’’ [မဟာဝ. ၂၀] ဣစ္စာဒိ. ဧတ္တာဝတာ သုဒ္ဓဗြာဟ္မဏသဒ္ဒဿပိ မိစ္ဆာဝသေန တံသဒိသေ အတ္ထေ ပဝတ္တိသမ္ဘဝေါ သိဒ္ဓေါ ဟောတိ၊ နကာရဿ စ တဒတ္ထဇောတကမတ္တတာ သိဒ္ဓါ ဟောတိ၊ ဧဝဉ္စ သတိ ဥတ္တရပဒတ္ထပဓာနတာသင်္ခါတံ တပ္ပုရိသလက္ခဏမ္ပိ ဣဓ န ဝိရုဇ္ဈတိ၊ တသ္မာ အဗြာဟ္မဏောတိ ဗြာဟ္မဏသဒိသောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧသ နယော တဒည၊ တဗ္ဗိရုဒ္ဓ၊ တဒဘာဝတ္ထာဒီသု.

တတ္ထ တဒညတ္ထေ –

သင်္ခတာ ဓမ္မာ အသင်္ခတာ ဓမ္မာ [ဓ. သ. ဒုကမာတိကာ ၈]. ဧတ္ထ စ န သင်္ခတာ အသင်္ခတာ၊ သင်္ခတဓမ္မေဟိ အညေ ဓမ္မာတိ အတ္ထော.

တဗ္ဗိရုဒ္ဓေ –

အကုသလော၊ ကုသလပဋိပက္ခော ဓမ္မောတိ အတ္ထော.

တဒဘာဝေ –

န ကတွာ အကတွာ၊ ကရဏေန သဗ္ဗသော ဝိနာတိ အတ္ထော.

ဒုဝိဓော ပဋိသေဓော ပသဇ္ဇပဋိသေဓော၊ ပယိရုဒါသပဋိသေဓော စာတိ.

တတ္ထ အတ္တနာ ယုတ္တပဒတ္ထံ ပသဇ္ဇ လဂ္ဂေတွာ ပဋိသေဓေတီတိ ပသဇ္ဇပဋိသေဓော၊ တဒဘာဝမတ္တဇောတကော နကာရော၊ ကြိယာမတ္တနိသေဓောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အကတွာ၊ အကာတုံ၊ အကရောန္တော၊ န ကရောတိ၊ န ကာတဗ္ဗံ ဣစ္စာဒိ.