သရလောပါဒိ ဝဏ္ဏနာ

၂၆. သရော

အာဓာရဝိသေသာပဿယနန္တိ ဩပသိလေသိကာဓာရဝိသေသဿ နိဿယနံ၊ ဩပသိလေသိကာဓာရံ ဝိနာ အာဓာရန္တရေ ဂဟိတေ သတိ ဝစနန္တရံ သုတ္တန္တရံ ဝိနာ ဗျဝဟိတနိဝတ္တိ ကာတုံ န စ သက္ကာတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ကေစီတိ ဗုဒ္ဓပ္ပိယာစရိယာဒယော ဒဿေတိ၊ တေ ဟိ ယဒိ ဝဏ္ဏေန ကာလေန ဝါ ဗျဝဓာနေပိ သန္ဓိ ဘဝေယျ တဒါ သရေတိ နိမိတ္တဿော ပါဒါနံ နိရတ္ထကံ ဘဝေယျာတိ သရေတိ နိမိတ္တောပါဒါနသာမတ္ထိယေနာနေန ဝဏ္ဏာဒိဗျဝဓာနေ နော သန္ဓီတိ မညမာနာ ‘နိမိတ္တော’စ္စာဒိကံ ဝါကျမာဟု၊ တဒယုတ္တန္တိ တေဟိ’နိမိတ္တော’စ္စာဒိနာ ယံ ဝုတ္တံ၊ တံ အယုတ္တန္တိ အတ္ထော၊ အယုတ္တတ္တေ ကာရဏံ ဗျဘိစာရသဗ္ဘာဝေန သာမတ္ထိယာဘာဝေါယေဝါတိ ဗျဘိစာရန္ဒဿေတွာ သာမတ္ထိယာဘာဝန္ဒဿေတုမာဟ-‘အဝသာနေ၊စ္စာဒိ၊ ကာရိယာဘာဝေပီတိ ဧတ္ထ န ကေဝလံ ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ၊ သုမနာ ဘဝန္တု အထောပိ’တျာဒေါ ဝဏ္ဏကာလဗျဝဓာနေယေဝ၊ အထ ခေါ ‘ဧတေ န သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတူ’တျာဒေါ အဝသာနေ ‘ပမာဒေါ မစ္စုနော ပဒံ’ တျာဒေါ အန္တ ဗိန္ဒု သင်္ခါတနိမိတ္တန္တရေ ဝါ ကာရိယာဘာဝေပိ နိမိတ္တော ပါဒါနဿ သာတ္ထကတောတိ အပိသဒ္ဒဿတ္ထော၊ သာတ္ထကတောတိ ဘာဝပ္ပစ္စယလောပေန ဘာဝပ္ပဓာနဝသေန ဝါ ဝုတ္တံ၊ သာတ္ထကတ္တတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ အညထာ နိမိတ္တောပါဒါနမေဝ သာတ္ထကံ နာမာတိ ‘နိမိတ္တော ပါဒါနဿ သာတ္ထကတော’တိ န ယုဇ္ဇတိ၊ အယမေတ္ထာဓိပ္ပါယော ‘အဝသာနေ နိမိန္တရေ ဝါ ကာရိယာဘာဝေန ဗျဘိစာရသဗ္ဘာဝါ အညထာနုပပတ္တိလက္ခဏံ သာမတ္ထိယံ နတ္ထိ၊ နိမိတ္တန္တုဗျဝဓာနေပိ စတ္ထိ၊ ယထာ’ဒါရုနိမိတ္တံ ဝနောပသင်္ကမန’န္တိ တသ္မာ ဝဏ္ဏကာလဗျဝဓာနေပိ သရေတိ နိမိတ္တေ သတိ လောပကာရိယံ ပပ္ပေါတေ ဝါ’တိ. လုပ္ပတီတိ ‘တတြိမေ’စ္စာဒိနာ ကထနကာလေ န ဒိဿတီတိ အတ္ထော၊ အဒဿနမတ္တမေဝ ဟိ လောပေါ၊ အညထာ ‘တတြာ’ဒိသဒ္ဒရူပါဘာဝပ္ပတ္တိယာ အတ္ထပ္ပတီတိ ကာရိတ္တမေသံ န သိယာတိ၊ ပဌမာယ နိဒ္ဒိဋ္ဌော။ ဝုတ္တတ္တာ ကမ္မဿ၊ သရဿာတိ ဝဒေယျ။ ဘာဝေ ခါဒိပ္ပစ္စယေန အဝုတ္တကမ္မတ္တာ၊ ဣဟာတိ ဣမိနာ သတ္ထန္တရေ ဘာဝသာဓနဝသေန ဂဟဏံ ဝိဘာဝေတိ၊ ဂန္ထ လာဃဝေါ။ သရဿ လောပေါတိ ဝါ လောပံ ပပ္ပေါတီတိ ဝါ အဝတ္တဗ္ဗတ္တာ၊ သရောတိ ပဌမာယ နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ သရော လောပေါ နာမ ဟောတီတိ သင်္ကာပိ သိယာတိ အာဟ-‘န စေ’စ္စာဒိ၊ ဣဟာတိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ၊ ဟောန္တိစ္စာဒေါပိ ပုဗ္ဗသရလောပေ ဟန္တိစ္စာဒိကမ္ပိ သိယာတျာသင်္ကိယာဟ-‘သောစေ’စ္စာဒိ၊ ဥဿဂ္ဂတော အာဂတော သမ္ဘူတော တဿ ဝါ အယံတိ ဩဿဂ္ဂိကော ပုဗ္ဗလောပေါ၊ တဿ ဘာဝေါ ဩဿဂ္ဂိကတ္တံ၊ ဩဿဂ္ဂိကတ္တာ ပုဗ္ဗလောပဿ ကာရိယန္တရေဟိ ပရလောပါဒီဟိ အပဝါဒဝိဓီဟိ အာဗာဓိတော ဧဝ၊ သော စ ပုဗ္ဗလောပေါ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ‘‘ပရော ကွစီ’’တိ (၉၁-၂၇) ကွစိဂ္ဂဟဏေန ပုဗ္ဗပရလောပါနံ တုလျဗလတ္တာဘာဝါ ယထာ ဂမပ္ပတ္တိတော ပရလောပဿာပဝါဒရူပတ္တံ၊ အဇ္ဈာသိတေတိ ပဝိဋ္ဌေ၊ န ဟောတိ။ ပရလောပါပဝါဒေန ဗာဓိတတ္တာ၊ တေဟီတိ ပရလောပါဒီဟိ၊ သဗ္ဗထာ မုတ္တဝိသယော သဒ္ဓိန္ဒြိယန္တိ၊ ဝိကပ္ပေန မုတ္တဝိသယော လတေ ဝါတိ.

၂၇. ပရော

ဣတိသဒ္ဒေါ ဣဒမတ္ထေ၊ ကွစိ လောပနီယော ဟောတီတိ ဣဒံ ဝစနံ ဒီပေတီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ကိန္တိ အာဟ-‘ပယောဂါနုသာရိတ’န္တိ၊ ကဿာတိ အာဟ-‘ကာရိယဿ ပရလောပဿာ’တိ၊ ကေန ဟေတုနာတိ အာဟ ‘ကွစိဂ္ဂဟဏေနာ’တိ၊ ကတ္ထာတိ အာဟ-‘ဣဟ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ’တိ၊ တေနာတိ တေန ပယောဂါနုသာရိတာဒီပနေန၊ ယထာပယောဂန္တိ အာဂမပယောဂါနတိက္ကမေန၊ နိစ္စံ ပက္ခေဝါ ပရလောပေါ သိယာတိ ဟောန္တိစ္စာဒေါ နိစ္စံ၊ လတာဝါတိအာဒီသု ပက္ခေ ဝါ ပရလောပေါ ဘဝေယျ၊ ဧဝံ မညတေ ‘‘ကသ္မိန္တိ အတ္ထေ ကွာတိ နိပ္ဖန္နေနာနိယမဝုတ္တိနာ အနိယမတ္ထဿေဝ ဝိသေသကတော ဝစနေ သဗ္ဗတ္ထေဝါနိယတတ္ထဝုတ္တိတ္တာ ကွစိသဒ္ဒေါ-ယံ ယထာဂမံ နိစ္စမနိစ္စမသန္တဉ္စ ဝိဓိံ ဒီပေတိ၊ တတ္ထ ဟောန္တိစ္စာဒိကော နိစ္စ ပက္ခော ပရလောပဿေဝ ဝိသယော၊ လတာဝါတိအာဒိကော အနိစ္စပက္ခော ဥဘယသာဓာရဏတ္တာ ပုဗ္ဗလောပဿာပိ ဝိသယောတိ ဣမိနာ နိစ္စံ ပက္ခေ ဝါ ပရလောပေါ ဟောတိ၊ အသန္တပက္ခော ပန သဒ္ဓိန္ဒြိယန္တိအာဒိကော ပုဗ္ဗလောပဿေဝ ဝိသယော သဗ္ဗထာနေန ပရိစ္စတ္တတ္တာ’’တိ၊ တီသုပိ စေတေသု ပန ပက္ခေသု နိစ္စာနိစ္စပက္ခေသု ယေဝဿာပဝါဒရူပတာ။ ပုဗ္ဗလောပဿ သဗ္ဗထာ ဟောန္တိစ္စာဒေါ နိဝါရကတ္တာ ဝါ ဝိဓာယကတ္တာ ဝါ ပရလောပဿ၊ န တွသန္တပက္ခေ။ ပုဗ္ဗလောပဿေဝ သဗ္ဗထာနေန ဒိန္နာ ဝသရတ္တာ၊ လောကဂ္ဂေါတိအာဒိ တု ကွစိသဒ္ဒဿ ပယောဂါနုသာရိတာ ဒီပကတ္တာ နိစ္စေ အသန္တေဝါပိ ဝိဓိမှိ ဒီပိတေ ပရလောပေန ဝါ နိပ္ဖဇ္ဇတီတိ နေဋ္ဌဗျာဃာတော၊ ဧဝံ တာဝ ကွစိဂ္ဂဟဏေ သဗ္ဗထာနိဋ္ဌပရိဟာရေန ဣဋ္ဌပ္ပသိဒ္ဓိ သိယာ၊ တဒဘာဝေကထန္တိ တဒဘာဝေ ဝိရောဓမာဟ-‘အညတေ’စ္စာဒိ၊ ပရိယာယေန ဘဝန္တီတိ ကွစိဂ္ဂဟဏာဘာဝေ ‘ပရော’တိ သုတ္တံ သိယာ တထာ သတိ သုတ္တဒွယမေကဝိသယံ တုလျဗလဉ္စ သိယာ၊ တတ္ထ ဝိပ္ပဋိသေဓာဘာဝါ ပမာဏဘူတာနမာစရိယ (ဝစနာ)နံ နိရတ္ထကတာ မာ ဘဝီတိ ဝါရေန ဘဝန္တီတိ အတ္ထော၊ ဣတီတိ ဣမိနာ ပရိယာယဘဝနကာရဏေန၊ ပက္ခေယေဝ သိယာတိ လတာဝါတိအာဒီသု ပုဗ္ဗလောပေ ပရိယာယပ္ပဝတ္တေ ပရိယာယေန ပရလောပဿာပ္ပဝတ္တိတော လတာဝါတိ ပက္ခေယေဝ ပရလောပေါ ဘဝေယျ၊ ဟောန္တိစ္စာဒေါ နိစ္စံ န သိယာတိ သမ္ဗန္ဓော၊ တဉ္စာတိ တံ ပရိယာယဘဝနဉ္စ၊ ခေါ ဝါကျာလင်္ကာရေ၊ ပဋိပဒန္တိ ပဒမ္ပ ဒမ္ပတိ ဟောတိ၊ နေကဒေသပရိဟာရေနာပိ၊ တေနာဟ ‘န ကတ္ထစီ’တိ၊ ဣမိနာ ဣဒံ ဒီပေတိ ‘‘သဗ္ဗတ္ထ ဝိကပ္ပပ္ပသတ္တိယာ ဟန္တိ၊ သဒ္ဓန္ဒြိယံတျာဒိကံ ‘‘န ဒွေဝါ’’တိ (၁-၂၈) သုတ္တေပိ ဟန္တိစ္စာဒိကဉ္စာနိဋ္ဌရူပမ္ပိ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. နစေဝမိဋ္ဌန္တိ ဧဝမိဒံ ယထာဝုတ္တံ ဝိကပ္ပဝိဓာနံ သဒ္ဒလက္ခဏညူဟိ နေဝါဘိမတန္တိ အတ္ထော၊ တမေဝ သာဓေတိ ‘ပရလောပေါ ဟိ’စ္စာဒိနာ၊ အထာ နိစ္စပက္ခေ ဝါ ပရလောပေ ကတေ-နေန ပရိစ္စတ္တဋ္ဌာနေ ဥဿဂ္ဂပ္ပဝတ္တိယာ လတာဝ လတေဝါတိ ရူပဒွယံ သမ္ပဇ္ဇတိ တသ္မာ ပယောဂါနုသာရိတာဒီပကေန ကွစိသဒ္ဒေနေဝ ဟောန္တိ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ လတာဝ လတေဝါတိ ပယောဂ သမ္ဘဝေါပိ၊ တထာပိ အနိစ္စပက္ခေ လတာဣဝါတိ တတိယရူပပ္ပသိဒ္ဓိယာ ပရိယာယေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ပရိကပ္ပေတိ ‘နနု စေတျာဒိနာ၊ အထ ‘‘ပရော ကွစီ’တိ ကွစိဂ္ဂဟဏေ သတိ အပ(ဝါဒရူပ)တ္တာ ကထမ္ပရိယာယပ္ပဝတ္တီတိ မနသိ နိဓာယာနိစ္စပက္ခေ ပရိယာယပ္ပဝတ္တိဒီပနတ္ထံ ‘‘န ဒွေဝါ’’တိ သုတ္တိတန္တိ အပဝါဒေ ရူပတ္တယေပိ ပရိယာယပ္ပဝတ္တိယံ ဒေါသာဘာဝမာဟ-‘နာယံ ဒေါသော’စ္စာဒိ၊ တထာဟိစ္စာဒိနာ ‘‘န ဒွေဝါ’’တိ သုတ္တေနေဝ ပရိယာယဿာပိ ဒီပိတတ္တံ သာဓေတိ၊ သာ စ ဧကတ္ထပ္ပဝတ္တိ ပရိယာယံ ဝိနာ န သမ္ဘဝတိ။ ဧကက္ခဏေ ပဝတျသဗ္ဘာဝါတိ အဓိပ္ပါယော၊ နနု စ ကွစာဘာဝေ ပရိယာယပ္ပဝတ္တိယံ ယထာဝုတ္တ ဒေါသဿေဝါပ္ပသင်္ဂတော မာ ဟောတု ပရိယာယော၊ ဘိန္နဝိသယေ ပန ပုဗ္ဗပရလောပပ္ပဝတ္တိယာ ‘‘န ဒွေဝါ’တိ နိသေဓေ လတေဝ လတာဝ လတာဣဝါတိ ရူပတ္တယံ နိပ္ဖဇ္ဇတီတိ စောဒနံ မနသိ နိဓာယာဟ-‘နစေ’စ္စာဒိ၊ တတ္ထ ဒေါသမာဟ-‘တထာ စ သတိ’စ္စာဒိနာ၊ ကတ္ထစိ ဒေမိစ္စာဒေါ နိစ္စံ ပုဗ္ဗလောပဿေဝ၊ ကတ္ထစိ ဟောန္တိစ္စာဒေါ နိစ္စံ ပရလောပဿေဝ၊ ဝိကပ္ပေန ဝါ ကတ္ထစိ ယထောဒကံ ယထာဥဒကံ တျာဒေါ ပုဗ္ဗလောပဿေဝ ကတ္ထစိ ဣတိပိ ဣစ္စပိစ္စာဒေါ ပရလောပဿေဝ ကတ္ထစိ လတေဝ လတာဝ လတာဣဝါစ္စာဒေါ ပရိယာယေနုဘယလောပဿေဝ ဒဿနတောတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဧတ္ထစ ဣတိပီတိ ဝဝတ္ထိတဝိဘာသတ္တ ဒီပနေန ကွစိသဒ္ဒေန ပရလောပေ ကတေ-ညတြ ပုဗ္ဗ လောပေ သမ္ပတ္တေ ‘‘န ဒွေဝါ’’တိ ဧတ္ထာနုဝတ္တမာန ကွစာနုဘာဝေန နိစ္စံ နိသေဓေ ဣစ္စပိစ္စေဝ ဘဝတိ. သမ္ဗဇ္ဈတိ တေသု တေသု သုတ္တေသု. ပရိစ္ဆေဒေါတိ ကမ္မတ္ထဝသေန အာဓာရဝသေန ဝါတိ အာဟ-‘ပရိစ္ဆိဇ္ဇတိ’စ္စာဒိ.

၂၈. နဒွေ

တတ္ထစာတိ စသဒ္ဒေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ တထာ စ သတိ အညောညာနဇ္ဈာသိ တံ ယထောဒကံ ယထာဥဒကံတျာဒိ ဣတိပိ ဣစ္စပိစ္စာဒိစ သင်္ဂဟိတံ ဘဝတီတိ၊ ပုဗ္ဗလောပေ ပရလောပေ စ ပရိယာယေန သမ္ပတ္တေ ဒွိန္နမ္ပိ ပက္ခေ အဘာဝေ သတိ ကထမိဒံ ယုဇ္ဇတီတိ စောဒေတိ‘ယဇ္ဇေဝ’မိစ္စာဒိနာ၊ ယဇ္ဇေဝန္တိ ဟိ အယံ နိပါတသမုဒါယော အနိဋ္ဌာပါဒနာရမ္ဘ ဝတ္တတေ၊ ဧဝဉ္စေ ဂယှတီတိ အတ္ထော၊ တဒေတိ အတ္ထတော ဝိညာယတိ၊ နိစ္စံ သန္ဓိကာရိယာဘာဝေ ကာရဏမာဟ-‘ဥပသိလေသာ ဘာဝတော’တိ၊ တဒေဝ သမတ္ထေတိ ဤဒိသေသု ဟိ’စ္စာဒိနာ၊ ဝတ္တုမိဋ္ဌတ္တာတိ ဣမိနာ သန္နိကံသော ဝဏ္ဏာန မဒ္ဓမတ္တကာလဗျဝဓာနာ ပစ္စာသတ္တိ၊ သန္နိကံသဿေတဿ ဝစနိစ္ဆာယံ သတိယေဝ သန္ဓိကာရိယံ ဟောတီတိ ဒီပေတိ၊ ဥပသိလေသာဘာဝေါ ဝါတိ ဥပသိလေသာဘာဝေါ ဧဝ ဘဝတိ၊ နာညထာတိ အဓိပ္ပါယော၊ တဒဘာဝေစာတိ တဿ ဥပသိလေသဿ အဘာဝေ စ၊ သန္ဓိကာရိယာဘာဝေ ကာရဏမာဟ-‘ကာလန္တရေန ဗျဝဓာနာ’တိ၊ ကာလန္တရေနာတိ ဥဘယတ္ထ ဌိတဝဏ္ဏာန မုစ္စာရဏကာလတော အညေန မဇ္ဈပ္ပတိတကာလေန၊ သန္ဓိ ဟောတေဝ။ သန္နိကံသဝစနိစ္ဆာဝသေန ဥပသိလေသဘာဝတော၊ ဗုဒ္ဓ ဝီရ အတ္ထုရာဇပုတ္တံ အဇရာမရောတိ ဆေဒေါ၊ ယဒိပိ သဗ္ဗမ္ပေတံ ယဇ္ဇေဝံတျာဒိနာ ဝုတ္တံ ကွစိ သဒ္ဒပ္ပဘာဝေနေဝ သိဇ္ဈတိ၊ တထာပိ ပကာရော-ယမ္ပိ သတ္ထေ ယောဇေတဗ္ဗော ဝါတိ ဒဿေတုံ ဝုတ္တော.

၂၉. ယုဝ

နနု သုတ္တေ ‘လုတ္တာ’တိ ပဉ္စမီ နိဒ္ဒေသာ ‘ပရေသ’န္တိ ဟောတု၊ ‘ယထာက္ကမံ’တိ တု ဝစနာဘာဝေ ကထံ ယထာက္ကမန္တီဒံ ဝုတ္တန္တိ အာဟ-‘သမေ’စ္စာတိ၊ သမာ သင်္ချာ ဂဏနာ ယေသု တေ သမသင်္ချာ-ဥဒ္ဒေသိနော အနုဒေသိနော စ၊ ဥဒ္ဒိသနံ ပဌမံ နိဒ္ဒိသနံ ဥဒ္ဒေသော၊ အနုဒိသနံ ပစ္ဆာ ကထနံ အနုဒေသော၊ ဥဒ္ဒေသော အနုဒေသော ဧသမတ္ထီတိ ဥဒ္ဒေသိနော အနုဒေသိနော၊ တေသံ သမသင်္ချာနမုဒ္ဒေသီနံ အနုဒေသီနဉ္စ၊ ဣဝဏ္ဏုဝဏ္ဏာဟိ ဥဒ္ဒေသိနော ဒွေ၊ ဧ ဩကာရာ အနုဒေသိနော စ ဒွေတိ ဥဒ္ဒေသီနမနုဒေသီနဉ္စ ဌာနျာဒေသာနံ သမသင်္ချာ သိယာ၊ သတိယဉ္စ တဿံ ယထာက္ကမ မာဒသာ ဝိဓီယန္တေ၊ လောကတော သိဒ္ဓိမုပဒဿေတိ ‘တထာဟိ’စ္စာဒိနာ. အဝ။ပေ။ ဧ ဩတိ ပရေသံ မတံ၊ ဝိပ္ပဋိပတ္တီတိ ဝိရုဒ္ဓါ ပဋိပတ္တိ ပဋိဇာနနံ၊ ပရေ ‘‘သတိပိ ဟေဋ္ဌာ ဝါဂ္ဂဟဏေ‘ကွစာသဝဏ္ဏံ လုတ္တေ’တိ သုတ္တေ ကွစိဂ္ဂဟဏကရဏတော အဝဏ္ဏေ ဧဝ လုတ္တေ အသဝဏ္ဏော ဝိဓိ ဟောတိ၊ တတော ဣဓ န ဟောတိ ဒိဋ္ဌုပါဒါန’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ ကွစီတိ အဓိကာရော ဣဓ န ဟောတိ မဟုဿဝေါ မာတူပဋ္ဌာနန္တိ၊ ပတိသဒ္ဒေါ အာဓာရတ္ထော၊ တေန သမာနာဓိကရဏော ဥရသဒ္ဒေါပီတိ ဥရသ္မိန္တိ နိစ္စ သမာသတ္တာ အသကပဒေန ဝိဂ္ဂဟေ ကတေ ‘‘အသင်္ချံ ဝိဘတ္တိ’’စ္စာဒိနာ (၃-၂) သုတ္တေန အသင်္ချသမာသောတိ ဒဿေတုမာဟ-‘ဝိဘတျတ္ထေသင်္ချသမာသော’တိ၊ ဧတ္ထ ပန ယုဝဏ္ဏာနန္တိ သံသာမိ သမီပသမူဟ ဝိကာရာဝယဝါဒီသု ဌာနျာဒေသသမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီ၊ တသ္မာ ဣဝဏ္ဏုဝဏ္ဏာနံ ဌာနေ ဧ ဩအာဒေသာ ဟောန္တီတိ အတ္ထော၊ ဌာနမ္ပန တိဓာ အပကံသော နိဝတ္တိ ပသင်္ဂေါ စေတိ၊ တတ္ထ ဂုန္နံ ဌာနေ အဿာ သမ္ဗန္ဓီယန္တု [ဗဇ္ဈန္တု (ဇိနိန္ဒဗုဒ္ဓိ)] တိ အပကံသော ဌာနသဒ္ဒဿတ္ထော၊ ‘‘သေမှဿ ဌာနေ ကဋုကမောသဓံ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ နိဝတ္တိ ‘‘ဒဗ္ဘာနံ ဌာနေ သရေဟိ အတ္ထရိတဗ္ဗ’’န္တိ ပသင်္ဂေါ၊ တေသု ဣဓ ပဌမဒုတိယာ န ယုဇ္ဇန္တိ။ နိစ္စတ္တာ သဒ္ဒတ္ထသမ္ဗန္ဓဿ အပနယနဝိနာသာ န ယုဇ္ဇန္တီတိ၊ တတိယော တု (ယုဇ္ဇတိ)။ သုတ္တေ အတ္ထာဘိဓာနာယ ဣဝဏ္ဏုဝဏ္ဏာနံ ပဝတ္တိပ္ပသင်္ဂေ တဒတ္ထာဘိဓာနာယေဝ ဧဩအာဒေသာ ဘဝန္တီတိ.

၃၀. ယဝါ

‘‘သတ္တမိယံ ပုဗ္ဗဿေ’’တိ (၁-၁၄) ပုဗ္ဗဿ ကာရိယဝိဓာနတော သတ္တမီ နိဒ္ဒိဋ္ဌဿ ပရတာ ဝိညာယတီတိ ဝုတ္တိယံ ‘ပရေ’တိ ဝုတ္တံ၊ ဧဝမုပရိပိ၊ ပရေဟိ ဣစ္စဿ အဇ္ဈိဏမုတ္တော’တိ သာဓေတုံ ‘‘သဗ္ဗောစန္တိ’’ ‘‘အဇ္ဈော အဓီ’’တိ စ သုတ္တိတံ၊ တေသမိဓ ပစ္စက္ခာတဘာဝဒဿနတ္ထမာဟ-‘ဣဒ’မိစ္စာဒိ၊ အဗ္ဘက္ခာနန္တိ [အဗ္ဘုဂ္ဂဘော] ဣမိနာဝ သိဒ္ဓန္တိ ‘‘အဗ္ဘော အဘီ’’တိ စ န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဣတိ+အဿ ဣတိ ဌိတေ ပရလောပေါတိ ဒဿနတ္ထံ ‘ဣတိ အဿ ပရလောပေါ’တိ အာဟ၊ အနွဂမာတိအာဒီသု နိစ္စံ.

၃၁. ဧဩ

ပုတ္တာ မေ+အတ္ထိ၊ အသန္တော+ဧတ္ထာတိ ပဒစ္ဆေဒေါ.

၃၂. ဂေါဿ

အန္တာဒေသတ္ထောတိ ‘‘ဆဋ္ဌိယန္တဿာ’’တိ (၁-၁၇) ဗာဓကဿ ‘‘ဋာနုဗန္ဓာနေကဝဏ္ဏာ သဗ္ဗဿာ’’တိ (၁-၁၉) ဗာဓကေန ‘‘ဝါနုဗန္ဓော’’တိ (၁-၁၈) သုတ္တေန အန္တာဒေသတ္ထော၊ တေနေဝ ဝုတ္တံ-‘ဗာဓကဗာဓနတ္ထောယမာရမ္ဘော’တိ၊ အဝဝါဒေသေ ပုဗ္ဗသရလောပေ ဒီဃေစ ဂဝါဿံ၊ ဂဝစ္ဆန္တိ နိစ္စံ. ဣဒံ ကထံ သိဇ္ဈတီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဣဒန္တိ ယထရိဝေစ္စာဒိကံ၊ ကိံ ဝိနာ သိဇ္ဈတီတိ အာဟ-‘ဧဝါဒိဿာ’တိအာဒိ၊ ဧဝဿ အာဒိဧကာရော ဧဝါဒိ၊ တဿ၊ ရိအာဒေသမန္တရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော၊ စသဒ္ဒေါ အဋ္ဌာနပ္ပယုတ္တော၊ ရဿဝိဓာနဉ္စာတိ ယောဇနီယော၊ ကတေပိ တသ္မိန္တိ တသ္မိံ သုတ္တေ ဝိဟိတေ စ၊ န သိဇ္ဈတီတိ ဧဝါဒိဿ ရိအာဒေသော န ကတောတိ ကတွာ ဝုတ္တံ၊ ဘုသံ+ဧဝါတိ (ပန) ဌိတေ မဟာဝုတ္တိနာ ဧဝါဒိဿ ဣအာဒေသေ ရူပသိဒ္ဓိ ဟောတေဝ၊ ဣဓ ပန ပကာရန္တရေန ‘ဘုသာမိဝေ’တိ သာဓေတုမာဟ ‘တမ္ပိ’စ္စာဒိ.

၃၃. ဗျဉ္ဇ

ရဿဒီဃာနန္တိ သုတ္တေ အဝုတ္တေ ကထံ ရဿဒီဃာနန္တိ လဘတိ ဥဒ္ဒေသိနောတိ အာဟ-‘ဒီဃဿာ’တိအာဒိ၊ ဒီဃဿာတိ ရဿဿာတိ စ ဌာနသမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီ၊ ပစ္စာသတျာတိ ဌာနသော ပစ္စာသတျာ၊ ဣဒဉ္စ နိဿယ ဝသေန ဝုတ္တံ၊ နိဿယကရဏမေကော သတ္ထာဂတော ဉာယောတိ၊ ဣဓ နိစ္စံ-ဝီတိနာမေတိ ထုလ္လစ္စယံ၊ ဣဓ န ဟောတိ-ဇနော သာယံ.

၃၄. သရ

ဌာနသမ္ဗန္ဓေတိ ဌိတိ ဌာနံ ပသင်္ဂေါ၊ သမ္ဗန္ဓနံ-သမ္ဗန္ဓော၊ ဌာနျာဒေသဘာဝလက္ခဏော ဌာနေယောဂနိမိတ္တဘူတော သမ္ဗန္ဓော ဌာနသမ္ဗန္ဓော တသ္မိံ၊ ဒွေ ရူပါနိ ဟောန္တီတိ ဣမိနာ န သရူပပ္ပဓာနောတိ ဒဿိတံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဟေတုမာဟ-‘ဗဟုဝစနနိဒ္ဒေသာ’တိ၊ ဒွေ ရူပါနိဟောန္တီတျာဒိ ဝစနမိဒံ [ပဒမိဒံ (ပေါတ္ထကေ)] ဒဿေတိ ‘‘သရူပပ္ပဓာနေပိ ဒွိသဒ္ဒေ ဒွိသဒ္ဒသာမညေန သင်္ချာဒွိသဒ္ဒါနုသိဋ္ဌံ နပ္ပယုဇ္ဇတေ၊ တဿ (ပန) သင်္ချေယျဝစနသင်္ချာဘာဝါ ဧကဝစနမေဝ ( ) [(ပန) (ပေါတ္ထကေ)] ဟောတီ’’တိ၊ ဣမိနာ စ-တ္ထပ္ပဓာနော-ယံ နိဒ္ဒေသော န သရူပပ္ပဓာနောတိ ဒဿေတိ၊ အဓိပတိပစ္စယော အဓိပတိပ္ပစ္စယောတိ အနိစ္စံ၊ ဣဓ န ဟောတိ ဣဓ မောဒတီတိ၊ တံ ခဏန္တိ ဧတ္ထ ဧကင်္ဂဝိကလံ ပစ္စုဒါဟရဏန္တိ သရမှာ ပရတ္တာဘာဝါ န ဒွိတ္တံ.

၃၅. စတု

တဗ္ဗဂ္ဂေ တတိယပဌမာတိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ စတုတ္ထ (ဒုတိယ) သဒ္ဒေဟိ ဝဂ္ဂက္ခရေသွေဝ ဂယှမာနေသု တထာ နိဒ္ဒေသော ယုတ္တော၊ န ဟိ စတုန္နမ္ပူရဏော စတုတ္ထော ဒွိန္နမ္ပူရဏော ဒုတိယောတိ အက္ခရာယေဝ ဝုစ္စန္တီတိ အာသင်္ကိယ ‘ဝိနာပီ’တိအာဒိမာဟ၊ အက္ခရေ အက္ခရဝိသယေ စတုတ္ထာဒိ ဝေါဟာရော ကရီယမာနော ဝဂ္ဂဂ္ဂဟဏံ ဝိနာပိ ဝဂ္ဂက္ခရေယေဝ ရုဠှော ပသိဒ္ဓေါတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဟေတုမှိ ဣတိသဒ္ဒေါ၊ ယတော ဧဝံ၊ တသ္မာ ကာရဏာ ‘တဗ္ဗဂ္ဂေ တတိယပဌမာ’တိ ဝုတ္တန္တိ အဓိပ္ပါယော၊ တဗ္ဗဂ္ဂေတိ စတုတ္ထဒုတိယာ ယသ္မိံ၊ တသ္မိံယေဝ ဝဂ္ဂေတိ အတ္ထော၊ ပစ္စာသတ္တီတိ ပတိ အာပုဗ္ဗာ ‘သဒ-ဝိသရဏဂတျဝသာဒနေသု’ဣစ္စသ္မာ ဣတ္ထိယံ ဘာဝေတ္တိမှိ နိပ္ဖဇ္ဇတီတိ ဒဿေတုမာဟ-‘ပစ္စာသီဒန’မိစ္စာဒိ၊ ယထာယောဂ္ဂန္တိ စတုတ္ထက္ခရေ စတုတ္ထဿ တတိယော ဒုတိယက္ခရေ ဒုတိယဿ ပဌမောတိ ဧဝံ ယောဂ္ဂမနတိက္ကမ္မ၊ ဓဿ ဒဘာဝေါတိ ဣမိနာဝ ပုဗ္ဗဿ ဓဿ ဒတ္တမုပလက္ခေတိ၊ တထာ ယသတ္ထေရောတိ. ထေရောတိ ဧတ္ထ ဧကာရော ဝဂ္ဂက္ခရော န ဟောတီတိ တသ္မိံ တဝဂ္ဂဒုတိယက္ခရဿ တဿ တော ပဌမော န ဟောတိ. ပန္ထောတိ ဧတ္ထ တဝဂ္ဂ ဒုတိယက္ခရေန ထကာရေန တဗ္ဗဂ္ဂဘူတေ နကာရေ သတီပိ န သော တဗ္ဗဂ္ဂဒုတိယက္ခရောတိ န တဿ ပဌမော တော၊ ဧတ္ထ နိဂ္ဃေါသော နိဃောသောတိအာဒိ အနိစ္စံ၊ ဒဍ္ဎော နိဋ္ဌာနန္တိ နိစ္စံ.

၃၆. ဝိတိဿ

ဣတိသဒ္ဒေါ-နုကရဏံ. နိပါတဿ ပကတိဝိယာ-နုကရဏံ ဘဝတိ၊ အနုကရဏဉ္စ ဒွိဓာ အသာဓုသဒ္ဒရူပံ သာဓုသဒ္ဒရူပန္တိ၊ တေသု ဘာရဝါဟကော ကောစိ တေန ပီဠိတော ‘အဟော ဘာရော’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ သတ္တိဝေကလ္လာ ‘အဟော ဗာလ’ ဣစ္စာဟ၊ တံသမီပဝတ္တီ ‘ကိမယမာဟေ’တိ ကေနစိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘အဟော ဗာလ ဣစ္စယမာဟေ’တိ ဝဒတိ၊ ဣဓမသာဓုသဒ္ဒရူပံ၊ ဣတီတိ ပန သာဓုသဒ္ဒရူပံ၊ တသ္မာ တတော-နုကာရိယေနာတ္ထေန သာတ္ထကတ္တာ ဌာနသမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီ.

၃၇. ဧဩ

နနု ‘‘ဝိတိဿေဝေ ဝါ’’တိ (၁-၃၆) ဝေါတျနုဝတ္တိယ အဝဏ္ဏေ ဧဩနံ ဝေါ ဟောတီတိ စ သက္ကာ ဝိညာတုံ၊ တထာ သတိ ‘အဝဏ္ဏေ ကွစိ ဝေါ ဟောတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ ‘အဟောတိ ဝါ’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တန္တိ စောဒနမာသင်္ကိယာဟ-‘ဩကာရဿပိ’စ္စာဒိ၊ ဌာနိဘာဝေန နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာတိ ‘‘ဧဩန’’န္တိ (၁-၃၁) ဝကာရာဒေသဿ ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ ဝကာရာဒေသမ္ပတိ ပုန ဩကာရော ဌာနိဘာဝေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော န သိယာတိ အဓိပ္ပါယေနာဟ၊ န နိမိတ္တန္တိ ဧဩနံ ဝကာရာဒေသတ္ထံ အဝဏ္ဏော ကာရဏံ န ဟောတီတိ အတ္ထော၊ အညထာတိ အဝဏ္ဏဿ နိမိတ္တတ္တေ၊ ဩကာရံ န ပဌေယျာတိ သမ္ဗန္ဓော၊ မကာရာဂမေ’ယာစ ကမာဂတေ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’တိ၊ သွေ ဘဝန္တိ ဝိဂ္ဂယှ တနပ္ပစ္စယေ တဒ္ဓိတဝုတ္တိယံ ဝိဘတ္တိယာ ‘‘ဧကတ္ထတာယံ’’တိ (၂-၁၁၉) လောပေ အကာရာဒေသေ ဒီဃေစ သျာဒိမှိ သွာတနံ ဒွိတ္တေ ဟိယျတ္တနံ. သွာတနန္တိအာဒီသု နိစ္စံ၊ ဣဓ နဟောတိ ပရေစ န ဝိဇာနန္တီတိ.

၃၈. နိဂ္ဂ

ကထ‘မာဂမော ဟောတီ’တိ ဝုတ္တံ ယဒိ နိဂ္ဂဟီတမာဂမော သိယာ သုတ္တေ အာဂမဂ္ဂဟဏေန ဝါ ဘဝိတဗ္ဗံ ဉ-မ-ကာဒျ နုဗန္ဓဝိသေသေန ဝါ တျာသင်္ကိယာဟ-‘အသတိ ပိ’စ္စာဒိ၊ အာဂမာဝသာယေ ကာရဏမာဟ-‘အာဒေသတ္တာယောဂါ’တိ၊ အာဒေသတ္တာယောဂေါ ကထံ ဝိညာယတိ စ္စာဟ-‘ဌာနိနိဒ္ဒေသာဘာဝတော’တိ၊ တထာ သတိ အာဂမိနိဒ္ဒေသာဘာဝါ အာဂမတ္တမ္ပိ န သိယာတိ စောဒေတိ ‘ယဇ္ဇေဝ’မိစ္စာဒိနာ၊ န-ဣတိ စောဒနံ ပဋိက္ခိပိတွာ တဿ အာဂမတ္တမေဝ သာဓေတုမာဟ-‘တဿာ’တိအာဒိ၊ တဿာတိ နိဂ္ဂဟီတဿ၊ ရဿာနုပ္ပဝတ္တိတော ရဿသရမေဝ အနုဂန္တွာ ပဝတ္တိတော၊ အယမေဝတ္ထော ဝုတ္တိယမ္ပိ ဒဿိတောယေဝါတိ ဝတ္တုမာဟ-‘ဧတဒေဝေ’စ္စာဒိ၊ ပုရိမာ ဇာတီတိ ဝိသေသနသမာသေကတေ ရဿေ စ ဗိန္ဒွါဂမော၊ ပရနိမိတ္တဿာနိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ ဗဟုသဒ္ဒေ-န္တဿ ဗိန္ဒွါဂမေ ဗဟုံ၊ သတိပိ ပယောဂါနုသာရိတ္တဒီပကဿ ကွစိသဒ္ဒဿာပိ ဝဝတ္ထိတဝိဘာသတ္တေ ဝါသဒ္ဒဿာပိ တာဒိသတ္တဿေဝ ပဋိပါဒကတ္တ သဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘ဝဝတ္ထိတဝိဘာသတ္တာ ဝါဓိကာရဿာ’တိ ဝုတ္တိယံ ဝုတ္တံ၊ ဝဝတ္ထိတဿ လက္ခိယဿ အနုရောဓေန လက္ခဏပ္ပဝတ္တိကာ ဝိဘာသာ ဝဝတ္ထိတဝိဘာသာ၊ အဘေဒေန တု ဝါဓိကာရော ဝဝတ္ထိတ ဝိဘာသာ၊ တဿာ ဘာဝေါ ဝဝတ္ထိတဝိဘာသတ္တံ၊ တသ္မာ၊ ဣဓ န ဟောတိ ဣဓ မောဒတိ၊ ဣမသ္မိံ ဌာနေ အာဂမတ္တပ္ပကာသကော ဌာနိနိဒ္ဒေ သာဘာဝါ အာဒေသတ္တာယောဂသင်္ခါတော ကာရဏဝိသေသော သမတ္ထော၊ တဿ ဘာဝေါ သာမတ္ထိယံ-အတ္ထဗလ-မညထာနုပပတ္တိလက္ခဏံ၊ သစာတိ သော အာဂမော စ.

၃၉. လောပေါ

လောပသဒ္ဒဿ ဘာဝသာဓနမတ္တမေဝ သာဓေတုမာဟ-‘တေနေ’စ္စာဒိ၊ လောပေါတိ ယဒိ ကမ္မသာဓနော သိယာ တဒါ တေန သမာနာဓိကရဏံ ကတွာ ဥပရိ ‘‘ပရသရော’’တိ သုတ္တမာရဘီယေယျာတိ ဗျတိရေကမာဟ ‘န ပရသရော’တိ၊ ဣဓ န ဟောတိ သင်္ဂရော.

၄၀. ပရ

တွံသိ တွမသီတိ ဝိကပ္ပေါ၊ ဣဓ န ဟောတိ တာသာဟံ.

၄၁. ဝဂ္ဂေ

နနု ဝဂ္ဂေဝဂ္ဂန္တောတိ ဧတ္တကေယေဝ ဝုတ္တေ ယသ္မိံ (ကိသ္မိ)ဉ္စိ ဝဂ္ဂက္ခရေ ပရေ ဗိန္ဒုနော ယောကောစိ ဝဂ္ဂန္တော အနိယမေန ဘဝေယျ တထာ သတိ အနိဋ္ဌမ္ပိ သိယာတျာသင်္ကိယ ပစ္စာသတ္တိံ သန္နိဿာယာနိဋ္ဌ နိဝတ္တိန္ဒဿေတုမာဟ-‘ဝဂ္ဂေ ဝဂ္ဂန္တော’တိစ္စာဒိ၊ သောဝါတိ ဝဂ္ဂန္တောဝ၊ တသ္မိန္တိ ဝဂ္ဂက္ခရေ.

၄၂. ယေဝ

နနု သဒ္ဒတ္တာ ဗျဘိစာရိတ္တာ ဧဝဿ တာဝ သဒ္ဒေါ ဟောတု၊ သံယတော၊ သံဟိတောတိ သဒ္ဒေကဒေသဘူတာနမ္ပိ သမ္ဘဝါ တေပိ ဂဟေ တဗ္ဗာ သိယုန္တိ ‘ယဧဝဟိ သဒ္ဒေသု’တိ ယဟီနမ္ပိ ကထံ သဒ္ဒဝေါဟာရော ကတောတိ အာဟ ‘ဧဝါ’တိအာဒိ၊ ဧတ္ထာယမဓိပ္ပါယော ‘အဗျဘိစာရိနာ ဗျဘိစာရီ နိယမျတေ’တိ.

၄၃. ယေသံ

ယသဒ္ဒေ ပုဗ္ဗသုတ္တေနေဝ သံဿပျာဒေသေ သိဒ္ဓေ သော ( ) [(တဿ) (ပေါတ္ထကေ)] ယ ကာရမတ္တေယေဝ ပရေ သံဿေဝ (ယထာ) သိယာတိ သုတ္တမိဒမာရဒ္ဓံ.

၄၄. ဝန

ဌာနိနမာသိလိဿ ဂစ္ဆတိ ပဝတ္တတီတိ အာဂမော နာမ၊ ကော-ယမေတ္ထ ဌာနီတိ အာဟ-‘သရဿာတိ၊ သုတ္တေ အနုဝတ္တဿ စ အဝိဇ္ဇမာနတ္တာ ‘သရဿာ’တိ ကုတော လဗ္ဘတီတိ စောဒေတိ ‘နနု စေ’တျာဒိနာ. အာဂမသုတိယာ ဝနာဒီနံ ဌာနိသုတိယာ အဘာဝေပိ သာမတ္ထိယာ ဗျဉ္ဇနဿ ဝါ အာဂမော သိယာ သရဿ ဝါ၊ ယဒိ ဗျဉ္ဇနဿ ဝါ သိယာ (န) ‘‘ပဒါဒီနံ ကွစီ’’တိ (၅-၉၂) သုတ္တိတ မာစရိယေန၊ တသ္မာ တဒေဝ ဉာပေတိ ‘သရော ယေဝေတ္ထ ဌာနီ ဘဝိတုမရဟတီ’တိ. ဝုစ္စတေစ္စာဒိနာ ပရိဟာရမာဟ၊ နိပုဗ္ဗာ ပဒိသ္မာ အနပ္ပစ္စယေ ‘‘ပဒါဒီနံ ကွစီ’’တိ ယုကအန္တာဝယဝေါ ‘‘တဝဂ္ဂဝရနာ’’ဒိနာ (၁-၄၈) ယေ ဒဿ ဇော ‘‘ဝဂ္ဂလ သေဟိတေ’’တိ (၁-၄၉) (ယဿ ဇော) နိပဇ္ဇနံ၊ မာနန္တတျာဒီသူတိ အဓိကာရာတိ ‘‘ကျော ဘာဝကမ္မေသွပရောက္ခေသု မာနန္တတျာဒီသူ’’တိ (၅-၁၇) ဣတော မာနန္တတျာဒီသုတိ အဓိကာရာ၊ ပစ္စယန္တရေတိ မာနန္တတျာဒီတော အညသ္မိံ ပစ္စယေ၊ ကစ္စာယနေန ‘အတိပ္ပဂေါခေါတာဝါ’တိ သာဓနတ္ထံ ‘‘ကွစိ ဩ ဗျဉ္ဇနေ’’တိ ဩကာရာဂမော ဂကာရာဂမော စ သုတ္တန္တရေန ဝိဟိတော၊ တံ ပကာရန္တရေန သာဓေတုံ ဝုတ္တိယံ-‘အတိပ္ပဂေါ ခေါ တာဝါ’တိ ယံ ဝုတ္တံ တံ ဒဿေတုံ ‘အတိပ္ပါ’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

၄၆. ဆ

ဒွါဒယော အဋ္ဌာရသန္တာ ဗဟုဝစနန္တာတိ ‘ဆကီ’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘ဆာ’တိ ဧကဝစနံ န ယုဇ္ဇတီတိ စောဒေတိ ‘နနုစာ’တိအာဒိနာ၊ ပရိဟရတိ နစ္စာဒိနာ၊ နေတိ ‘ဆဠော’တိ အယုတ္တော-ယံ နိဒ္ဒေသော န ဟောတီတိ အတ္ထော၊ ဆသဒ္ဒဿ အနုကရဏတ္တာ ဆသဒ္ဒါနုကရဏတ္တာ၊ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တသာဓုသဒ္ဒရူပါ သာဓုသဒ္ဒရူပမနုကရဏံ ဝိဘဇတိ ‘အနုကရဏဉ္စ ဒုဝိဓ’မိစ္စာဒိနာ၊ ပရိစ္စတ္တော ဇဟိတော အတ္ထော ဝိဓိနိသေဓရူပေါ ယဿ တံ ပရိစ္စတ္တတ္တံ၊ ဧတ္ထ ပန ဆသဒ္ဒေန ဆသင်္ချာဝိသေသော ပရိစ္စတ္တော၊ အဘိဓာယတော ဟောတီတိ ဣမိနာ ဆသဒ္ဒဿ အနုကာရိယေနာတ္ထေနာတ္ထဝန္တတ္ထမာဟ၊ ဧကဝစနန္တဿ နိဒ္ဒေသော ကတော။ ဆသဒ္ဒဝစနီယဿ ဆဿ ဧကတ္တာ၊ အနုကာရိယဿာတိ ဧကာဒိနော သင်္ချာ သဒ္ဒဿ တဒညဿ ဝါ ယဒနုကာရိယမေကာဒိကံ တဒညံ ဝါ သဒ္ဒရူပံ တဿ. သင်္ချာဒိဝိသေသန္တိ ဧကတ္တာဒိသင်္ချာဝိသေသံ တဒညံ ဝါ၊ ‘‘ယောမှိ ဒွိန္နံ ဒုဝေ ဒွေ’’တိ (၂-၂၁၉) သုတ္တေ ဒွိသဒ္ဒေါ-နုကာရိယံ ဒွိသဒ္ဒရူပံ တဗ္ဗစနီယဉ္စ ဒွိသင်္ချာဝိသေသမ္ပရာမသတီတိ တဗ္ဗာစကံ ဒွိန္နန္တိ ဗဟုဝစနံ၊ အထ ‘ဠဉိ’တိ ကသ္မာ န ဝုတ္တံ ဧဝဉှိ သတိ ဉာနဗန္ဓတ္တာဠကာရော အာဒျဝယဝေါ ဘဝိတုမရဟတီတိ စောဒနမ္မနသိ နိဓာယ ‘ဆသဒ္ဒါ’တိအာဒိမာဟ၊ အန္တာပဝါဒေန ဝိဓီယမာနော ဠကာရော ဆ သဒ္ဒါ ပရဿာဒိဿ အာဂမတ္တာ။ပေ။ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ အန္တာပဝါဒေနာတိ ဣမိနာ ‘သရဿာ’တိ ဆဋ္ဌီနိဒ္ဒေသတော ‘‘ဆဠီယန္တဿာ’’တီ-မဿ ဝိသယဘာဝံ ဒီပေတိ၊ ပရဿာတိ ဣမိနာ ‘ဆာ’တိ ပဉ္စမီနိဒ္ဒေသတော ‘‘ပဉ္စမိယံ ပရဿာ’’တီမဿ ဝိသယဘာဝံ၊ အာဒိဿာတိ ဣမိနာ ဠဿေကဝဏ္ဏတ္တာ အန္တာပဝါဒေန ‘‘အာဒိဿာ’’တိ သုတ္တေ န အာဒျန္တော ဝိယေကောပိ သရောတိ သရဿာဒိဿ ပတ္တိံ ဒဿေတိ၊ အယမေတ္ထာဓိပ္ပါယော ‘ဆာ’တိ ပဉ္စမီနိဒ္ဒေသာ ‘‘ပဉ္စမိယံ ပရဿာ’’တိ (၁-၁၅) ပရဿ သမ္ပတ္တံ ကာရိယံ ဧကဝဏ္ဏတ္တာ ‘‘ဆဋ္ဌိယန္တဿာ’’တိ (၁-၁၇) အန္တဿ သမ္ပတ္တံ ‘‘အာဒိဿာ’’တိ (၁-၁၆) အာဒိဝဏ္ဏဿ ပပ္ပေါတီ’’တိ. အာဒိဘူတောဝ ဟောတီတိ အသတိပိ ဉကာရေ အာဂမဂ္ဂဟဏာနုဝတ္တိယာ အာဂမိနံ သရံ အဝိနာသေန္တော တဿ အာဒျဝယဝဘူတောဝ ဟောတီတိ အတ္ထော၊ လကာရံ ကရောန္တိ ‘‘ယဝမဒနတရလာစာဂမာ’’တိ သုတ္တေန၊ တန္တိ လကာရကရဏံ ဥဘိန္နမဝိသေသဝစနဉ္စ အယုတ္တတံ ဒဿေတိ ‘တေသမ္ပိ’စ္စာဒိနာ၊ တေသမ္ပီတိ ကစ္စာယနာနမ္ပိ၊ အက္ခရသညာယန္တိ ‘‘အက္ခရာပါဒယော ဧကစတ္တာလီသ’’န္တိ ဝိဓီယမာနအက္ခရ သညာယံ. အဝိသေသေ လဠာနံ နာနတ္တာဘာဝေ၊ ပါကဋော ဝါတိ ဣမိနာ သုတိလိပိဘေဒဿ ပစ္စက္ခသိဒ္ဓတန္ဒဿေတိ၊ တတ္ထ ဟိ သောတဝိညာဏဝီထိယာ လဠာနံ ဝိသုံဝိသုံ ဂဟဏံ သုတိ၊ တံတံ ဒေသဝါသီနံ လေခါ ဝ ဝတ္ထာနံ လိပိ၊ တေသံ ဘေဒေါ သောတစက္ခုဝိညာဏဂယှတ္တာ ပစ္စက္ခသိဒ္ဓေါ၊ ဆဠဘိညာတိ ဝိကပ္ပေန ဠကာရာဂမပက္ခေ ရူပံ.

၄၇. တဒ

ဣဿ အတ္တံ နိပါတနာ၊ ဒကာရော ပန ‘‘မယဒါ သရေ’’တိ (၁-၄၄)၊ ပဒန္တရေနာတိအာဒီတိ ဣမိနာ အညေန ပဒေန၊ သာဓူနိ ဘဝန္တီတိ ဝုတ္တိ ပါဌဿ အတ္ထံ ဝတ္တုံ ‘သာဓူနိ ဘဝန္တီတိ နိပါတနတော’တိ အာဟ၊ တတ္ထ ကာရဏမာဟ-‘ယ’မိစ္စာဒိ၊ အပ္ပတ္တဿ ပါပနမ္ပတ္တဿ ပဋိသေဓော စ နိပါတနံ၊ တေသံ ဣဓ ပါဌာတိ တေသံ တထာ ဣစ္ဆန္တာနံ ဣဓာတိ နိပါတဿ ဣမသ္မိံ တဒမိနာဒိသုတ္တေ ပါဌာ၊ ဥဒ္ဓဿ ဥဒူတိ ဥဒ္ဓံ ခမဿာတိ အညပဒတ္ထသမာသေ ဥဒ္ဓံခ ဣတိ ဌိတေ ဥဒ္ဓံသဒ္ဒဿ ဥဒုအာဒေသော၊ အသ-ဘောဇနေ ဣစ္စသ္မာ ‘‘ကွစဏ’ ဣတိ (၅-၄၁) သုတ္တေန အဏ္ပစ္စယေ အသသဒ္ဒေါ နိပ္ဖဇ္ဇတီတိ အာဟ-‘ပိသိတမသနာ’တိ ‘‘ကွစဏ’’ ဣတိ မဟိယံ ရဝတီတိ ဌိတေ ဣမိနာဝ ဂဏနိပါတနေန သမာသေ ကတေ မယူရသဒ္ဒေါ နိပ္ဖဇ္ဇတီတိ ဒဿေတုမာဟ ‘မဟိသဒ္ဒဿေ’စ္စာဒိ၊ အဿ တဒမိနာဒိဂဏဿ အာဂတိဂဏတ္တာ ဧဝမညေပီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဝုတ္တန္တိ ပါဌသေသော. ဒီဃနိကာယာဒီသု ပဉ္စသု နိကာယေသူတိ–

‘‘ဒီဃမဇ္ဈိမသံယုတ္တ၊ အင်္ဂုတ္တရိကခုဒ္ဒကာ၊

နိကာယာ (ပဉ္စ) ဂမ္ဘီရာ၊ ဓမ္မတော အတ္ထတောစိမေ’’တိ.

ဝုတ္တေသု ဒီဃာဂမာဒီသု ပဉ္စသု နိကာယေသု၊ ဉာတဗ္ဗာတိ ဝဏ္ဏာ ဂမာဒိဒွါရေန ဇာနိတဗ္ဗာ၊ ပဉ္စဝိဓံ ပဉ္စပ္ပကာရံ နိရုတ္တမုစ္စတေတိ သမ္ဗန္ဓော၊ နိဗ္ဗစနံ နိရုတ္တံ၊ နပုံသကေ ဘာဝေ တ္တော၊ အတ္ထကထနဝါကျ ပုဗ္ဗကမုစ္စာရဏမိစ္စတ္ထော၊ တဒဘိဓာယိ သတ္ထမပျဘိဓာနေ-ဘိဓေယျော ပစာရာ တဒတ္ထတာယ ဝါ နိရုတ္တမုစ္စတေ၊ ဝုတ္တနိရုတ္တိ လက္ခဏေန။ပေ။ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဣမိနာ နိရုတ္တသတ္ထေ ယေ သဒ္ဒါ ပဋိပဒံ နိပ္ဖါဒိယန္တိ တေသမိဒံ သာမညေန နိပ္ဖါဒနန္တိ ဒီပေတိ၊ ဒွါရေ နိယုတ္တော ဒေါဝါရိကောတိ ဧတ္ထ ဏိကေ ဒကာရဝကာရာနံ မဇ္ဈေ ဩကာရာဂမော၊ ဟိံသိသ္မာတိ ‘ဟိံသ-ဟိံသာယ’ မိစ္စသ္မာ၊ အပ္ပစ္စယေတိ ‘‘သာဝကာရကေသွ ဃဏ္ဃကာ’’တိ (၅-၄၄) အပ္ပစ္စယေ၊ နိဇကောတိ ဧတ္ထ ဇကာရဿ ယကာရေ နိယကော. အထ ဝဏ္ဏဝိကာရောတိ ဝုတ္တတ္တာ ဇဝဏ္ဏဿ ယာဒေသေ နိယကာဒယော တာဝ သိဇ္ဈန္တု၊ သုသာနာဒယော ကထံ ဆဝပဒါဒိဝိကာရတ္တာ သုသာနာဒီနန္တိ အာဟ ‘ပဒဝိကာရောပိ’စ္စာဒိ. အညထာ ဝဏ္ဏသမုဒါယာဒေသဿ ဝိသုံဂဟဏေ ဆဗ္ဗိတောပတ္တိယာ ‘ပဉ္စဝိဓံ နိရုတ္တ’န္တိ သင်္ချာနိယမော န ယုဇ္ဇေယျာတိ ဘာဝေါ. ယောဂေါ သမ္ဗန္ဓော၊ တထာဟိစ္စာဒိနာ ဓာတုဿ အတ္ထာတိသယေန ယောဂမ္ပာကဋီကရောတိ၊ ရဝနကိရိယာတိ သမ္ဗန္ဓောတိ ကေကာယိတာနျသဒ္ဒနကိရိယာဘိသမ္ဗန္ဓော. မယူရောတိ ဧတ္ထ ရဝတိ မယူရရာဝေ ဧဝ ဝတ္တတေ၊ န သာမညေန ရဝနကိရိယာမတ္တေတိ ဘာဝေါ.

၄၈. တဝ

ဝဏ္ဏမတ္တဿေ ဝါတိ ဝဏ္ဏသာမညဿေဝ၊ မတ္တသဒ္ဒေါ ဧတ္ထ သာမည ဝစနော. ယကာရဿစ စာဒေသောတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဒယကာရာနံ ဇတ္တန္တိဿ ဣမိနာ၊ ယဿ ‘‘ဝဂ္ဂလသေဟိ တေ’’တိ (၁-၄၉) ဇတ္တံ၊ အတ္တာနမဓိကိစ္စ ပဝတ္တန္တိ အတ္ထေ အသင်္ချသမာသော.

၄၉. ဝဂ္ဂ

ယန္တံ သဒ္ဒါနံ နိစ္စသမ္ဗန္ဓိတ္တေပိ ပက္ကန္တဝိသယတ္တာ တံသဒ္ဒေါ ယံသဒ္ဒံ နာပေက္ခတေတျာဟ-‘တေတိ အနန္တရ’ဣစ္စာဒိ၊ တံ သဒ္ဒေါ ဟိ ပက္ကန္တ ဝိသယော တထာ ပသိဒ္ဓဝိသယော အနုဘူတဝိသယော စ ယံသဒ္ဒံ နာပေက္ခတေ၊ ယထာ စေသော ယံသဒ္ဒန္နာ ပေက္ခတေ၊ တံ သဗ္ဗံ မဟာသာမိနာဓိကာယံ သုဗောဓာလင်္ကာရဋီကာယံ–

မုနိန္ဒစန္ဒသဉ္ဇာတ၊ ဟာသစန္ဒနလိမ္ပိတာ၊

ပလ္လဝါဓဝလာတဿေ၊ ဝေကော နာဓရပလ္လဝေါတိ (၁၂၂).

ဧတိဿာ ဂါထာယ အမှေဟိ ဝိတ္ထာရိတနယေန ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ယထာ ရဟန္တိ သကမ္မာကမ္မဓာတူနမနုရူပံ.

၅၀. ဝေဝါ

ကိဉ္စာပီဒံ [ဣဒံကိဉ္စာပိ (ပေါတ္ထကေ)] ဝိကပ္ပနတ္ထံ ကတန္တိ ဟေဋ္ဌိမေန နိ(န္နာန)တ္တံ ဝိညာယတိ၊ တထာပိ ဣမိနာ ဝါကာရေန ဝိကပ္ပေါဝ၊ ဟေဋ္ဌိမေ ပန ကွစာဓိကာရာ ဟကာရန္တဓာတုတော ဓျဏ္ပစ္စယေ မေဟျံ၊ ဒေါဟျံ သိနေဟျံ၊ လေဟျန္တိပိ ဘဝတွေဝ.

၅၃. သံယော

ဝတ္တုနော-တ္တပ္ပဓာနတ္တမတ္တဝစသီတိ နိယတာဝယဝဝါစိနော ဥပါဒါနာတိ ဝုတ္တမနေကတ္ထတ္တေပျာဒိသဒ္ဒဿ၊ အာဒိယတီတျာဒီတိ ကမ္မသာ ဓနောစာယမာဒိသဒ္ဒေါ၊ သောယမတ္ထော သုမင်္ဂလပ္ပသာဒနိယာ ခုဒ္ဒသိက္ခာ ဋီကာယ‘အာဒိတော ဥပသမ္ပန္နာ’တိ ဧတ္ထ အမှေဟိ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗော၊ သံယုဇ္ဇတီတိ သံယောဂေါ-ဧကတြာဝဋ္ဌိတဗျဉ္ဇနာ.

၅၄. ဝိစ္ဆာ

ယံဝတ္တတေတိ ဝုတ္တိဝစနံ နိက္ခိပိတွာ တဿ အတ္ထံ ဝတ္တုမာရဘတေ ‘သမ္ဘဝါပေက္ခာယေ’စ္စာဒိ၊ ယံဝတ္တတေတိ စ သုတ္တေ အဝိဇ္ဇမာနေပိ ဂမ္မမာနတ္ထဿ သဒ္ဒဿ ပယောဂမ္ပတိ ကာမစာရောတိ ဝုတ္တိယံ ဝုတ္တံ၊ ယသဒ္ဒဿာနိယမတ္ထဝုတ္တိတ္တေပိ ပဒဝါကျတော နာညံ သမ္ဘဝတိ ဝိစ္ဆာယမာဘိက္ခညေ စ ဝတ္တမာနန္တိ အာဟ ‘သမ္ဘဝါပေက္ခာယပဒံ ဝါကျံဝါ’တိ၊ သမ္ဘဝတီတိ သမ္ဘဝေါ-ပဒံ ဝါကျံ ဝါ၊ တသ္မိံ အပေက္ခာယ ပဒံ ဝါကျံ ဝါ ဝတ္တတေတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဝတ္တတေတိ ဝိစ္ဆာယမာဘိညေ စာတ္ထေ ဝတ္တတေ၊ နနု ပဒဿ ဝါကျဿ ဝါ ဝိသုံယေဝ ဒဗ္ဗာဒယော အတ္ထာ၊ တံ ကထမိဒ မေတသ္မိံ ဝတ္တုဓမ္မေ ကိရိယာဓမ္မေ စ ဝိစ္ဆာဘိက္ခညတ္ထေ ဝတ္တတေတိ အနုယောဂံ သန္ဓာယာဟ-‘ဝိသယဘာဝေနာ’တိအာဒိ၊ ဝိစ္ဆာယ ဝတ္တုဓမ္မဿ ကိရိယာဓမ္မဿ စာဘိက္ခညဿ ဝိသယော ပဒံ ဝါကျံ ဝါ။ အနညတ္ထဝုတ္တိဝသေန တတ္ထပ္ပဝတ္တိယာ၊ တံ ဝသေနစ၊ အဘိဓာယကတ္တေန စေတိ ဂေါစရတ္တေန ပကာသကတ္တေန စာတိ အတ္ထော၊ ယံဝတ္တတေတိ အဇ္ဈာဟဋဿ ယန္တိ ပဌမန္တဿ ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမံ ဒဿေတိ (တဿာတိ) အာဒိနာ၊ ဣမိနာ ဣဒံ ဒီပေတိ ‘‘ယဇ္ဇပိ ‘ဝိစ္ဆာဘိက္ခညေသွိ’ တျတြ ဆဋ္ဌီနောစ္စာရီယတေ၊ တထာပိ ဆဋ္ဌီပသိဒ္ဓိ ဟောတေဝ၊ ကထံ ဒွေ ဣစ္စာဒေသနိဒ္ဒေသာ အာဒေသော စ သမ္ဗန္ဓီနမပေက္ခတေ၊ ‘ဝိစ္ဆာဘိက္ခညေသူ’တိ စာတ္ထနိဒ္ဒေသော၊ န စာတ္ထဿာဒေသေန သမ္ဗန္ဓော ဥပပဇ္ဇတေ၊ တသ္မာ ဝိစ္ဆာဘိက္ခညေသု ယံ ပဒံ ဝါကျံ ဝါ ဝတ္တတေ တဿ ဒွေ ဘဝန္တိစ္စေဝံ ဆဋ္ဌီယတ္ထော သက္ကာ ဝတ္တု’’န္တိ၊ ဒွေ ရူပါနိ ဟောန္တီတိ ဒဿိတံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ သဒ္ဒရူပေ သင်္ချယျေတိ ဒုတိယာ ဗဟုဝစနန္တံ ပဋိပါဒယမာနောတိ ဧတ္ထ ပဋိပါဒနကိရိယာယ သမ္ဗန္ဓေနောပဒိဋ္ဌံ၊ ‘‘ဝါကျန္တရဋ္ဌောပိ သဒ္ဒေါ တဒညသ္မိမ္ပိ သမ္ဗန္ဓမုပယာတီ’’တိ ဒွိသဒ္ဒေါတိ ဣဒံ ဥပရိ ဝါကျဒွယေပျုပယုဇ္ဇတိ ‘ဒွိသဒ္ဒေါ ဝုတ္တော၊ ဒွိသဒ္ဒေါ န သရူပပ္ပဓာနော’တိ၊ အထ သရူပပ္ပဓာနော ကသ္မာ န ဝုတ္တောတိ အာဟ-‘ဗဟုဝစနေန နိဒ္ဒေသာ’တိ၊ အထ ဒွေတိ သာမညေန ဝုတ္တတ္တာ ပဒဝါကျာနံ ဌာနေ ဒွိဗ္ဗစနံ ဝါ သိယာ၊ တာနေဝါ ဝတ္တန္တီတိ ဒွိပ္ပယောဂေါ ဝါ၊ တထာ သတိ ‘ယံဝတ္တတေ တဿာ’တိ ကသ္မာ ပဌမမေဝ နိဿာယ ဝုတ္တိယံ ဝိဝရဏံ ကတန္တိ အာဟ-‘ဧဝဉ္စာ’တိအာဒိ၊ ဣဒါနိ ဒွိပ္ပယောဂပက္ခဿ သဒေါသတ္တာ အဂဟိတဘာဝံ ဒဿေတုမာဟ-‘ယဒါတွိ’ တျာဒိ၊ တုသဒ္ဒေါ ပုဗ္ဗသ္မာ ပက္ခာ ဝိသေသဿ ပဒဿကော [ဝိသေသနတ္ထော (ပေါတ္ထကေ)]၊ တတ္ထ ဟိ ဒွေ [ဒွေရူပ (ပေါတ္ထကေ)] သဒ္ဒရူပါနျာဒိသီယန္တေ၊ ဣဟ တု သောဝ သဒ္ဒေါ ဒွိရာဝတ္တတေ၊ အာဝုတ္တီ သင်္ချေယျာတိ ဧဝံ မညတေ ‘‘ဒွိသဒ္ဒေါ-ယံ ‘‘အာဒသဟိ သင်္ချာ သင်္ချေယျေ ဝတ္တန္တေ’’တိ ဝစနတော သင်္ချေယျဝစနော၊ တသ္မေဟ သင်္ချေယျံ သဒ္ဒရူပံ ဝါ သိယာ အာဝုတ္တိ ဝါ၊ ဣစ္စပိ နိဒ္ဒေသော တဒုဘယမပေက္ခိယ နပုံသကလိင်္ဂေန ဝါ သိယာ ဣတ္ထိလိင်္ဂေန ဝါ၊ တတ္ထ ယဒါ နပုံသကလိင်္ဂေန နိဒ္ဒေသော၊ တဒါ သဒ္ဒရူပါနိ သင်္ချေယျာနိ ဘဝန္တိ၊ ယဒါ တု ဣတ္ထိလိင်္ဂေန၊ တဒါ သဒ္ဒဿာဝုတ္တီ ဥစ္စာရဏလက္ခဏာ ကိရိယာ သင်္ချေယာ ဘဝန္တိ၊ တတော စေတ္ထ အာဝုတ္တီအပိ သင်္ချေယာ ဟောန္တီ’’တိ၊ တဒါ ဒွိပ္ပယောဂေါ ဒွိဗ္ဗဝစနန္တိ ဧသ ပက္ခောတိ အယမေတ္ထ ဘာဝေါ’’ ယဒါ ဒွေ အာဝုတ္တိယော ဝိဓီယန္တေ တဒါ ဒွိပ္ပယောဂေါ ဒွိဗ္ဗစနန္တေ သောပေက္ခော၊ (အတြ ဌာနျာဒေသဘာဝေါ နတ္ထိ) [နတုဋ္ဌာနေ ဒွိဗ္ဗစနပက္ခော (ပေါတ္ထကေ)] အာဝုတ္တိ ဟိ ကိရိယာ၊ တဿာ စေဟ သဒ္ဒေါ သာဓနံ၊ န စ ကိရိယာယ သာဓနဿ စ ဌာနျာဒေသဘာဝေါ ဥပပဇ္ဇတေ၊ တသ္မာ ယဒါဝုတ္တီ ဝိဓီယန္တေ၊ တဒါ ဒိပ္ပယောဂေါ ဒွိဗ္ဗစနန္တေ-သော ပက္ခော ဘဝတီ’’တိ၊ အယမ္ပိ ပက္ခော ပါဏိနီယေဟိ ပရိဂ္ဂဟီတော၊ တဒယုတ္တံ ဒေါသဒုဋ္ဌတ္တာတိ သန္ဒဿယမာဟ-‘သော ပနေ’တျာဒိ၊ တေ ဟိ ဒုတိယမ္ပိ ပက္ခမဗ္ဘုပဂမ္မ ဥပစာရမတ္တတော ဘေဒေါ၊ ဝတ္ထုတောတွဘေဒေါ ဝါတိ ပေါနောပုညေန တံ သာဓေန္တိ. ကထမ္ပန သဒေါသတ္တံ ယေနာယံ န ဂဟိတောတျာဟ- ‘တထာဟိ’စ္စာဒိ၊ ဏျော နသိယာတိ ‘‘တဿ ဘာဝကမ္မေသု တ္တ တာ တ္တန ဏျ ဏေယျ ဏိယ ဏိယာ’’တိ (၄-၅၉) ဘာဝေ ဝိဓီယမာနော ဏျော ဒွိပ္ပယောဂပက္ခေ သဒ္ဒဘေဒသဗ္ဘာဝါ ပုန ပုနေတိ သမုဒါယသဘာဝတော ပုနပုန ဘာဝေါတိ အတ္ထေ ပုနပုန သမုဒါယတော န ဘဝေယျာတိ အတ္ထော၊ န ကေဝလံ ဏျောဝ၊ အထ ခေါ ဧကပဒန္တောဂဓာနံ သရာနံ သရာနမာဒိဘူတဿုကာရဿ ဘဝန္တော ဩကာရောပိ ‘‘သရာနမာဒိဿာ ယုဝဏ္ဏဿာ ဧဩ ဏာနုဗန္ဓေ’’တိ (၄-၁၂၄) န သိယာ၊ ‘‘မနာဒျာပါဒီနမောမယေ စ ‘‘ဣတိ (၃-၅၉) ဩကာရော ပန ပက္ခဒွယေပိ ဟောတေဝ။ ဥတ္တရပဒဿ နိမိတ္တဘာဝေန ဂဟိတတ္တာ၊ ပုဗ္ဗပက္ခေပိ ဟိ ဒွေ သဒ္ဒရူပါနျေဝါဒိသီယန္တေတိ ဟောတေဝ ပဒ ဘေဒေါ၊ ဝက္ခတိ ဟိ ‘သတီပိ အတ္တဂတေ ဘေဒေ’တိ. နနု အာဝုတ္တိဓမ္မဘေဒ သဒ္ဒဿုပစရိတော ဘေဒေါ၊ သရူပတော တွဘေဒေါဝ၊ အညထာ အာဝုတ္တိယေဝ န သိယာ၊ ဧကဿ ဟိ ဝတ္ထုနော အာဝုတ္တိ ဟောတိစ္စာဟ‘နာန္တရေနေ’စ္စာဒိ၊ အညထေတိ ဥပစရိတော ဘေဒေါ န သဘာဝတောတိ စေ၊ ကာရိယမ္ဘဝတီတိ ဧဝိ န သက္ကာ ဝတ္တုန္တိ သမ္ဗန္ဓော၊ သဘာဝတော တွဘေဒေါ ဝါတိ ဥပစာရာဘာဝေန ဝတ္ထုတော ဝိဇ္ဇမာနဘေဒမဝဓာရယတိ၊ အညထာတိ ယဒိ ဘေဒေါ သိယာ၊ အာဝုတ္တိယေဝ န သိယာတိ ဧတ္ထာယမဓိပ္ပါယော ‘‘ယဒိ သဘာဝတောဝ ဘေဒေါ ဘိန္နဿ ပန ကထမာဝုတ္တိ သိယာ’’တိ၊ ဌာနိသဒိသတ္တာတိ ‘‘ဌာနီဝိယာဒေသော’’တိ ပရိဘာသမုပလက္ခေတိ.

ကိရိယာယာတိအာဒီသု သဟတ္ထေ တတိယာ။ ကိရိယာဒီဟိ ဒဗ္ဗာဒျတ္ထာနံ ဝတ္တု [ကတ္တု] ဗျာပနိစ္ဆာပဝတ္တိတော၊ ဒေသာဒီတိ ( ) [(ဟိ) (ပေါတ္ထကေ)] အာဒိသဒ္ဒေန ကာလာဝတ္ထာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ၊ နာနာကာရယုတ္တမေဝ ဘိန္နံ နာမ ဟောတီတိ အာဟ-‘အနေကပ္ပကာရယုတ္တေ’တိ၊ ဗဟုဝစနနိဒ္ဒေသတော ဝုတ္တံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ တေနာတိ ယေန ဗဟုဝစနနိဒ္ဒေသေန သကိံ ဗျာပနိစ္ဆာ ဇောတီယတိ တေန ကရဏဘူတေန ဟေတုဘူတေန ဝါ၊ ကမေန ဗျာပိတုမိစ္ဆာယံ ဇာတိအာဒီနဉ္စ ဗျာပိတုမိစ္ဆာယန္တိ သမ္ဗန္ဓော၊ တတ္ထ အယဉ္စ ဂါမော ရမဏီယော အယဉ္စ ဂါမော ရမဏီယောတိ ကမေန ဗျာပိတုမိစ္ဆာ၊ ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ ရမဏီယဂုဏေန ဂါမဒဗ္ဗယောဂေါ အတ္ထိ၊ တထာပိ ဂါမာနံ ဂုဏေန ယောဂေါ၊ သဗ္ဗော ဂါမော ရမဏီယောတိ ဗာဟုလ္လေန၊ နတ္ထိ သာကလ္လေန [ကမေန (ပေါတ္ထကေ)] ဗျာပိတုမိဋ္ဌတ္တန္တိ သကလဗျာပနိစ္ဆာယာဘာဝေါတိ န ဒွိဗ္ဗစနံ၊ ဧဝမုပရိ ယောဇေတွာ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ သမ္ပန္နော ယဝေါတိ သမ္ပန္နဂုဏေန ယဝဇာတိယာ ဗျာပိတုမိစ္ဆာ၊ ဧကတ္ထာ ဇာတိ၊ အနေကတ္ထ နိဿယာ ဝိစ္ဆာ [ဧကတ္ထာဇာတိ၊ ဧကမတ္ထံ ဉာပယိဿာမီတိ ဇာတိသဒ္ဒေါ ပယုဇ္ဇတေ အနေ ကတ္ထနိဿယာစ ဝိစ္ဆာ၊ အနေကတ္ထံ သညာပယိဿာမီတိ ဝိစ္ဆာပယုဇ္ဇတေ-တိ မဟာဘဿေ]၊ သောဘနံ ဓဝခဒိရန္တိ သောဘနဂုဏေန ဓဝါဒိဒဗ္ဗာနံ ဗျာပိတုမိစ္ဆာ၊ အတ္ထသဒ္ဒေနေတ္ထ ဒဗ္ဗာဒယော ဝတ္တုမိဋ္ဌာတိ အာဟ-‘ဒဗ္ဗဂုဏကိရိယာလက္ခဏေ’တိ၊ ဝိသဒ္ဒေါ ပနေတ္ထ ဗျာပနတ္ထောတိ အာဟ-‘ဗျာပိတုံ သမ္ဗန္ဓိတု’န္တိ၊ သာတိ ဝိစ္ဆာ၊ ဝတ္တုဓမ္မောတိ ‘ရုက္ခံရုက္ခ’မိစ္စာဒိကံ ယော ဝဒတိ၊ တဿ ဝတ္တုနော ဓမ္မော။ ဣစ္ဆာလက္ခဏဿ ဓမ္မဿ တပ္ပဋိဗဒ္ဓတ္တာ၊ သဒ္ဒေါတိ ရုက္ခမိစ္စာဒိကော၊ တဿ သဒ္ဒဿ ယံ ရူပံ အတ္တ ဘာဝေါ၊ တမေဝ ပစ္စာသတျာ ‘‘သုတာနုမိတေသု သုတသမ္ဗန္ဓောဝ ဗလဝါ’’တိ ဝိစ္ဆာ ဘိက္ခညေသု ဝတ္တမာနဿ သုတဿေဝ တဿ ရူပဿ ပစ္စာသန္နဘာဝတော ဒွိသင်္ချာ ယုတ္တံ ဒွိသင်္ခါတာယ သင်္ချာယ ‘ရုက္ခံ ရုက္ခ’မိစ္စေဝံ ယုတ္တံ အတိဒိသီယတေ သုတ္တေ ဒွေဣစ္စနေန၊ ဒွိဗ္ဗစနဿေဝ [ဒွိဗ္ဗစနမေဝ (ပေါတ္ထကေ)] ဟိ ဒွိသင်္ချာယုတ္တတာ၊ အထ ကတမေကဝစနန္တဿ ဒွိဗ္ဗစနံ၊ တထာဟိ သဗ္ဗေယေဝေတေတ္ထ ဝိစ္ဆာယံ ဒွိတ္တေဟျဘိဓယန္တေတိ ဗဟတ္တာ ဗဟုဝစနံ ပပ္ပေါတိ၊ ဧကဝစနန္တု န သိဇ္ဈတိ ‘ရုက္ခံ ရုက္ခံ သိဉ္စတီ’တိ ဧကတ္ထာဘိဓာနဘိန္နသဗ္ဗရုက္ခပ္ပတီတီတိ ကထမေကဝစနန္တဿ ဒွိဗ္ဗဝစနန္တီ အာသင်္ကိယာဟ-‘တတ္ထေ’စ္စာဒိ၊ အတ္ထသာမတ္ထိယာတိ ‘ဗဟုဝစနန္တပ္ပယောဂေဟိ’စ္စာဒိနာ ဝက္ခမာနနယေန ဗဟုဝစနန္တပ္ပယောဂေနေဝ ဝိစ္ဆာတ္ထဇောတနတော န တတ္ထ ဒွီဗ္ဗစနံ သိယာ၊ ဘဝိတဗ္ဗဉ္စ ဒွိဗ္ဗစနေ (န၊ ဧ) ကဝစနတ္တမန္တရေန န စာတ္ထိ ဒွိဗ္ဗစနာဝကာ သောတိ ပတီတိ ဗလာဝဂတော ယော-တ္ထော၊ တဿ အတ္ထဿ အညထာနုပပတ္တိလက္ခဏံ သာမတ္ထိယံ အတ္ထသာမတ္ထိယံ၊ အတ္ထသာမတ္ထိယာ ဧကဝစနန္တဿ ဒွီဗ္ဗစနန္တိ သမ္ဗန္ဓာ၊ ကိရိယာဒိယောဂန္တိ ကိရိယာဂုဏာဒိ သမ္ဗန္ဓော၊ မန္တွာတိ ဗျာပိတုမိစ္ဆာယန္တီမဿ ပုဗ္ဗကိရိယာဝစနံ၊ အဘိသံဟရိတွာတိ ဧကတောကတွာ. သဒ္ဒဿ တာဒိသတ္ထပစ္စာယကတ္တေ သာမတ္ထိယံ သဒ္ဒသတ္တိ [သဒ္ဒဿ]. ယုဂပဒါဓိကရဏတာယံ သဟဝစနိစ္ဆာယံ ဗဟုဝစနပ္ပဝတ္တိယေဝ၊ န တတ္ထ ဒွိဗ္ဗစနန္တိ ဒဿေတုမာဟ-‘အတောယေဝေ’စ္စာဒိ၊ အတော ယေဝါတိ ဗဟုဝစနန္တဿ သဒ္ဒသတ္တိယာ ဝိစ္ဆာဇောတနတော ဒွိဗ္ဗစနာဘာဝါယေဝ၊ ဧဝမညတေ- ‘ဣဓ ပန ယောဂပဇ္ဇံ ဒုဝိဓံ သဒ္ဒယောဂပဇ္ဇံ အတ္ထယောဂပဇ္ဇဉ္စ၊ တတ္ထ ကိဉ္စိ သာတ္ထကာနံ သဒ္ဒယောဂပဇ္ဇမတ္ထယောဂ ပဇ္ဇံ န သမ္ဘဝတီတိ၊ ယုဂပဒိ အဓိကရဏံ ဓဝါဒိ အတ္ထော ယဿ သောဓဝခဒိရပလာသသဒ္ဒေါ ယုဂပဒါဓိကရဏော၊ တဿ ဘာဝေါ တထာ၊ တဿဉ္စ သတိ၊ သဒ္ဒယောဂပဇ္ဇမန္တရေန ဘိန္နတ္ထာနမေကသဒ္ဒဝစနီယာန မေကတော ပပတ္တိ အတ္ထယောဂပဇ္ဇံ၊ တံ သဟဝစနိစ္ဆာယန္တိ ဣမိနာ ဒဿိတန္တိ တဿံ သဟဝစနိစ္ဆာယဉ္စ သတိ၊ သောဘနာ ဓဝခဒိရပလာသာ သောဘနာ ရုက္ခာတိ သောဘနဂုဏယောဂေပိ ဗဟုဝစနေနေဝ ဝိစ္ဆာဇောတနတော ဒွိဗ္ဗစနာဘာဝေါတိ၊ သောဘနံ ဓဝခဒိရန္တိ ပန သတီပိ သဒ္ဒယောဂပဇ္ဇေ သမာဟာရတ္တာ နတ္ထတ္ထယောဂပဇ္ဇ [နာတွယာဂပဇ္ဇ (ပေါတ္ထကေ)] န္တိ ဧကဝစနန္တတ္တာ ဒွိတ္တပ္ပသင်္ဂေပိ သောဘနံ ဓဝခဒိရန္တိ သဒ္ဒါနံ သကိံ ဗျာပနိစ္ဆာယာဘာဝါ န ဒွိဗ္ဗစနန္တိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တံ.

ဝါတ္တိကကာရေန ‘‘အာနုပုဗ္ဗိယေ ဒွေ ဘဝန္တီတိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ (၈-၁-၁-ဝါ) ဝုတ္တံ၊ တဒါဟ-‘အာနုပုဗ္ဗိယေပိ’စ္စာဒိနာ၊ အတ္ထေဝါနုပုဗ္ဗိယေပိ ဝိစ္ဆာ တတောဝ ဒွိတ္တန္တိ ပဋိပါဒယ ‘မာနုပုဗ္ဗိယ’မိစ္စာဒိနာ ‘အတ္ထိယေဝေစ္စာဒိနော ဝုတ္တိဝါကျဿ ဝိဝရဏမာဟ. ဂါမဇာတိယာ တုလျဇာတိယာနံ ဒိသာ ဒေသာဒိဘေဒေန ဘိန္နာနမိဝ ဂါမာနံ၊ န ဧတ္ထ ဝိစ္ဆာ၊ မူလမဂ္ဂံ ဝါ ဟိ မုချ မေကမေဝ။ ဟေဋ္ဌုဒ္ဓဘာဂန္တရာဘာဝေနေကတ္တာ၊ ယေနုပရိယဓော ဘာဂါပေက္ခာယ ကတမူလဂ္ဂဗျပဒေသေန ဘိန္နဇာတိယာ မူလဂ္ဂဘာဂါ၊ တေ ဘိန္နဇာတိယာ၊ န စ ဘိန္နဇာတိယာနံ ဝိစ္ဆာ ဟောတိ၊ န ဟိ ဂေါဂေါတိ ဝုတ္တေ (ဝါဟီက)ဂတာ ဝိစ္ဆာဝဂမျတေတိ အာစရိယဇိနိန္ဒဗုဒ္ဓိနာ အာနုပုဗ္ဗိယေ ဝိစ္ဆာယာဘာဝံ ပဋိပါဒိတံ၊ တံ ဝိဃဋယိတုံ ‘ယဒိ ဟိ’စ္စာဒိနာ ယံ ဝုတ္တိယံ ဝုတ္တံ၊ တံ ဝိပဉ္စိတုမာဟ- ‘ယထေ’စ္စာဒိ၊ နသန္နိဝိဋ္ဌောတိ န ပတိဋ္ဌိတော၊ နတ္ထီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ယဿူပရိဘာဂေါ အတ္ထိ တမ္ပိ မူလန္တိ မူလ ဗျပဒေသဿာပေက္ခာ ကတတ္တမာဟ၊ ဥဘယန္တိ မူလမဂ္ဂဉ္စ၊ တထာ အညေပိ မူလဂ္ဂဘာဂါတိ ဣမိနာ မူလဂ္ဂဘေဒါနံ ဟေဋ္ဌာ ဝိယ ဂဟဏေ သတိ ဗဟုတ္တမာဟ၊ ပုဗ္ဗကထိတေနာတိ ‘ရုက္ခာဒီနံ ဗာဟုလ္လေနာ’တိအာဒိနာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန၊ ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ ‘‘မူလာဒီနံ ဗာဟုလ္လေန ထူလာဒိ ဂုဏယောဂမ္မန္တွာ သတ္တမီဝိဘတ္တိယုတ္တေန မူလာဒိသဒ္ဒသဟိတေန သဗ္ဗ သဒ္ဒေန မူလာဒိကမတ္ထမဘိသံဟရိတွာ သဗ္ဗသ္မိံ မူလေ ထူလာ သဗ္ဗသ္မိံ အဂ္ဂေ သုခုမာတိ ဧဝံ (ဝတ္တုနော) ဗျာပိတုမိစ္ဆာယမေကဝစနန္တဿ ဝိစ္ဆာယန္တွေဝ ဒွိဗ္ဗစန’’န္တိ.

ဇေဋ္ဌာနံ ဝိစ္ဆာသမ္ဘဝေ သဗ္ဗကနိဋ္ဌဿ ဇေဋ္ဌတ္တာဘာဝါနုပ္ပဝေသော န သိယာတိ အာနုပုဗ္ဗိယမတ္တဝစနိစ္ဆာယံ တေနေဝ ဒွိတ္တမဘိဟိတံ ‘ဇေဋ္ဌံ ဇေဋ္ဌမနုပ္ပဝေသယာ’တိ တေနေဝါစရိယေန၊ တဒဓုနာ ဝိဃဋီယတိ ‘ဇေဋ္ဌ’ မိစ္စာဒိနာ၊ ကနိဋ္ဌောပိ ပဝေသီယတီတိ ကနိဋ္ဌဿပိ ဝိစ္ဆာသမ္ဘဝမာဟ၊ တတ္ထ ကာရဏမာဟ-‘ယထေဝ ဟိ’စ္စာဒိ၊ ပရဿာတိ မဇ္ဈိမဿာတိ ဧတ္ထ ဝိသေသနံ၊ ကနိဋ္ဌဿာပိ ဇေဋ္ဌဗျပဒေသောတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ယထာဝုတ္တမေဝ သမတ္ထေတိ ‘ဝတ္တိစ္ဆာနိဗန္ဓနေ ဟိ’စ္စာဒိနာ၊ ဝတ္တိစ္ဆာဒိဗန္ဓနေတိ ဝတ္တုနော ဣစ္ဆာ နိဗန္ဓနံ ကာရဏမဿာတိ သမာသော၊ ဝတ္ထုသဘာဝေ ဝတ္ထု တတ္ထေ၊ အဘိနိဝေသော ပဝတ္တိ၊ နာဘိသမ္ဘုဏာတိ န ပပ္ပေါတိ.

‘‘သကတ္ထေ ဝဓာရိယမာနေ နေကသ္မိံ ဒွေ ဘဝန္တီတိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ (၈-၁-၁၂-ဝါ) ဝါတ္တိကကာရေန ဝုတ္တံ၊ တဒါဟ ‘သကတ္ထေ’ဣစ္စာဒိ၊ အတ္ထပ္ပကာရဏာဒျနပေက္ခဿ ပဒဿ အတ္ထေ သကတ္ထေ အဝဓာရိယမာနေ ဧတ္တကမေဝေတိ ဂမ္မမာနေ အနေကသ္မိံ ဒိယျမာနေ ဒွိဗ္ဗစနမိဋ္ဌံ မတံ ပါဏိနိယာနန္တိ အတ္ထော၊ အယမ္ပနေသမဓိပ္ပါယော ‘မာသကံ မာသကံ ဣမမှာ ကဟာပဏာ ဘဝန္တာနံ ဒွိန္နံ ဒေဟီ တျတြ ဒွေ ဧဝ မာသာ ဒါတုမိစ္ဆိတာ၊ ကဟာပဏံ နာမ–

စတ္တာရော ဝိဟယော ဂုဉ္ဇာ၊ ဒွေဂုဉ္ဇာ မာသကော ဘဝေ၊

ဒွေ အက္ခာဝ မာသကာပဉ္စ၊က္ခာနံ ဓရဏမဋ္ဌကံတိ.

ဝုတ္တဝိဓိနာနေကမာသကသမုဒါယော၊ တတ္ထ န သဗ္ဗေ ကဟာပဏ သမ္ဗန္ဓိနော မာသာ ဒါနကိရိယာယ ဗျာပိတာ၊ ဒွေယေဝါတိ နေတ္ထတ္ထ ဝိစ္ဆာတိ ယထာဝုတ္တဝတ္တဗ္ဗေန ဒွိဗ္ဗစန’’န္တိ၊ တံ ဒဿေတွာတိ တံ ဒွိဗ္ဗစနောဒါဟရဏံ ဒဿေတွာ၊ ပဋိပါဒယိတုံ ဝိစ္ဆာယမေဝ ဒွိတ္တံ ဒဿေတုံ။ မာသကံ မာသကမိစ္စာဒေါတွယမဓိပ္ပါယော-‘‘ဒေဟီတိ ဒါနကိရိယာယ မာဿ ဗျာပိတုမိဋ္ဌာတိ ဝိစ္ဆာယမေဝေတ္ထ ဒွိဗ္ဗစနံ၊ တထာဟျတော ဒွိရုတ္တာ ဝိစ္ဆာဝ ဂမျတေ’’တိ၊ သဒ္ဒန္တရတောစ္စာဒိကံ ကိမာသင်္ကိယ ဝုတ္တန္တိ အာဟ‘ဒေဟီ’တိအာဒိ၊ အဝဓာရဏေ ပတီယမာနေတိ ကဟာပဏသမ္ဗန္ဓိနိ ဗဟုမှိ မာသကသမုဒါယေ မာသကဒွယနိစ္ဆယေ ဝိညာယမာနေ သတိ၊ အဝိသေသေန သာမညေန မာသာနံ ဒေဟီတိ ဒါနကိရိယာယ ဗျာပနာ ဘာဝါတိ သမ္ဗန္ဓော၊ သဒ္ဒန္တရတောစ္စာဒိနော သာဓိပ္ပါယမတ္ထမဘိဓာတုမာရဘတေ ‘ပဒေနေ’စ္စာဒိ၊ ဧတ္ထ ပဒေနာတိ မာသကမိစ္စနေန ပဒေန၊ ဣမမှာ ကဟာပဏာတိ ဣဒမေတ္ထ သဒ္ဒန္တရံ၊ ကတာဘိသင်္ခရဏဿာတိ မာသကံ မာသကမိစ္စေဝံ နိပ္ဖါဒိတဿ၊ သဒ္ဒန္တရတောတိ ဣမိနာ ပဒန္တရယောဂေါ ဂဟိတောတိ အာဟ-‘ပဒန္တရေန ယောဂတော’တိ အယမေတ္ထာဓိပ္ပါယော ‘‘ဒွိတ္တကရဏကာလေ သဒ္ဒန္တရဝစနီယဿတ္ထဿာနပေက္ခိတတ္တာ မာသကံမာသကန္တိ အဝိသေသေန မာသကဝိစ္ဆာယံ ဒွိတ္တံ၊ တဒနု ပန ဣမမှာ ကဟာပဏာတိသဒ္ဒန္တရသမ္ဗန္ဓေ သတိ ယဒိ ကဟာပဏသမ္ဗန္ဓျ န ဝသေသမာသကဝိစ္ဆာ ပရိဂ္ဂယှတိ တဒါ ဣမဿ ကဟာပဏဿာတိ ဆဋ္ဌိယာ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ဣမမှာ ကဟာပဏာတိ ပန အဝဓိပဉ္စမီနိဒ္ဒေသတော ကဟာပဏတော ဒွယမေဝ ဂဟေတွာ ဘဝန္တာနံ ဒွိန္နံ ဒေဟီတိ ဣမမှာ ကဟာပဏာတိ သဒ္ဒန္တရတောဝဓာရဏံ ဂမျတေ’’တိ.

‘‘ပုဗ္ဗပဌမာနမတ္ထာတိသယဝစနိစ္ဆာယံ ဒွေ ဘဝန္တီတိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ (၈-၁-၁၂-ဝါ) ဝုတ္တံ၊ တဒါဟ-‘ပုဗ္ဗပဌမာနံ မိစ္စာဒိ၊ ပုဗ္ဗပဌမာနံ ပုဗ္ဗပဌမ သဒ္ဒါနံ အတ္ထာတိသယော ယော အတ္ထဿ ပကံသော၊ တဿ ဝစနိစ္ဆာယံ၊ သဗ္ဗပဌမဘာဝသင်္ခါတ အတ္ထာတိသယမတ္တာဝ ဝစနိစ္ဆာတိ န ဧတ္ထ ဝိစ္ဆာတိ တေသမဓိပ္ပါယော၊ ဝိကသနကိရိယာယ ပါကကိရိယာယာတိ ဝုတ္တေပိ ဝိကာသကရဏကိရိယာယ ပါကကရဏကိရိယာယာတိ အတ္ထသမ္ဘဝတော ‘ပုဗ္ဗံ ပုဗ္ဗံ ပုပ္ဖ’န္တိ တျာဒေါ၊ ပုဗ္ဗံ ပုဗ္ဗံ ဝိကသနံ ကရောန္တိ၊ ပဌမံ ပဌမံ ဝစနံ ကရောန္တီတိ ကိရိယာဝိသေသနဝသေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ပုဗ္ဗာတိ မတာ ပဌမာဘိမတာတိ ဣမိနာ ပုဗ္ဗပဌမဘာဝေနာဘိမတာနံ ဗဟုတ္တ ဗျာပနေန ဝိစ္ဆာသဗ္ဘာဝေ ကာရဏမာဟ.

‘‘ဍတရ ဍတမာနံ သမသမ္ပဓာရဏာယမိတ္ထီနိဂဒေ ဘာဝေ ဒွေ ဘဝန္တီတိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ (၈-၁-၁၂-ဝါ) ဝုတ္တံ၊ ဧတ္ထ ဣတ္ထိလိင်္ဂသဒ္ဒေါ ဣတ္ထိလိင်္ဂယောဂါ ဣတ္ထီတိ ဝုတ္တော၊ နိဂဒျတေနေနေတိ နိဂဒေါ၊ ဣတ္ထီ နိဂဒေါ ယဿ သော ဣတ္ထိနိဂဒေါဘာဝေါ၊ တသ္မိံ ဣတ္ထီနိဂဒေ ဘာဝေ၊ တဒါဟ-ရတရရတ မန္တာန’မိစ္စာဒိ၊ ဣတ္ထိလိင်္ဂေတိ ဣတ္ထိလိင်္ဂံ ယဿ သော ဣတ္ထိလိင်္ဂေါဘာဝေါ၊ တသ္မိံ ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဘာဝေ ဝတ္တမာနာနံ ရတရရတမန္တာနံ ဒွိဗ္ဗစနမဘိမတန္တိ သမ္ဗန္ဓော၊ ကသ္မိံ ဝိသယေတိ အာဟ-‘သမသမ္ပဓာရဏ ဝိသယေ’တိ၊ သမေန အဍ္ဎတာဒိနာ ဂုဏေန ဣမေ ဥဘော အဍ္ဎာ ဣတွေဝံ ရူပါ သမ္ပဓာရဏာ နိရူပနာ အဝဗောဓော သမသမ္ပဓာရဏာ၊ သာဧဝ ဝိသယော၊ တသ္မိံ သတိ၊ အဍ္ဎတာယ ဗဟုဝိဓတ္တာဘာဝါ ကိရိယာဒိယော ဂါဘာဝါ စ နတ္ထေတ္ထ ဝိစ္ဆာတိ တေသမဓိပ္ပါယော၊ ပုစ္ဆိယမာနာတိ ဣမိနာ ဣမေ ဥဘော’ ဣစ္စာဒီနံ ပုစ္ဆာဝါကျတံ ဒဿေတိ.

ပရဗျဝဟာရေနာဟ-‘အာချာတာဒီနံ ဝိသယတ္တ’န္တိ၊ ဣမိနာ အာချာတာဒီနမေဝ ကိရိယာဇောတကပဒဘာဝေန ပေါနောပုညသင်္ခါတကိရိယာ ဓမ္မဿ ဓနသမေဝ ဝိသယတ္တံ ဒီပေတိ၊ အတိသယဝိသိဋ္ဌန္တိ ဣမိနာ ပပစတိသဒ္ဒေပကာရော ပကံသတ္ထ ဇောတကော ဥပသဂ္ဂေါတိ ဒဿေတိ၊ ဟိဝိဓိမှီတိ’လူ-စ္ဆေဒနေ’ဣစ္စသ္မာ ဝိဓိမှိ ဟိပ္ပစ္စယော ‘‘ပဉှပတ္တနာဝိဓီသု’’တိ (၆-၉) ဣမိနာ သုတ္တေနာတိ အတ္ထော၊ ဩဿာတိ ‘‘ယုဝဏ္ဏာနမေဩပစ္စယေ’’တိ (၅-၈၂) ဩကာရဿ၊ ‘ပုဗ္ဗေက-ကတ္တုကာန’’ (၅-၆၂) မိစ္စေဝါတိ ဧဝကာရေန ပရေသမိဝါယမပျာဘိက္ခညေ ပစ္စယော စေ ဝိဓီယတေ၊ တဒါ ပပစတိဣစ္စတြ ဝိယ အာဘိက္ခညေ ဝိဓီယမာနေန ပစ္စယေနေဝ အာဘိက္ခညတ္ထဿ ပကာသိတတ္တာ န ဒွိဗ္ဗစနေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ၊ ယဒါ တု ဘုသံ ပုနပ္ပုနံ ပစတီတိ ဝစနိစ္ဆာ တဒါပိ ပပစတီတိ ဘဝတျေဝ.

ဣဟ ဣမသ္မိံ ဥဒါဟရဏေ၊ အာဘိက္ခညေ ဣစ္စေဝါတိ ဣမိနာ အနုကရဏမတ္တမေဝေတံ နတ္ထေတ္ထာဘိက္ခညန္တိ ပါဏိနိယာ သုတ္တန္တရေန ဒွိတ္တမ္ပဋိပါဒေန္တိ၊ နတ္ထေတ္ထ တာဒိသေန ဝစနေန ပယောဇနံ၊ အာဘိက္ခညေယေဝ ဒွိဗ္ဗစနန္တိ ဒဿေတိ၊ ဧဝမညတေ ‘‘ပဋဣစ္စေတမနုကရဏံ ဘဝန ကိရိယမ္ပတိ ဝတ္တတီတိ [ဘဝနကိရိယာမတီ ဝုတ္တီတိ (ပေါတ္ထကေ)] ကိရိယာဓမ္မံ ပေါနောပုညမေတ္ထ အတ္ထေဝါ’’တိ၊ တေနေဝ ဝက္ခတိ-‘ပဋပဋာ ဘဝတီတိ အာဘိက္ခညေ ဒွိဗ္ဗစန’န္တိ၊ အနိတိသ္မိန္တိ ဣတိသဒ္ဒေ အဝိဇ္ဇမာနေ၊ ရာပ္ပစ္စယောတိ ပဌမံ ဒွိတ္တေ ကတေ ပစ္ဆာ ရာပ္ပစ္စယော၊ ရာပ္ပစ္စယမကတွာပိ ပကာရန္တရေန သာဓေတုမာဟ- ‘အထဝါ’ ဣစ္စာဒိ၊ ဒီဃော နိစ္စန္တိ ပဌမံ ဒွိတ္တေ ပဋပဋကရောတီတိ ဌိတေ နိစ္စံ ဒီဃော၊ ပဋပဋာ ကရောတီတိ ဧတ္ထ နိပ္ဖတ္တိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ပဋပဋာယတီတိ ဧတ္ထ ဒဿေတုံ ပဋပဋာယတီတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ.

၅၅. သျာဒိ

ဧကဿ ဧကဿ ဣတိ ဌိတေ ပုဗ္ဗဝိဘတ္တိယာ လုတ္တေ သံဟိတာယဉ္စ ကတာယံ ဧကေကဿ၊ ဧဝံ မတ္ထကေန မတ္ထကေနာတိ ဌိတေ မတ္ထက မတ္ထကေနာတိ.

၅၆. သဗ္ဗာ

အညံ အညန္တိ ဌိတေ ဣမိနာ ဝိဘတ္တိယာ လောပေ အကာရဿ ‘‘တဒမိနာ’’ (၁-၄၇) ဒိနာ ဩကာရေ အညောညန္တိပိ ဟောတိ.

၅၇. ယာဝ

ယာဝဗောဓန္တိ ‘‘ယာဝါဝဓာရဏေ’’တိ (၃-၄) အသင်္ချသမာသော.

၅၈. ဗဟုလ

ကွစိ ပဝတျပ္ပဝတ္တိ၊ ကွစညံ ကွစိ ဝါ ကွစိ၊

သိယာ ဗဟုလသဒ္ဒေန၊ ဝိဓိ သဗ္ဗော ယထာဂမံတိ.

ဣတိ မောဂ္ဂလ္လာနပဉ္စိကာဋီကာယံ သာရတ္ထဝိလာသိနိယံ

ပဌမကဏ္ဍဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.