၅၄. ဝိစ္ဆာ

ယံဝတ္တတေတိ ဝုတ္တိဝစနံ နိက္ခိပိတွာ တဿ အတ္ထံ ဝတ္တုမာရဘတေ ‘သမ္ဘဝါပေက္ခာယေ’စ္စာဒိ၊ ယံဝတ္တတေတိ စ သုတ္တေ အဝိဇ္ဇမာနေပိ ဂမ္မမာနတ္ထဿ သဒ္ဒဿ ပယောဂမ္ပတိ ကာမစာရောတိ ဝုတ္တိယံ ဝုတ္တံ၊ ယသဒ္ဒဿာနိယမတ္ထဝုတ္တိတ္တေပိ ပဒဝါကျတော နာညံ သမ္ဘဝတိ ဝိစ္ဆာယမာဘိက္ခညေ စ ဝတ္တမာနန္တိ အာဟ ‘သမ္ဘဝါပေက္ခာယပဒံ ဝါကျံဝါ’တိ၊ သမ္ဘဝတီတိ သမ္ဘဝေါ-ပဒံ ဝါကျံ ဝါ၊ တသ္မိံ အပေက္ခာယ ပဒံ ဝါကျံ ဝါ ဝတ္တတေတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဝတ္တတေတိ ဝိစ္ဆာယမာဘိညေ စာတ္ထေ ဝတ္တတေ၊ နနု ပဒဿ ဝါကျဿ ဝါ ဝိသုံယေဝ ဒဗ္ဗာဒယော အတ္ထာ၊ တံ ကထမိဒ မေတသ္မိံ ဝတ္တုဓမ္မေ ကိရိယာဓမ္မေ စ ဝိစ္ဆာဘိက္ခညတ္ထေ ဝတ္တတေတိ အနုယောဂံ သန္ဓာယာဟ-‘ဝိသယဘာဝေနာ’တိအာဒိ၊ ဝိစ္ဆာယ ဝတ္တုဓမ္မဿ ကိရိယာဓမ္မဿ စာဘိက္ခညဿ ဝိသယော ပဒံ ဝါကျံ ဝါ။ အနညတ္ထဝုတ္တိဝသေန တတ္ထပ္ပဝတ္တိယာ၊ တံ ဝသေနစ၊ အဘိဓာယကတ္တေန စေတိ ဂေါစရတ္တေန ပကာသကတ္တေန စာတိ အတ္ထော၊ ယံဝတ္တတေတိ အဇ္ဈာဟဋဿ ယန္တိ ပဌမန္တဿ ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမံ ဒဿေတိ (တဿာတိ) အာဒိနာ၊ ဣမိနာ ဣဒံ ဒီပေတိ ‘‘ယဇ္ဇပိ ‘ဝိစ္ဆာဘိက္ခညေသွိ’ တျတြ ဆဋ္ဌီနောစ္စာရီယတေ၊ တထာပိ ဆဋ္ဌီပသိဒ္ဓိ ဟောတေဝ၊ ကထံ ဒွေ ဣစ္စာဒေသနိဒ္ဒေသာ အာဒေသော စ သမ္ဗန္ဓီနမပေက္ခတေ၊ ‘ဝိစ္ဆာဘိက္ခညေသူ’တိ စာတ္ထနိဒ္ဒေသော၊ န စာတ္ထဿာဒေသေန သမ္ဗန္ဓော ဥပပဇ္ဇတေ၊ တသ္မာ ဝိစ္ဆာဘိက္ခညေသု ယံ ပဒံ ဝါကျံ ဝါ ဝတ္တတေ တဿ ဒွေ ဘဝန္တိစ္စေဝံ ဆဋ္ဌီယတ္ထော သက္ကာ ဝတ္တု’’န္တိ၊ ဒွေ ရူပါနိ ဟောန္တီတိ ဒဿိတံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ သဒ္ဒရူပေ သင်္ချယျေတိ ဒုတိယာ ဗဟုဝစနန္တံ ပဋိပါဒယမာနောတိ ဧတ္ထ ပဋိပါဒနကိရိယာယ သမ္ဗန္ဓေနောပဒိဋ္ဌံ၊ ‘‘ဝါကျန္တရဋ္ဌောပိ သဒ္ဒေါ တဒညသ္မိမ္ပိ သမ္ဗန္ဓမုပယာတီ’’တိ ဒွိသဒ္ဒေါတိ ဣဒံ ဥပရိ ဝါကျဒွယေပျုပယုဇ္ဇတိ ‘ဒွိသဒ္ဒေါ ဝုတ္တော၊ ဒွိသဒ္ဒေါ န သရူပပ္ပဓာနော’တိ၊ အထ သရူပပ္ပဓာနော ကသ္မာ န ဝုတ္တောတိ အာဟ-‘ဗဟုဝစနေန နိဒ္ဒေသာ’တိ၊ အထ ဒွေတိ သာမညေန ဝုတ္တတ္တာ ပဒဝါကျာနံ ဌာနေ ဒွိဗ္ဗစနံ ဝါ သိယာ၊ တာနေဝါ ဝတ္တန္တီတိ ဒွိပ္ပယောဂေါ ဝါ၊ တထာ သတိ ‘ယံဝတ္တတေ တဿာ’တိ ကသ္မာ ပဌမမေဝ နိဿာယ ဝုတ္တိယံ ဝိဝရဏံ ကတန္တိ အာဟ-‘ဧဝဉ္စာ’တိအာဒိ၊ ဣဒါနိ ဒွိပ္ပယောဂပက္ခဿ သဒေါသတ္တာ အဂဟိတဘာဝံ ဒဿေတုမာဟ-‘ယဒါတွိ’ တျာဒိ၊ တုသဒ္ဒေါ ပုဗ္ဗသ္မာ ပက္ခာ ဝိသေသဿ ပဒဿကော [ဝိသေသနတ္ထော (ပေါတ္ထကေ)]၊ တတ္ထ ဟိ ဒွေ [ဒွေရူပ (ပေါတ္ထကေ)] သဒ္ဒရူပါနျာဒိသီယန္တေ၊ ဣဟ တု သောဝ သဒ္ဒေါ ဒွိရာဝတ္တတေ၊ အာဝုတ္တီ သင်္ချေယျာတိ ဧဝံ မညတေ ‘‘ဒွိသဒ္ဒေါ-ယံ ‘‘အာဒသဟိ သင်္ချာ သင်္ချေယျေ ဝတ္တန္တေ’’တိ ဝစနတော သင်္ချေယျဝစနော၊ တသ္မေဟ သင်္ချေယျံ သဒ္ဒရူပံ ဝါ သိယာ အာဝုတ္တိ ဝါ၊ ဣစ္စပိ နိဒ္ဒေသော တဒုဘယမပေက္ခိယ နပုံသကလိင်္ဂေန ဝါ သိယာ ဣတ္ထိလိင်္ဂေန ဝါ၊ တတ္ထ ယဒါ နပုံသကလိင်္ဂေန နိဒ္ဒေသော၊ တဒါ သဒ္ဒရူပါနိ သင်္ချေယျာနိ ဘဝန္တိ၊ ယဒါ တု ဣတ္ထိလိင်္ဂေန၊ တဒါ သဒ္ဒဿာဝုတ္တီ ဥစ္စာရဏလက္ခဏာ ကိရိယာ သင်္ချေယာ ဘဝန္တိ၊ တတော စေတ္ထ အာဝုတ္တီအပိ သင်္ချေယာ ဟောန္တီ’’တိ၊ တဒါ ဒွိပ္ပယောဂေါ ဒွိဗ္ဗဝစနန္တိ ဧသ ပက္ခောတိ အယမေတ္ထ ဘာဝေါ’’ ယဒါ ဒွေ အာဝုတ္တိယော ဝိဓီယန္တေ တဒါ ဒွိပ္ပယောဂေါ ဒွိဗ္ဗစနန္တေ သောပေက္ခော၊ (အတြ ဌာနျာဒေသဘာဝေါ နတ္ထိ) [နတုဋ္ဌာနေ ဒွိဗ္ဗစနပက္ခော (ပေါတ္ထကေ)] အာဝုတ္တိ ဟိ ကိရိယာ၊ တဿာ စေဟ သဒ္ဒေါ သာဓနံ၊ န စ ကိရိယာယ သာဓနဿ စ ဌာနျာဒေသဘာဝေါ ဥပပဇ္ဇတေ၊ တသ္မာ ယဒါဝုတ္တီ ဝိဓီယန္တေ၊ တဒါ ဒိပ္ပယောဂေါ ဒွိဗ္ဗစနန္တေ-သော ပက္ခော ဘဝတီ’’တိ၊ အယမ္ပိ ပက္ခော ပါဏိနီယေဟိ ပရိဂ္ဂဟီတော၊ တဒယုတ္တံ ဒေါသဒုဋ္ဌတ္တာတိ သန္ဒဿယမာဟ-‘သော ပနေ’တျာဒိ၊ တေ ဟိ ဒုတိယမ္ပိ ပက္ခမဗ္ဘုပဂမ္မ ဥပစာရမတ္တတော ဘေဒေါ၊ ဝတ္ထုတောတွဘေဒေါ ဝါတိ ပေါနောပုညေန တံ သာဓေန္တိ. ကထမ္ပန သဒေါသတ္တံ ယေနာယံ န ဂဟိတောတျာဟ- ‘တထာဟိ’စ္စာဒိ၊ ဏျော နသိယာတိ ‘‘တဿ ဘာဝကမ္မေသု တ္တ တာ တ္တန ဏျ ဏေယျ ဏိယ ဏိယာ’’တိ (၄-၅၉) ဘာဝေ ဝိဓီယမာနော ဏျော ဒွိပ္ပယောဂပက္ခေ သဒ္ဒဘေဒသဗ္ဘာဝါ ပုန ပုနေတိ သမုဒါယသဘာဝတော ပုနပုန ဘာဝေါတိ အတ္ထေ ပုနပုန သမုဒါယတော န ဘဝေယျာတိ အတ္ထော၊ န ကေဝလံ ဏျောဝ၊ အထ ခေါ ဧကပဒန္တောဂဓာနံ သရာနံ သရာနမာဒိဘူတဿုကာရဿ ဘဝန္တော ဩကာရောပိ ‘‘သရာနမာဒိဿာ ယုဝဏ္ဏဿာ ဧဩ ဏာနုဗန္ဓေ’’တိ (၄-၁၂၄) န သိယာ၊ ‘‘မနာဒျာပါဒီနမောမယေ စ ‘‘ဣတိ (၃-၅၉) ဩကာရော ပန ပက္ခဒွယေပိ ဟောတေဝ။ ဥတ္တရပဒဿ နိမိတ္တဘာဝေန ဂဟိတတ္တာ၊ ပုဗ္ဗပက္ခေပိ ဟိ ဒွေ သဒ္ဒရူပါနျေဝါဒိသီယန္တေတိ ဟောတေဝ ပဒ ဘေဒေါ၊ ဝက္ခတိ ဟိ ‘သတီပိ အတ္တဂတေ ဘေဒေ’တိ. နနု အာဝုတ္တိဓမ္မဘေဒ သဒ္ဒဿုပစရိတော ဘေဒေါ၊ သရူပတော တွဘေဒေါဝ၊ အညထာ အာဝုတ္တိယေဝ န သိယာ၊ ဧကဿ ဟိ ဝတ္ထုနော အာဝုတ္တိ ဟောတိစ္စာဟ‘နာန္တရေနေ’စ္စာဒိ၊ အညထေတိ ဥပစရိတော ဘေဒေါ န သဘာဝတောတိ စေ၊ ကာရိယမ္ဘဝတီတိ ဧဝိ န သက္ကာ ဝတ္တုန္တိ သမ္ဗန္ဓော၊ သဘာဝတော တွဘေဒေါ ဝါတိ ဥပစာရာဘာဝေန ဝတ္ထုတော ဝိဇ္ဇမာနဘေဒမဝဓာရယတိ၊ အညထာတိ ယဒိ ဘေဒေါ သိယာ၊ အာဝုတ္တိယေဝ န သိယာတိ ဧတ္ထာယမဓိပ္ပါယော ‘‘ယဒိ သဘာဝတောဝ ဘေဒေါ ဘိန္နဿ ပန ကထမာဝုတ္တိ သိယာ’’တိ၊ ဌာနိသဒိသတ္တာတိ ‘‘ဌာနီဝိယာဒေသော’’တိ ပရိဘာသမုပလက္ခေတိ.

ကိရိယာယာတိအာဒီသု သဟတ္ထေ တတိယာ။ ကိရိယာဒီဟိ ဒဗ္ဗာဒျတ္ထာနံ ဝတ္တု [ကတ္တု] ဗျာပနိစ္ဆာပဝတ္တိတော၊ ဒေသာဒီတိ ( ) [(ဟိ) (ပေါတ္ထကေ)] အာဒိသဒ္ဒေန ကာလာဝတ္ထာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ၊ နာနာကာရယုတ္တမေဝ ဘိန္နံ နာမ ဟောတီတိ အာဟ-‘အနေကပ္ပကာရယုတ္တေ’တိ၊ ဗဟုဝစနနိဒ္ဒေသတော ဝုတ္တံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ တေနာတိ ယေန ဗဟုဝစနနိဒ္ဒေသေန သကိံ ဗျာပနိစ္ဆာ ဇောတီယတိ တေန ကရဏဘူတေန ဟေတုဘူတေန ဝါ၊ ကမေန ဗျာပိတုမိစ္ဆာယံ ဇာတိအာဒီနဉ္စ ဗျာပိတုမိစ္ဆာယန္တိ သမ္ဗန္ဓော၊ တတ္ထ အယဉ္စ ဂါမော ရမဏီယော အယဉ္စ ဂါမော ရမဏီယောတိ ကမေန ဗျာပိတုမိစ္ဆာ၊ ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ ရမဏီယဂုဏေန ဂါမဒဗ္ဗယောဂေါ အတ္ထိ၊ တထာပိ ဂါမာနံ ဂုဏေန ယောဂေါ၊ သဗ္ဗော ဂါမော ရမဏီယောတိ ဗာဟုလ္လေန၊ နတ္ထိ သာကလ္လေန [ကမေန (ပေါတ္ထကေ)] ဗျာပိတုမိဋ္ဌတ္တန္တိ သကလဗျာပနိစ္ဆာယာဘာဝေါတိ န ဒွိဗ္ဗစနံ၊ ဧဝမုပရိ ယောဇေတွာ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ သမ္ပန္နော ယဝေါတိ သမ္ပန္နဂုဏေန ယဝဇာတိယာ ဗျာပိတုမိစ္ဆာ၊ ဧကတ္ထာ ဇာတိ၊ အနေကတ္ထ နိဿယာ ဝိစ္ဆာ [ဧကတ္ထာဇာတိ၊ ဧကမတ္ထံ ဉာပယိဿာမီတိ ဇာတိသဒ္ဒေါ ပယုဇ္ဇတေ အနေ ကတ္ထနိဿယာစ ဝိစ္ဆာ၊ အနေကတ္ထံ သညာပယိဿာမီတိ ဝိစ္ဆာပယုဇ္ဇတေ-တိ မဟာဘဿေ]၊ သောဘနံ ဓဝခဒိရန္တိ သောဘနဂုဏေန ဓဝါဒိဒဗ္ဗာနံ ဗျာပိတုမိစ္ဆာ၊ အတ္ထသဒ္ဒေနေတ္ထ ဒဗ္ဗာဒယော ဝတ္တုမိဋ္ဌာတိ အာဟ-‘ဒဗ္ဗဂုဏကိရိယာလက္ခဏေ’တိ၊ ဝိသဒ္ဒေါ ပနေတ္ထ ဗျာပနတ္ထောတိ အာဟ-‘ဗျာပိတုံ သမ္ဗန္ဓိတု’န္တိ၊ သာတိ ဝိစ္ဆာ၊ ဝတ္တုဓမ္မောတိ ‘ရုက္ခံရုက္ခ’မိစ္စာဒိကံ ယော ဝဒတိ၊ တဿ ဝတ္တုနော ဓမ္မော။ ဣစ္ဆာလက္ခဏဿ ဓမ္မဿ တပ္ပဋိဗဒ္ဓတ္တာ၊ သဒ္ဒေါတိ ရုက္ခမိစ္စာဒိကော၊ တဿ သဒ္ဒဿ ယံ ရူပံ အတ္တ ဘာဝေါ၊ တမေဝ ပစ္စာသတျာ ‘‘သုတာနုမိတေသု သုတသမ္ဗန္ဓောဝ ဗလဝါ’’တိ ဝိစ္ဆာ ဘိက္ခညေသု ဝတ္တမာနဿ သုတဿေဝ တဿ ရူပဿ ပစ္စာသန္နဘာဝတော ဒွိသင်္ချာ ယုတ္တံ ဒွိသင်္ခါတာယ သင်္ချာယ ‘ရုက္ခံ ရုက္ခ’မိစ္စေဝံ ယုတ္တံ အတိဒိသီယတေ သုတ္တေ ဒွေဣစ္စနေန၊ ဒွိဗ္ဗစနဿေဝ [ဒွိဗ္ဗစနမေဝ (ပေါတ္ထကေ)] ဟိ ဒွိသင်္ချာယုတ္တတာ၊ အထ ကတမေကဝစနန္တဿ ဒွိဗ္ဗစနံ၊ တထာဟိ သဗ္ဗေယေဝေတေတ္ထ ဝိစ္ဆာယံ ဒွိတ္တေဟျဘိဓယန္တေတိ ဗဟတ္တာ ဗဟုဝစနံ ပပ္ပေါတိ၊ ဧကဝစနန္တု န သိဇ္ဈတိ ‘ရုက္ခံ ရုက္ခံ သိဉ္စတီ’တိ ဧကတ္ထာဘိဓာနဘိန္နသဗ္ဗရုက္ခပ္ပတီတီတိ ကထမေကဝစနန္တဿ ဒွိဗ္ဗဝစနန္တီ အာသင်္ကိယာဟ-‘တတ္ထေ’စ္စာဒိ၊ အတ္ထသာမတ္ထိယာတိ ‘ဗဟုဝစနန္တပ္ပယောဂေဟိ’စ္စာဒိနာ ဝက္ခမာနနယေန ဗဟုဝစနန္တပ္ပယောဂေနေဝ ဝိစ္ဆာတ္ထဇောတနတော န တတ္ထ ဒွီဗ္ဗစနံ သိယာ၊ ဘဝိတဗ္ဗဉ္စ ဒွိဗ္ဗစနေ (န၊ ဧ) ကဝစနတ္တမန္တရေန န စာတ္ထိ ဒွိဗ္ဗစနာဝကာ သောတိ ပတီတိ ဗလာဝဂတော ယော-တ္ထော၊ တဿ အတ္ထဿ အညထာနုပပတ္တိလက္ခဏံ သာမတ္ထိယံ အတ္ထသာမတ္ထိယံ၊ အတ္ထသာမတ္ထိယာ ဧကဝစနန္တဿ ဒွီဗ္ဗစနန္တိ သမ္ဗန္ဓာ၊ ကိရိယာဒိယောဂန္တိ ကိရိယာဂုဏာဒိ သမ္ဗန္ဓော၊ မန္တွာတိ ဗျာပိတုမိစ္ဆာယန္တီမဿ ပုဗ္ဗကိရိယာဝစနံ၊ အဘိသံဟရိတွာတိ ဧကတောကတွာ. သဒ္ဒဿ တာဒိသတ္ထပစ္စာယကတ္တေ သာမတ္ထိယံ သဒ္ဒသတ္တိ [သဒ္ဒဿ]. ယုဂပဒါဓိကရဏတာယံ သဟဝစနိစ္ဆာယံ ဗဟုဝစနပ္ပဝတ္တိယေဝ၊ န တတ္ထ ဒွိဗ္ဗစနန္တိ ဒဿေတုမာဟ-‘အတောယေဝေ’စ္စာဒိ၊ အတော ယေဝါတိ ဗဟုဝစနန္တဿ သဒ္ဒသတ္တိယာ ဝိစ္ဆာဇောတနတော ဒွိဗ္ဗစနာဘာဝါယေဝ၊ ဧဝမညတေ- ‘ဣဓ ပန ယောဂပဇ္ဇံ ဒုဝိဓံ သဒ္ဒယောဂပဇ္ဇံ အတ္ထယောဂပဇ္ဇဉ္စ၊ တတ္ထ ကိဉ္စိ သာတ္ထကာနံ သဒ္ဒယောဂပဇ္ဇမတ္ထယောဂ ပဇ္ဇံ န သမ္ဘဝတီတိ၊ ယုဂပဒိ အဓိကရဏံ ဓဝါဒိ အတ္ထော ယဿ သောဓဝခဒိရပလာသသဒ္ဒေါ ယုဂပဒါဓိကရဏော၊ တဿ ဘာဝေါ တထာ၊ တဿဉ္စ သတိ၊ သဒ္ဒယောဂပဇ္ဇမန္တရေန ဘိန္နတ္ထာနမေကသဒ္ဒဝစနီယာန မေကတော ပပတ္တိ အတ္ထယောဂပဇ္ဇံ၊ တံ သဟဝစနိစ္ဆာယန္တိ ဣမိနာ ဒဿိတန္တိ တဿံ သဟဝစနိစ္ဆာယဉ္စ သတိ၊ သောဘနာ ဓဝခဒိရပလာသာ သောဘနာ ရုက္ခာတိ သောဘနဂုဏယောဂေပိ ဗဟုဝစနေနေဝ ဝိစ္ဆာဇောတနတော ဒွိဗ္ဗစနာဘာဝေါတိ၊ သောဘနံ ဓဝခဒိရန္တိ ပန သတီပိ သဒ္ဒယောဂပဇ္ဇေ သမာဟာရတ္တာ နတ္ထတ္ထယောဂပဇ္ဇ [နာတွယာဂပဇ္ဇ (ပေါတ္ထကေ)] န္တိ ဧကဝစနန္တတ္တာ ဒွိတ္တပ္ပသင်္ဂေပိ သောဘနံ ဓဝခဒိရန္တိ သဒ္ဒါနံ သကိံ ဗျာပနိစ္ဆာယာဘာဝါ န ဒွိဗ္ဗစနန္တိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တံ.

ဝါတ္တိကကာရေန ‘‘အာနုပုဗ္ဗိယေ ဒွေ ဘဝန္တီတိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ (၈-၁-၁-ဝါ) ဝုတ္တံ၊ တဒါဟ-‘အာနုပုဗ္ဗိယေပိ’စ္စာဒိနာ၊ အတ္ထေဝါနုပုဗ္ဗိယေပိ ဝိစ္ဆာ တတောဝ ဒွိတ္တန္တိ ပဋိပါဒယ ‘မာနုပုဗ္ဗိယ’မိစ္စာဒိနာ ‘အတ္ထိယေဝေစ္စာဒိနော ဝုတ္တိဝါကျဿ ဝိဝရဏမာဟ. ဂါမဇာတိယာ တုလျဇာတိယာနံ ဒိသာ ဒေသာဒိဘေဒေန ဘိန္နာနမိဝ ဂါမာနံ၊ န ဧတ္ထ ဝိစ္ဆာ၊ မူလမဂ္ဂံ ဝါ ဟိ မုချ မေကမေဝ။ ဟေဋ္ဌုဒ္ဓဘာဂန္တရာဘာဝေနေကတ္တာ၊ ယေနုပရိယဓော ဘာဂါပေက္ခာယ ကတမူလဂ္ဂဗျပဒေသေန ဘိန္နဇာတိယာ မူလဂ္ဂဘာဂါ၊ တေ ဘိန္နဇာတိယာ၊ န စ ဘိန္နဇာတိယာနံ ဝိစ္ဆာ ဟောတိ၊ န ဟိ ဂေါဂေါတိ ဝုတ္တေ (ဝါဟီက)ဂတာ ဝိစ္ဆာဝဂမျတေတိ အာစရိယဇိနိန္ဒဗုဒ္ဓိနာ အာနုပုဗ္ဗိယေ ဝိစ္ဆာယာဘာဝံ ပဋိပါဒိတံ၊ တံ ဝိဃဋယိတုံ ‘ယဒိ ဟိ’စ္စာဒိနာ ယံ ဝုတ္တိယံ ဝုတ္တံ၊ တံ ဝိပဉ္စိတုမာဟ- ‘ယထေ’စ္စာဒိ၊ နသန္နိဝိဋ္ဌောတိ န ပတိဋ္ဌိတော၊ နတ္ထီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ယဿူပရိဘာဂေါ အတ္ထိ တမ္ပိ မူလန္တိ မူလ ဗျပဒေသဿာပေက္ခာ ကတတ္တမာဟ၊ ဥဘယန္တိ မူလမဂ္ဂဉ္စ၊ တထာ အညေပိ မူလဂ္ဂဘာဂါတိ ဣမိနာ မူလဂ္ဂဘေဒါနံ ဟေဋ္ဌာ ဝိယ ဂဟဏေ သတိ ဗဟုတ္တမာဟ၊ ပုဗ္ဗကထိတေနာတိ ‘ရုက္ခာဒီနံ ဗာဟုလ္လေနာ’တိအာဒိနာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန၊ ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ ‘‘မူလာဒီနံ ဗာဟုလ္လေန ထူလာဒိ ဂုဏယောဂမ္မန္တွာ သတ္တမီဝိဘတ္တိယုတ္တေန မူလာဒိသဒ္ဒသဟိတေန သဗ္ဗ သဒ္ဒေန မူလာဒိကမတ္ထမဘိသံဟရိတွာ သဗ္ဗသ္မိံ မူလေ ထူလာ သဗ္ဗသ္မိံ အဂ္ဂေ သုခုမာတိ ဧဝံ (ဝတ္တုနော) ဗျာပိတုမိစ္ဆာယမေကဝစနန္တဿ ဝိစ္ဆာယန္တွေဝ ဒွိဗ္ဗစန’’န္တိ.

ဇေဋ္ဌာနံ ဝိစ္ဆာသမ္ဘဝေ သဗ္ဗကနိဋ္ဌဿ ဇေဋ္ဌတ္တာဘာဝါနုပ္ပဝေသော န သိယာတိ အာနုပုဗ္ဗိယမတ္တဝစနိစ္ဆာယံ တေနေဝ ဒွိတ္တမဘိဟိတံ ‘ဇေဋ္ဌံ ဇေဋ္ဌမနုပ္ပဝေသယာ’တိ တေနေဝါစရိယေန၊ တဒဓုနာ ဝိဃဋီယတိ ‘ဇေဋ္ဌ’ မိစ္စာဒိနာ၊ ကနိဋ္ဌောပိ ပဝေသီယတီတိ ကနိဋ္ဌဿပိ ဝိစ္ဆာသမ္ဘဝမာဟ၊ တတ္ထ ကာရဏမာဟ-‘ယထေဝ ဟိ’စ္စာဒိ၊ ပရဿာတိ မဇ္ဈိမဿာတိ ဧတ္ထ ဝိသေသနံ၊ ကနိဋ္ဌဿာပိ ဇေဋ္ဌဗျပဒေသောတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ယထာဝုတ္တမေဝ သမတ္ထေတိ ‘ဝတ္တိစ္ဆာနိဗန္ဓနေ ဟိ’စ္စာဒိနာ၊ ဝတ္တိစ္ဆာဒိဗန္ဓနေတိ ဝတ္တုနော ဣစ္ဆာ နိဗန္ဓနံ ကာရဏမဿာတိ သမာသော၊ ဝတ္ထုသဘာဝေ ဝတ္ထု တတ္ထေ၊ အဘိနိဝေသော ပဝတ္တိ၊ နာဘိသမ္ဘုဏာတိ န ပပ္ပေါတိ.

‘‘သကတ္ထေ ဝဓာရိယမာနေ နေကသ္မိံ ဒွေ ဘဝန္တီတိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ (၈-၁-၁၂-ဝါ) ဝါတ္တိကကာရေန ဝုတ္တံ၊ တဒါဟ ‘သကတ္ထေ’ဣစ္စာဒိ၊ အတ္ထပ္ပကာရဏာဒျနပေက္ခဿ ပဒဿ အတ္ထေ သကတ္ထေ အဝဓာရိယမာနေ ဧတ္တကမေဝေတိ ဂမ္မမာနေ အနေကသ္မိံ ဒိယျမာနေ ဒွိဗ္ဗစနမိဋ္ဌံ မတံ ပါဏိနိယာနန္တိ အတ္ထော၊ အယမ္ပနေသမဓိပ္ပါယော ‘မာသကံ မာသကံ ဣမမှာ ကဟာပဏာ ဘဝန္တာနံ ဒွိန္နံ ဒေဟီ တျတြ ဒွေ ဧဝ မာသာ ဒါတုမိစ္ဆိတာ၊ ကဟာပဏံ နာမ–

စတ္တာရော ဝိဟယော ဂုဉ္ဇာ၊ ဒွေဂုဉ္ဇာ မာသကော ဘဝေ၊

ဒွေ အက္ခာဝ မာသကာပဉ္စ၊က္ခာနံ ဓရဏမဋ္ဌကံတိ.

ဝုတ္တဝိဓိနာနေကမာသကသမုဒါယော၊ တတ္ထ န သဗ္ဗေ ကဟာပဏ သမ္ဗန္ဓိနော မာသာ ဒါနကိရိယာယ ဗျာပိတာ၊ ဒွေယေဝါတိ နေတ္ထတ္ထ ဝိစ္ဆာတိ ယထာဝုတ္တဝတ္တဗ္ဗေန ဒွိဗ္ဗစန’’န္တိ၊ တံ ဒဿေတွာတိ တံ ဒွိဗ္ဗစနောဒါဟရဏံ ဒဿေတွာ၊ ပဋိပါဒယိတုံ ဝိစ္ဆာယမေဝ ဒွိတ္တံ ဒဿေတုံ။ မာသကံ မာသကမိစ္စာဒေါတွယမဓိပ္ပါယော-‘‘ဒေဟီတိ ဒါနကိရိယာယ မာဿ ဗျာပိတုမိဋ္ဌာတိ ဝိစ္ဆာယမေဝေတ္ထ ဒွိဗ္ဗစနံ၊ တထာဟျတော ဒွိရုတ္တာ ဝိစ္ဆာဝ ဂမျတေ’’တိ၊ သဒ္ဒန္တရတောစ္စာဒိကံ ကိမာသင်္ကိယ ဝုတ္တန္တိ အာဟ‘ဒေဟီ’တိအာဒိ၊ အဝဓာရဏေ ပတီယမာနေတိ ကဟာပဏသမ္ဗန္ဓိနိ ဗဟုမှိ မာသကသမုဒါယေ မာသကဒွယနိစ္ဆယေ ဝိညာယမာနေ သတိ၊ အဝိသေသေန သာမညေန မာသာနံ ဒေဟီတိ ဒါနကိရိယာယ ဗျာပနာ ဘာဝါတိ သမ္ဗန္ဓော၊ သဒ္ဒန္တရတောစ္စာဒိနော သာဓိပ္ပါယမတ္ထမဘိဓာတုမာရဘတေ ‘ပဒေနေ’စ္စာဒိ၊ ဧတ္ထ ပဒေနာတိ မာသကမိစ္စနေန ပဒေန၊ ဣမမှာ ကဟာပဏာတိ ဣဒမေတ္ထ သဒ္ဒန္တရံ၊ ကတာဘိသင်္ခရဏဿာတိ မာသကံ မာသကမိစ္စေဝံ နိပ္ဖါဒိတဿ၊ သဒ္ဒန္တရတောတိ ဣမိနာ ပဒန္တရယောဂေါ ဂဟိတောတိ အာဟ-‘ပဒန္တရေန ယောဂတော’တိ အယမေတ္ထာဓိပ္ပါယော ‘‘ဒွိတ္တကရဏကာလေ သဒ္ဒန္တရဝစနီယဿတ္ထဿာနပေက္ခိတတ္တာ မာသကံမာသကန္တိ အဝိသေသေန မာသကဝိစ္ဆာယံ ဒွိတ္တံ၊ တဒနု ပန ဣမမှာ ကဟာပဏာတိသဒ္ဒန္တရသမ္ဗန္ဓေ သတိ ယဒိ ကဟာပဏသမ္ဗန္ဓျ န ဝသေသမာသကဝိစ္ဆာ ပရိဂ္ဂယှတိ တဒါ ဣမဿ ကဟာပဏဿာတိ ဆဋ္ဌိယာ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ဣမမှာ ကဟာပဏာတိ ပန အဝဓိပဉ္စမီနိဒ္ဒေသတော ကဟာပဏတော ဒွယမေဝ ဂဟေတွာ ဘဝန္တာနံ ဒွိန္နံ ဒေဟီတိ ဣမမှာ ကဟာပဏာတိ သဒ္ဒန္တရတောဝဓာရဏံ ဂမျတေ’’တိ.

‘‘ပုဗ္ဗပဌမာနမတ္ထာတိသယဝစနိစ္ဆာယံ ဒွေ ဘဝန္တီတိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ (၈-၁-၁၂-ဝါ) ဝုတ္တံ၊ တဒါဟ-‘ပုဗ္ဗပဌမာနံ မိစ္စာဒိ၊ ပုဗ္ဗပဌမာနံ ပုဗ္ဗပဌမ သဒ္ဒါနံ အတ္ထာတိသယော ယော အတ္ထဿ ပကံသော၊ တဿ ဝစနိစ္ဆာယံ၊ သဗ္ဗပဌမဘာဝသင်္ခါတ အတ္ထာတိသယမတ္တာဝ ဝစနိစ္ဆာတိ န ဧတ္ထ ဝိစ္ဆာတိ တေသမဓိပ္ပါယော၊ ဝိကသနကိရိယာယ ပါကကိရိယာယာတိ ဝုတ္တေပိ ဝိကာသကရဏကိရိယာယ ပါကကရဏကိရိယာယာတိ အတ္ထသမ္ဘဝတော ‘ပုဗ္ဗံ ပုဗ္ဗံ ပုပ္ဖ’န္တိ တျာဒေါ၊ ပုဗ္ဗံ ပုဗ္ဗံ ဝိကသနံ ကရောန္တိ၊ ပဌမံ ပဌမံ ဝစနံ ကရောန္တီတိ ကိရိယာဝိသေသနဝသေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ပုဗ္ဗာတိ မတာ ပဌမာဘိမတာတိ ဣမိနာ ပုဗ္ဗပဌမဘာဝေနာဘိမတာနံ ဗဟုတ္တ ဗျာပနေန ဝိစ္ဆာသဗ္ဘာဝေ ကာရဏမာဟ.

‘‘ဍတရ ဍတမာနံ သမသမ္ပဓာရဏာယမိတ္ထီနိဂဒေ ဘာဝေ ဒွေ ဘဝန္တီတိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ (၈-၁-၁၂-ဝါ) ဝုတ္တံ၊ ဧတ္ထ ဣတ္ထိလိင်္ဂသဒ္ဒေါ ဣတ္ထိလိင်္ဂယောဂါ ဣတ္ထီတိ ဝုတ္တော၊ နိဂဒျတေနေနေတိ နိဂဒေါ၊ ဣတ္ထီ နိဂဒေါ ယဿ သော ဣတ္ထိနိဂဒေါဘာဝေါ၊ တသ္မိံ ဣတ္ထီနိဂဒေ ဘာဝေ၊ တဒါဟ-ရတရရတ မန္တာန’မိစ္စာဒိ၊ ဣတ္ထိလိင်္ဂေတိ ဣတ္ထိလိင်္ဂံ ယဿ သော ဣတ္ထိလိင်္ဂေါဘာဝေါ၊ တသ္မိံ ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဘာဝေ ဝတ္တမာနာနံ ရတရရတမန္တာနံ ဒွိဗ္ဗစနမဘိမတန္တိ သမ္ဗန္ဓော၊ ကသ္မိံ ဝိသယေတိ အာဟ-‘သမသမ္ပဓာရဏ ဝိသယေ’တိ၊ သမေန အဍ္ဎတာဒိနာ ဂုဏေန ဣမေ ဥဘော အဍ္ဎာ ဣတွေဝံ ရူပါ သမ္ပဓာရဏာ နိရူပနာ အဝဗောဓော သမသမ္ပဓာရဏာ၊ သာဧဝ ဝိသယော၊ တသ္မိံ သတိ၊ အဍ္ဎတာယ ဗဟုဝိဓတ္တာဘာဝါ ကိရိယာဒိယော ဂါဘာဝါ စ နတ္ထေတ္ထ ဝိစ္ဆာတိ တေသမဓိပ္ပါယော၊ ပုစ္ဆိယမာနာတိ ဣမိနာ ဣမေ ဥဘော’ ဣစ္စာဒီနံ ပုစ္ဆာဝါကျတံ ဒဿေတိ.

ပရဗျဝဟာရေနာဟ-‘အာချာတာဒီနံ ဝိသယတ္တ’န္တိ၊ ဣမိနာ အာချာတာဒီနမေဝ ကိရိယာဇောတကပဒဘာဝေန ပေါနောပုညသင်္ခါတကိရိယာ ဓမ္မဿ ဓနသမေဝ ဝိသယတ္တံ ဒီပေတိ၊ အတိသယဝိသိဋ္ဌန္တိ ဣမိနာ ပပစတိသဒ္ဒေပကာရော ပကံသတ္ထ ဇောတကော ဥပသဂ္ဂေါတိ ဒဿေတိ၊ ဟိဝိဓိမှီတိ’လူ-စ္ဆေဒနေ’ဣစ္စသ္မာ ဝိဓိမှိ ဟိပ္ပစ္စယော ‘‘ပဉှပတ္တနာဝိဓီသု’’တိ (၆-၉) ဣမိနာ သုတ္တေနာတိ အတ္ထော၊ ဩဿာတိ ‘‘ယုဝဏ္ဏာနမေဩပစ္စယေ’’တိ (၅-၈၂) ဩကာရဿ၊ ‘ပုဗ္ဗေက-ကတ္တုကာန’’ (၅-၆၂) မိစ္စေဝါတိ ဧဝကာရေန ပရေသမိဝါယမပျာဘိက္ခညေ ပစ္စယော စေ ဝိဓီယတေ၊ တဒါ ပပစတိဣစ္စတြ ဝိယ အာဘိက္ခညေ ဝိဓီယမာနေန ပစ္စယေနေဝ အာဘိက္ခညတ္ထဿ ပကာသိတတ္တာ န ဒွိဗ္ဗစနေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ၊ ယဒါ တု ဘုသံ ပုနပ္ပုနံ ပစတီတိ ဝစနိစ္ဆာ တဒါပိ ပပစတီတိ ဘဝတျေဝ.

ဣဟ ဣမသ္မိံ ဥဒါဟရဏေ၊ အာဘိက္ခညေ ဣစ္စေဝါတိ ဣမိနာ အနုကရဏမတ္တမေဝေတံ နတ္ထေတ္ထာဘိက္ခညန္တိ ပါဏိနိယာ သုတ္တန္တရေန ဒွိတ္တမ္ပဋိပါဒေန္တိ၊ နတ္ထေတ္ထ တာဒိသေန ဝစနေန ပယောဇနံ၊ အာဘိက္ခညေယေဝ ဒွိဗ္ဗစနန္တိ ဒဿေတိ၊ ဧဝမညတေ ‘‘ပဋဣစ္စေတမနုကရဏံ ဘဝန ကိရိယမ္ပတိ ဝတ္တတီတိ [ဘဝနကိရိယာမတီ ဝုတ္တီတိ (ပေါတ္ထကေ)] ကိရိယာဓမ္မံ ပေါနောပုညမေတ္ထ အတ္ထေဝါ’’တိ၊ တေနေဝ ဝက္ခတိ-‘ပဋပဋာ ဘဝတီတိ အာဘိက္ခညေ ဒွိဗ္ဗစန’န္တိ၊ အနိတိသ္မိန္တိ ဣတိသဒ္ဒေ အဝိဇ္ဇမာနေ၊ ရာပ္ပစ္စယောတိ ပဌမံ ဒွိတ္တေ ကတေ ပစ္ဆာ ရာပ္ပစ္စယော၊ ရာပ္ပစ္စယမကတွာပိ ပကာရန္တရေန သာဓေတုမာဟ- ‘အထဝါ’ ဣစ္စာဒိ၊ ဒီဃော နိစ္စန္တိ ပဌမံ ဒွိတ္တေ ပဋပဋကရောတီတိ ဌိတေ နိစ္စံ ဒီဃော၊ ပဋပဋာ ကရောတီတိ ဧတ္ထ နိပ္ဖတ္တိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ပဋပဋာယတီတိ ဧတ္ထ ဒဿေတုံ ပဋပဋာယတီတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ.