နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

မောဂ္ဂလ္လာန ပဉ္စိကာ ဋီကာ

သာရတ္ထဝိလာသိနီနာမ

ပဉ္စိကာဋီကာ

ပဏာမာဒိကထာ

ဝိဇ္ဇာဓနဿ သမနုဿရဏမ္ပိ ယဿ၊

ပညာဝိသုဒ္ဓရတနာနယနေကဟေတု၊

တံ ဓမ္မရာဇမမလုဇ္ဇလကိတ္တိမာလံ၊

သာမောဒမာဒရမယေ ဟဒယေ နိဓာယ.

လဒ္ဓမ္မဟောဒယ မဟာဒယ (သမ္ပသာဒါ) [ဇပသော (ပေါတ္ထကေ)]၊

သက္ကာ(ဒိ) သက္ကတဂုဏံ ရတန (ဒွယဉ္စ) [တ္တယတာ (ပေါတ္ထကေ)]၊

(ယာပဉ္စိကာ) ဂုရုဝရပ္ပ(ဘဝါတျဂါဟာ) [ဟပါ တျ ဂါယာ (ပေါတ္ထကေ)]၊

တံ သာဓု သိဿဇန မဇ္ဇဝဂါဟ ယာမ.

ဇယတီဟ မဟာပညော၊ သော မောဂ္ဂလ္လာယနော မုနိ၊

ယဿ သာဓုဂုဏုဗ္ဘူတ၊ကိတ္တိ သဗ္ဗတ္ထ ပတ္ထဋာ.

ဣစ္စေဝ မနဝသေသ မတ္တနော ဘယာဒျူပဒ္ဒဝေါပဃာဘကရသာမတ္ထိယ ယောဂေန သကလဇ္ဈတ္တိကဗာဟိယန္တရာယ နိဝါရဏ မဓိပ္ပေတသိဒ္ဓိ ဝိသေသ မဘိကင်္ခိယ ရတနတ္တယ ဝိသယဘူတံ တံသာဓနေ ကန္တနိဒါန ဘူတဿ အာလောကိယယာတိသယဂုဏဝိသေသယုတ္တဿ မဟတော ပျတိမဟနီယဿ ရတနတ္တယဿ သပ္ပသာဒါနုရူပံ ပူဇာဝိသယံ တဒနုဿ(ရဏံ ကတွာ) ဂုရုသန္နိယောဂမနုဋ္ဌာတုံ–

ကိန္တေဟိ ပါဒသုဿူသာ၊ ယေသံ နတ္ထိ ဂုရူနိဟ၊

ယေ တပ္ပါဒရဇောကိဏ္ဏာ၊ တေဝ သာဓူ ဝိဝေကိနောတိ.

ဝစနတော အတ္တနော ဂုရုပူဇာ ပုရဿရံ ပဉ္စိကာဝိဝရဏံ ပထိ’ယာ ပဉ္စိကာ’တိအာဒိနာ ကတပဋိညတ္တာ သမ္ပတိ မဟာဒယောတိအာဒိနော ဂန္ထဿ သာဓုဇနဝဏ္ဏနံ ဝဏ္ဏနမာရဘိဿာမ.

နနု စ ဝုတ္တိဂန္ထဿ ဝဏ္ဏနာယံ ကတာဘိနိဝေသော-ယမာစရိယောတိ ကထမိဟာနဓိကတေ မဟာဒယောတိအာဒိကေ ပဋိပန္နောတိ ရတနတ္တပ္ပဏာမဂန္ထကတ္တုဂန္ထနိဿယဂန္ထာရမ္ဘဖလအဘိဓေယျသင်္ခါတ- ပယောဇနသောတုဇနသမုဿာဟနာနံ သန္ဒဿနတ္ထံ. တတ္ထ ရတနတ္တယပ္ပဏာမ ကရဏံ အန္တရာယကရာပုညဝိဃာတကရပုညဝိသေသုပ္ပါဒနေန ကတ္တု မိစ္ဆိတဿ ဂန္ထဿ အနန္တရာယေနံ ပရိသမာပနတ္ထံ. ဝစီပဏာမော ပနေတ္ထ သောတူနမ္ပိ ယထာဝုတ္တတ္ထနိပ္ဖါဒနကော အာစရိယေနာပျယ မတ္ထော ဒဿိတောယေဝ’တတ္ထ ရတနတ္တယပ္ပဏာမသန္ဒဿန’န္တိအာဒိနာ၊ ဝါစသိကသတ္ထာဓိကာရတောပိ ဝစီပဏာမောတိ ကာယပ္ပဏာမော မနောပဏာမော စ. န ကတော၊ ဂန္ထကတ္တုသန္ဒဿနံ ဂန္ထဿ ပမာဏ ဘာဝဝိဘာဝနတ္ထံ၊ ဂန္ထနိဿယသန္ဒဿနံ အတ္တနိယဘာဝသန္ဓဿနေန တဗ္ဗိသုဒ္ဓိဒဿနတ္ထံ၊ ဂန္ထာရမ္ဘဖလဒဿနံ တပ္ပဋိက္ခေပကဇနနိသေဓာယ၊ အဘိဓေယျသင်္ခါတယယောဇနသန္ဒဿနံ ဝီမံသာပုဗ္ဗကာရီနံ ပယောဇနော ပါလမ္ဘပုဗ္ဗိကာ သတ္ထေ ပဝတ္တတီတိ သောတုဇနသမုဿာဟနံ (ကတွာ) အာဒရေန ဂန္ထေ ပဝတ္တနတ္ထံ၊ ယဒါဟု –

သဗ္ဗဿေဝ ဟိ သတ္ထဿ၊ ကမ္မဿာပိ စ ကဿစိ၊

ကေနေတံ ဂယှတေ တာဝ၊ ယာဝ-ဝုတ္တမ္ပယောဇနံတိ.

နနု သတ္ထပ္ပယောဇနာနံ သမ္ဗန္ဓောပိ ဝတ္တဗ္ဗော ဣဒမဿ ပယောဇနန္တိ ယတော–

သိဒ္ဓပ္ပယောဇနံ သိဒ္ဓ၊သမ္ဗန္ဓံ သောတုမိစ္ဆတိ၊

သောတာဒေါ တေန ဝတ္တဗ္ဗော၊ သမ္ဗန္ဓော သပ္ပယောဇနောတိ.

တတြေဒမုတ္တရံ–

သတ္တံ ပယောဇနဉ္စေဝ၊ ဥဘော သမ္ဗန္ဓနိဿယာ၊

တံ ဝုတ္တန္တောဂဓတ္တာ န၊ ဘိန္နော ဝုတ္တော ပယောဇနာတိ.

ပယောဇနပ္ပယောဇနမ္ပန သာမတ္ထိယလဒ္ဓဗ္ဗံ သယမာစရိယေန ‘‘ကော ပန သဒ္ဒလက္ခဏဿ အဇာနနေ ဒေါသော’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တနယေန ဝိညာတဗ္ဗံ.

တတ္ထ‘မဟာဒယော’တျာဒိနာ ဂါထာဒွယေန ရတနတ္တယပဏာမော ဒဿိတော၊ ‘ယော ဣဒ္ဓိမန္တေသူ’တိအာဒိနာ ဂန္ထကတ္တာ၊ ‘သဒ္ဒသတ္ထ’န္တိအာဒိနာ ဂန္ထနိဿယော၊ ‘သင်္ခေပနယေနာ’တိစ ‘သာရဘူတံ ဝိပုလတ္ထဂါ ဟိံ အနာကုလ’န္တိ စ ဣမေဟိ ဂန္ထာရမ္ဘဖလံ သောတုဇနသမုဿာဟနဉ္စ၊ အဘိဓေယျသင်္ခါတပ္ပယောဇနမ္ပန‘သံဝဏ္ဏန’န္တိ ဣမိနာ ဒဿိတံ အနွတ္ထ ဗျပဒေသေန သံဝဏ္ဏီယတိ ဝိဝရိတွာ ဝိတ္ထာရေတွာ ကထီယတိ အတ္ထော ဧတာယာတိ သံဝဏ္ဏနာဘိ ကတွာ၊ တမ္ပန ဝိဝရိတွာ ကထနံ သဒ္ဒါနုသာသနသတ္ထသန္နိဿယတ္တာ အဘိဓေယျော နာမ သမုဒိတေန သတ္ထေန ဝစနီယတ္ထော တံ [ဝစနီယတ္ထောတိ (ပေါတ္ထကေ)] ဝုတ္တသဒ္ဒါနုသိဋ္ဌိသင်္ခါတပယောဇနမေဝါတိ အယမေတ္ထ သမုဒါယတ္ထော.

အယမ္ပနေတ္ထ အဝယဝတ္ထော-ယောတိ အနိယမဝစနံ ဓမ္မရာဇသဒ္ဒါ ပေက္ခာယ စေတ္ထ ပုလ္လိင်္ဂတာ၊ တေနေတ္ထ ဝုစ္စမာနဂုဏဝိသေသာ ဓာရပုဂ္ဂလဝိသေသနိဒဿနံ၊ ဒယတိ ဒုက္ခံ အပနေတွာ ပရေသံ သုခံ ဒဒါတိ၊ ဒယီယတိ ဝါ သပ္ပုရိသေဟိ ဂမိယ(တိ သ) သန္တာနေ ပဝတ္တီယတိ၊ ဒယတိ ဝါ ပရဒုက္ခံ ဟိံသတိ၊ ဒယတိ ဝါ ပရဒုက္ခံ ဂဏှာတိ တံဝသေန အတ္တနော ဟဒယခေဒံ ကရောတီတိ ဒယာ၊ ‘‘ဒယ=ဒါနဂတိ ဟိံသာဒါနေသု’’ ဣစ္စသ္မာ ‘‘ဣတ္ထိယမဏတ္တိကယကျာစေ’’တိ (၅-၄၉) အပ္ပစ္စယော၊ ဝိသယမဟန္တတာယ မဟတီ ပသတ္ထာ ဝါ ဒယာ အဿာတိ မဟာဒယော၊ ဝိသေသန သမာသေ ‘‘သဒ္ဓါဒိတွ’’ (၄-၈၄) ဝက္ခမာနပါရမိတာသမ္ဘရဏဒုက္ခာနုဘဝ နာနမိဒံ ဟေတုဝစနံ၊ ကမ္မကိလေသေဟိ ဇနိတာတိ ဇနာ သတ္တလောကော၊ ဣမိနာ ခီဏာသဝါပိ သင်္ဂယှန္တိ တေသမ္ပိ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသုခဝိဟာရသင်္ခါတ ဟိတဿ ဒါနတော၊ ဇနာနံ သမူဟော ဇနတာ တဿာ ဟိတာယ အဘိဝဍ္ဎိယာ သကလဝဋ္ဋ ဒုက္ခနိဿဋနိဗ္ဗာနသုခဘာဂိယကရဏာယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ အဿစ’သမ္ပူရယ’န္တိ ဣမိနာ’ဒုက္ခမနုဘဝီ’တိ ဣမိနာ စ သမ္ဗန္ဓော၊ သမ္ဗောဓီတိ ဧတ္ထ သံသဒ္ဒေါ သာမန္တိ ဣမမတ္ထံ ဒီပေတိ၊ တသ္မာ သံသယမေဝ အနညဗောဓိတော ဟုတွာ စတ္တာရိ သစ္စာနိ ဗုဇ္ဈတိ ပဋိဝိဇ္ဈတိ ဧတာယာတိ သမ္ဗောဓိ၊ သံပုဗ္ဗာ ဗုဓဓာတုတော ‘‘ဣ’’ဣတိ ဏွာဒိ (ကော) ဣပ္ပစ္စယော၊ သဝါသနသကလသံကိလေသပ္ပဟာယကံ ဘဂဝတော အရဟတ္တမဂ္ဂညာဏံ သဗ္ဗညုတညာဏန္တိပိ ဝဒန္တိ၊ သမ္ပာပယတီတိ သမ္ပာပကံ၊ သမ္ဗောဓိယာ သမ္ပာပကန္တိ ဆဋ္ဌီသမာသော၊ ကိန္တိ ဓမ္မဇာတံ ဓမ္မသဒ္ဒေနေတ္ထ ပါရမိဓမ္မာ ပဉ္စမဟာပရိစ္စာဂါဒယော စ အဓိပ္ပေတာ၊ တေပိ ဟိ အတ္တာနံ ဓာရေန္တံ ဓာရေန္တိ သမ္ဗောဓိ သမ္ပာပနသာမတ္ထိယယောဂေန ပရေပိ ဓာရေန္တိ နာမာတိ ဓမ္မာတိ ဝုစ္စန္တိ၊ ‘ဓရ=ဓာရဏေ’ဣစ္စသ္မာ ခီသု၊ ဝိယာဒိသုတ္တေန ဏွာဒိ(ကော) မပ္ပစ္စယော၊ ဓမ္မာနံဇာတံ၊ ဓမ္မာဧဝဝါ ဇာတံ၊ သမ္ဗောဓိသမ္ပာပကဉ္စ တံ ဓမ္မဇာတံ စေတိ ဝိသေသနသမာသော၊ ‘သမ္ပူရယ’န္တိ မဿေတံ ကမ္မံ၊ သမ္ပူရယန္တိ ပယောဂသမ္ပတ္တိယောဂါ ဒီပင်္ကရ (ပါဒ)မူလေ ဟတ္ထောပဂတမ္ပိ နိဗ္ဗာနမ္ပဟာယ ယထာဝုတ္တကရုဏာဂုဏယောဂသီတလီဘူတဟဒယတာယ ‘‘ကထန္နာမေတေ အစ္စန္တ ဒုဿဟဝဋ္ဋဒုက္ခောပဂတေ သတ္တေ တံမဟာဒုက္ခာ မောစေဿာမီ’’တိ ဝဋ္ဋဒုက္ခနိဿရဏေကဟေတုတာယ သမ္မာ ပူရေန္တော ဝဍ္ဎေန္တော ဝုဍ္ဎိံ ဝိရူဠှံ ဝေပုလ္လံ ဂမေန္တောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ဟေတုယေဝေဒမပိ ဒုက္ခာနုဘဝနဿ၊ မဟာဒယတာ ပနဿ ပရမ္ပရဟေတု၊ ဒုဋ္ဌု ခနတိ ကာယိကံ အဿာဒန္တိ’ဒုပုဗ္ဗာ ခနိသ္မာ’ ‘‘ကွီ’’တိ (၅-၄) ကွိ၊ ဒုက္ခံ ကာယိကဒုက္ခ ဝေဒနာ၊ ကီဒိသန္တိ အာဟ-’အနန္တရူပ’န္တိ၊ သဘာဝဝစနော ယံ ရူပသဒ္ဒေါ ‘‘ပိယရူပ’’န္တိအာဒီသုဝိယ၊ တေ စ ဒုက္ခသဘာဝါ (အနန္တာ) အနန္တကာရဏာနံ ဝသေန၊ တသ္မာ အနန္တံ ရူပံ သဘာဝေါ အဿာတိ အနန္တရူပံ၊ တံ ဒုက္ခံ အနုဘဝီ ဝိန္ဒီ၊ ကိမိဝါတိ အာဟ-‘သုခံ ဝါ’တိ၊ သုဋ္ဌု ခနတိ ကာယိကံ အာဗာဓန္တိ သုခံ၊ ဣဝသဒ္ဒေါ သဓမ္မတ္တသင်္ခါတောပမာဇောတကော၊ သဓမ္မတ္တဉှိ ဥပမာ၊ ဝုတ္တဉှိ ‘‘ဥပမာနောပမေယျာနံ၊ သဓမ္မတ္တံ သိယော ပမာ’’တိ၊ ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ ‘‘အနိဋ္ဌာနုဘဝနသဘာဝါယာပိ ဒုက္ခဝေဒနာယ အနုဘဝနသဘာဝသာမညေန အဇ္ဈာသယသမ္ပတ္တိဝိသေသယောဂါ မဟာကာရုဏိကဿ သုခေန သဒိသတာပတ္တိဟောတီတိ ဒုက္ခမ္ပိ သမာနံ တံ သုခမိဝ ဝိန္ဒီ’’တိ. ကထမညထာ ဝဋ္ဋဒုက္ခတော သကလလောကဿ သမုဒ္ဓရဏံ သိယာတိ၊ အထဝါ သုခမိဝ သုခံ ဝိန္ဒန္တော ဝိယ အနညဝိန္ဒိယမပိ တာဒိသံ ဒုက္ခံ သကလလောကဟိတာဝ ဟိတမနတာယ ဝိန္ဒီတိ အတ္ထော၊ တေနာဟ ‘အခိန္နရူပေါ’တိ၊ အခိန္နံ ပရိဿမမပ္ပတ္တံ ရူပံ သဘာဝေါ အဿာတိ ဝိဂ္ဂဟော.

တံ ဓမ္မရာဇန္တိ ယောတိ အနိယမနိဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝုတ္တဂုဏဝိသေသာဓာရ ပုဂ္ဂလဿနိယမနဝစနံ၊ ဓမ္မေန ရာဇတိ နော အဓမ္မေနာတိ ဝါ၊ အတ္တနာ ပဋိဝိဒ္ဓဿ သာမိဘာဝေန ဓမ္မဿ ရာဇာ သာမီတိ ဝါ၊ အတ္တနာ ပဋိဝိဇ္ဈိယမာနေ ဓမ္မေ ပဋိဝိဇ္ဈန္တောဝ တတ္ထ ရာဇတိ ဒိပ္ပတီတိ ဝါ၊ ပရူပကာရဝသေန တဒတ္ထာယေဝ ပဋိပန္နတ္တာ ပရေသံ ဓမ္မံ ရာဇေတိ ပကာသေတီတိ ဝါ ဓမ္မရာဇာ၊ တံ ဓမ္မရာဇံ နမိတွာတိ သမ္ဗန္ဓော၊ နမဿိတွာတိ အတ္ထော၊ ကီဒိသန္တိ အာဟ-‘ဇိတမာရဝီရံ သုဓန္တ သောဝဏ္ဏနိဘ’န္တိ. တတ္ထ မာရော စ သော ဝီရောစာတိ မာရဝီရော ဇိတော ဝိဒ္တေဓသ္တဗလော မာရဝီရော နာတိ ဇိတမာရဝီရော၊ တံ၊ ကိဉ္စာပိ ဒေဝပုတ္တကိလေသာဘိသင်္ခါရမစ္စုက္ခန္ဓ မာရာ-နေန ဇိတာ ဧဝ၊ တထာပိ ဝီရသဒ္ဒသန္နိဓာနေန ဒေဝပုတ္တမာရေ ဂဟိတေ တံဝိဇယာ အညေပိ ဇိတာ ဧဝ နာမ ဟောန္တီတိ ဝိညေယျံ၊ သုဋ္ဌု ဓန္တံ ဓမိတံ ဥဒ္ဓရိတံ သုဓန္တံ၊ သုဝဏ္ဏမေဝ သောဝဏ္ဏံ၊ သုဓန္တ စ တံ သောဝဏ္ဏဉ္စ၊ တဿေဝ နိဘာ သောဘာ အဿေတိ သမာသော၊ အထဝါ သုဓန္တဉ္စ တံ သုဝဏ္ဏံ စေတိ သမာသေ တဿိဒန္တိ ‘‘ဏော’’တိ (၄-၃၄) ဏပ္ပစ္စယေ ‘‘မဇ္ဈေ’’တိ (၄-၁၂၆) မဇ္ဈဝုဒ္ဓိယံ သုဓန္တသောဝဏ္ဏံ ပဋိမာရူပံ၊ တေန နိဘော သဒိသော၊ တံ.

ဧတ္တာဝတာ စ –

ဟေတု ဖလံ ပရတ္ထော စ၊ သဗ္ဗောပိ ထုတိသင်္ဂဟော၊

ဟေတု သမ္ဗောဓိတော၊ ပုဗ္ဗေဝ၊ ယမညံ တတောပရီတိ.

ဝုတ္တဟေတုဖလသတ္တောပကာရဝသေန ဗုဒ္ဓရတနဿ ထုတိပုဗ္ဗကမ္ပဏာမံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဓမ္မရာဇေန တေနာပိ ပူဇနီယဿ ဓမ္မရတနဿ နိပစ္စကာရံ ဒဿေတုံ‘ဓမ္မဉ္စ မောဟန္ဓတမပ္ပဓံသိ’န္တိ အာဟ၊ တတ္ထ စ သဒ္ဒေါ ‘ဓမ္မဉ္စ နမိတွာ’တိ [နမဿိတွာ (ပေါတ္ထကေ)] နမဿနကြိယာယ ဓမ္မံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ၊ ကိမ္ဘူတန္တိ အာဟ၊ ‘မောဟန္ဓတမပ္ပဓံသိ’န္တိ၊ မုယှတီတိ မောဟော=အညာဏံ၊ အန္ဓယတိ သမတ္ထစက္ခုဝိညာဏပရိဟာနေနာတိ အန္ဓံ၊ အန္ဓဉ္စ တံ တမဉ္စေတိ အန္ဓတမံ=ဗာဠှတိမိရံ၊ မောဟောယေဝ တံသဒိသတာယ အန္ဓတမန္တိ မော ဟန္ဓတမံ၊ တံ ပဓံသေတိ ပကာရေန နာသေတိ သီလေနာတိ မောဟန္ဓတမပ္ပဓံသီ၊ ပသဒ္ဒဿပကာသနတ္ထံ ဟိတွာ ပကာရတ္ထဿေဝ ဂဟဏတော ပရိယတ္တိယာ သဟ–

သောတာပတ္တာဒယော မဂ္ဂါ၊စတ္တာရော တပ္ဖလာနိစ၊

စတ္တာရိ အထ နိဗ္ဗာနံ၊ ဓမ္မာ လောကုတ္တရာ နဝါတိ.

ဝုတ္တနဝလောကုတ္တရမ္မော ဂဟိတာတိ ဝိညာတဗ္ဗံ၊ အညထာ အရဟတ္တမဂ္ဂေါဝ ဂယှေယျ၊ ကသ္မာ ပနေတ္ထ မောဟဿေဝ ပဟာနံ ဝုတ္တံ၊ နေတရေသန္တိ တမ္မူလကတ္တာ သဗ္ဗကိလေသာနံ၊ တပ္ပဟာနသ္မိဉှိ ဝုစ္စမာနေ တမ္မုခေနေတရေသမ္ပိ ပဟာနံ ဝုတ္တမေဝ ဟောတီတိ.

ဧဝံ ဓမ္မရတနဿ နမက္ကာရံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တဒါဓာရဘူတသင်္ဃရတနံ နမဿိတုံ ‘သံဃံ တထာ သင်္ဃဋိတံ ဂုဏေဟီ’တိ ဝုတ္တံ၊ တတ္ထ တထာသဒ္ဒေါ သမုစ္စယေ ဝါ၊ ဝစောယုတ္တိယံ ဝါ၊ ဝစောယုတ္တိပက္ခေ စ သဒ္ဒေါ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗော၊ ကိလေသာဒယော သံဟနတိ ဟိံသတီတိ သံဃော၊ သံပုဗ္ဗတော ဟနတိသ္မာ ကွိမှိ ‘‘ကွိမှိ ဃောပရိပစ္စသမော ဟီ’’တိ (၅.၁၀၀) ဟနဿ ဃော၊ ကိလေသဟိံသနဉ္စေတ္ထ တဒင်္ဂါဒိဝသေန ဂဟိတံ၊ ဂုဏေဟီတိ သာမညနိဒ္ဒေသတော သမ္မုတိသံဃေန သဒ္ဓိံ

စတ္တာရော စ ပဋိပန္နာ၊ စတ္တာရော စ ဖလေဌိတာ၊

ဧသ သံဃော ဥဇုဘူတော၊ ပညာသီလသမာဟိတောတိ.

ဝုတ္တအဋ္ဌအရိယပုဂ္ဂလာ ဂယှန္တိ၊ ဂုဏေဟီတိ လောကိယလောကုတ္တရေဟိ သီလာဒိဂုဏေဟိ၊ သင်္ဃဋိတန္တိ သံဟတံ.

ဧဝမနန္တရာယေန ဂန္ထပရိသမာပနတ္ထမနန္တ ဂုဏဝိသိဋ္ဌလောကတ္တယဂ္ဂသီခါမဏိဘူတဿ ရတနတ္တယဿ ပဏာမံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဂန္ထ ကတ္တာဒိယထာဝုတ္တတ္ထောပဒဿန ပုဗ္ဗင်္ဂမမတ္တနာ သမာရဘိတဗ္ဗံ ဂန္ထ ကရဏံ ပဋိညာတုကာမော’ယော ဣဒ္ဓိမန္တေသူ’တိအာဒိမာဟ၊ တတ္ထ ‘ယော’တိ ဣမဿ ‘တန္နာမဓေယျေနာ’တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော၊ ဧတာယ သတ္တာ ဣဇ္ဈန္တိ ဣဒ္ဓါ ဝုဒ္ဓါ ဥက္ကံသဂတာ ဟောန္တီတိ ဣဒ္ဓိ=ဣဒ္ဓိဝိဓာဒယော လောကိယာ လောကုတ္တရာ စ သာ ဧတေသမတ္ထီတိ ဣဒ္ဓိမန္တော၊ တေသု ဣဒ္ဓိမန္တေသု၊ ဣဒ္ဓိမန္တာနံ မဟာသာဝကာနံ မဇ္ဈေတိ အတ္ထော၊ မဟတ္တပ္ပတ္တောတိ မဟတ္တံ မဟန္တဘာဝံ ဂတော၊ တန္နာမဓေယျေနာတိ တဿေဝ နာမဓေယျမဿာတိ တန္နာမဓေယျော၊ တေန၊ တပေါဓနေနာတိ မုနိနာ၊ ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ- ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ ဘိက္ခဝေ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဣဒ္ဓိမန္တာနံ ယဒိဒံ မောဂ္ဂလ္လာနော’’တိ ဘဂဝတာ ဣဒ္ဓိမန္တေသု ဧတဒဂ္ဂေ ဌပိတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရော နာမ ယော ဒုတိယော အဂ္ဂသာဝကော။ (တေန သမာနနာမဓေယျေနာတိ) တမပဒိသန္တော-ယမာစရိယော အနုဒ္ဓတဘာဝေန ဥဇုနာက္ကမေန နာမာဒိကမဝတွာ ဝင်္ကဝုတ္တိယာ အတ္တနော မောဂ္ဂလ္လာနောတိ နာမံ မဟာသာမိဋ္ဌာနန္တရပ္ပတ္တိံ ကာလောစိတပညာ ဝေယျတ္တိယံ ဗုဒ္ဓသာသနောပကာရိတာဒိဉ္စ ဝိဘာဝေတိ. ‘ယံ ရစိတ’န္တိ သမ္ဗန္ဓော၊ ရစိတန္တိ ကတံ၊ ကိန္တိ အာဟ သဒ္ဒသတ္ထ’န္တိ၊ သဒ္ဒသတ္ထံ နာမ သုတ္တ၊ သဒ္ဒလက္ခဏဗျာကရဏာဒျပရနာမဓေယျံ၊ သုတ္တံ(ဟိ) ‘သဒ္ဒါ (လက္ခီယန္တိ) သာသီယန္တိ အနုသာသီယန္တိ ပကတိပ္ပစ္စယာဒိဝိဘာဂကပ္ပနာယ ဧတေနာ’တိ သဒ္ဒလက္ခဏန္တိ စ ‘ဗျာကရီယန္တိ သဒ္ဒနိပ္ဖါဒနဝသေန ကထီယန္တိ ဧတေနာ’တိ ဗျာကရဏန္တိ စ ဝုစ္စတိ၊ အပရမ္ပန ဝုတျာဒိ တဒုပကရဏဘာဝေန သဒ္ဒသတ္ထံ သဒ္ဒလက္ခဏံ ဗျာကရဏန္တိ စ ဝုစ္စတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ အနုနန္တိ တဗ္ဗိသေသနံ၊ အသေသလက္ခိယောပသင်္ဂါဟကဘာဝေန ဝတ္တဗ္ဗဿာပရဿာဘာဝါ သမ္ပုဏ္ဏန္တိ အတ္ထော၊ အထာတိ အနန္တရတ္ထေ နိပါတော၊ သဒ္ဒသတ္ထရစနာနန္တရန္တိ အတ္ထော၊ တဿေတိ သဒ္ဒသတ္ထဿ၊ ဝုတ္တိ စ သမာသာ ကတာတိ သမ္ဗန္ဓော၊ သုတ္တံ ဝိဝရီယတိ ဧတာယာတိ ဝုတ္တိ၊ သမဿတေ သင်္ခိပီယတီတိ သမာသာ.

တဿာပီတိ ဝုတ္တိယာပိ၊ သင်္ဂဟေတွာ သဒ္ဒဝသေန သင်္ကုစိတံ ဝိယ ကတွာ ခိပနံ သင်္ခေပေါ၊ တဿ နယော ကမော သင်္ခေပနယော၊ တေန၊ ဘောဝါတိ ယော သဒ္ဒသတ္ထဿ ဝုတ္တိယာ စ ကတ္တာ သော ဧဝ၊ ဣဒါနိ သုတ္တဝုတ္တိရစနာနန္တရမဝသရပ္ပတ္တေ ဣမသ္မိံ ကာလေ၊ သမာရဘေယျ သမ္မာ အာရမ္ဘံ ကရေယျ ဗဟုန္နံ ကြိယာက္ခဏာနမာဒိဘူတံ ကြိယာက္ခဏမနုတိဋ္ဌေယျ၊ ကိန္တိ သံဝဏ္ဏနံ၊ သံဝဏ္ဏီယတိ အတ္ထော ဧတာယာတိ သံဝဏ္ဏနာ၊ ပဉ္စီယတိ ဝိပဉ္စီယတိ ဗျတ္တီ ကရီယတိ ဝုတ္တိ အတ္ထော ဧတာယာတိ ဝါ၊ တံ ပဉ္စယတီတိ ဝါ လဒ္ဓနာမပဉ္စိကာ၊ တံ.

ဧဝမတ္တနာ ကရဏီယသတ္ထမ္ပဋိဇာနိတွာ တဒနန္တရံ ‘‘ဒွေ မေ ဘိက္ခဝေ ပစ္စယာ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ဥပ္ပါဒါယ (ကတမေ ဒွေ) ပရတော စ ဃောသော (အဇ္ဈတ္တဉ္စ) ယောနိသော မနသိကာရော’’တိ ဝစနတော သမ္မာသဝနပဋိဗဒ္ဓါ သဗ္ဗာပိ သာသန (ပ္ပဋိ) သမ္ပတ္တီတိ သာသနပ္ပဋိပတ္တိယာ ဗျာကရဏဿ မူလကာရဏတ္တာ တံ သဝနေ သာဓုဇနေ နိယောဇေန္တော ‘တံ သာရဘူတ’န္တိအာဒိမာဟ၊ တတ္ထ တန္တိ ယသဒ္ဒဝိရဟေပိ အဓိကတတ္တာ သံဝဏ္ဏနံ ပရာမသတိ၊ တံ သုဏန္တူ’တိ သမ္ဗန္ဓော၊ သာဓူတိ သဝနကြိယာဝိသေသနံ၊ အတ္ထာနုရူပံ ဗျဉ္ဇနံ၊ ဗျဉ္ဇနာနုရူပဉ္စ အတ္ထံသလ္လက္ခေတွာ အနညမနာ ဟုတွာ သက္ကစ္စံ သုဏန္တူတိ အတ္ထော သုဝဏ္ဏဘာဇနေ နိက္ခိတ္တသီဟဝသာဝိယ အဝိနဿမာနံ ကတွာ ဟဒယေ ဌပနဝသေန၊ သက္ကစ္စသဝနမေဝ ဟိ သောတူနမတ္ထာဝဟံ ဟောတီတိ၊ သန္တောတိ သဝနကြိယာယ ကတ္တာရော ဒဿေတိ၊ တထာ သာတိသယဗျာကရဏံ။ တထာဝိဓာ ဧဝ သပ္ပုရိသာ သာဓုကံ သောတုကာမာ ဟောန္တီတိ၊ ကိမ္ဘူတန္တိ အာဟ ‘သာရဘူတ’န္တိအာဒိ၊ ဘူတသဒ္ဒေါ ဧတ္ထ ‘‘ဘူတသ္မိံ ပါစိတ္တိယ’န္တိအာဒီသု ဝိယ ဝိဇ္ဇမာနတ္ထော၊ ဖေဂ္ဂုတ္တာဘာဝေန အပရိစ္စဇနီယတာယ သာရော ထိရံ သော အတ္ထော ဗျဉ္ဇနဉ္စ အဿာ အတ္ထီတိ သာရာ စ သာ ဘူတာစ၊ အထ ဝါ လောကိယလောကုတ္တရဂုဏာတိသယသာဓနေကသာဓနဘာဝတော သေဋ္ဌဋ္ဌေန သာရဉ္စ သာ ဘူတာစာတိ သာရဘူတာ၊ တံ ဂန္ထော ယေဝေတ္ထ သင်္ခေပိတော၊ အတ္ထော ပန နယဂ္ဂါဟိတတာယပိ သဗ္ဗထာ ဒဿိတောယေဝါတိ ဝိပုလံ အတ္ထံ ဂဏှာတီတိ ဝိပုလတ္ထဂါဟီ၊ တံ၊ ဝိဓီယမာနဝဏ္ဏနာက္ကမဝိသေသေန ဗျာကုလဿ ဝဏ္ဏနာက္ကမဿ နိရသနတော နတ္ထိ အာကုလံ ကိဉ္စိ အဿာတိ အနာကုလံ၊ တံ၊ ဣမိနာ စ ကစ္စာယနဝုတ္တိဝဏ္ဏနာသု န တထာဘာဝံ ဒဿေတိ.

တဒေဝမဓိကတတ္တာယေဝါယမာစရိယော ဂန္ထာရမ္ဘေ’မဟာဒယော ယော’တိအာဒိကေ ပဋိပဇ္ဇိတွာ ဒါနိ အတ္တနာ ဝဏ္ဏနီယဿ ဂန္ထဿာဒိ ဘူတံ ဝါကျမနဓိကတပရိဟာရမုခေနေဝေါပနျသျ ဗျာချာတုမာဟ- ‘ဣဓာ’တိအာဒိ၊ တတ္ထ ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ မာဂဓိကသဒ္ဒလက္ခဏဝိရစနာဓိကာရေ၊ မာဂဓာနံ သဒ္ဒါနံ ဣဒန္တိ မာဂဓိကံ၊ မာဂဓိကံ သဒ္ဒလက္ခဏန္တိ ဝိသေသန သမာသော၊ ဝိရစယိတုကာမောတိ ကတ္တုကာမော၊ ရတိံဇနေတီတိ ရတနံ၊ ရမယတီ [ရ တယတီ (ပေါတ္ထကေ)] တိ (ဝါ) ရတနံ အနပ္ပစ္စယေန၊ အထဝါ ယံ လောကေ စိတ္တီကတာဒိကံ ရတနန္တိ ဝုစ္စတိ၊ ဣဒမ္ပိ တံ သဒိသတာယ ရတနန္တိ ဝုစ္စတိ၊ တထာစာဟု–

စိတ္တီကတံ မဟဂ္ဃဉ္စ၊ အတုလံ ဒုလ္လဘဒဿနံ၊

အနောမသတ္တပရိဘောဂံ၊ ရတနံ တေန ဝုစ္စတီတိ.

ဗုဒ္ဓါဒီနမေတမဓိဝစနံ၊ တယော အဝယဝါ အဿာတိ တယံ၊ သမုဒါယော၊ ရတနာနံ တယံ ရတနတ္တယံ၊ အဝယဝဝိနိမ္မုတ္တဿ ပန သမုဒါယဿ အဘာဝတော တီဏိ ဧဝ ရတနာနိ ဝုစ္စန္တိ၊ ပဏမနံ ပဏာမော၊ ရတနတ္တယဂုဏနိန္နတာ၊ ပဏမန္တိ ဧတာယာတိ ဝါ ပဏာမော၊ ပဏာမကြိယာနိပ္ဖါဒိကာ ကုသလစေတနာ၊ ရတနတ္တယဿ ပဏာမောတိ ဆဋ္ဌီသမာသော၊ အဘိဓီယတိ ပဋိပါဒီယတီတျဘိဓေယျော သမုဒိတေန သတ္ထေန ဝစနီယတ္ထော၊ ယေန စ ယော ပဋိပါဒီယတိ သော တဿ အတ္ထော ဟောတီတိ၊ သော စ ပကတိပ္ပစ္စယာဒိဝိဘာဂကပ္ပနာယ သဒ္ဒါနံ သင်္ခရဏံ၊ သဒ္ဒသတ္ထေန ဟိ သဒ္ဒသင်္ခရဏမေဝ ပဋိပါဒီယတိ၊ (ရတနတ္တယပ္ပဏာမော စ အဘိဓေယျော စ) ရတနတ္တယပ္ပဏာမာဘိဓေယျန္တိ စတ္ထသမာသော၊ တဿ သန္ဒဿနံ အတ္ထော ယဿာတိ အညပဒတ္ထော၊ ကိန္တံ ဝါကျံ၊ တာ ဝါတိ ဝါကျာလင်္ကာရေ၊ နနုစေဝမဓိကတတ္တေပိ အဘိဓေယျမတ္တမေဝဒဿေတဗ္ဗံ သိယာ ကိံ ဝါစာပဏာမေန၊ ကာယမနောမယေနာပိ ပုညာတိ သယပ္ပတ္တိယာ အဘိသမီဟိတတ္ထသိဒ္ဓိ ဟောတေဝါတိ စောဒနံ မနသိ နိဓာယ ဝစီပဏာမဿ ပရတ္ထသန္နိဿယတဉ္စ တဿေဝ ဝိဘာဂေန ပယောဇနဉ္စ ဒဿေတုမာဟ- ‘တတ္ထ’ဣစ္စာဒိ၊ ဂုဏသဒ္ဒေါ ဧတ္ထ ‘‘သတဂုဏာ ဒက္ခိဏာ ပါဋိကင်္ခါ’’တိအာဒီသု ဝိယ အာနိသံသဋ္ဌော၊ ဂုဏာနမာနိသံသာနံ အနုကူလံ အနုဂုဏံ၊ ဟေတုမန္တဝိသေသနမေတံ၊ ပဓာနဘာဝံ နီတံ ပဏီတံ အတိဥတ္တမန္တိ အတ္ထော၊ အတီသယေန ပဏီတံ ပဏီတတရံ၊ စိတ္တဿသန္တာနံ ပဗန္ဓော စိတ္တသန္တာနံ၊ ပဏီတတရဉ္စ တံ စိတ္တသန္တာနဉ္စ၊ အနုဂုဏဉ္စ တံ ပဏီတတရစိတ္တသန္တာနဉ္စာတိ ဝိသေသနသမာသော၊ တပ္ပဏာမကရဏေန အနုဂုဏ။ပေ။ သန္တာနံ ယေသန္တိ အညပဒတ္ထော၊ တေသံ၊ ယထာ တေ သောတာရော ရတနတ္တယဿ ပဏာမကရဏေန ပုညာတိသယပ္ပဋိလာဘာ အနေကာနိသံသာတိသယပ္ပဋိလာဘာနုကူလ စိတ္တသန္တာနတာယ ပဓာနတရစိတ္တသန္တာနာ ဟောန္တိ၊ တထာ ပဝတ္တာနန္တိ အဓိပ္ပါယော၊ ဣဒမ္ပိ အဓိဂတာ။ပေ။ န္တရာဓာနန္တီမေသံ ဟေတုဘာဝေန တိဋ္ဌတိ၊ အဓိဂတာ ပတ္တာ အနေကေ ဗဟူ အာနိသံသဝိသေသာ အာယု ဝဏ္ဏသုခဗလပဋိဘာနာဒယော ယေသန္တိ ဝိဂ္ဂဟော၊ ဝိသောသိတာ သုက္ခာပိတာ အန္တရာယာ ဘယာဒယော အဇ္ဈတ္တိကာ ဗာဟိယာ ဝါ ယေသံ တထာဝိဓာနံ သောတူနံ၊ ဧတေပိ အဘိ၊ပေ၊ဒ္ဓတ္ထန္တိ ဣစ္စဿ ဟေတူ၊ အဘိသမီဟိတဿ အနုဋ္ဌိတဿ ကတနိဋ္ဌိတဿ ဂန္ထဿ အဝဗောဓောယေဝ ဖလံ၊ တဿ သိဇ္ဈနတ္ထံ၊ ကိန္တံ ရတနတ္တယပ္ပဏာမသန္ဒဿနံ.

သစ္စံ ပုနပိ သစ္စန္တိ၊ ဘုဇမုက္ခိပ္ပ ဝုစ္စတေ၊

သကတ္ထော နတ္ထီ နတ္ထေဝ၊ပရဿတ္ထမကုဗ္ဗတောတိ.

ဝစနတော ပရတ္ထောဝ သပ္ပုရိသေဟိ ကတ္တဗ္ဗော၊ ပရတ္ထေ သမ္ပာဒိတေ ပန သကတ္ထော သမ္ပန္နောဝ နာမ သိယာတိ မနသိ ကတွာ အာဟ- ‘ဧတဒေဝါ’တိအာဒိ. ကာယမနောသမာစရဏေန သမ္ပဇ္ဇမာနဉ္စ ဝစီသမာစရဏေန သမ္ပဇ္ဇတေဝါတိ အနေနေဝ ဝါကျေန ဝိညာယတီတိ အဝဂန္တဗ္ဗံ၊ ဗုဒ္ဓိ ပုဗ္ဗာ ယသ္မိံ ကရဏေ တံ ဗုဒ္ဓိ ပုဗ္ဗံ၊ တံ သီလေန ကရောန္တာ ဗုဒ္ဓိပုဗ္ဗကာရိနော၊ အဘိဓေယျဿ အဓိဂမော ဇာနနံ ပုဗ္ဗော ယဿ သော အဘိဓေယျာဓိဂမပုဗ္ဗကော၊ အဝတာရော ပဝတ္တိ၊ ဧကဒေသဒဿနေ ‘‘သမုဒ္ဒေါ ဒိဋ္ဌော’’တိ ဝိယ ဧကဒေသေပိ သမုဒါယဝေါဟာရဒဿနတော ပစ္ဆိမ ပါဒေနာတိ ဝုတ္တံ၊ ပစ္ဆိမပါဒဿေကဒေသဘူတေန ‘သဒ္ဒလက္ခဏ’မိစ္စနေနာတိ အတ္ထော၊ သာဓိယံ သဒ္ဒါနံ သင်္ခရဏံ၊ သာဓနံ ဗျာကရဏံ၊ တံ လက္ခဏံ သဘာဝေါ အဿာတိ သာဓိယသာဓနလက္ခဏော၊ သာဓိယဿေဒံ သာဓနံ၊ သာဓနဿ စေဒံ သာဓိယန္တိ ဧဝမဿေဒမ္ဘာဝဟေတုသဘာဝေါ သမ္ဗန္ဓောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ပယောဇနံ အဘိဓေယျသဒ္ဒေါပဒဿိတံ သဒ္ဒသင်္ခရဏံ၊ တတ္ထ သမ္ဗန္ဓဿန္တောဂဓတ္တံ။ သာဓိယောပဒဿနမုခေန သာဓနဿာပိ ဒဿိတတ္တာ နိဿယောပဒဿနတော၊ ဥဿုက္ကံ သမ္မာဝါယာမံ၊ ဗုဒ္ဓတ္တံ သဗ္ဗညုတညာဏံ၊ ပူရေတွာတိ–

မနုဿတ္တံ လိင်္ဂသမ္ပတ္တိ၊ ဟေတု သတ္ထာရဒဿနံ၊

ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဂုဏသမ္ပတ္တိ၊ အဓိကာရော စ ဆန္ဒတာ၊

အဋ္ဌဓမ္မသမောဓာနာ၊ အဘိနီဟာရော သမိဇ္ဈတီတိ.

ဝုတ္တအဋ္ဌဓမ္မသမန္နာဂတေန အဘိနီဟာရေန သမန္နာဂတာ ဟုတွာ ယထာဝုတ္တေ ပါရမိတာဒယော ဓမ္မေ ပူရေတွာတိ အတ္ထော၊ အာဂတာတိ သတ္တတ္တိံသဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာနုဗြူဟနေန အာဂတာ၊ ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ လောကေ၊ အာဂတာတိ ပတ္တာ ဥပ္ပန္နာ၊ တထာဂတောတိ ယထာ သမ္ပတိ ဇာတာ တေ ဘဂဝန္တော သတ္တပဒဝီတိဟာရေန ဂတာ၊ တထာ အယမ္ပိ ဥတ္တရာဘိမုခံ ဂတောတိ အတ္ထော၊ မုဟုတ္တဇာတောဝါတိ သမ္ပတိဇာတော ဧဝ၊ ဇာတသမနန္တရမေဝါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ဝိက္ကမီတိ အဂမာသိ၊ သတ္တ ပဒါနိ ဂန္တွာန ဒိသာ ဝိလောကေသီတိ ဣဒံ ‘‘ဓမ္မတာ ဧသာ ဘိက္ခဝေ သမ္ပတိ ဇာတော ဗောဓိသတ္တာ သမေဟိ ပါဒေဟိ ပတိဋ္ဌဟိတွာ’’တိ ဧဝ မာဒိကာယ ပါဠိယာ သတ္တပဒဝီတိဟာရူပရိဌိတဿ သဗ္ဗဒိသာနုဝိလောကနဿ ဝုတ္တတ္တာ ဝုတ္တံ၊ ဒိသာ ဝိလောကေသိ သမန္တတောတိ ဣဒမ္ပန ‘သမေဟိ ပါဒေဟိ ဖုသီ ဝသုန္ဓရ’န္တိ ဧတဿ အနန္တရံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ပါဒေဟိ ဝသုန္ဓရာဖုသနာနန္တရမေဝ ဒသဒိသာဝလောကိတတ္တာ၊ အဋ္ဌင်္ဂါနိ နာမ–

ဝိသဋ္ဌံ မဉ္ဇု ဝိညေယျံ၊ သဝနီယာ-ဝိသာရိနော၊

ဗိန္ဒု ဂမ္ဘီရနိန္နာဒိ၊စ္စေဝမဋ္ဌင်္ဂိကော သရောတိ.

ဝုတ္တာနိ အဋ္ဌင်္ဂါနိ၊ တထာဂတောတိ ဣမဿေဝ ဝိသုံ အတ္ထပရိယာယံ ဒဿေတုံ ‘အထဝါ’တိအာဒိမာဟ၊ အရိယေန သေတုနာတိ သမထဝိပဿနာသင်္ခါတေန ဥတ္တမေန မဂ္ဂေန၊ ဧဝမာဒိနာတိအာဒိသဒ္ဒေန တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ သဘာဝသရသလက္ခဏံ တထံ အာဂတော ယထာဝတော အဓိဂတော’ယေဂတျတ္ထာ တေ ဗုဒ္ဓျတ္ထာ၊ ယေ ဗုဒ္ဓျာ တေ ဂတျတ္ထာ’တိတထာဂတောတိ ဧဝမာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ၊ တတ္ထတတ္ထာတိ တေသု တေသု ဒီဃာဂမာဒီသု၊ တထာဂတဘာဝေါတိ တထာဂတောတိ ဘဝနံ နိပ္ဖတ္တိ နမဿနကိရိယာဘိသမ္ဗန္ဓာတိ’နမဿိတွာ’တိ ဧတ္ထ နမဿနကိရိယာယ အဘိသမ္ဗန္ဓာ ဣမိနာ တထာဂတာဒီနံ ကမ္မတ္တံ ဝိဘာဝေတိ၊ နမဿနကိရိယာဝိသေသနတ္တာတိ ‘နမဿိတွာ’တိ နမဿနံ ကတွာတိ ဝုတ္တံ နာမ သိယာတိ နမဿနန္တိ ဝုတ္တနမဿနကိရိယာယ ဝိသေသနတ္တာ၊ ဗောဓိယာတိ ဗောဓိဝုစ္စတိ စတူသု မဂ္ဂေသု ဉာဏံ၊ တံ ဘဂဝါ ဧတ္ထ ပတ္တောတိ (ဗောဓိ၊ တဿာ) ဗောဓိရုက္ခဿာတိ အတ္ထော၊ မူလေတိ မူလသမီပေ ‘‘ယာဝ မဇ္ဈနှိကေ ကာလေ ဆာယာ ဖရတိ နိဝါတေ ပဏ္ဏာနိ ပတန္တိ ဧတာဝတာ ရုက္ခမူလံ’’တိအာဒီသု ဝိယ၊ နနု အညေပိ ခီဏာသဝါ ‘အဂ္ဂမဂ္ဂေနေ’စ္စာဒိနာ ဝက္ခမာန နယေန နိပ္ဖန္နာ ဧဝါတိ အနုယောဂံ မနသိကတွာ ဝုတ္တံ ‘သဟေဝ ဝါသနာယာ’တိ၊ န ဟိ ဘဂဝန္တံ ဌပေတွာ အညေ သဟ ဝါသနာယ ကိလေသေ ပဟာတုံ သက္ကောန္တိ၊ ဧတေန အညေဟိ အသာဓာရဏံ ဘဂဝတော အရဟတ္တန္တိ ဒဿေတိ၊ တေနေဝ ဣဒ္ဓသဒ္ဒဿ အတ္ထံ ဒဿေန္တော’တေပိ ဟိ’စ္စာဒိကံ ဝက္ခတိ၊ ကာပနာယံ ဝါသနာ နာမ ပဟီနကိလေသဿာပိ အပ္ပဟီနကိလေသဿ ပယောဂသဒိသပယောဂဟေတုဘူတော ကိလေသနိဟိတော သာမတ္ထိယဝိသေသော’အာယသ္မတော ပိလိန္ဒဝစ္ဆဿ ဝသလသမုဒါစာရနိမိတ္တံ ဝိယ’၊ အဂ္ဂမဂ္ဂေနာတိ အရဟတ္တမဂ္ဂေန၊ သဗ္ဗကိလေသေ ရာဂါဒိကေ၊ အရဟတ္တံ အဂ္ဂဖလံ၊ သမ္မုတိ ဥပပတ္တိဒေဝဘာဝတော အညေန ဝိသုဒ္ဓိ ဒေဝဘာဝေနာတိနိပ္ဖန္နတ္တာ အာဟ-‘ဝိသုဒ္ဓိဒေဝဘာဝေနာ’တိ၊ သကလကိလေသကာလုဿိယာပဂမေန ဝိသုဒ္ဓိပ္ပတ္တိယာ သဗ္ဗညုဂုဏာ လင်္ကာရေန ဝိသုဒ္ဓိဒေဝဘာဝေနာတိ အတ္ထော.

‘ဣဓ=သံသိဒ္ဓိယံ’ ဣဒ္ဓဝန္တော ဣဒ္ဓါတ္တပ္ပစ္စယေန၊ ‘ဂုဏ=အာမန္တဏေ’ ဘူဝါဒိသေသော၊ ဂုဏီယန္တိ ပရိစီယန္တိ သေယျတ္တိကေဟီတိ ဂုဏာ ကပ္ပစ္စယေန၊ တေပီတိ သာဝကပစ္စေကဗုဒ္ဓါပိ၊ ဟိ သဒ္ဒေါ ဟေတုမှိ၊ ယသ္မာ အဂ္ဂံ။ပေ။ အနူနဂုဏာ၊ တသ္မာတိ အတ္ထော၊ သဗ္ဗညုတာဒီနန္တိအာဒိကံ တေသံ သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓေဟိ ဦနဂုဏတာယ ဟေတုဝစနံ၊ ကေစိ ‘သိဒ္ဓေါ မိဒ္ဓဂုဏော အဿာတိ သိဒ္ဓမိဒ္ဓဂုဏန္တိ ဒုဋ္ဌမတ္ထံ ပရိကပ္ပေတွာ ဝါကျမိဒံ ဒူသေန္တိ၊ တေ ပန ‘မိဒ္ဓေါ နာမ ကောစိ ဂုဏော နတ္ထီ’တိ စ၊ ‘တထာဂတော နာမ မိဒ္ဓ ဂုဏော န ဟောတီ’တိ စ၊ ‘တာဒိသော စေ သိယာ န ဉာဏနိဿိတပူဇာ ပကတောပယောဂိနီ ဘဝတီ’တိ စ အဇာနိတွာ ဝဒထ တုမှေဟိ ဝတွာ ဥယျောဇေတဗ္ဗာ၊ မင်္ဂလတ္ထဉ္စေတ္ထာဒေါ သိဒ္ဓသဒ္ဒေါပါဒါနံ၊ မင်္ဂလာဒီနိ ဟိ သတ္ထာနျဗျာဟတပ္ပသရာနိ ဟောန္တျာယသ္မန္တဗျာချာတုသောတုကာနိ စ၊ ဓမ္မသံဃာနမ္ပီတိ ဣမိနာ အဝယဝေန ဝိဂ္ဂဟေပိ သမုဒါယဿ သမာသတ္ထတ္တာ အညပဒတ္ထသမာသောယံ တဂ္ဂုဏသံဝိညာဏောတိ ဒီပေတိ၊ တေနာဟ- ‘အညပဒတ္ထေ’စ္စာဒိ၊ ဂုဏီဘူတာနမ္ပီတိ အပ္ပဓာနဘူတာနမ္ပိ ဝိသေသနဘူတာနမ္ပိ အညပဒတ္ထဿ ပဓာနတ္တာ၊ ကိရိယာတိသမ္ဗန္ဓော ဝဂမျတေ ဓမ္မသံဃာနံ ဂုဏီဘူတာနမ္ပိ တဒဝိနာဘာဝိတ္တေန နမဿနာတိသမ္ဗန္ဓာ၊ တဒေဝ သမတ္ထေတိ ‘တထာဟ’စ္စာဒိနာ၊ ပုတ္တေန သဟ ဝတ္တမာနောတိ တဂ္ဂုဏသံဝိညာဏအညပဒတ္ထသမာသတ္တာ တုလျမုဘိန္နမ္ပိ အာဂမနန္တိ ပုတ္တောပိ အာဂတောတိ ပတီယတေ၊ တတ္ထာတိ နိဒ္ဓါရဏေ သတ္တဓီ၊ အတ္တာနန္တိ ဓမ္မံ ဒဿေတိ၊ ဓာရေန္တေတိ အတ္တနိ ဌပေန္တေ ပဝတ္တေန္တေ ဥပ္ပါဒေန္တေ၊ စတ္တာရောပိ အပါယာ သာမညဝသေန’အပါယေ’တိ ဝုတ္တာ၊ ကိလေသဝဋ္ဋ ကမ္မဝဋ္ဋ ဝိပါကဝဋ္ဋဝသေန တယော ဝဋ္ဋာ၊ တေသု ဒုက္ခံ၊ တသ္မိံ၊ ဓာရေတီတိ ဝုတ္တဓာရဏံ နာမ အတ္ထတော အပါယာဒိနိဗ္ဗတ္တကကိလေသဝိဒ္ဓံသနံ၊ တဉ္စ ယထာရူပံ ကိလေသသမုစ္ဆိန္ဒနတပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိ အာလမ္ဗနဘာဝေန ဟောတီတိ အာဟ- ‘သော။ပေ။ ဝသေနာ’တိ၊ နဝန္နမ္ပိ၊ တေ သမဓိဂမဟေတုတာယ ဓမ္မောယေဝ နာမာတိ ‘ဒသာ’တိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ တတ္ထ ကာရဏမာဟ- ‘တမ္မူလကတ္တာ’တိအာဒိ၊ တမ္မူလကတ္တာတိ တံ ကာရဏတ္တာ၊ သီလဒိဋ္ဌိသာမညေနာတိ အရိယေန သီလေန အရိယာယ စ ဒိဋ္ဌိယာ သမာနဘာဝေန၊ အရိယာနဉှိ သီလဒိဋ္ဌိယော မဂ္ဂေနာဂတတ္တာ သဗ္ဗထာ သမာနာဝ၊ တေန တေ ယတ္ထကတ္ထစိ ဌိတာပိ သဟဂတာဝါတိ သံဟတောတိ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ သံဃောတိ ပဒသိဒ္ဓိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ အဓိပ္ပေတဝသေန ပနေတံ ဝုတ္တံ၊ လောကိယသီလဒိဋ္ဌိယာ သာမညေန သံဟတတ္တာ သမ္မုတိသံဃောပိ ပဏာမာရဟောယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

အထ ကေတေ သဒ္ဒါ၊ ယေသမိဒံ လက္ခဏံ ဘာသိဿန္တိ ပဋိညာတန္တိ အာဟ-‘သဒ္ဒါ ဃဋပဋာဒယော’တိ၊ အာဒိသဒ္ဒေန ရုက္ခာဒယော၊ နနု သန္တိ မေဃသဒ္ဒသမုဒ္ဒသဒ္ဒါဒယောပီတိ န နိရတ္ထကာနမိဓာနုပယောဂိတ္တာ၊ ယေ လောကသင်္ကေတာနုရောဓေနာတ္ထပ္ပကာသကာ တေသံ သာတ္ထကာနမေ ဝိဒံ လက္ခဏန္တိ၊ အပိစ ‘သဒ္ဒါ ဃဋပဋာဒယော’တိ ဝဒန္တော ဝေဒိကာနံ ဝိယ ဥန္တိ [ဉတ္ထိ (ပေါတ္ထကေ)] အာဒီနံ အနုပုဗ္ဗီနိယမာဝတ္ထာနမသမ္ဘဝါ တဒနုက္ကမေန နိပ္ဖါဒိယမာနနမ္ပိ သဒ္ဒါနံ လောကိယတ္တာနဘိဝတ္တနဉ္စ ဗောဓေတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ နု တတ္ထ ပကာသကတ္ထံ သဒ္ဒဿ သမုဒါယဝသေန ဝါ သိယာ ပစ္စေကဝဏ္ဏဝသေန ဝါ၊ တတ္ထ ယဒိ ပစ္စေကဝဏ္ဏာ ပကာသယေယျုံ၊ ဃဋသဒ္ဒေ ဃကာရောယေဝ ဃဋတ္ထံ၊ ပကာသယေယျ၊ တထာ စာညေသမကာရာဒီနမနတ္ထ ကတာ သိယာ၊ အထ သမုဒိတာ ပကာသယေယျုံ၊ တဒါ ဝဏ္ဏာနမုစ္စာရဏာနန္တရဝိနာသိတ္တာ သမုဒါယောယေဝ န သိယာ၊ တထာ သတိ ကထ မတ္ထံ သဒ္ဒေါ ပကာသယတီတိ စေ ကမေန သောတစိတ္တာဒိဂဟိတက္ခရ ပါဠိယာ စ ယော သဒ္ဒေါတိ ဝိညေယျော သာတ္ထကော စိတ္တဂေါစရော၊ စိတ္တဂေါစရဿာပိ သဒ္ဒဿ ပန ဗာလဇနပ္ပဗောဓာယ ကပ္ပနာမတ္တေန ပကတျာဒိဝိဘာဂတော၊ န သဘာဝေနာနွာချာနံ၊ တေနာဟ-‘ပကတျာ’ဒိ အာဒိ၊ နနု ဂေါဣစ္စာဒိသာဓုသဒ္ဒနိယမေ သတိ ဂေါတာဒယော အသာဓု သဒ္ဒါတိ ဝိညာယန္တိ ဂန္တဗ္ဗမဂ္ဂနိယမေ အဂန္တဗ္ဗမဂ္ဂေါ ဝိယ၊ ဂေါတာဒိ အသာဓုသဒ္ဒနိယမေ ဝါ ဂေါဣစ္စာဒယော သဒ္ဒါ သာဓဝေါတိ အဂန္တဗ္ဗမဂ္ဂနိယမေ ဂန္တဗ္ဗမဂ္ဂေါ ဝိယ၊ ကိံ သဒ္ဒါနမနွာချာနေနာ တိဒမာသင်္ကိယ ပယောဇနမာဟ- ‘လက္ခဏာဘိဓာနံစေ’စ္စာဒိ၊ သဒ္ဒါနမ္ပဋိပတ္တိယံ ပဋိပဒပါဌဿာနူပါယတ္တံ ဒဿေတုမာဟ- ‘အညထေ’စ္စာဒိ၊ အညထာတိ အသတိ လက္ခဏာဘိဓာနေ၊ သက္ကတာဒီတိအာဒိသဒ္ဒေန ပါကတာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ၊ ဗဟုဝိဓတ္တံ သက္ကတပါကတပေသာစိကအပဗ္ဘံသဝသေန၊ မဂဓေသု ဝိဒိတာတိ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ ‘‘အညသ္မိ’’န္တိ (၄-၁၂၁) မာဂဓာနံ ဣဒန္တိ အတ္ထေ ‘‘ဏော’’တိ (၄-၃၄) ဏပ္ပစ္စယေ မာဂဓာ မာဂဓန္တိ စ ပဒနိပ္ဖတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဒဿေတုမာဟ- ‘မဂဓေသ္မိ’စ္စာဒိ၊ မဂဓေသု ဝိဒိတာတိအာဒိနော အဓိပ္ပါယံ ဝိဝရိတုမာဟ- ‘ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတီ’တိအာဒိ၊ တတ္ထ ဣဒန္တိ ဣဒါနိ ဝက္ခမာနံ မာဂဓံ။ပေ။ ဟောတီတိ ဧတံ ဝုတ္တံ ဟောတီတိ မဂဓေသု။ပေ။ လက္ခဏံ မာဂဓန္တိ ဝဒတာ ပကာသိတံ ဟောတီတိ အတ္ထော၊ ဟိသဒ္ဒေါ’မဂဓေသွိ’စ္စာဒိနာ ဝုတ္တံ သမတ္ထယတိ၊ လက္ခဏံ ဝိသေသယတာတိ သဒ္ဒလက္ခဏ သဒ္ဒဿ ဥတ္တရပဒတ္ထပ္ပဓာနတ္တာ မာဂဓန္တိ ဣမိနာ လက္ခဏံ ဝိသေသယတာ ဗျဝစ္ဆေဒယတာ ဝုတ္တိကာရေန၊ အတ္ထတောတိ သာမတ္ထိယတော၊ သဒ္ဒေ စ ဝိသေသိတော ဟောတီတိ သဒ္ဒလက္ခဏသဒ္ဒေါ မာဂဓေ ဧဝ [သဒ္ဒေဧဝ (ပေါတ္ထကေ)] ဗျဝစ္ဆေဒိတော ဟောတိ၊ အယမေတ္ထာဓိပ္ပါယော ‘မဂဓေသု ဝိဒိတာ မာဂဓာတိ သဒ္ဒေ ဂဟေတွာ တေသမိဒံ မာဂဓန္တိ မာဂဓသဒ္ဒေန ယသ္မာ သဒ္ဒလက္ခဏသဒ္ဒေ လက္ခဏံ ဝိသေသိတံ၊ တသ္မာ သဒ္ဒလက္ခဏသဒ္ဒေ သဒ္ဒေါ ယဒိ အမာဂဓော ကထံ လက္ခဏံ မာဂဓံ သိယာတိ သာမတ္ထိယာ သဒ္ဒေါပိ ဝိသေသိတော ဟောတီ’တိ၊ နနု မာဂဓန္တိ လက္ခဏဿ မာဂဓ သဒ္ဒသမ္ဗန္ဓိတ္တဈာပနတော သဒ္ဒလက္ခဏန္တိ ဧတ္ထ သဒ္ဒသဒ္ဒဿ နိရတ္ထက တာပတ္တိ ဟောတီတိ၊ န ဟောတိ ဂမ္မမာနတ္ထဿ သဒ္ဒဿ ပယောဂမ္ပတိ ကာမစာရတ္တာ သဒ္ဒလက္ခဏသဒ္ဒဿ ဝါ သမာသတ္ထေ နိရုဠှတ္တာ ‘‘တတြိဒံ သုဂတဿ သုဂတစီဝရပ္ပမာဏ’’န္တိအာဒီသု ဝိယ၊ ကောပနာတိအာဒိသဒ္ဒလက္ခဏန္တိ ဣမိနာ အဘိဓေယျသင်္ခါတပယောဇနဿ ဒဿိတတ္တာ တပ္ပယောဇနပုစ္ဆနပရာ စောဒနာ၊ ဝုစ္စတေစ္စာဒိ ပရိဟာရော၊ ယထာ သဗ္ဗထာတ္တပရဟိတကာမေန.

ပိယော စ ဂရု ဘာဝနီယော၊ ဝတ္တာ စ ဝစနက္ခမော၊

ဂမ္ဘီရဉ္စ ကထံ ကတ္တာ၊နောစာ ဌာနေ နိယောဇကောတိ.

ဝုတ္တေဟိ တတော ပရေဟိ စ ပသတ္ထတရေဟိ ဂုဏဝိသေသေဟိ သမုပေတံ ဂုရုံ.

တသ္မာ အက္ခရကောသလ္လံ၊ သမ္ပာဒေယျ ဟိတတ္ထိကော၊

ဥပဋ္ဌဟံ ဂုရုံ သမ္မာ၊ ဥဋ္ဌာနာဒီဟိ ပဉ္စဟီတိ.

ဝစနတော ဥဋ္ဌာန-ဥပဋ္ဌာန-ပရိစရိယာ-သုဿူသာ သက္ကစ္စသိပ္ပပဋိဂ္ဂဟဏေဟိ သမ္မာ ဥပဋ္ဌဟန္တေန သဝန၊ဥဂ္ဂဟန-ဓာရဏ-ပရိပုစ္ဆာ-ဘာဝနာ ဟိ ကင်္ခါဝိစ္ဆေဒံ ကတွာ ဝိညာတဗ္ဗံ သဒ္ဒလက္ခဏံ၊ တထာ အဝိညာတံ သဒ္ဒလက္ခဏမနေနာတိ အဝိညာတသဒ္ဒလက္ခဏော ပုဂ္ဂလော၊ ဟိသဒ္ဒေါ အဝဓာရဏေ၊ သော ‘ဓမ္မဝိနယေသု ကုသလော န ဟောတီ’တိ ဧတ္ထ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ကုသလော ဒက္ခော န ဟောတိ၊ တတ္ထ ဓမ္မဝိနယေသု သုတ္တန္တာတာဘိဓမ္မသင်္ခါတေသု ဓမ္မေသု စေဝ ဝိနယေ စ၊ ကသ္မာ–

ယော နိရုတ္တိံ န သိက္ခေယျ၊ သိက္ခန္တော ပိဋကတ္တယံ၊

ပဒေပဒေ ဝိကင်္ခေယျ၊ ဝနေ အန္ဓဂဇော ယထာတိ.

ဝစနတော၊ အယမေတ္ထာဓိပ္ပါယော ‘‘ယထာ ဝုတ္တနယေန သမ္ဘူတပဒ ဗျာမောဟဝသေန ပဒတ္ထေပိ ဗျာမောဟသမ္ဘဝတော သုတ္တန္တောပဒဿိတာယ ဒိဋ္ဌိဝိနိဝေဋ္ဌနာယ စ အဘိဓမ္မာဂတေ နာမရူပပရိစ္ဆေဒေ စ ဝိနယ နိဒ္ဒိဋ္ဌေ သံဝရာသံဝရေ စ အကောသလ္လံ သိယာ’’တိ၊ ယထာဓမ္မန္တိ ဓမ္မဝိနယ သဒ္ဒဿ ယော-တ္ထော ဝိနယသုတ္တာဘိဓမ္မသင်္ခါတော၊ တဿ သော-တ္ထော၊ တဒနတိက္ကမေန၊ ပဋိပဇ္ဇိတုမသက္ကောန္တောတိ တတ္ထတတ္ထေဝ ဝုတ္တာသု အဓိသီလ အဓိစိတ္တ အဓိပညာသိက္ခာသု ပဝတ္တိတုံ အသမတ္ထော၊ ကုသလော ပန သမတ္ထော ပညာဝိသေသာလောကပဋိလာဘတော၊ ဝုတ္တံ ဟိ–

ယာဝ တိဋ္ဌန္တိ သုတ္တန္တာ၊ ဝိနယော ယာဝ ဒိပ္ပတိ၊

တာဝ ဒက္ခန္တိ အာလောကံ၊ သူရိယေ အဗ္ဘုဂ္ဂတေ ယထာတိ.

ပဋိပတ္တိန္တိ ပဋိပဇ္ဇီယတီတိ ပဋိပတ္တီတိ ယထာဝုတ္တံ တိဝိဓမ္ပိ ပဋိပတ္တိံ၊ ဝိရာဓေတွာတိ နာသေတွာ၊ နဿတိ ဟိ ပဋိပတ္တိ တေသုယေဝါ ကော သလ္လတမဂတတ္တာ၊ တထာ စာဟု–

သုတ္တန္တေသု အသန္တေသု၊ ပမုဋ္ဌေ ဝိနယမှိ စ၊

တမော ဘဝိဿတိ လောကေ၊ သူရိယေ အတ္ထင်္ဂတေ ယထာတိ.

သံသာရဒုက္ခဿေဝ ဘာဂီ ဟောတိ။ ယထာဝုတ္တာ-နုက္ကမပရိစ္စာဂေန အနုရူပပဋိပတ္တိယာ ပဋိလဘိတဗ္ဗတ္တာ အဓိဂမဝိသယဿ [ဝိသထတ္တာ (ပေါတ္ထကေ)] ယော ဂက္ခေမဿ၊ ဝုတ္တဉှိ တဿာနုလောမပဋိပတ္တိမူလကတ္တံ–

သုတ္တန္တေ ရက္ခိတေ သန္တေ၊ ပဋိပတ္တိ ဟောတိ ရက္ခိတာ၊

ပဋိပတ္တိယံ ဌိတော ဓီရော၊ ယောဂက္ခေမာ န ဓံသတီတိ.

ဧတာဝတာ အဝိညာတသဒ္ဒလက္ခဏဿ သကတ္ထပရိဟာနိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သကတ္ထသမ္ပတ္တိမူလိကာ ပရတ္ထသမ္ပတ္တီတိ တဒဘာဝါ တာဒိသော ပုဂ္ဂလော ပရေသမ္ပိ ပစ္စယော ဘဝိတုံ န သက္ကောတီတိ ဒဿေတုံ ‘နစာ’တိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ ပတိဋ္ဌာတိ ဓာရဏံ၊ တဉ္စေတ္ထ တေသံ တေသံ ကုလ ပုတ္တာနံ ဓမ္မဝိနယသိက္ခာပနံ တံတံ ကမ္မတော နိတ္ထရဏာဒိ စ၊ တဒုဘယ မေဝါ-နှသင်္ဂိကံ ပတိဋ္ဌံ၊ မုချဘူတမ္ပန တမ္မူလကေ သုပရိသုဒ္ဓသီလေ ပတိဋ္ဌာပနမေဝ၊ တဒုပကရဏတ္ထော သိက္ခာပနာဒိ၊ ဣဓ ပန တံ သာဓနဘူတော ပုဂ္ဂလော ဥပစာရတော ပတိဋ္ဌာတိ ဂဟေတဗ္ဗော၊ ဟိသဒ္ဒေါ ယထာဝုတ္တ သမတ္ထနတ္ထေ နိပါတော၊ သဒ္ဒလက္ခဏညူယေဝါတိ အဝဓာရဏမ္ပန တေသု တဗ္ဗိဒူယေဝ သမတ္ထောတိ ဒဿနတ္ထံ ပကရဏဝသေန ဝုတ္တံ၊ အတ္တနော ပန သုဂုတ္တသီလက္ခန္ဓဝိရဟေန ကဒါစိ ကောစိ ယထာဝုတ္တာနံ ပတိဋ္ဌာဘဝိတုံ န သက္ကောတိ။ တမ္မူလကတ္တာ သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိယာ သပရပတိဋ္ဌာ ဘာဝဿ စ၊ တေနေဝ ဝိနယဓရေ အာနိသံသံ ဒဿေန္တေန ဘဂဝတာ တပ္ပဓာနံ တပ္ပမုခံဝ ကတွာ ‘‘ပဉ္စိမေ ဘိက္ခဝေ အာနိသံသာ ဝိနယဓရ ပုဂ္ဂလေ၊ ကတမေ ပဉ္စ အတ္တနော သီလက္ခန္ဓော သုဂုတ္တော ဟောတိ သု ရက္ခိတော၊ ကုက္ကုစ္စပကတာနံ ပဋိသရဏံ ဟောတိ၊ ဝိသာရဒေါ သံဃ မဇ္ဈေ ဝိဟရတိ၊ ပစ္စတ္တ္ထိကေ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဏှာတိ၊ သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိယာ ပဋိပန္နော စ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ အတ္ထာနုရူပန္တိ အတ္တနော ဝစနီယဿတ္ထဿ ဝါစကတ္တေန ယောဂျံ၊ ဗျဉ္ဇနာနုရူပန္တိ အတ္တနော ဝါစကဿ ဝစနီယတ္တေန ယောဂျံ၊ ပရိဝါသာဒီသူတိအာဒိသဒ္ဒေန အဗ္ဘာနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ၊ တံတံကမ္မန္တိ ပရိဝါသာဒိကံ တံတံကမ္မံ၊ အညောတိ အသဒ္ဒလက္ခဏညူ၊ န ကေဝလမနေန သကတ္ထပရတ္ထာဝ နာသိတာ၊ အထ ခေါတိ ဝိဓော သဒ္ဓမ္မောပိ နာသိတောယေဝါတိ ဝတ္ထုမာဟ ‘အဇာနန္တော ပနာ’တိအာဒိ၊ အယထာပဋိပဇ္ဇမာနောတိ သဒ္ဒလက္ခဏညုနာ ယထာ ယေန ပကာရေန အတ္ထာနုရူပံ ဗျဉ္ဇနေ ဗျဉ္ဇနာနုရူပဉ္စ အတ္ထေ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ၊ တထာ အပ္ပဋိပဇ္ဇမာနော၊ တထာ စ ဝက္ခတိ– တထာ ဟိ သော သဒ္ဒလက္ခဏ မဇာနန္တော’တိအာဒိ. တိဝိဓမ္ပိ သဒ္ဓမ္မန္တိ ပရိယတ္တိပဋိပတ္တိအဓိဂမဝသေနတိ ဝိဓမေဝ သဒ္ဓမ္မံ၊ တတ္ထ တိပိဋကဗုဒ္ဓဝစနံ ပရိယတ္တိသဒ္ဓမ္မော နာမ၊ တေရသ ဓုတဂုဏာ စုဒ္ဒသ ခန္ဓကဝတ္တာနိ ဒွေ အသီတိ မဟာဝတ္တာနီတိ အယံ ပဋိပတ္တိသဒ္ဓမ္မော နာမ၊ စတ္တာရော မဂ္ဂါ စတ္တာရိ စ ဖလာနိ အယံ အဓိဂမသဒ္ဓမ္မော နာမ၊ တထာဟိစ္စာဒိနာ ဝုတ္တမတ္ထံ သမတ္ထေတိ၊ တမ္ပိ ပါဠိယာ ထိရီကာတုံ ‘ဝုတ္တံ ဟေတ’န္တိအာဒိမာဟ၊ တတ္ထ ဓမ္မာတိ ဟေတူ၊ သဒ္ဓမ္မဿာတိ ယထာဝုတ္တဿ တိဝိဓဿ သဒ္ဓမ္မဿ၊ ပဒဗျဉ္ဇနန္တိ ပဒဉ္စ ဗျဉ္ဇနဉ္စ တံ၊ တတ္ထ ပဒံ နာမ သျာဒျန္တံ တျာဒျန္တဉ္စ၊ ဗျဉ္ဇီယတိ အတ္ထော ဧတေနာတိ ဗျဉ္ဇနံ-ဝါကျံ အထဝါ ပဇ္ဇတေ ဂမျတေ အတ္ထော ဧတေနာတိ ပဒံ-သျာဒျန္တာဒိ၊ ဝါကျံဝ ဗျဉ္ဇနံ၊ သိထိလဓနိတာဒိပဒမေဝဝါ ဝုတ္တနယေန ဗျဉ္ဇနန္တိ ပဒဗျဉ္ဇနံ၊ တံ၊ ဒုန္နိက္ခိတ္တံ ဒုဋ္ဌု နိက္ခိတ္တံ ဌပိတံ ဝိရာဓေတွာ ကထိတံ၊ အတ္ထော စ ဒုန္နီတောတိ ဒုန္နိက္ခိတ္တတ္တာယေဝ ပဒဗျဉ္ဇနဿ တဗ္ဗစနီယောပိ ဒုဋ္ဌုဝိညာတော ဟောတိ၊ ဝုတ္တပဋိပက္ခတောတိ ‘အဝိညာတသဒ္ဒလက္ခဏောဟိ’စ္စာဒိနာ ဝုတ္တဿ ဝိညာတသဒ္ဒလက္ခဏတ္တာဒိနာ ပဋိပက္ခဘာဝတော၊ ဘာဝပ္ပဓာနော ဟိ အယံ နိဒ္ဒေသော၊တ္တပ္ပစ္စယလောပေါ ဝါ၊ န ဟိ အတ္တာဝ အတ္တနာ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယုတ္တန္တိ.

တဒေဝန္တိအာဒိနာ ယထာဝုတ္တံ နိဂမေတွာ သညာဝိဓာနေ ပယောဇနံ ဒဿေတိ၊ တန္တိ ဟေတွတ္ထေ နိပါတော၊ ယသ္မာ သဒ္ဒလက္ခဏဿ ဇာနနံသာနိ သံသံ တသ္မာတိ အတ္ထော၊ ဧဝန္တိ နိဒဿနတ္ထေ နိပါတော၊ ဧဝံ သပ္ပယောဇနန္တိ သမ္ဗန္ဓော၊ တဒေဝန္တိ ဝါ နိပါတသမုဒါယော ယံ၊ ဝုတ္တေန ပကာရေနေတျသ္မိံ အတ္ထေ ဝတ္တတေ. နနုစ သညီနံ သညာနံ ဝတ္တဗ္ဗတ္တေ ‘‘အအာဒယော တိတာလီသဝဏ္ဏာ’’တိအာဒီနံ ဝါကျာနံ ဝိသုံဝိသုံ မဟန္တတ္တာ ကုတော လာဃဝံ သတ္ထဿာတိ မညမာနော ‘တထာဟိ’စ္စာဒိနာ သညာဝိဓာနေ လာဃဝသဗ္ဘာဝံ သမတ္ထေတိ၊ ဟောတေဝါတိ အဝဓာရဏေန ကတ္ထစိ ပရသတ္ထေ ဝိယ နော န ဟောတီတိ ဒဿေတိ၊ ပဋိပတ္တိလာဃဝမ္ပိ စေတ္ထ ဟောတေဝ၊ တထာဟိ ‘‘ဝဏ္ဏပရေန သဝဏ္ဏောပိ’’စ္စာဒေါ (၁-၂၄) ဝဏ္ဏာဒိသညာသမုဒ္ဓရိတာ နာတ္တာနမတ္တာဝဂမေတုမလန္တိ ပရေ ပုစ္ဆိတွာ ဇာနိတဗ္ဗာ အဿ၊ တတော သညာ-ဝသေယာ၊ တတောဿ သညာတိ သညာသညီဝိဝေစနံ တဒနုဋ္ဌာနန္တိ ပရမ္ပရာပေက္ခာယ ဘဝိတဗ္ဗံ ပဋိပတ္တိ ဂါရဝါဘာဝါ. ဣဒါနိ သင်္ခေပတော သတ္ထက္ကမံ ဒဿေတုမာဟ-ဧဝံ တာဝိ’စ္စာဒိ၊ တာဝါတိ ပဌမံ၊ ဥပယုဇ္ဇမာနတ္တာတိ ဗျာပါရိယမာနတ္တာ၊ ဝိသယော ဂေါစရော ယတ္ထေတေ သျာဒယော ဝိဓီ ယန္တေ၊ သဟ ဝိသယေနာတိ သဝိသယာ၊ ပဌမံ ကရီယတီတိ ပကတိ ယတော သျာဒယော ဝိဓီယန္တေ၊ သဟ ပကတိယာတိ သပ္ပကတိကာ၊ လိင်္ဂါဒိကန္တိ အာဒိသဒ္ဒေန‘သလဘစ္ဆာယ’မိစ္စာဒေါ ဧကတ္တာဒိ၊ လိင်္ဂေဘဝါ လိင်္ဂိကာ-ဣတ္ထိဝိဓယော၊ ဧကတ္ထီဘာဝေါ သမာသော၊ တေန၊ သာမညတော သမာနတ္တာ၊ သမာနတ္တန္တုဏာဒိဝုတ္တိယာ ‘‘ရာဇာဒိဝိသိဋ္ဌေ ပုရိသာ ဒေါဝိယ’ဝသိဋ္ဌာဒိဝိသိဋ္ဌေ အပစ္စာဒိမှိ အတ္ထေ ပဝတ္တနတော.

ဣတိ မောဂ္ဂလ္လာနပဉ္စိကာဋီကာယံ သာရတ္ထဝိလာသိနိယံ

ရတနတ္တယပဏာမာဒိကထာ သမတ္တာ.

၁. ပဌမကဏ္ဍဝဏ္ဏနာ

သညာဓိကာရ

၁. အ အာဒယော

သဗ္ဗဝစနာနံ သာတ္ထကနိရတ္ထကတ္တဗျဘိစာရိတ္တာ ‘ဣဒ’န္တိအာဒိနာ သဒိဋ္ဌန္တေန သံသယမုပဒဿိယ သာတ္ထကတ္တမဿ ဒဿေတုဉ္စ ‘န တာဝ။ပေ။ သာတ္ထကတ္တာ’တိ ဝုတ္တံ၊ ဥမ္မတ္တကာဒိဝါကျမိတိ ‘ဒသ ဒါဠိမာ၊ ဆ အပူပါ၊ ကုဏ္ဍမဇာဇိနံ၊ ပလာလပိဏ္ဍော’ဣစ္စာဒိကံ၊ အဝယဝတ္ထာန မညမညနာတိ သမ္ဗန္ဓာ သမုဒါယတ္ထာဘာဝတော အနတ္ထကတ္တံ၊ အာဒိဝါကျန္တိ ‘‘မနောသေဋ္ဌာ မနောမယာ’’တိအာဒိဝါကျံ၊ သာတ္ထကတ္တံ ပနဿ ပဒတ္ထာန မညမညာဘိသမ္ဗန္ဓဿ ပတီတိတော.

အထ အအာဒျာဒိသဒ္ဒါနံ သာဓုတ္တာနွာချာနာယ ဣဒံ ဝစနမိစ္စာဒိဝိကပ္ပန္တရသမ္ဘဝေ ကထံ နိယမော ဝုတ္တိယံ ဝုတ္တေနတ္ထေန သာတ္ထကတ္တမိစ္စာသင်္ကိယ တေသမိဟာနုပယောဂိတ္တံ ကမေန ပဋိပါဒယိတုမာဟ ‘ဝက္ခမာနတ္ထမေဝိဒ’မိစ္စာဒိ၊’ အာကာရာဒယော နိဂ္ဂဟီတန္တာ’ဣစ္စာဒိနာ ဝုတ္တိယံ ဝက္ခမာနော အတ္ထော ယဿ တံ တထာ ဝုတ္တံ၊ သာဓူနံ သာဓုသဒ္ဒါနံ အနုသာသနံ အာချာနံ အတ္ထော ပယောဇနံ ယဿ တန္တိ ဝိဂ္ဂဟော.

သာဓုသဒ္ဒါနုသာသနသင်္ကာပေတ္ထ ‘‘ကတ္ထေတ္ထ ကုတြာတြကွေဟိဓာ’’တိ (၄-၁၀၀) အာဒိနာ ကတ္ထာဒိသဒ္ဒါနံ သာဓုတ္တာနုသာသနဿ ဒဿနတော၊ လက္ခဏန္တရေန သာဓုဘာဝဿ အနွာချာတတ္တာတိ အာပုဗ္ဗာဒါဣစ္စသ္မာ ‘‘ဒါဓာတွီ’’တိ (၅-၄၅) ဣပ္ပစ္စယေ အာကာရလောပေ စ အာဒီတိ အအာဒိယေသန္တိ အညပဒတ္ထသမာသေ ယောမှိ ‘‘ယောသု ဈိဿ ပုမေ’’တိ (၂-၉၃) ‘ဋေ အအာဒယော’တိ၊ တယော စ စတ္တာလီသာ စာတိ စတ္ထ သမာသေ ‘‘တဒမိနာဒီနိ’’တိ စတ လောပေစ ရဿေ စ တိတာလီသာတိ၊ ‘ဝဏ္ဏ-ဝဏ္ဏနေ’ဣစ္စသ္မာ ‘‘ဘာဝကာရကေသွ ဃဏ ဃကာ’’တိ (၅-၄၄) အပ္ပစ္စယေယောမှိ ဋာဒေသေ ဝဏ္ဏာဣတိ စ သိဇ္ဈနတော၊ ပယောဂနိယမတ္ထန္တိ တိတာလီသဝဏ္ဏသဒ္ဒေသု ပရေသု ဧဝ အအာဒိသဒ္ဒေါ ပယုဇ္ဇီယတီတိ ဧဝံ ပယောဂနိယမတ္ထံ၊ အယမ္ပိ ဝိကပ္ပန္တရ သမ္ဘာဝနာ ‘‘အဘူတတဗ္ဘာဝေ ကရာသဘူယောဂေ ဝိကာရာ စီ’’တိ (၄-၁၁၉) ပယောဂနိယမဿာ ဈာယမာနဿ ဒိဋ္ဌတ္တာ၊ ဌာနျာဒေသတ္ထန္တိ အအာဒိသဒ္ဒဿ ဌာနေ တိတာလီသဝဏ္ဏသဒ္ဒါ အာဒေသာ ဟောန္တိ တေသံ ဝါ သော ဣတိ၊ တဒနုရူပါယာတိ ဌာနျာဒေသာနုရူပါယ ဆဋ္ဌီ ဝိဘတ္တိယာ၊ အတောယေဝါတိ အဂမာဂမိအနုရူပါယ ဆဋ္ဌိယာ အဘာဝတော ယေဝ၊ အဂမာဂမိ ဘာဝတ္ထန္တိ အအာဒိသဒ္ဒဿ တိတာလီသ ဝဏ္ဏသဒ္ဒါ အာဂမာ ဟောန္တိ တေသံ ဝါ သော ဣတိ၊ ဧတေသုပိ သင်္ကာ၊ ‘‘ယဝါသရေ’’ (၁-၃၀) ‘‘သုဉ သဿ’’ဣတိ (၂-၅၃) အာဒေသာဂမာနံ ဒဿနေန၊ အာဂမ လိင်္ဂါဘာဝတောတိ ဥကာရ ကကာရ မကာရာနံ အဘာဝတော၊ ဝိသေသနဝိသေဿ ဘာဝတ္ထန္တိ တိတာလီသဝဏ္ဏသဒ္ဒါနံ အအာဒိသဒ္ဒေါ ဝိသေသနံ၊ တေ ဝါ တဿေ-တိ၊ ဧတ္ထာပိ သင်္ကာ ‘နီလုပ္ပလ’မိစ္စာဒီနမညတ္ထ ဝိသေသနဝိသေဿ ဘာဝဒဿနာ၊ သဒ္ဒလက္ခဏာ နုပယောဂတောတိ သဒ္ဒလက္ခဏေန သဒ္ဒသင်္ခရဏဿ ပကတတ္တာ ဝုတ္တံ၊ တတ္ထ ကာရဏမာဟ- ‘ရူပဝိသေသူပ လက္ခဏာဘာဝါ’တိ၊ ရူပဝိသေသဿ ဥပလက္ခဏ နိမိတ္တံ တဿအဘာဝါတိ အတ္ထော၊ န ဟိ ဝိသေသန ဝိသေဿဘာဝေ ပဋိပါဒိတေ အအာဒျာဒိသဒ္ဒါနံ ရူပဝိသေသဿ သင်္ခရဏံ ကတံ သိယာတိ၊ ယဒိ ဧသောဝ သဒ္ဒသင်္ခရဏန္တိ ဂယှေယျ၊ တထာ သတိ ‘နီလုပ္ပလ’မိစ္စာဒီနမ္ပိ ဝတ္တဗ္ဗတာ အာပဇ္ဇေယျာတိ နာဿ တဒတ္ထ တာပိ သမ္ဘာဝီယတေ၊ လောကေ သီဟဂုဏဿ မာနဝကေ ဒဿနတော ဥပစာရေန ‘သီဟော-ယံ မာနဝကော’တိ တဂ္ဂုဏဇ္ဈာရောပေါပိ ဒိဿတိ၊ တဒတ္ထမ္ပေတံ န ဟောတီတိ ဒဿနတ္ထံ ‘တဂ္ဂုဏဇ္ဈာရောပနတ္ထမ္ပေတံ န ဟောတီ’တိ ဝုတ္တံ၊ တဿ အအာဒိသဒ္ဒဿ၊ တေသံ တိတာလီသဝဏ္ဏသဒ္ဒါနံ ဝါ ဂုဏော အအာဒိတ္တာဒိ၊ တဿ အဇ္ဈာရောပနံ-တိတာလီသဝဏ္ဏသဒ္ဒေသု ဝါ အအာဒိသဒ္ဒေယေဝ ဝါ အာရောပနံ၊ တဒတ္ထမ္ပေတံ သုတ္တံ န ဟောတီတိ အတ္ထော၊ တတ္ထ ကာရဏမာဟ- ‘အတောယေဝါ’တိအာဒိ၊ အတောယေဝ ရူပဝိသေသူပလက္ခဏာ ဘာဝတောယော၊ ပကတံ သဒ္ဒသင်္ခရဏံ၊ ယထာဝုတ္တ ဝိကပ္ပန္တရာဘာဝေ ဥဘယတ္ထမိဒံ သိယာ၊ တတ္ထ ပရိဘာသတ္ထံ န ဟောတိ။ တလ္လက္ခဏတ္တာဘာဝါ ဥပရိဝက္ခမာနတ္တာ စာတိ ပါရိသေသမာလမ္ဗိယာဟ ‘သညာသညိ’စ္စာဒိ.

မရိယာဒါယမ္ပကာရေစ၊ သမီပေ ဝယဝေ တထာ၊

စတုဗ္ဗိဓပ္ပကာရောယံ၊ အာဒိသဒ္ဒဿ ဒိဿတေတိ.

မရိယာဒတ္ထော ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေါတိ အာဟ-‘အာဒိမရိယာဒါ ဘူတော’တိ၊ ဥပလက္ခဏတ္တာတိ ဥပလက္ခိယမာနာနမာကာရာဒီနံ ဂဟဏေ ကာရဏဘာဝေန အပ္ပဓာနတ္တာ၊ တေနာဟ-‘ဥပလက္ခဏဿုပသဇ္ဇနီယဘူတဿာ’တိ၊ ကာရိယေနာတိ ဝဏ္ဏသညာဘဝနာဒိနာ၊ န ဂုန္နမ္ပိ အာနယနံ ဘဝတိ..ဂုန္နမုပသဇ္ဇနီယ ဘူတတ္တာ အညပဒတ္ထဿေဝ ပဓာနတ္တာ၊ သညာယာ ဘာဝေတိ အကာရဿ ဝဏ္ဏသညာယ အဘာဝေ၊ ရူပန္တိတိ တာလီသာရူပံ၊ တိတာလီသာ+ဝဏ္ဏာတိပဒစ္ဆေဒေါ၊ တိတာလီသ+ဝဏ္ဏာတိဝါ၊ သုတ္တာဝယဝဿာပိ သုတ္တသမ္ဗန္ဓိတ္တာ ‘‘ဗျဉ္ဇနေ ဒီဃရဿာ’’တိ (၁-၃၃) ပန ဝုတ္တံ၊ ရဿတ္တန္တု ‘‘ဒီဃရဿာ’’တိ ယောဂဝိဘာဂေန၊ ဣတရထာ ဗျဉ္ဇနပရဿေဝ ရဿတ္တေ ဒဿိတေ တိတာလီသဣတိ အဗျဉ္ဇနေ ပဒံ န သမ္ပဇ္ဇေယျာတိ ဝိညာယတိ၊ ဣတရီတရယောဂစတ္ထေ ဗဟုဝစနေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အာဟ-‘ဧကဝစနမ္ပနာ’တိအာဒိ၊ ဝိပ္ပဋိပတ္တိ အညထာဘာဝေါ၊ ရဿ ဧ ဩကာရေဟိ တေစတ္တာလီသက္ခရာနန္တိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဧ ဩကာရေ ဟီတိ သဟတ္ထေ တတိယာ၊ သက္ကတာနုသာရေနာတိ သက္ကတေ ‘‘သန္ဓိ ယက္ခရာနံ ရဿာ န သန္တီ’’တိ ဝုတ္တဿ အနုသာရေန၊ ကောစီတိ သာ သနပ္ပသာဒကစောဠိယဗုဒ္ဓပ္ပိယာစရိယံ ဒဿေတိ၊ န ဟိစ္စာဒိံ ဝဒတော-ယမဓိပ္ပါယော ‘ရဿာဣဝါတိ ဣဝသဒ္ဒေါ သာဓမ္မောပမာဇောတကော ဝါ သိယာ ဝေဓမ္မောပမာဇောတကော ဝါ၊ ယဒိ တာဝ ဝေဓမ္မောပမာဇောတကော၊ ရဿဓမ္မဿ ဧ ဩကာရေသွ သမ္ဘဝါ တေသံ ဒီဃကာလပ္ပဝတ္တိတော တေ ဒီဃာယေဝ သိယုံ၊ ယဒိ ပန သာဓမ္မောပမာဇောတကော၊ တေသု ရဿဓမ္မဿသမ္ဘဝါ ရဿကာလပ္ပဝတ္တိတော ရဿာဧဝ တေ သိယုန္တိ ‘ဧတ္ထာတိအာဒီသု ဧ ဩကာရာနံ ဥစ္စာရဏကာလကတံ ရဿတ္တမေဝ ဟောတီ’တိ၊ ရဿကာလဝန္တောယေဝါတိ ဧဝသဒ္ဒေါ သောဂတေ ဝဏ္ဏဝိနိမ္မုတ္တဿ ကာလဿေဝါဘာဝါ ဝဏ္ဏာနဉ္စ ပစ္စက္ခ သိဒ္ဓတ္တာ ပမာဏသိဒ္ဓံ ပါရမတ္ထိက မေ ဩကာရာနံ ရဿကာလဝန္တတံ ဒီပေတိ၊ အတ္ထာတိ ဝဒတော ပနာယမဓိပ္ပါယော ‘ဧတ္ထာတိအာဒီသု ယဒိ ဧကာရာဒယော ဒီဃာဧဝ သံယောဂပုဗ္ဗတ္တာ ရဿာဝ သိယုံတထာ သတိ အတ္ထာတိ ဧတ္ထာပိ ဒီဃောဝ အာကာရော သံယောဂပုဗ္ဗတ္တာရဿော ဣဝ ဥစ္စတီတိ အာပဇ္ဇေယျ၊ တသ္မာ ဥစ္စာရဏကာလကတောဝ ရဿဒီဃဘာဝေါ ဂဟေတဗ္ဗော’တိ၊ ကစ္စာယနဝုတ္တိဝဏ္ဏနာ ဉာသော၊ တညာပနေတိ ဗဟိဒ္ဓါ အညေသမက္ခရာနံ ဉာပနေ၊ ပယောဇနာဘာဝါတိ တေန သာဓေတဗ္ဗဿ ကဿစိ ဣဋ္ဌဿ အဘာဝမာဟ၊ ကိမေတ္ထ သမုဒါယေ ဝါကျပရိသမတ္တိ၊ ဥဒါဟု အဝယဝေတိ အာဟ- ‘ပစ္စေက’န္တိ၊ အညထာ ‘ရုက္ခာ ဝန’န္တိအာဒီသု ဝိယ သမုဒါယေ ဝါကျပရိသမတ္တိယံ ‘‘ဣယုဝဏ္ဏာ ဈလာ နမဿန္တေ’’ (၁-၉) ဣစ္စာဒိကံ န သိဇ္ဈတီတိ၊ ပစ္စေကံ ဝဏ္ဏာ နာမဟောန္တီတိ အကာရော ဝဏ္ဏော နာမ ဟောတိ အာကာရော ဝဏ္ဏော နာမ ဟောတီတိအာဒိနာ၊ အဝယဝေစ္စာဒိနာ ဝုတ္တိယံ အဝုတ္တေပိ ‘ပစ္စေက’န္တိ ဝစနေ သဒိဋ္ဌန္တံ ကာရဏမာဟ၊ ဒိဋ္ဌန္တောပနီတော တျတ္ထော သုခေန ပဋိပတ္တုံ သက္ကာတိ၊ ဧတ္ထ ဟိ ပစ္စေကန္တိ အဝုတ္တေပိ ဒေဝဒတ္တော ဘောဇီယတူတိအာဒိနာ ပစ္စေကံ ဘုဉ္ဇိကိရိယာ ပရိသမာပီယတေ၊ တေနာဟ-‘န စောစ္စတေ’ ဣစ္စာဒိ၊ အထဝါ သမုဒါယေပိ ဝါကျပရိသမာ ပတ္တိယံ သတိ သမုဒါယေ ပဝတ္တာ သဒ္ဒါ အဝယဝေသုပိ ဝတ္တန္တီတိ ‘သမုဒ္ဒေကဒေသဒဿနေပိ သမုဒ္ဒေါ ဒိဋ္ဌော၊ ခန္ဓေကဒေသ ဘူတာယပိ ပညာယ ပညာက္ခန္ဓောတိအာဒီသု ဝိယ န ဒေါသော၊ တေနေဝ ဝုတ္တိယံ ‘ပစ္စေက’န္တိ န ဝုတ္တံ၊ ဝဏ္ဏသဒ္ဒဿ ဂုဏာဒျနေကတ္ထတ္တေပိ ပကရဏတော အကာရာဒယောဝေတ္ထ ဝုစ္စန္တီတိ အာဟ-‘ဝဏ္ဏီယတိ’စ္စာဒိ၊ ပကရဏတောပိ အတ္ထော ဝိဘဇ္ဇတေ၊ ဝုတ္တံ ဟိ–

အတ္ထာ ပကရဏာ လိင်္ဂါ၊ ဩစိတျာ ဒေသကာလတော၊

သဒ္ဒတ္ထာ ဝိဘဇီယန္တေ၊ န သဒ္ဒါယေဝ ကေဝလာတိ.

နနု ဈလာဒိသညာ ဝိယ လဟုသညံ အကတွာ ကသ္မာ ဂုရုသညာ ကတာတိ စောဒနံ မနသိ နိဓာယ ရုဠှိ အနွတ္ထဝသေန ဒွိပ္ပကာရာသု သညာသု ဈာလာတိ ရုဠှိ သညာတ္ထာဘာဝေန ဝေါဟာရသုခမတ္တပယောဇနာ၊ အနွတ္ထသညာ ပန တပ္ပယောဇနာပိ ဟောတိ တဒညပ္ပယောဇနာ ပီတိ ဒဿေတုမာဟ- ‘ဧဝ’မိစ္စာဒိ၊ ဝဏ္ဏီယတီ အတ္ထော ဧတေဟီတိ ဝုတ္တမတ္ထံ အနုဂတာ အနုဂတတ္ထာ ဝဏ္ဏသညာ တံ၊ သဒ္ဒါဓိဂမနီယဿာတိ သဒ္ဒေန ဝိညာတဗ္ဗဿ၊ ဝဏ္ဏံ မူလမဿာတိ ဝဏ္ဏမူလကော-အတ္ထော၊ တဿ ဘာဝေါ ဝဏ္ဏမူလကတာ၊ အတ္ထဿ ဝဏ္ဏမူလကတံ သာဓေတိ ‘သာပိ’စ္စာဒိနာ၊ ဝဏ္ဏံ ရူပံ သဘာဝေါ ဧတေသန္တိ ဝဏ္ဏရူပါနိ-ပဒါနိ၊ သမုဒါယော ပါဒါနံ ရူပမဿာတိ သမုဒါယရူပံ ဝါကျံ၊ ဝိဘတျန္တမတ္ထဇောတကံ ပဒံ၊ ပဒသမုဒါယော ဝါကျံ၊ သဗ္ဗဉ္စေတမုပစာရေန ဝဏ္ဏသဒ္ဒဝစနီယတ္တံ ဂစ္ဆတိ ဝဏ္ဏမယတ္တာတိ သဗ္ဗောပိ သမ္မုတိပရမတ္ထဘေဒဘိန္နော အတ္ထော ဝါကျာဓိဂမနီယော ဝဏ္ဏေနေဝ ဝိညာယတိ နာမ တသ္မာ ယထာ ဝုတ္တမတ္ထ ဝိသေသဒဿနံလဟုသညာယ န သက္ကာတိ တဒတ္ထမကာရာဒီနံ ဂုရုဘူတာ ဝဏ္ဏသညာ ကတာတိ အဓိပ္ပါယော၊ သမ္မုတိ သင်္ကေတဝသေန ပဝတ္တော ဝေါဟာရော၊ ပရမတ္ထော သနိဗ္ဗာနော ပဉ္စက္ခန္ဓော. ဥဘောဟိ ပနေတေဟိ ဘိန္နော တတိယော ကောဋ္ဌာသော နာမ နတ္ထိ၊ တထာစ ဝုတ္တံ–

ဒုဝေ သစ္စာနိ အက္ခာသိ၊ သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝဒတံ ဝရော၊

သမ္မုတိံ ပရမတ္ထဉ္စ၊ တတိယံ နုပလဗ္ဘတီတိ.

နနု စ–

အပ္ပက္ခရမသန္ဒိဒ္ဓံ၊ သသာရံ ဂူဠှနိဏ္ဏယံ၊

ပသန္နတ္ထဉ္စ သုတ္တန္တိ၊ အာဟု တလ္လက္ခဏညုနောတိ.

‘‘အာဒယော တိတာလီသ ဝဏ္ဏာ’’ ‘‘တိတာလီသာဒယော ဝဏ္ဏာ’’တိ ဝါ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ န တထာ သတိ သန္ဒိဒ္ဓံ သုတ္တံ သိယာတိ၊ နနု သတ္ထာဒေါ မင်္ဂလဝစနေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ အကာရော ပဋိသေဓတ္ထောပိ ဟောတီတိ (န) သတ္ထာဒေါ သိဒ္ဓသဒ္ဒဿောပဟိတတ္တာ၊ အထ ဟောတွ ပုဗ္ဗာ ဈာလာဒိ သညာ၊ သဒ္ဒသာဓနမတ္တပ္ပယောဇနတ္တာ ပန သဗ္ဗဝိဓာနဿ ပုဗ္ဗာစရိယ သညာဝါလမေတ္ထာတိ ကိံ ပုနာပိ ဝဏ္ဏာဒိသညာဝိဓာနေန ဂန္ထဂါရဝ ကရဏေနာတိ သစ္စမေတံ၊ ပုဗ္ဗာစရိယေသု ပန ဂါရဝံ တဒနုဂမနဉ္စ ဒီပေတုံ ကာစိ သညာယောပျနွာချာယန္တေ၊ ယဇ္ဇေဝံ သံယောဂသဗ္ဗနာမလောပါဒယောပိ သညာ ပုဗ္ဗာစရိယေဟိ ဝုတ္တာ ဝတ္တဗ္ဗာတိ နနု ဘော ဝုတ္တမေဝါမှေဟိ’ကာစိ သညာယော အာချာယန္တေ’တိ၊ ကိန္တဒါချာနဒွါရေန ဘဝတာ တာပိ ဝိညာတုံ န သက္ကာတိ၊ ကေသဉ္စိ သာတ္ထကတ္တောပိ ပတိဝဏ္ဏမတ္ထာနုပလဒ္ဓိတော ဝဏ္ဏာနမဒိဋ္ဌာနမကာရာဒီနမနုကတိယော ဣဟောပဒိဋ္ဌာဣတျနုကာရိယေနာတ္ထေနာတ္ထဝန္တတာယ ဟောတေဝါကာရာဒိတော ဝိဘတ္တိ၊ လောပေန နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ ပနဿာ အဿဝနံ သန္နိကံသဝစနိစ္ဆာဘာဝါ သံဟိတာယာနိဒ္ဒေသော၊ အနုက္ကမောတိ အာဒေါနိဿယာ သရာဝုတ္တာ၊ တတော နိဿိတာ ဗျဉ္ဇနာ၊ သရေသုပိ ဧကဋ္ဌာနိယာ အကာရာဒယော ဗဟုတ္တာ ပဌမံ ဝုတ္တာ ဌာနာနုက္ကမေန၊ တတော ဒွိဇာ ဌာနာနုက္ကမေန၊ တေသုပိ ရဿာဝ လဟုတ္တာ ပဌမံ ဝုတ္တာ၊ တတော ဒီဃာ၊ ဗျဉ္ဇနေသုပိ ဝဂ္ဂါ ဗဟုတ္တာ ဌာနပ္ပဋိပါဋိယာ ပဌမံ ဝုတ္တာ၊ တတော ယကာရာဒယော၊ ဝဂ္ဂေသု စ အဃောသာ ပဌမံ ဝုတ္တာ၊ တတော ဃောသာ၊ တေသု စ သိထိလာ ပဌမံ ဝုတ္တာ၊ တတော ဓနိတာ၊ တတ္ထာပိ အပ္ပကတ္တာ ဒွိဇာ ပဉ္စမာ ဝုတ္တာ၊ တတော ယရလဝါ ဃောသဘူတာ ဌာနာနုက္ကမေန၊ တတော ဓနိတာ သကာရဟ ကာရာ၊ တေသုပိဟကာရော ကေသဉ္စိ ဩရသောပိ ဟောတီတိ ဒွိဇတ္တာ ပစ္ဆာ ဝုတ္တော၊ ကေဟိစိ ‘‘လဠာနမဝိသေသော’’တိ ဒွိန္နမဝိသေသေ ဝုစ္စမာနေပိ လိပိဘေဒေန ဌာနဘေဒေန စ ဘိန္နတ္တာ ဠကာရော ဝိသုံ အက္ခရဘာဝေန ဂဟိတော၊ သောပိ ဃောသဘာဝေန ဌာနာနုက္ကမေနစ ဟကာရတော ပရံ ဝုတ္တော နိဂ္ဂဟီတံ ပန သရတ္တာဒိသဗ္ဗဝိနိမ္မုတ္တတ္တာ သဗ္ဗပစ္ဆာ ဝုတ္တန္တိ အကာရာဒီနမယမနုက္ကမော၊ ဣမဿေဝါနုက္ကမဿ မနသိ ဝိပဿ ဝတ္တမာနတ္တာ တိတာလီသာတိ ဂဏနာပရိစ္ဆေဒဿ ဒဿိတတ္တာ စ ‘နိဂ္ဂဟီတန္တာ’တိ ဝုတ္တိယံ ဝုတ္တံ၊ ပကတံ သာဓုသဒ္ဒါနွာချာနံ၊ န ဝဏ္ဏီယတေ၊ တိ သဒ္ဒသင်္ခရဏ သင်္ခါတ မုချပ္ပယောဇနာဘာဝါ၊ ကိဉ္စာပိ န ဝဏ္ဏီယတေ၊ အမှေဟိ ပန ကထမကာရာဒီနမယမနုက္ကမော ဥပ္ပန္နောတိ သိဿာနံ ကင်္ခါ ဝိစ္ဆေဒပ္ပယောဇနမ္ပတိ အနုက္ကမသဒ္ဒဿ အတ္ထကထနဗျာဇေန ဝဏ္ဏိတော ယေဝါတိ၊ ကရီယန္တေ ဥစ္စာရီယန္တေ ဧတေနာတိ ကရဏံ၊ တတ္ထ ဇိဝှါမဇ္ဈံ တာလုဇာနံ၊ ဇိဝှေါပဂ္ဂံ မုဒ္ဓဇာနံ၊ ဇိဝှဂ္ဂံ၊ ဒန္တဇာနံ သေသာနံ သကဋ္ဌာနံ ကရဏံ၊ ပယတ္တိ ပယတနံ၊ တမ္ပန ဝဏ္ဏုစ္စာရဏတော အဗ္ဘန္တရော ဗာဟိယော စ ဥဿာဟော၊ တတ္ထ အဗ္ဘန္တရပယတနံ-သံဝုတတ္တမကာရဿ၊ ဝိဝဋတ္တံ သရာနံ သကာရဟကာရာနဉ္စ ဖုဋ္ဌတ္တံ ဝဂ္ဂါနံ၊ ဤသံဖုဋ္ဌတ္တံ ယရလဝါနံ၊ ဗာဟိယပယတနန္တု သံဝုတကဏ္ဌတာဒိ၊ ဌာနတော ပစ္စာသတ္တိယာ ဝိဓီယမာနကာရိယသမ္ဘဝေန ပယောဇနသမ္ဘဝါ အာဟ-‘ဌာနမ္ပနာ’တိအာဒိ၊ တိဋ္ဌန္တိ ဧတ္ထ ဥပ္ပတ္တိဝသေန ဝဏ္ဏာတိ ဌာနံ၊ ‘‘ဧ ဩနမ ဝဏ္ဏေ’’တိ (၁-၃၇) သုတ္တေ ဝဏ္ဏေတိ ကထနမေဝ ဝဏ္ဏသညာကရဏေ ပယောဇနံ၊ ယထာဝုတ္တမတ္ထမညတြ ဗျာပဒိသတိ’ ဧဝ’မိစ္စာဒိနာ၊ တသ္မာ ‘‘ဒသာဒေါ သရာ’’ဣစ္စာဒေါ ‘တေနာ’တိအာဒီသု ‘တေန သရဣစ္စနေန ကွတ္ထော ကသ္မိံ သုတ္တေ ပယောဇနံ တံ ဒဿေတိ ‘‘သရောလောပေါ သရေ’’စ္စာဒီ’တိ ဧဝမာဒိနာ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ဉာပေတိ ဝဏ္ဏလောပန္တိ ဉာပကံ၊ ကသ္မာ ပန’သော စေမိနာဝ ဉာပကေန သိဒ္ဓေါ’တိ ဝုစ္စတိ နနု ‘တဒမိနာဒီနိ’’တိ (၁-၄၇) သုတ္တံ ဒိဿတီတိ၊ (သစ္စံ) တထာပိ ပကာရန္တရောယမ္ပိ ဝဏ္ဏလောပေ ဒဿိတောတိ ဝိညာတဗ္ဗံ၊ ဧဝသဒ္ဒေါ ပန ‘ယဒိ ဉာပကေန ဝဏ္ဏလောပေါ သိယာ သော ဣမိနာဝ ဉာပကေန သိဒ္ဓေါ၊ နာညေနာ’တိ အဝဓာရေတိ.

၂. ဒသာ

နနု အအာဒယောတိ ပဌမန္တေနုဝတ္တန္တေ ကထမေတ္ထ’တတ္ထာ’တိ သတ္တမီနိဒ္ဒိဋ္ဌတာတိ အာဟ-‘တဉ္စာ’တိအာဒိ၊ အတ္ထဝသာဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမေနာတိ အအာဒယောတိ ပဌမန္တဿ‘အာဒေါ ဒသာ’တျနေန သမ္ဗန္ဓာ သမ္ဗဇ္ဈမာနေ စာဓာရတ္ထေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အာဓာရတ္ထဝသေန သတ္တမီ ဝိဘတ္တိယာ ပရိဝတ္တနေနာတိ အတ္ထော၊ အတ္ထဝသာ သတ္တမိယာ ဝိပရိဏာမသမ္ဘဝါယေဝသုတ္တေ အဝိဇ္ဇမာနေပိ‘တတ္ထာ’တိ ဝုတ္တိယံ ဝုတ္တံ၊ အာဒေါဒသန္နမနညတ္ထပဝတ္တိသမ္ဘဝတော တေသံ အအာဒယော ဝိသယဘာဝေနပိ သက္ကာ ပရိကပ္ပေတုန္တိ ဝုတ္တံ-‘တေသု ဝိသယဘူတေသူ’တိ၊ နိဒ္ဓါရဏတ္ထောပိ ယုဇ္ဇတေဝ။ ဝဏ္ဏသမုဒါယတော တဒေကဒေသဘူတာန မာဒေါ ဝဏ္ဏာနံ ဒသသင်္ချာဂုဏေန နိဒ္ဓါရိယမာနတ္တာ၊ အာဒိမှိ ဒသ ဝဏ္ဏာတိ ဝုတ္တေ အဝုတ္တာနမ္ပိ အဝဿံ ဝတ္တဗ္ဗာနံ ဦနပူရဏတ္ထမဇ္ဈာဟာရော ဟောတီတိ ဝုတ္တံ- အဝဋ္ဌိတာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဝါ’တိ၊ ဧကာဒီန မဋ္ဌာရသန္တာနံ သင်္ချာနံ သင်္ချေယျေ ဝတ္တနတော အာဟ-‘ဒသသင်္ချာယ ပရိစ္ဆိန္နတ္တာ’တိ၊ ဂယှုပဂါနံ ရဿဧ ဩဝဏ္ဏာနမ္ပိ ကစ္စာယနေ ဝိယ အပရိစ္စာဂါ အနူနာ၊ အဂယှုပဂါနံ တဒညေသံ ကေသဉ္စိ သရာနံ ပရိစ္စဂါ အနဓိကာ၊ ဒသသဒ္ဒဿ သင်္ချေယျ ဝုတ္တိတ္တာ ဒသန္နမ္ပိ အဓိကတဝဏ္ဏာနညတ္တာ ဝုတ္တံ-‘ဒသန္နမ္ပီ’တိအာဒိ၊ သယံ ပုဗ္ဗာ’ရာဇ=စိတ္တိယံ’တီသ္မာ ကွိမှိ အန္တလောပေ သမာသေ စ တဒမိနာဒိတ္တာ နိရုတ္တိနယေန ဝါ သရသဒ္ဒေါ နိပ္ဖဇ္ဇတီတိ၊ ‘သရ-ဂတိဟိံ သာစိန္တာသု’ ဣစ္စသ္မာ အပ္ပစ္စယေန ဝါ နိပ္ပဇ္ဇတီတိ ဒဿေတုမာဟ=‘သယံ ရာဇန္တီ’တိအာဒိ.

၃. ဒွေဒွေ

တေတိ’အာဒေါ’တိ သတ္တမျန္တတ္တာ အပရေ ဒွေ ပရာမသတိ၊ ဟေဋ္ဌာ ဝိယာတိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တံ အတ္ထဝသာ ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမံ ဥပမေတိ၊ အတောဝ ဝိညာယမာနတ္ထဝသေန တေသု’တိ ဝုတ္တံ၊ တေသုတိ ပန နိဒ္ဓါရဏတ္တဝိဝစ္ဆာယံ တမ္ပိ သမ္ဘဝတီတိ တေသံ ဝဏ္ဏာနံ မဇ္ဈေ ဒွေဒွေတိ ဒွိသင်္ချာယ နိဒ္ဓါရဏတ္ထောပိ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ဝိစ္ဆာယံ ဝုတ္တိ ယဿ သော ဝိစ္ဆာဝုတ္တိ-ဒွိသဒ္ဒေါ၊ ဝိစ္ဆာဝုတ္တိတာ စာဿ သဝဏ္ဏတ္တဂုဏေန ဒွိန္နံ (‘ဗျာပိတု) မိဋ္ဌတ္တာ၊ ကမေနာဝဋ္ဌိတေတိ ဣမိနာ အကာရာဒိဝဏ္ဏပ္ပဗန္ဓဿ အနာဒိကာလသိဒ္ဓံ ကမသိဒ္ဓတ္တမာဟ. နနု သမာနာ ဝဏ္ဏာ သဝဏ္ဏာတျနွတ္ထေ သဝဏ္ဏသဒ္ဒေ သတိ ကတံ ရဿဒီဃာနံ သဝဏ္ဏသညာ သိယာ။ အသမာနတ္တာ ဧတေသန္တိ၊ နေတဒတ္ထိဝဏ္ဏပ္ပဗန္ဓဿ ကမသိဒ္ဓတ္တာ ဝစနဗလေနေဝါသမာနာနမ္ပိ ဟောတေဝါတိ၊ နေဝမ္ပိ ဝတ္တုံ ယုတ္တံ‘‘ဒွေဒွေ သဝဏ္ဏာ’’တိ သုတ္တဿ တာဒိသသာမတ္ထိယသဗ္ဘာဝေ [သဗ္ဘာဝေန (ပေါတ္ထကေ)] ဝိသေသကာရဏာဘာဝါတိ အာဟ‘သမာနတ္တမ္ပနာ’တိအာဒိ. တိဋ္ဌန္တိ ဧတ္ထ ဝဏ္ဏာ စိတ္တဇတ္တေပိ အဘိဗျတ္တိ ဝသေနာတိ ဌာနံ ကဏ္ဌာဒိ၊ တေန ကတန္တိ သမာသော၊ ကဏ္ဌတာတု ဣတိ စတ္တေ ပါဏျင်္ဂတ္တာ နပုံသကတ္တံ. ပဉ္စမေဟိ ဝဂ္ဂပဉ္စမေဟိ. အန္တဋ္ဌာကီတိ ဝဂ္ဂါနမန္တေ တိဋ္ဌန္တီတိ အန္တဋ္ဌာ၊ တာဟိ၊ ယုတ္တဿာတိ ဗြဟ္မစရိယာ၊ ဂုယှ’န္တိအာဒီသု ယုတ္တဿ. ကေစီတိ အနိယမေန ဝုတ္တံ၊ တေ ပန–

‘‘ဟကာရော ပဉ္စမေဟေဝ၊ အန္တဋ္ဌာဟိ စ သံယုတော၊

ဩရသော ဣတိ ဝိညေယျော၊ ကဏ္ဌဇော တဒသံယုတော’’တိ ဝဒန္တိ.

၄. ပုဗ္ဗော

ဝတ္တတေတိ အတ္ထဝသာ ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမေန ဝတ္တတေ၊ နနု စေတျာဒိစောဒနာ၊ နေသဒေါသောစ္စာဒိ ပရိဟာရော၊ ဒေါသာဘာဝေ ကာရဏ မာဟ-‘ယောယော။ပေ။ ပတီယတေ’တိ၊ ဝုတ္တံ သမတ္တေတိ-‘နဟိ’စ္စာဒိနာ၊ နနု စ ပုဗ္ဗသဒ္ဒေါ ယမေကတ္တာ ဧကံ ပုဗ္ဗမာစိက္ခတိ န သကလန္တိ ကထံ ‘‘ပုဗ္ဗော’တိ ဝုတ္တေ ယောယောတိ ဉာယတိ ‘ယောယော ပုဗ္ဗော’တိ စ ဝုတ္တေ ‘တေသု ဒွီသု’တိ ဧတ္ထ’ဒွီသု ဒွီသု’တိ ဣဒံ ကထံ သုခေနေဝ ပတီယတေ တဒိဒမသိဒ္ဓေနာသိဒ္ဓသာဓနန္တိ အာသင်္ကိယ တဒဘာဝမုဗ္ဘာဝီယ ပုဗ္ဗ သဒ္ဒဿ ဝိစ္ဆာဂမကတ္တမဝဂမယိတုမာဟ-‘နစေဒ’မိစ္စာဒိ. တံယောဂါတိ ဥပစာရဝသေနာဟ၊ တဗ္ဗန္တတာယဝါတိ အတ္ထိယတ္ထေ အပ္ပစ္စယဝသေန၊ ဧဝမုပရိပိ.

၅. ပရော

သေသမိစ္စာဒိနာ‘တေသု ဒွီသူတိ သဝဏ္ဏသညကေသု ဒွီသု’ ဣစ္စာဒိ ကမတိဒိဿတိ. လဟုသညာ ရဿဿ၊ သံယောဂပုဗ္ဗဿ ရဿဿ ဒီဃဿ စ ဂုရုသညာ န ဝတ္တဗ္ဗာ။ ဥစ္စာရဏဝသေနေဝါနွတ္ထသညာတိ ဝိညာယတိ၊ ပုဗ္ဗာစရိယဝသေန ဝါ ဣဟာဝုတ္တာဝသေသသညာဝိယ.

၆. ကာဒယော

ကေဝလ ဗျဉ္ဇနာနမတ္ထပ္ပကာသတ္တာဘာဝါ သရာနမတ္ထပ္ပကာသနေ အစ္စန္တောပကာရာ ဗျဉ္ဇနာတိ ‘ဧတေဟီ’တိ ကရဏတ္တေန ဝုတ္တံ၊ တေနာဟ ‘သရာန’မိစ္စာဒိ. ဝိပုဗ္ဗာ ‘အဉ္ဇ-ဗျတ္တိယံ’တီမသ္မာ ကရဏေ အနပ္ပစ္စယေ ရူပံ၊ နပုံသကတ္တမ္ပိဿာဝဂမယိတုံ ‘ဥပကာရကာနီ’တိ ဝုတ္တံ၊ ဗျဉ္ဇနတ္တံ ဒိဋ္ဌန္တေန ဖုဋယတိ ‘ယထာ’ဣစ္စာဒိနာ၊ ယထာ ဩဒနဿုပကာရကာနိ သူပါဒီနိ ဗျဉ္ဇနာနိ၊ တထာ သရာနမုပကာရကာနီတိ အဓိပ္ပါယော၊ ဗျဉ္ဇနမ္ပန အဒ္ဓမတ္တိကံ၊ ဝုတ္တံ ဟိ–

ဧကမတ္တော ဘဝေ ရဿော၊ ဒီဃော မတ္တဒွယာယုတော၊

ပ္လုတော တိမတ္တော ဝိညေယျော၊ ဗျဉ္ဇနံ တွဒ္ဓမတ္တိကံတိ.

အနွတ္ထာတိ အနွတ္ထတော၊ ‘အနွတ္ထာ ဗျဉ္ဇနာ’တိ သမ္ဗန္ဓော.

၇. ပဉ္စ

သဇာတျပေက္ခာယ သမုဒါယဝါစိတ္တေပိ ကာဒယောတီ အနုဝတ္တနတော ဝဂ္ဂသဒ္ဒေန ကခဂဃဉာဒယောဝ ဂယှန္တိ၊ ပဉ္စ ပရိမာဏမဿ ပဉ္စကောဝဂ္ဂေါ၊ ‘‘တမဿ ပရိမာဏံ ဏိကော စာ’’တိ (၄-၄၁) ကော၊ သုတ္တေ အာဒိဘူတော ပဉ္စသဒ္ဒေါ ပဉ္စသင်္ချာပရိစ္ဆေဒံ ကုရုမာနော မာဝသာနာနံ ဝဂ္ဂါနံ ဗဟုတ္တံ ဂမေတီတိ ‘ပဉ္စကာ’တိ ဝုတ္တံ၊ ဝဂ္ဂါတိ ဗဟုဝစနတော ပစ္စေကန္တိ ဝိညာယတိ၊ ဝဇ္ဇေန္တိ ယကာရာဒယောဘိ ဝဂ္ဂါ၊ ပဌမက္ခရဝသေန ပန ကဝဂ္ဂါဒိဝေါဟာရော.

၈. ဗိန္ဒု

အနေကတ္ထတ္တာ ဓာတူန မုစ္စာရဏတ္ထောပေတ္ထ ဂဏှာတီတိ နိပုဗ္ဗာ တတော ကမ္မန္တိ တ္တပ္ပစ္စယေ ညိမှိ ပါဒိသမာသေ ဒီဃေစ ရူပံ ဒဿေန္တော ‘ရဿာ’တိအာဒီမာဟ၊ ပီဠနတ္ထတော နိဂ္ဂဟနံ နိဂ္ဂဟော၊ ‘ဣ-အဇ္ဈေန ဂတီသု’ဣစ္စသ္မာ ကတ္တရိ [ကမ္မနိ-ဣတိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဣတံ ဥစ္စာရိတန္တိ အတ္ထော] တ္တပ္ပစ္စယေ ဣတံ၊ နိဂ္ဂဟေန ဣတန္တိ အမာဒိသ မာသေ ရူပံ ဒဿေန္တော ‘ကရဏံ နိဂ္ဂဟေန ဝါ’တိအာဒိမာဟ၊ ပစ္ဆိမပက္ခံ သာဓေတုမာဟ-‘ဝုတ္တံ ဟီ’တိ.

၉. ဣယု

စတ္ထသမာသောတိ ဣတရီတရယောဂဒွန္ဒသမာသော. အတ္တေတိ မုနိ သဒ္ဒါဒိဝစနီယေ အတ္ထေ၊ နမတီတီမဿေတံ ကမ္မံ၊

ယံ သဗ္ဗဝစနံ သဗ္ဗ၊ လိင်္ဂံ သဗ္ဗဝိဘတ္တိကံ၊

တံ သဗ္ဗတ္ထေ နမနတော၊ ဝိဒုံ နာမန္တိ တဗ္ဗိဒူ.

ဣဓ နာမသညာယာဘာဝေပိ အနွတ္ထဗလာယေဝ နာမသညာ သိဒ္ဓါတိ (အာဟ) ‘အနွတ္ထဗျပဒေသေနာ’တိ၊ သျာဒျန္တပကတိရူပန္တိ ပစ္စယာ ပဌမံ ကရီယတီတိ ပကတိ၊ သာ ဧဝ ရူပန္တိ ပကတိရူပံ၊ သျာဒျန္တဿ ပကတိ ရူပံ မုနိသဒ္ဒါဒိ သျာဒျန္တပကတိရူပံ၊ အတ္ထဝန္တမဓာတုကမပ္ပစ္စယမ္ပာဋိပဒိကံ၊ ပဒံ ပဒံ ပတိ ပဋိပဒေ၊ ပဋိပဒံ နိယုတ္တံ ပါဋိပဒိကံ. ဝိသေသနေနာတိ သုတ္တေ ‘နမဿန္တေ’တိ ဝုတ္တေန ဣဝဏ္ဏုဝဏ္ဏာနံ ဝိသေသနေန. အာချာတဿာတိ ပစတိအာဒိနော. အာဒိမဇ္ဈဝတ္တိနောတိ ဣန္ဒ ဥဒကသဒ္ဒါဒီနံ အာဒေါ၊ ပခုမာဒီနံ မဇ္ဈေစ ဝတ္တိနော. ပဒေသေသူတိ ‘‘ဈလာ သဿ နော’’တိ (၂-၈၃) အာဒိကေသု သုတ္တပ္ပဒေသေသု၊ အနိဋ္ဌပသင်္ဂ (သင်္ကံ) နိဝတ္တေတီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ အနိဋ္ဌပ္ပသင်္ဂေါနာမ [နာမာတိ (ပေါတ္ထကေ)] ပစတိ-ဣန္ဒ (ဥဒက ပခုမ) သဒ္ဒါဒီန မန္တ အာဒိမဇ္ဈဘူတဣဝဏ္ဏာဒီနံ ဈလသညာ ဝိဓာယ တတော ပရာသံ သာဒိ ဝိဘတ္တီနံ ‘‘ဈလာ သဿ နော’’တိ (၂-၈၁) အာဒီဟိ ‘နော’ အာဒေသာဒိမှိ ကတေ ‘ပစတိနော၊ ဣန္ဒနော၊ ဥဒကနော၊ ပခုမနော’တိအာဒိ ရူပပ္ပသင်္ဂေါ၊ နနုစာဒိအာဒိ စောဒနာ. ဝတ္တဗ္ဗန္တိ သုတ္တေ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဗျာသနိဒ္ဒေသေနာတိ အသမာသနိဒ္ဒေသေန. တဒယုတ္တန္တိအာဒိ ပရိဟာရော၊ တန္တိ တံ စောဒျံ၊ သတိဟီတိအာဒိနာ အယုတ္တတ္တံ သမတ္ထေတိ၊ ဒွီသုတ္တရေသု ယောဂေသူတိ ဥပရိမေသု ‘‘ပိတ္ထိယံ’’ ‘‘ဃာ’’တိ ဒွီသု သုတ္တေသု. ဣတ္ထိယန္တိ ဣဒန္တိ ‘‘ပိတ္ထိယ’’န္တိ သုတ္တေ ဣတ္ထိယန္တိ ဣဒံ ပဒံ. ဝဏ္ဏဝိသေသနံ သိယာတိ ‘‘ပိတ္ထိယ’’န္တိ သုတ္တေ ‘ဣယုဝဏ္ဏာ’တိ အနုဝတ္တနတော ‘ဣတ္ထိယံ ဣဝဏ္ဏုဝဏ္ဏာ’တိ ဧဝံ ဣဝဏ္ဏု ဝဏ္ဏာ ‘‘ဃော’’တိ သုတ္တေ ‘ဣတ္ထိယံ အာ’တိဧဝံ အဝဏ္ဏဿ စ ဝိသေသနံ ဘဝေယျ. ဝဏ္ဏဝိသေသနေ ဝိရောဓမာဟ ‘ဧဝဉ္စေ’စ္စာဒိ၊ နာမဿန္တေတိ အသမာသနိဒ္ဒေသေ တွဝိရောဓမာဟ- ‘ဗျာသေ’စ္စာဒိ. သက္ကာနာမဝိသေသနံ ကာတုန္တိ ဒွီသု သုတ္တေသု ဣတ္ထိယန္တိအာဒိနာ ဝက္ခမာနက္ကမေန. နာမဿ အန္တော နာမန္တောတိ သမာသဿ ဥတ္တရပဒတ္ထပ္ပဓာနတ္တာ သမာသေ ဂုဏီဘူတဿ နာမဿ ဣတ္ထိယန္တိ ဣဒံ ဝိသေသနံ ကာတုံ န သက္ကာတိ အဓိပ္ပါယော၊ ဝစနမန္တရေနာတိ ပါဏိနိယာနမိဝ ‘‘ယထာသင်္ချမနုဒေသော သမာနံ’’တိ (၁-၃-၁၀) သုတ္တံ ဝိနာ၊ သမာသင်္ချ ဧတေသန္တိ သမသင်္ချကာ၊ ဣတိသဒ္ဒေါ အာဒျတ္ထော၊ တေန–

‘‘အာလာပဟာသလီလာဟိ၊ မုနိန္ဒ ဝိဇယာ တဝ၊

ကောကိလာ ကုမုဒါနီ ဝေါ၊ ပသေဝန္တေ ဝနံ ဇလံ’’ (၂၆၀).

ဣစ္စာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ.

၁၀. ပိတ္ထိ

ဣတ္ထိယံ နာမဿာတိ စ၊ အန္တေ ဣဝဏ္ဏုဝဏ္ဏာတိ စ ဝုတ္တေ တေသမာ ဓာရာဓေယျသမ္ဗန္ဓော အာဓေယျဿာဓာရေ ပဝတ္တိံ ဝိနာ န သမ္ဘဝတီတိ အဇ္ဈာဟာရဝသေန ‘ဝတ္တမာနာ’တိ ဝုတ္တိယံ ဝုတ္တံ. ဣဝဏ္ဏု ဝဏ္ဏာတိ အပေက္ခိယ‘ဝိသေသီယန္တီ’တိ ဗဟုဝစနမေတံ သမ္ဗန္ဓဿ ပုရိသာဓီနတာယ နာမန္တီမိနာ သမ္ဗန္ဓေ သတိ‘ဝိသေသီယတီ’တေကတ္တေန ပရိဏမတိ.

၁၁. ဃာ

ဣတ္ထိယံ နာမဿန္တေတိ စ ဝတ္တတေ. ဟေဋ္ဌာ သဗ္ဗတ္ထ သညိနော နိဒ္ဒိသိယ သညာယ နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ တတ္ထ ဝိယ ဝိသုံ သညိနော ပဌမမနိဒ္ဒေသေ အသန္တော ဝိယာတိ ဒေါသလေသမာလမ္ဗိယ စောဒယတိ နနှစေ’တျာဒိနာ. တတ္ထ သေတောတိ ဝိဇ္ဇမာနဿ သညိနော. ကာရိယေနာတိ သညာကာရိယေန. ပရိဟရတိ ‘နာယံ ဒေါသော’တိအာဒိနာ. ပစ္ဆာဝုတ္တမတ္တေနာတိ ‘‘ဃာ’’တိ သုတ္တေ ကာရိယိနော အာကာရဿ ပစ္ဆာ ဝုတ္တမတ္တေန. နစာတိ ဧတ္ထ စသဒ္ဒေါ ဝတ္တဗ္ဗန္တရသမုစ္စယေ၊ အပရမ္ပိ ကိဉ္စိ ဝတ္တဗ္ဗမနိယမရူပမတ္ထီတိ အတ္ထော. အနိယမရူပမာစရိယပ္ပဝတ္တိတော သာဓေတုမာဟ ‘ဥဘယထာပိ’စ္စာဒိ.

၁၂. ဂေါသျာ

အာသဒ္ဒေါ အာဘိမုချေ၊ အနဘိမုခမဘိမုခံ ကတွာ လပနံ ကထနမာလ ပနံ၊ တသ္မိံ အာလပနေ၊ အာလပနတ္ထေ ဝိဟိတော သီတိ အတ္ထော.

ဣတိ မောဂ္ဂလ္လာနပဉ္စိကာဋီကာယံ သာရတ္ထဝိလာသိနိယံ

သညာဓိကာရော သမတ္တော.

ပရိဘာသာဓိကာရ

၁၃. ဝိဓိ

ဝစနာရမ္ဘယောဇနမာဟ–‘ယံ ဝိသေသနဘာဝေနေ’စ္စာဒိ၊ ယန္တိ အနိယမေန ‘‘အတော ယောနံ ဋာဋေ’’တိ (၂-၄၃) အာဒီသု အတောတိအာဒိကံ ဝိသေသနဘာဝေန ဝတ္တုမိစ္ဆိတံ ပရာမသတိ၊ တေနာတိ ဝိသေ သနတ္တေနု-ပါဒိယမာနေန ယံ သဒ္ဒနိဒ္ဒိဋ္ဌေန အတောတိအာဒိကေန ကရဏဘူတေန၊ ယထာကထဉ္စိတဗ္ဗတောတိ အာဒေါ မဇ္ဈေ-န္တေ ဝါ သဗ္ဘာဝတော ယေနကေနစိ အာကာရေန အဘေဒေါပစာရေန အကာရာဒိဝိသေသနဝတော နာမာဒိနော၊ တဒန္တတ္ထန္တိ တံ အတောတျာဒိ ဝိသေသနမန္တေ၊ နာဒေါ န မဇ္ဈေ ယဿ တံ တဒန္တံ၊ တံ အတ္ထော ပယောဇနံ ယဿာတိ အညပဒတ္ထော၊ ဝတ္တာယတ္တာတိ ဝတ္တုနော အာယတ္တာ။ အတ္တာဝါတ္တနော ဝစနေ ပဓာနန္တိ၊ တဿာတိ ဝတ္တုနော၊ သာတိ ဝစနိစ္ဆာ၊ ပယောဂါနုသာ ရေနာတိ ဇိနဝစနာနုသာရေန၊ ဣတီတိ ကာရဏတ္ထေ နိပါတော၊ ဣမိနာ ကာရဏေနာတိ အတ္ထော၊ န သဗ္ဗတ္ထပ္ပသင်္ဂေါတိ သံဟိတာဒိဝိဓိမှိ သဗ္ဗတ္ထ တဒန္တ ဝိဓိပ္ပသင်္ဂေါ န ဟောတိ၊ တထာဟိ ‘‘သရော လောပေါ သရေ’’တိ (၁-၂၆) ဧတ္ထ သရောတိ ဝိသေသနဘာဝေန ဝစနိစ္ဆာယ သဗ္ဘာဝေ သရောတိ တတြာ’ဒီနံ ဝိသေသနန္တိ ယထာကထဉ္စိသရာဒိသရမဇ္ဈသရန္တာနံ တတြာဒီနံ လောပပ္ပသင်္ဂေ ‘‘ဝိဓိဗ္ဗိသေသနန္တဿာ’’တိ (၁-၁၃) သရန္တဿပသင်္ဂေါ သိယာ၊ န ‘‘ဆဋ္ဌိယန္တဿာ’’တိ (၁-၁၃) အန္တဿ။ ဆဋ္ဌီနိဒ္ဒေသာဘာဝါ၊ တထာ သတိ ‘တတြိမေ’တိအာဒိမှိ ‘ဣမေ’တိအာဒိနာ ဝတ္တဗ္ဗတာ အာပဇ္ဇေယျာတိ ပယောဂံ နာနုသဋာ နာမသိယုန္တိ န သဗ္ဗတ္ထ တဒန္တ ဝိဓိပ္ပသင်္ဂေါ၊ တထာ ‘‘ဂတိဗောဓာ’’ (၂-၄) ဒိသုတ္တာဒိမှိပိ ‘ဂမယတိ မာဏဝကံဂါမံ တျာဒိပ္ပသင်္ဂေါတိအာဒိ စ ယထာယောဂမဝဂန္တဗ္ဗံ၊ ဝုတ္တိယံ ‘‘အတော ယောနံ ဋာဋေ’’တိ သုတ္တောဒါဟရဏံ ဒဿိတံ၊ ‘‘နရာ နရေ’’တိ လက္ခိယောဒါဟရဏံ.

၁၄. သတ္တဓီ

ဝစနဖလမုပဒဿေတိ‘ယတ္ထေ’စ္စာဒိနာ၊ ယတ္ထ ယသ္မိံ ‘‘သရော လောပေါ သရေ’’တျာဒိကေ သုတ္တေ၊ သတ္တမိယာတိ ‘သရေ’တိအာဒိနာ သတ္တမိယာ၊ ယဿာတိ သရောတိအာဒိနာ နိဒ္ဒိဋ္ဌဿ၊ ကာရိယံ လောပါဒိ၊ သမ္ဗန္ဓာ ဝိသေသာတိ သရေတျာဒေါ ဩပသိလေသိကမဓိကရဏံ၊ တဉ္စောပသိလေသေ ဘဝမဓိကရဏံ ပုဗ္ဗဿ ဝါ ပရံ သိယာ ပရဿ ဝါ ပုဗ္ဗန္တိ ပုဗ္ဗပရောပသိ လေသဿာဝိသိဋ္ဌတ္တာ ပုဗ္ဗပရာနံ သမ္ဗန္ဓဿ အဝိသေသာ၊ ပရဿာပီတိ န ကေဝလံ ပုဗ္ဗဿေဝ၊ သတီတျသ္မိံ အတ္ထေ ဇောတနီယေ သတ္တမီ သံသတ္တမီ သန္တသဒ္ဒဿ သမာဒေသေန၊ သတ္တဉ္စေတျာဒိဝစနမေဝံ သတိ ဃဋတေ၊ သန္တိ ဝါ သန္တသဒ္ဒတ္ထေ ပါဒိ၊ သုတ္တေ အဝုတ္တေပိ ဝုတ္တိယံ ‘နိဒ္ဒေသေ’တိ ဝစနေ ကာရဏမာဟ-သတ္တဉ္စာ’တိအာဒိ၊ နိဒ္ဒေသမန္တရေန သတ္တံ န သမ္ဘဝတီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ သတ္တမိယာ နိဒ္ဒေသေ သတိယေဝ တံ သမ္ဗန္ဓာယ သတ္တာယ သမ္ဘဝေါ၊ အညထာ ကိမညန္တဿာ ပတိဋ္ဌာတိ အဓိပ္ပါယော၊ ပုဗ္ဗသဒ္ဒဿ သမ္ဗန္ဓိသဒ္ဒတ္တာ ကိန္နိဿာယ ပုဗ္ဗတ္တမိစ္စာဟ-‘သတ္တမိ’စ္စာဒိ၊ တန္တိ ‘‘သရော လောပေါ သရေ’’တိ သုတ္တံ၊ ဥကာရဿာတိ ‘ဝေဠု’ဣစ္စတြ ဥကာရဿ၊ ပုဗ္ဗဿ။ပေ။ ကရိတွာ တံမနသိကတဉ္စောဒနံ ဒဿေတုမာဟ-‘တမဟ’န္တိ စ္စာဒိတိ ဧဝမေတ္ထ သာဇ္ဈာဟာရော သမ္ဗန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗော. ပုဗ္ဗဿာတိ သတ္တမီ နိဒ္ဒိဋ္ဌတော ပုဗ္ဗဿ၊ အနန္တရဿာတိ အဗျဝဟိတဿ၊ ဝုတ္တံ ကိဉ္စိ နတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ အယမဓိပ္ပါယော ‘‘တသ္မိန္တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌေ ပုဗ္ဗဿာ’’တိ (၁-၁-၆၆) ပါဏိနိယဝစနေ ‘‘ဒိသိရယမုစ္စာရဏကြိယော နိသဒ္ဒေါပျယ မိဟ နေရန္တရိယံ ဇောတေတိ၊ တတ္ထ‘နိရန္တရံ ဒိဋ္ဌော’တိ ပါဒိသမာသေ ကတေ ဖုဋမေဝါနန္တရမုစ္စာရိတေတျမတ္ထော-ဝဂမျတေတိ ‘‘ပုဗ္ဗသဒ္ဒဿ ဗျဝဟိတေပိ ပယောဂဒဿနေ ဗျဝဟိတေပိ ကာရိယံ ပပ္ပေါတီ’’တိ ဘဿကာရာဒယော ဝဏ္ဏေန္တိ၊ ဣဟ တာဒိသဝစနာဘာဝေန ဝဏ္ဏာဒိ ဗျဝဓာနေပိ သိယာ’’တိ၊ သရေစ္စာဒိပရိဟာရဝစနေ-ဓိပ္ပါယ မုဗ္ဘာဝယတိ ‘ယဒိပိ’စ္စာဒိနာ၊ မထုရာယ ပါဋလိပုတ္တကဿ စာန္တရာဠေ ဂါမာဒီနံ သဗ္ဘာဝါ ဗျဝဓာနေပိ ပုဗ္ဗသဒ္ဒဿ ပဝတ္တိယာ ဒိဋ္ဌန္တမာဟ-‘မထုရာ’ ဣစ္စာဒိ၊ ယသ္မာ သရေတိ ဩပသိလေသိကာဓာရေ သတ္တမျန္တံ ပဒံ၊ တသ္မာ ဗျဝဓာနေ သရလောပေါ န ဟောတီတိ ဧဝံ သင်္ခေပဗျာချာနေန ဝုတ္တိယ မတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော၊ န ကေဝလံ သရေတိ ဧတ္ထေဝါတိ အာဟ- ‘ကာရိယေ’စ္စာဒိ၊ ဩပသိလေသိကေယေဝါဓာရေ ဘဝတီတိ သေသော၊ ကာရဏမာဟ-‘ဝတ္တိစ္ဆာနှဝိဓာနတော သဒ္ဒဿာ’တိ၊ ဝတ္တုနော ယာ ဣစ္ဆာ ဝစနိစ္ဆာ တဿာ အနုတူလေန ဝိဓာနတော အတ္ထဿ ကထနတောတိ အတ္ထော၊ယေန ဟိ ယမတ္ထံ ဝတ္တာတိဓာတုမိစ္ဆတိ သတီပျဘိဓာနသာ မတ္ထိယေ န တတော-ညမတ္ထံ သဒ္ဒေါဘိဒဓာတီတျဓိပ္ပါယော၊ ဝတ္တိစ္ဆာ ဝသာယေ ကာရဏမာဟ’ဝတ္တိစ္ဆာပိ’စ္စာဒိ၊ ဝတ္တုနော သုတ္တကာရဿ ဣစ္ဆာ ဝတ္တိစ္ဆာ၊ ကထမုပဒေသတော ဝတ္တိစ္ဆာ-ဝသီယတေ’ ကထဉ္စ သာမတ္ထိယတောတိ အာသင်္ကိယ တမုပဒဿေတုမာဟ-‘အတောစေတျာဒိ၊ အတော ဝက္ခမာနကာရဏာ ဥပဒေသတော ဝသီယတေတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ကိန္တံ ကာရဏ မိစ္စာဟ-‘ယသ္မာ’ဣစ္စာဒိ၊ အနွယသဒ္ဒေနေတ္ထ ဂုရုပါရမ္ပရိယော-ပဒေသော ဝိဝစ္ဆိတော၊ ယသ္မာ ကာရဏာ အနွယော ဂုရုပါရမ္ပရိယော ပဒေသော ဂုရုကုလမုပဂမ္မ ပဉှကရဏာဒိနာ အနွိစ္ဆီယတေ ဂဝေသီယတိ၊ အတော ကာရဏာ ဂုရုပရမ္ပရာ ဂတဥပဒေသတော ဝသီယတောတိ အတ္ထော၊ သာမတ္ထိယတော-ဝသာယပ္ပဋိပါဒယိတုမာဟ- ‘သာမတ္ထိယမ္ပိ’စ္စာဒိ၊ သာမတ္ထိယမ္ပိ ဝုစ္စတေတိသေသော၊ လဃုနောပါယေန သဒ္ဒါနမုပလက္ခဏေ ပဝတ္တီတိ ဗျဝဟိတနိဝတ္တိယာ ဝစနန္တရက-ရဏမနုပန္နံ၊ ဥပပန္နံ ဝစနန္တရကရဏံ၊ တဿ စ ဩပသိလေသိကာဓာရ မန္တရေန အညထာနုပပတ္တိယာ အာဓာရဝိသေသပ္ပဋိပ္ပတ္တီတိ ဣဒမေတ္ထ သာမတ္ထိယံ၊ အာဓာရန္တရေစ္စာဒိနာ ယထာဝုတ္တံ သာမတ္ထိယံ ဝိဘာဝေတိ၊ အာဓာရန္တရေပီတိ သဗ္ဗတ္ထ ပါဌော ဒိဿတိ၊ ပသင်္ဂါဘာဝတော အတ္ထန္တ-ရေနာပိ အာဓာရန္တရေပိ ဩပသိလေသိကာဓာရေပိ ဝစနန္တရပ္ပသင်္ဂေါ သိယာတိ သမ္ဗန္ဓသမ္ဘဝါ ဩပသိလေသိကာဓာရနိဿယနေပိ အာနိသံသော န ဒိဿတီတိ သမုစ္စယတ္ထေနာပိ နတ္ထိ ပယောဇနန္တိ ဝဇ္ဇေတဗ္ဗော ယမ္ပိ သဒ္ဒေါတိ၊ နနု ကိမေဝံ ဝဏ္ဏီယတေ ပုဗ္ဗဿေဝေတိ ဝစန မေဝေါပသိလေသိကမဓိကရဏံ ဝိညာပယတိ။ တတ္ထေဝ ပုဗ္ဗပရတ္တ သမ္ဘဝါတိ ယောမညတေ၊ တဿေသာ ကပ္ပနာ န သင်္ဂတာတိ ဒဿေတုမာဟ-‘ပုဗ္ဗဿာတိ’စ္စာဒိ၊ အယုတ္တတ္တေ ကာရဏမာဟ-‘သာမီပိကေပိ တဿ သမ္ဘဝါ’တိ၊ ‘ဂင်္ဂါယံ ဃောသော’တိ ဝုတ္တေ ဃောသော ဂင်္ဂါယံ ပုဗ္ဗော ဝါ ပရော ဝေတိ ဂမ္မမာနတ္တာ သာမီပိကေပျဓိကရဏေ ပုဗ္ဗပရတ္တဿ သမ္ဘဝါတိ အတ္ထော၊ ဧတာဝဝုစ္စတေတိ ပုဗ္ဗဿေဝ ဟောတိ န ပရဿာတိ ဧတ္တကမေဝ ဝုစ္စတေ၊ တထာစ ဝက္ခတိ-‘ကိန္တ’န္တိအာဒိ၊ အဓိကံ ဗျဝဟိတနိဝုတျာဒိ န ဝုစ္စတေတိ သမ္ဗန္ဓော၊ အာဒိသဒ္ဒေနေတ္ထ ဆဋ္ဌီပကပ္ပနာ ဂဟိတာ၊ ဆဋ္ဌီပကပ္ပနာပိ သာမတ္တိယာ ကတာတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ပကပ္ပနံ ပကပ္ပနာဝိဓာနံ၊ ဧဝံ မညတေ ‘ပါဏိနိယာ ‘‘ဆဋ္ဌီဋ္ဌာနေယောဂါ’’တျတော (၁-၁-၄၉) ‘‘တသ္မိန္တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌေ ပုဗ္ဗဿ’’ (၁-၁-၆၆) ‘‘တသ္မာ တျုတ္တရဿ’’ ဣတိ (၁-၁-၆၇) ပရိဘာသာသုတ္တဒွယေ ဆဋ္ဌီဂဟဏမနုဝတ္တိယ ‘တသ္မိန္တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌေ ပုဗ္ဗဿ ဆဋ္ဌီ’ ‘တသ္မာတျုတ္တရဿ ဆဋ္ဌီ [နိဒ္ဒိဋ္ဌေ ပုဗ္ဗဿ ဆဋ္ဌီတိ ပုဗ္ဗဿ ကာရိယိတ္တပဋိပါဒနယောဂ္ဂေါ ဆဋ္ဌီ တဗ္ဗောဓကပဒေ ဘဝတိတျတ္ထော၊ ဧဝ ဓုတ္တရဿေတု ဝိ. ဥဇ္ဇောတဋီကာ] တိ ဆဋ္ဌီပကပ္ပနံ ပဋိပါဒေန္တိ ‘ယသ္မိံ သုတ္တေ ဆဋ္ဌီနိဒ္ဒေသော နတ္ထိ၊ တတ္ထ ဆဋ္ဌီပကပ္ပနာယထာ သိယာ’တိ၊ ဣဓ ပန ဝစနန္တရာဘာဝေပိ ယတ္ထ ဆဋ္ဌီနိဒ္ဒေသော နတ္ထိ၊ တတ္ထ သာမတ္ထိယေနေဝ ဆဋ္ဌီပကပ္ပနာ သိဒ္ဓါ’တိ၊ သာမတ္ထိယမုပဒဿေတိ ‘သတ္တမီနိဒ္ဒေသေ’စ္စာဒိနာ၊ အညဝိဘတ္တိနိဒ္ဒိဋ္ဌောပိ ပဋိပဇ္ဇတေတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ကာရိယယော ဂန္တိ ကာရိယသမ္ဗန္ဓံ၊ ယထာ ‘‘ဝဂ္ဂေ ဝဂ္ဂန္တော’’တိ ဧတ္ထာနုဝတ္တမာနံ နိဂ္ဂဟီတ’န္တိဒံ ဆဋ္ဌီယန္တံ ဝိညာယတေ၊ ကထံ ဝဂ္ဂေတေသာ သတ္တမျကတတ္ထာ ‘‘နိဂ္ဂဟီတ’’န္တိ (၁-၃၈) ပုဗ္ဗသုတ္တေ ကတတ္ထတာယ ပဌမာ ဝိဘတ္တိယာ ဆဋ္ဌီဝိဘတ္တိမ္ပကပ္ပေတိ သတ္တမိယံ ပုဗ္ဗဿေ’တိ တထေတျဝဂန္တဗ္ဗံ. ဧတာဝ ဝုစ္စတေတိ ဝုတ္တေ ဣဒန္တိ န ဝိညာယတေတိ အာဟ ‘ကိန္တ’န္တိအာဒိ၊ ယဒါဟိစ္စာဒိနာ ပရိယာယပသင်္ဂက္ကမံ ဒဿေတိ. ကိမိဒမုစ္စတေ ပရိယာယပ္ပသင်္ဂေ နိယမတ္ထံ ဝစနန္တိ နနု ပုဗ္ဗပရာနံ ယုဂပဒုပ္ပတ္တိယ မာစရိယဝစနပ္ပမာဏေနာပ္ပဋိပတ္တိယံ ဝိဇ္ဈနတ္ထံ ဝစနန္တိ ကသ္မာ နောစ္စ တေစ္စာဟ- ‘ယုဂပဒုပသိလိဋ္ဌာန’န္တျာဒိ၊ ယုဂပဒုပသိလိဋ္ဌာနမသမ္ဘဝေါတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ကုတောစ္စာဟ-‘အပရဿူပသိလေသိကဿာဘာဝတော’တိ၊ အတောတိ ယုဂပဒုဘိန္နမ္ပတ္တိယာ အဘာဝတော၊ ဝစနံ ‘‘သရော လောပါသရေ’’စ္စာဒိကံ (၁-၂၆) သုတ္တံ.

၁၅. ပဉ္စ

အဝဓိဘာဝေနာတိ ‘အတော’စ္စာဒိနာ အဝဓိတ္တေန၊ ယဿာတိ ယော အာဒိနော၊ ကာရိယန္တိ ‘ဋာဋေ’အာဒိကံ၊ ပုဗ္ဗပရာပေက္ခတ္တေနာဝိသေသာတိ ယထာ- ‘ဂါမာ ဒေဝဒတ္တော’တိ ဝုတ္တေ သော တတော ပုဗ္ဗော ပရောဂေတိ ဝိညာယတီတျဝဓိဘာဝဿ ပုဗ္ဗပရာပေက္ခတ္တေနာဝိသေသော၊ တထေဟာပိ ‘‘အတော ယောနံ ဋာဋေ’’တိ (၂-၄၁) ဝုစ္စမာနေ အတော ပုဗ္ဗေသံ ယောနံ အထဝါ ပရေသန္တိ ပုဗ္ဗပရာပေက္ခတ္တေနာဝဓိဘာဝဿာဝိသေသာတိ မညတေ၊ ပုရေ ဝိယာတျနေန သတ္တမိယန္တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တံ နိဒ္ဒေသဝစနေ ကာရဏမတိဒိသတိ၊ ဝုတ္တိယံ ‘နရာနမေရေ’တိ ဧတ္ထ အပဝါဒဝိပ္ပဋိသေဓေ သတိပရတ္တာ ဋာဋေအာဒေသာနံ ပဝတ္တိံ ‘‘အာဒိဿာ’’တိ ဧတ္ထ ဝဏ္ဏယိဿာမ၊ အထ ကိမိမိနာ ဝစနေန နနု ယတော ယတ္ထ ပဉ္စမီ နိဒ္ဒေသော တတ္ထ သဗ္ဗတ္ထ ‘‘မာနုဗန္ဓော သရာနမန္တာ ပရော’’ (၁-၂၁) တျတော ‘ပရော’တျနုဝတ္တေတုံ သက္ကာတိ တဿာနုဝတ္တိတဿ ယောနမိစ္စနေန သာမာနာဓိကရဏျာ‘ပရေသံ ယောနံ’တျယမတ္ထော ဝိညာယတေ၊ တတော ပုဗ္ဗေသံ ပသင်္ဂေါယေဝ နတ္ထီတိ၊ နေတဒတ္ထိ၊ ပရောတိ တျနုဝတ္တမာနံ ‘အတော’တိ ပဉ္စမျန္တေန သမ္ဗဇ္ဈမာနံ န ကောစိ ဝါရေတာ အတ္ထီတိ ပရတော-ကာရတော ပုဗ္ဗေသမ္ပိ ယောနံ ဋာဋေအာဒေသာ ပပ္ပေါန္တီတိ ဝစနေနေမိနာ ဘဝိတဗ္ဗမေဝါတိ ဒဿေတုမာဟ-‘ဝစနေ’စ္စာဒိ၊ ဧဝဉ္စရဟိ တဒေဝေါဒါဟရိတဗ္ဗံ၊ ကိံ ‘နရာနရေ’ တျုဒါဟဋန္တိ စေ၊ နေသဒေါသော၊ အညဒတ္ထံ ကာရီယမာနမိဟာ-ပျတ္ထဝန္တံ ဟောတီတိ၊ ပုဗ္ဗကော ပရိဟာရောတိ ဗျဝ ဟိတနိဝတ္တိယာ ပုဗ္ဗသုတ္တေ ဝုတ္တော ‘‘သရေတောပသိလေသိကာဓာရော’’တိ ပရိဟာရော၊ န သမ္ဘဝတီတိ ဣဟ သတ္တမိယာ အဘာဝါ န သမ္ဘဝတိ၊ ဝစနာနန္တရန္တိ ပါဏိနိယာနံ နိဒ္ဒိဋ္ဌဂ္ဂဟဏမိဝ ဗျဝဟိတနိဝတ္တိယာ သုတ္တန္တရံ၊ တေ ဟိ ‘‘တသ္မာတျုတ္တရဿာ’’တျေတ္ထ (၁-၁-၆၇) နိဒ္ဒိဋ္ဌဂ္ဂဟဏမနုဝတ္တိယ တေန ပုဗ္ဗေ ဝိယ ဗျဝဟိတနိဝတ္တိမ္ပဋိပါဒေန္တိ. အနန္တရေတိဝစနာ ပစ္စာသတ္တိယာ နိဿယနံ ဝိညာယတေ၊ ကတတ္ထတာယာတိ ဝစနာ ဇာတိယာတျာဟ- ‘ပစ္စာသတျာ ဇာတိံ သန္နိဿာယာ’တိ ဇာတိံ သန္နိဿာယ ပစ္စာသတျာ ကရဏဘူတာယ နိဝတ္တိမာဟေတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဣမိနာ ပစ္စာသတ္တိ ဉာယဗျာပနဉာယဇာတိပဒတ္ထဗျတ္တိပဒတ္ထေသု ပစ္စာသတ္တိဉာယော ဇာတိပဒတ္ထောစေဟ နိဿီယတေတိ ဒဿေတိ၊ န ဟိ ကေဝလံ ဇာတိံ နိဿာယ ဗျဝဟိတနိဝတ္တိ ဝတ္တုံ သက္ကာ၊ တထာဟိ ယဒေတ္ထ ပစ္စာသတ္တိဉာယော န နိဿိတော၊ တဒါ ဗျာပနဉာယေန ဗျဝဟိတေ စာဗျဝဟိတေ စာသဇ္ဇတီတိ ဇာတိယာ နိဿယနေ သတျပိ ဗျဝဟိတေပိ ဗျာပျမာနာ ဇာတိ ကေန နိဝါရီယတေ နာပိ ကေဝလံ ပစ္စာသတ္တိန္နိဿာယ ဗျဝဟိတနိဝတ္တိ ဝတ္တုံ သက္ကာ၊ တထာဟျသတိ ဇာတိသန္နိဿယေန ဗျတ္တိနိဿီယတေ၊ ဗျတ္တိယဉ္စ ပဒတ္ထေ ပဋိလက္ခိယံ လက္ခဏံ ပဝတ္တတီတိ ပစ္စာသတ္တိ ဉာယနိဿယနေပျဗျဝဟိတမ္ပတိ ယံ လက္ခဏံ ဘိန္နံ တဒဗျဝဟိတေ ပဝတ္တံ၊ ယမ္ပန ဗျဝဟိတမ္ပတိ ဘိန္နံ လက္ခဏံ၊ တဉ္စ ဝစနပ္ပမာဏတော မာဘဝတွဿ ဗျတ္ထတာတိ ဗျဝဟိတေပိ ပဝတ္တတေ၊ တသ္မာ ဥဘောပိ နိဿာယ နီယာတိ. ဝိသယဒဿနပ္ပသင်္ဂေ ဝိသယိဒဿနမတ္ထဗျတ္တိကာရဏန္တိ ဝါကျန္တောဂဓပဒါနမတ္ထမ္ပဌမံ ဒဿေတွာ ပစ္ဆာ သမာသာဒိကံ ဒဿေတုံ ‘ကတော’တျာဒိကမာရဒ္ဓံ၊ ဇာတိလက္ခဏောတိ အဗျဝဟိတတ္တဇာတိသဘာဝေါ၊ ‘ဩသဓျော’တိ ဧတ္ထ သကာရေ အကာရာ ပရဿ ဓကာရေန ဗျဝဟိတဿ ယောဿ ဝိယာဝသေသာနမ္ပိ သဗ္ဘာဝတော ဝုတ္တံ-‘ယောပ္ပဘုတီန’န္တိ၊ ဇာတိ သာမညံ၊ ယာဝတိ ဝိသယေတိ ဂဝါဒိကေ ယတ္တကေ ဝိသယေ၊ ကာမစာရတော ဝိသယ ပရိသမတ္တိယာ ဒိဋ္ဌန္တမာဟ-‘တံ ယထေ’တိ၊ ဘောဇယေတီတိ ဧတ္ထ ဘောဇယေဣတီတိ ပဒစ္ဆေဒေါ၊ ကတောဟိ ဇာတျတ္ထော ကသိဏောတိ ယသ္မာ သကလော ဗြာဟ္မဏ ဇာတိသင်္ခါတော အတ္ထော ပရိသမတ္တော၊ တသ္မာတိ အတ္ထော၊ ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ- ‘ယာဝ ဒိဋ္ဌမ္ဘောဇယေ’တိ ဝုတ္တေ [ဝုတ္တေန (ပေါတ္ထကေ)] သန္တာယ သာမညဝုတ္တိ ဗြာဟ္မဏသဒ္ဒပ္ပယောဂသာမတ္ထိယာ ပစ္စေကမ္ဘောဇနကိရိယာ ကတာ နာမ ဟောတိ၊ ယတော ကသိဏောပိ ဇာတျတ္ထော ပရိသမတ္တော နာမာတိ. ‘‘ဗျဉ္ဇနေ ဒီဃရဿာ’’တိ (၁-၃၃) သုတ္တေ ဗျဉ္ဇနေတိ သတ္တမီ ပုဗ္ဗဿ ဒီဃာဒိဝိဓိမှိ စရိတတ္တာ ‘‘သရမှာ ဒွေ’’တိ (၁-၃၄) ဧတ္ထ သရမှာတိ ပဉ္စမျက တတ္ထာ၊ တတော ပဉ္စမီနိဒ္ဒေသဿ ဗလီယတ္တံ၊ တတော ‘‘သတ္တမိယံ ပုဗ္ဗဿ’’ ‘‘ပဉ္စမိယံ ပရဿာ’’တိ ဒွိန္နံ ပရဿ သမုဋ္ဌာပနေ ‘ဗျဉ္ဇနေ’တိ သတ္တမီ ပရဿ ကာရိယ ယောဂိတာယ အတ္ထတော ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမေန ဆဋ္ဌီဘာဝေန ပရိဏမတီ။ ဒွိန္နံ သုတ္တာနံ ဝိပ္ပဋိသေဓေ ပရဿ ဗလီ ယတ္တာဝါတိ ဧတာဒိသသာမတ္ထိယသဗ္ဘာဝတော ဝုတ္တံ-‘ဆဋ္ဌီပကပ္ပနာပိ ပုရေဝိယ သာမတ္ထိယာ’တိ.

၁၆. အာဒိဿ

ကိဉ္စိ အန္တဿ သမ္ပတ္တန္တိ ယံ ဋာနုဗန္ဓမနေကဝဏ္ဏံ န ဟောတိ၊ တံ ‘‘ဆဋ္ဌိယန္တဿေ’’ (၁-၁၇) တျန္တဿ ပတ္တံ၊ ကိဉ္စိ သဗ္ဗဿေတိ ‘‘ဋာနုဗန္ဓာနေကဝဏ္ဏာ သဗ္ဗဿေတိ’’ (၁-၁၉) ဋာနုဗန္ဓမနေကဝဏ္ဏဉ္စ ကာရိယံ သဗ္ဗဿ ပတ္တံ. ယဒန္တဘာဝိကာရိယံတျာဒိနာ ဝစနဖလမုပဒဿေန္တော ‘ဆဋ္ဌီယန္တဿေ’တီမဿာပဝါဒေါ ယံ ယောဂေါတိ ဒဿေတိ၊ တဿာယမ ပဝါဒေါ ဟောတု ဋာနုဗန္ဓာဒိကာရိယံ ကထန္တိ အာဟ-‘ဋာနုဗန္ဓေ’စ္စာဒိ၊ ဝိပ္ပဋိသေဓာတိ အပဝါဒဝိပ္ပဋိသေဓာ၊ ‘‘ဆဋ္ဌိယန္တဿေ’တိ ဟိ ဥဿဂ္ဂေါ၊ တဿာပဝါဒါ ‘‘အာဒိဿ’’ ‘‘ဋာနုဗန္ဓာနေကဝဏ္ဏာ သဗ္ဗဿေ’’တျေတေ၊ ‘‘အာဒိဿာ’’တီမဿာဝကာသော ‘တေရသာ’တိ၊ ‘‘ဋာနုဗန္ဓာနေကဝဏ္ဏာ သဗ္ဗဿာ’’တီမဿာဝကာသော ‘ဧသု၊ အနေနာ’တိ၊ ဣဟောဘယမ္ပပ္ပေါတိ ‘‘အတော ယောနံ ဋာဋေ’’ (၂-၄၁) ‘‘နရာနရေ’’ ‘‘အတေန’’ (၂-၁၀၈) ‘‘ဇနေနာ’’တိ (တတ္ထ) ‘‘ဋာနုဗန္ဓာနေကဝဏ္ဏာ သဗ္ဗဿေ’’တီဒမ္ပဝတ္တတီတိ တေသမပဝါဒါနံ ဝိပ္ပဋိသေဓာ သဗ္ဗာဒေသော ဘဝတိ. ‘‘ဆဋ္ဌိယန္တဿာ’’တိ ဒသသဒ္ဒေ-န္တဿ ပတ္တောပိ တဒပဝါဒတ္တာ ‘‘အာဒိဿာ’’တိအာဒိဘူတဿ ဒကာရဿ ဟောတီတိ အာဟ ‘ဒကာရဿရော’တိ.

၁၇. ဆဋ္ဌီ

ကောတ္ထောန္တ သဒ္ဒဿေစ္စာဟ-‘အန္တောဝသာန’မိစ္စာဒိ၊ ‘‘ဝဏ္ဏဿန္တဿ’’တိ (၁-၁-၅၂) သုတ္တေ ဝဏ္ဏဂ္ဂဟဏမန္တဝိသေသနာယောပဒိဋ္ဌံ ပါဏိနိနာ-အန္တဿ ပဒဿ ဝါကျဿ ဝါ မာဘဝီ’တိ၊ ဣဟ တွနတ္ထကံ ဝဏ္ဏဂ္ဂဟဏံ ဗျဝစ္ဆေဇ္ဇာဘာဝါတိ ဒဿေတုမာဟ-‘သော စေ’ တျာဒိ၊ နနု ဗြဟ္မဿာတိ ဝိသေသနတ္ထေန ဝတ္တုမိစ္ဆိတော မဟာဗြဟ္မသဒ္ဒေါ ဆဋ္ဌီနိဒ္ဒိဋ္ဌော နာမာတိ ‘‘ဗြဟ္မဿု ဝါ’’တိ (၂-၁၉၄) ဥအာဒေသော ‘‘ဆဋ္ဌိယန္တဿာ’’တိ အန္တဗြဟ္မသဒ္ဒဿ ပပ္ပေါတိ၊ တထာ သတိ ‘န ဟိ ဆဋ္ဌီ နိဒ္ဒိဋ္ဌဿ အန္တံ ပဒံ ဝါကျံ ဝါ သမ္ဘဝတီ’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တန္တိ၊ ဝုစ္စတေ- န ဝိသေသနတ္ထေနာက္ခေပမတ္တေန မဟာဗြဟ္မသဒ္ဒေါ ဆဋ္ဌီ နိဒ္ဒိဋ္ဌော နာမ ဘဝတီတိ န ဗြဟ္မသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿာဒေသပ္ပသင်္ဂေါ၊ မဟာဗြဟ္မသဒ္ဒေ ဝါ ဗြဟ္မသဒ္ဒေါ အတ္ထီတိ တဿာန္တဿ ဥတ္တံ ဝိဓီယတေ.

၁၈. ဝါနု

‘‘ဆဋ္ဌိယန္တဿေ’’တျနေနေဝါဝိသေသေန ဝါနုဗန္ဓကာရိယေပျန္တဿ သိဒ္ဓေ ကိမတ္ထောယမာရမ္ဘောတျာသင်္ကိယ ဋာနုဗန္ဓာတျာဒိနာ ဝစနဖလမုပဒဿေန္တော ‘ဗာဓကဗာဓနတ္ထော-ယမာရမ္ဘော’တိ-ဝဒတိ၊ တထာဟိ ‘‘ဆဋ္ဌိယန္တဿေ’’တျဿ ဗာဓကော ‘‘ဋာနုဗန္ဓာနေကဝဏ္ဏာ သဗ္ဗဿေ’’တိ၊ တဿ စ ‘‘ဝါနုဗန္ဓော’’တျယံ ယောဂေါ ဗာဓကောတိ ဗာဓကဗာဓနတ္ထော သမ္ပဇ္ဇတေ၊ အပဣစ္စယမုပသဂ္ဂေါ ဝဇ္ဇနေ နီဝါရဏေ၊ ပနယနေ ဝါ ဝတ္တတေတိ အပေါဒျန္တေ ဥဿဂ္ဂလက္ခဏာနိ ဝဇ္ဇီယန္တေ နီဝါရီယန္တေ အပနီယန္တေ နေနေတျပဝါဒေါ၊ သုတ္တေကဒေသေန သုတ္တမေဝေါပလက္ခိတန္တိ အန္တဿ‘ဆဋ္ဌိယန္တဿာ’တိ သုတ္တဿ အပဝါဒေါ အန္တာပဝါဒေါ၊ ဥဿဇ္ဇတေ နိဝတ္တီယတျပဝါဒေနေတျုဿဂ္ဂေါ၊ ဥဿဂ္ဂါပဝါဒက္ကမော ပနေတ္ထ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော ‘‘ဆဋ္ဌိယန္တဿေ’’တျုဿဂ္ဂေါ၊ တဒပဝါဒါ ‘‘ဋာနုဗန္ဓာနေကဝဏ္ဏာ သဗ္ဗဿ’’ ‘‘ဥကာနုဗန္ဓာဒျန္တာ’’ ‘‘မာနုဗန္ဓော သရာ နမန္တာ ပရော’’တိ၊ ‘‘ဋာနုဗန္ဓာနေကဝဏ္ဏာ သဗ္ဗဿေ’’တျုဿဂ္ဂေါ၊ တဒ ပဝါဒါ ‘‘ဝါနုဗန္ဓော’’ ‘‘မာနုဗန္ဓော သရာနမန္တာ ပရော’’တိ.

၁၉. ဋာနု