၁၄. သတ္တဓီ

ဝစနဖလမုပဒဿေတိ‘ယတ္ထေ’စ္စာဒိနာ၊ ယတ္ထ ယသ္မိံ ‘‘သရော လောပေါ သရေ’’တျာဒိကေ သုတ္တေ၊ သတ္တမိယာတိ ‘သရေ’တိအာဒိနာ သတ္တမိယာ၊ ယဿာတိ သရောတိအာဒိနာ နိဒ္ဒိဋ္ဌဿ၊ ကာရိယံ လောပါဒိ၊ သမ္ဗန္ဓာ ဝိသေသာတိ သရေတျာဒေါ ဩပသိလေသိကမဓိကရဏံ၊ တဉ္စောပသိလေသေ ဘဝမဓိကရဏံ ပုဗ္ဗဿ ဝါ ပရံ သိယာ ပရဿ ဝါ ပုဗ္ဗန္တိ ပုဗ္ဗပရောပသိ လေသဿာဝိသိဋ္ဌတ္တာ ပုဗ္ဗပရာနံ သမ္ဗန္ဓဿ အဝိသေသာ၊ ပရဿာပီတိ န ကေဝလံ ပုဗ္ဗဿေဝ၊ သတီတျသ္မိံ အတ္ထေ ဇောတနီယေ သတ္တမီ သံသတ္တမီ သန္တသဒ္ဒဿ သမာဒေသေန၊ သတ္တဉ္စေတျာဒိဝစနမေဝံ သတိ ဃဋတေ၊ သန္တိ ဝါ သန္တသဒ္ဒတ္ထေ ပါဒိ၊ သုတ္တေ အဝုတ္တေပိ ဝုတ္တိယံ ‘နိဒ္ဒေသေ’တိ ဝစနေ ကာရဏမာဟ-သတ္တဉ္စာ’တိအာဒိ၊ နိဒ္ဒေသမန္တရေန သတ္တံ န သမ္ဘဝတီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ သတ္တမိယာ နိဒ္ဒေသေ သတိယေဝ တံ သမ္ဗန္ဓာယ သတ္တာယ သမ္ဘဝေါ၊ အညထာ ကိမညန္တဿာ ပတိဋ္ဌာတိ အဓိပ္ပါယော၊ ပုဗ္ဗသဒ္ဒဿ သမ္ဗန္ဓိသဒ္ဒတ္တာ ကိန္နိဿာယ ပုဗ္ဗတ္တမိစ္စာဟ-‘သတ္တမိ’စ္စာဒိ၊ တန္တိ ‘‘သရော လောပေါ သရေ’’တိ သုတ္တံ၊ ဥကာရဿာတိ ‘ဝေဠု’ဣစ္စတြ ဥကာရဿ၊ ပုဗ္ဗဿ။ပေ။ ကရိတွာ တံမနသိကတဉ္စောဒနံ ဒဿေတုမာဟ-‘တမဟ’န္တိ စ္စာဒိတိ ဧဝမေတ္ထ သာဇ္ဈာဟာရော သမ္ဗန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗော. ပုဗ္ဗဿာတိ သတ္တမီ နိဒ္ဒိဋ္ဌတော ပုဗ္ဗဿ၊ အနန္တရဿာတိ အဗျဝဟိတဿ၊ ဝုတ္တံ ကိဉ္စိ နတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ အယမဓိပ္ပါယော ‘‘တသ္မိန္တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌေ ပုဗ္ဗဿာ’’တိ (၁-၁-၆၆) ပါဏိနိယဝစနေ ‘‘ဒိသိရယမုစ္စာရဏကြိယော နိသဒ္ဒေါပျယ မိဟ နေရန္တရိယံ ဇောတေတိ၊ တတ္ထ‘နိရန္တရံ ဒိဋ္ဌော’တိ ပါဒိသမာသေ ကတေ ဖုဋမေဝါနန္တရမုစ္စာရိတေတျမတ္ထော-ဝဂမျတေတိ ‘‘ပုဗ္ဗသဒ္ဒဿ ဗျဝဟိတေပိ ပယောဂဒဿနေ ဗျဝဟိတေပိ ကာရိယံ ပပ္ပေါတီ’’တိ ဘဿကာရာဒယော ဝဏ္ဏေန္တိ၊ ဣဟ တာဒိသဝစနာဘာဝေန ဝဏ္ဏာဒိ ဗျဝဓာနေပိ သိယာ’’တိ၊ သရေစ္စာဒိပရိဟာရဝစနေ-ဓိပ္ပါယ မုဗ္ဘာဝယတိ ‘ယဒိပိ’စ္စာဒိနာ၊ မထုရာယ ပါဋလိပုတ္တကဿ စာန္တရာဠေ ဂါမာဒီနံ သဗ္ဘာဝါ ဗျဝဓာနေပိ ပုဗ္ဗသဒ္ဒဿ ပဝတ္တိယာ ဒိဋ္ဌန္တမာဟ-‘မထုရာ’ ဣစ္စာဒိ၊ ယသ္မာ သရေတိ ဩပသိလေသိကာဓာရေ သတ္တမျန္တံ ပဒံ၊ တသ္မာ ဗျဝဓာနေ သရလောပေါ န ဟောတီတိ ဧဝံ သင်္ခေပဗျာချာနေန ဝုတ္တိယ မတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော၊ န ကေဝလံ သရေတိ ဧတ္ထေဝါတိ အာဟ- ‘ကာရိယေ’စ္စာဒိ၊ ဩပသိလေသိကေယေဝါဓာရေ ဘဝတီတိ သေသော၊ ကာရဏမာဟ-‘ဝတ္တိစ္ဆာနှဝိဓာနတော သဒ္ဒဿာ’တိ၊ ဝတ္တုနော ယာ ဣစ္ဆာ ဝစနိစ္ဆာ တဿာ အနုတူလေန ဝိဓာနတော အတ္ထဿ ကထနတောတိ အတ္ထော၊ယေန ဟိ ယမတ္ထံ ဝတ္တာတိဓာတုမိစ္ဆတိ သတီပျဘိဓာနသာ မတ္ထိယေ န တတော-ညမတ္ထံ သဒ္ဒေါဘိဒဓာတီတျဓိပ္ပါယော၊ ဝတ္တိစ္ဆာ ဝသာယေ ကာရဏမာဟ’ဝတ္တိစ္ဆာပိ’စ္စာဒိ၊ ဝတ္တုနော သုတ္တကာရဿ ဣစ္ဆာ ဝတ္တိစ္ဆာ၊ ကထမုပဒေသတော ဝတ္တိစ္ဆာ-ဝသီယတေ’ ကထဉ္စ သာမတ္ထိယတောတိ အာသင်္ကိယ တမုပဒဿေတုမာဟ-‘အတောစေတျာဒိ၊ အတော ဝက္ခမာနကာရဏာ ဥပဒေသတော ဝသီယတေတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ကိန္တံ ကာရဏ မိစ္စာဟ-‘ယသ္မာ’ဣစ္စာဒိ၊ အနွယသဒ္ဒေနေတ္ထ ဂုရုပါရမ္ပရိယော-ပဒေသော ဝိဝစ္ဆိတော၊ ယသ္မာ ကာရဏာ အနွယော ဂုရုပါရမ္ပရိယော ပဒေသော ဂုရုကုလမုပဂမ္မ ပဉှကရဏာဒိနာ အနွိစ္ဆီယတေ ဂဝေသီယတိ၊ အတော ကာရဏာ ဂုရုပရမ္ပရာ ဂတဥပဒေသတော ဝသီယတောတိ အတ္ထော၊ သာမတ္ထိယတော-ဝသာယပ္ပဋိပါဒယိတုမာဟ- ‘သာမတ္ထိယမ္ပိ’စ္စာဒိ၊ သာမတ္ထိယမ္ပိ ဝုစ္စတေတိသေသော၊ လဃုနောပါယေန သဒ္ဒါနမုပလက္ခဏေ ပဝတ္တီတိ ဗျဝဟိတနိဝတ္တိယာ ဝစနန္တရက-ရဏမနုပန္နံ၊ ဥပပန္နံ ဝစနန္တရကရဏံ၊ တဿ စ ဩပသိလေသိကာဓာရ မန္တရေန အညထာနုပပတ္တိယာ အာဓာရဝိသေသပ္ပဋိပ္ပတ္တီတိ ဣဒမေတ္ထ သာမတ္ထိယံ၊ အာဓာရန္တရေစ္စာဒိနာ ယထာဝုတ္တံ သာမတ္ထိယံ ဝိဘာဝေတိ၊ အာဓာရန္တရေပီတိ သဗ္ဗတ္ထ ပါဌော ဒိဿတိ၊ ပသင်္ဂါဘာဝတော အတ္ထန္တ-ရေနာပိ အာဓာရန္တရေပိ ဩပသိလေသိကာဓာရေပိ ဝစနန္တရပ္ပသင်္ဂေါ သိယာတိ သမ္ဗန္ဓသမ္ဘဝါ ဩပသိလေသိကာဓာရနိဿယနေပိ အာနိသံသော န ဒိဿတီတိ သမုစ္စယတ္ထေနာပိ နတ္ထိ ပယောဇနန္တိ ဝဇ္ဇေတဗ္ဗော ယမ္ပိ သဒ္ဒေါတိ၊ နနု ကိမေဝံ ဝဏ္ဏီယတေ ပုဗ္ဗဿေဝေတိ ဝစန မေဝေါပသိလေသိကမဓိကရဏံ ဝိညာပယတိ။ တတ္ထေဝ ပုဗ္ဗပရတ္တ သမ္ဘဝါတိ ယောမညတေ၊ တဿေသာ ကပ္ပနာ န သင်္ဂတာတိ ဒဿေတုမာဟ-‘ပုဗ္ဗဿာတိ’စ္စာဒိ၊ အယုတ္တတ္တေ ကာရဏမာဟ-‘သာမီပိကေပိ တဿ သမ္ဘဝါ’တိ၊ ‘ဂင်္ဂါယံ ဃောသော’တိ ဝုတ္တေ ဃောသော ဂင်္ဂါယံ ပုဗ္ဗော ဝါ ပရော ဝေတိ ဂမ္မမာနတ္တာ သာမီပိကေပျဓိကရဏေ ပုဗ္ဗပရတ္တဿ သမ္ဘဝါတိ အတ္ထော၊ ဧတာဝဝုစ္စတေတိ ပုဗ္ဗဿေဝ ဟောတိ န ပရဿာတိ ဧတ္တကမေဝ ဝုစ္စတေ၊ တထာစ ဝက္ခတိ-‘ကိန္တ’န္တိအာဒိ၊ အဓိကံ ဗျဝဟိတနိဝုတျာဒိ န ဝုစ္စတေတိ သမ္ဗန္ဓော၊ အာဒိသဒ္ဒေနေတ္ထ ဆဋ္ဌီပကပ္ပနာ ဂဟိတာ၊ ဆဋ္ဌီပကပ္ပနာပိ သာမတ္တိယာ ကတာတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ပကပ္ပနံ ပကပ္ပနာဝိဓာနံ၊ ဧဝံ မညတေ ‘ပါဏိနိယာ ‘‘ဆဋ္ဌီဋ္ဌာနေယောဂါ’’တျတော (၁-၁-၄၉) ‘‘တသ္မိန္တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌေ ပုဗ္ဗဿ’’ (၁-၁-၆၆) ‘‘တသ္မာ တျုတ္တရဿ’’ ဣတိ (၁-၁-၆၇) ပရိဘာသာသုတ္တဒွယေ ဆဋ္ဌီဂဟဏမနုဝတ္တိယ ‘တသ္မိန္တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌေ ပုဗ္ဗဿ ဆဋ္ဌီ’ ‘တသ္မာတျုတ္တရဿ ဆဋ္ဌီ [နိဒ္ဒိဋ္ဌေ ပုဗ္ဗဿ ဆဋ္ဌီတိ ပုဗ္ဗဿ ကာရိယိတ္တပဋိပါဒနယောဂ္ဂေါ ဆဋ္ဌီ တဗ္ဗောဓကပဒေ ဘဝတိတျတ္ထော၊ ဧဝ ဓုတ္တရဿေတု ဝိ. ဥဇ္ဇောတဋီကာ] တိ ဆဋ္ဌီပကပ္ပနံ ပဋိပါဒေန္တိ ‘ယသ္မိံ သုတ္တေ ဆဋ္ဌီနိဒ္ဒေသော နတ္ထိ၊ တတ္ထ ဆဋ္ဌီပကပ္ပနာယထာ သိယာ’တိ၊ ဣဓ ပန ဝစနန္တရာဘာဝေပိ ယတ္ထ ဆဋ္ဌီနိဒ္ဒေသော နတ္ထိ၊ တတ္ထ သာမတ္ထိယေနေဝ ဆဋ္ဌီပကပ္ပနာ သိဒ္ဓါ’တိ၊ သာမတ္ထိယမုပဒဿေတိ ‘သတ္တမီနိဒ္ဒေသေ’စ္စာဒိနာ၊ အညဝိဘတ္တိနိဒ္ဒိဋ္ဌောပိ ပဋိပဇ္ဇတေတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ကာရိယယော ဂန္တိ ကာရိယသမ္ဗန္ဓံ၊ ယထာ ‘‘ဝဂ္ဂေ ဝဂ္ဂန္တော’’တိ ဧတ္ထာနုဝတ္တမာနံ နိဂ္ဂဟီတ’န္တိဒံ ဆဋ္ဌီယန္တံ ဝိညာယတေ၊ ကထံ ဝဂ္ဂေတေသာ သတ္တမျကတတ္ထာ ‘‘နိဂ္ဂဟီတ’’န္တိ (၁-၃၈) ပုဗ္ဗသုတ္တေ ကတတ္ထတာယ ပဌမာ ဝိဘတ္တိယာ ဆဋ္ဌီဝိဘတ္တိမ္ပကပ္ပေတိ သတ္တမိယံ ပုဗ္ဗဿေ’တိ တထေတျဝဂန္တဗ္ဗံ. ဧတာဝ ဝုစ္စတေတိ ဝုတ္တေ ဣဒန္တိ န ဝိညာယတေတိ အာဟ ‘ကိန္တ’န္တိအာဒိ၊ ယဒါဟိစ္စာဒိနာ ပရိယာယပသင်္ဂက္ကမံ ဒဿေတိ. ကိမိဒမုစ္စတေ ပရိယာယပ္ပသင်္ဂေ နိယမတ္ထံ ဝစနန္တိ နနု ပုဗ္ဗပရာနံ ယုဂပဒုပ္ပတ္တိယ မာစရိယဝစနပ္ပမာဏေနာပ္ပဋိပတ္တိယံ ဝိဇ္ဈနတ္ထံ ဝစနန္တိ ကသ္မာ နောစ္စ တေစ္စာဟ- ‘ယုဂပဒုပသိလိဋ္ဌာန’န္တျာဒိ၊ ယုဂပဒုပသိလိဋ္ဌာနမသမ္ဘဝေါတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ကုတောစ္စာဟ-‘အပရဿူပသိလေသိကဿာဘာဝတော’တိ၊ အတောတိ ယုဂပဒုဘိန္နမ္ပတ္တိယာ အဘာဝတော၊ ဝစနံ ‘‘သရော လောပါသရေ’’စ္စာဒိကံ (၁-၂၆) သုတ္တံ.