ပရိဘာသာဓိကာရ

၁၃. ဝိဓိ

ဝစနာရမ္ဘယောဇနမာဟ–‘ယံ ဝိသေသနဘာဝေနေ’စ္စာဒိ၊ ယန္တိ အနိယမေန ‘‘အတော ယောနံ ဋာဋေ’’တိ (၂-၄၃) အာဒီသု အတောတိအာဒိကံ ဝိသေသနဘာဝေန ဝတ္တုမိစ္ဆိတံ ပရာမသတိ၊ တေနာတိ ဝိသေ သနတ္တေနု-ပါဒိယမာနေန ယံ သဒ္ဒနိဒ္ဒိဋ္ဌေန အတောတိအာဒိကေန ကရဏဘူတေန၊ ယထာကထဉ္စိတဗ္ဗတောတိ အာဒေါ မဇ္ဈေ-န္တေ ဝါ သဗ္ဘာဝတော ယေနကေနစိ အာကာရေန အဘေဒေါပစာရေန အကာရာဒိဝိသေသနဝတော နာမာဒိနော၊ တဒန္တတ္ထန္တိ တံ အတောတျာဒိ ဝိသေသနမန္တေ၊ နာဒေါ န မဇ္ဈေ ယဿ တံ တဒန္တံ၊ တံ အတ္ထော ပယောဇနံ ယဿာတိ အညပဒတ္ထော၊ ဝတ္တာယတ္တာတိ ဝတ္တုနော အာယတ္တာ။ အတ္တာဝါတ္တနော ဝစနေ ပဓာနန္တိ၊ တဿာတိ ဝတ္တုနော၊ သာတိ ဝစနိစ္ဆာ၊ ပယောဂါနုသာ ရေနာတိ ဇိနဝစနာနုသာရေန၊ ဣတီတိ ကာရဏတ္ထေ နိပါတော၊ ဣမိနာ ကာရဏေနာတိ အတ္ထော၊ န သဗ္ဗတ္ထပ္ပသင်္ဂေါတိ သံဟိတာဒိဝိဓိမှိ သဗ္ဗတ္ထ တဒန္တ ဝိဓိပ္ပသင်္ဂေါ န ဟောတိ၊ တထာဟိ ‘‘သရော လောပေါ သရေ’’တိ (၁-၂၆) ဧတ္ထ သရောတိ ဝိသေသနဘာဝေန ဝစနိစ္ဆာယ သဗ္ဘာဝေ သရောတိ တတြာ’ဒီနံ ဝိသေသနန္တိ ယထာကထဉ္စိသရာဒိသရမဇ္ဈသရန္တာနံ တတြာဒီနံ လောပပ္ပသင်္ဂေ ‘‘ဝိဓိဗ္ဗိသေသနန္တဿာ’’တိ (၁-၁၃) သရန္တဿပသင်္ဂေါ သိယာ၊ န ‘‘ဆဋ္ဌိယန္တဿာ’’တိ (၁-၁၃) အန္တဿ။ ဆဋ္ဌီနိဒ္ဒေသာဘာဝါ၊ တထာ သတိ ‘တတြိမေ’တိအာဒိမှိ ‘ဣမေ’တိအာဒိနာ ဝတ္တဗ္ဗတာ အာပဇ္ဇေယျာတိ ပယောဂံ နာနုသဋာ နာမသိယုန္တိ န သဗ္ဗတ္ထ တဒန္တ ဝိဓိပ္ပသင်္ဂေါ၊ တထာ ‘‘ဂတိဗောဓာ’’ (၂-၄) ဒိသုတ္တာဒိမှိပိ ‘ဂမယတိ မာဏဝကံဂါမံ တျာဒိပ္ပသင်္ဂေါတိအာဒိ စ ယထာယောဂမဝဂန္တဗ္ဗံ၊ ဝုတ္တိယံ ‘‘အတော ယောနံ ဋာဋေ’’တိ သုတ္တောဒါဟရဏံ ဒဿိတံ၊ ‘‘နရာ နရေ’’တိ လက္ခိယောဒါဟရဏံ.

၁၄. သတ္တဓီ

ဝစနဖလမုပဒဿေတိ‘ယတ္ထေ’စ္စာဒိနာ၊ ယတ္ထ ယသ္မိံ ‘‘သရော လောပေါ သရေ’’တျာဒိကေ သုတ္တေ၊ သတ္တမိယာတိ ‘သရေ’တိအာဒိနာ သတ္တမိယာ၊ ယဿာတိ သရောတိအာဒိနာ နိဒ္ဒိဋ္ဌဿ၊ ကာရိယံ လောပါဒိ၊ သမ္ဗန္ဓာ ဝိသေသာတိ သရေတျာဒေါ ဩပသိလေသိကမဓိကရဏံ၊ တဉ္စောပသိလေသေ ဘဝမဓိကရဏံ ပုဗ္ဗဿ ဝါ ပရံ သိယာ ပရဿ ဝါ ပုဗ္ဗန္တိ ပုဗ္ဗပရောပသိ လေသဿာဝိသိဋ္ဌတ္တာ ပုဗ္ဗပရာနံ သမ္ဗန္ဓဿ အဝိသေသာ၊ ပရဿာပီတိ န ကေဝလံ ပုဗ္ဗဿေဝ၊ သတီတျသ္မိံ အတ္ထေ ဇောတနီယေ သတ္တမီ သံသတ္တမီ သန္တသဒ္ဒဿ သမာဒေသေန၊ သတ္တဉ္စေတျာဒိဝစနမေဝံ သတိ ဃဋတေ၊ သန္တိ ဝါ သန္တသဒ္ဒတ္ထေ ပါဒိ၊ သုတ္တေ အဝုတ္တေပိ ဝုတ္တိယံ ‘နိဒ္ဒေသေ’တိ ဝစနေ ကာရဏမာဟ-သတ္တဉ္စာ’တိအာဒိ၊ နိဒ္ဒေသမန္တရေန သတ္တံ န သမ္ဘဝတီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ သတ္တမိယာ နိဒ္ဒေသေ သတိယေဝ တံ သမ္ဗန္ဓာယ သတ္တာယ သမ္ဘဝေါ၊ အညထာ ကိမညန္တဿာ ပတိဋ္ဌာတိ အဓိပ္ပါယော၊ ပုဗ္ဗသဒ္ဒဿ သမ္ဗန္ဓိသဒ္ဒတ္တာ ကိန္နိဿာယ ပုဗ္ဗတ္တမိစ္စာဟ-‘သတ္တမိ’စ္စာဒိ၊ တန္တိ ‘‘သရော လောပေါ သရေ’’တိ သုတ္တံ၊ ဥကာရဿာတိ ‘ဝေဠု’ဣစ္စတြ ဥကာရဿ၊ ပုဗ္ဗဿ။ပေ။ ကရိတွာ တံမနသိကတဉ္စောဒနံ ဒဿေတုမာဟ-‘တမဟ’န္တိ စ္စာဒိတိ ဧဝမေတ္ထ သာဇ္ဈာဟာရော သမ္ဗန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗော. ပုဗ္ဗဿာတိ သတ္တမီ နိဒ္ဒိဋ္ဌတော ပုဗ္ဗဿ၊ အနန္တရဿာတိ အဗျဝဟိတဿ၊ ဝုတ္တံ ကိဉ္စိ နတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ အယမဓိပ္ပါယော ‘‘တသ္မိန္တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌေ ပုဗ္ဗဿာ’’တိ (၁-၁-၆၆) ပါဏိနိယဝစနေ ‘‘ဒိသိရယမုစ္စာရဏကြိယော နိသဒ္ဒေါပျယ မိဟ နေရန္တရိယံ ဇောတေတိ၊ တတ္ထ‘နိရန္တရံ ဒိဋ္ဌော’တိ ပါဒိသမာသေ ကတေ ဖုဋမေဝါနန္တရမုစ္စာရိတေတျမတ္ထော-ဝဂမျတေတိ ‘‘ပုဗ္ဗသဒ္ဒဿ ဗျဝဟိတေပိ ပယောဂဒဿနေ ဗျဝဟိတေပိ ကာရိယံ ပပ္ပေါတီ’’တိ ဘဿကာရာဒယော ဝဏ္ဏေန္တိ၊ ဣဟ တာဒိသဝစနာဘာဝေန ဝဏ္ဏာဒိ ဗျဝဓာနေပိ သိယာ’’တိ၊ သရေစ္စာဒိပရိဟာရဝစနေ-ဓိပ္ပါယ မုဗ္ဘာဝယတိ ‘ယဒိပိ’စ္စာဒိနာ၊ မထုရာယ ပါဋလိပုတ္တကဿ စာန္တရာဠေ ဂါမာဒီနံ သဗ္ဘာဝါ ဗျဝဓာနေပိ ပုဗ္ဗသဒ္ဒဿ ပဝတ္တိယာ ဒိဋ္ဌန္တမာဟ-‘မထုရာ’ ဣစ္စာဒိ၊ ယသ္မာ သရေတိ ဩပသိလေသိကာဓာရေ သတ္တမျန္တံ ပဒံ၊ တသ္မာ ဗျဝဓာနေ သရလောပေါ န ဟောတီတိ ဧဝံ သင်္ခေပဗျာချာနေန ဝုတ္တိယ မတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော၊ န ကေဝလံ သရေတိ ဧတ္ထေဝါတိ အာဟ- ‘ကာရိယေ’စ္စာဒိ၊ ဩပသိလေသိကေယေဝါဓာရေ ဘဝတီတိ သေသော၊ ကာရဏမာဟ-‘ဝတ္တိစ္ဆာနှဝိဓာနတော သဒ္ဒဿာ’တိ၊ ဝတ္တုနော ယာ ဣစ္ဆာ ဝစနိစ္ဆာ တဿာ အနုတူလေန ဝိဓာနတော အတ္ထဿ ကထနတောတိ အတ္ထော၊ယေန ဟိ ယမတ္ထံ ဝတ္တာတိဓာတုမိစ္ဆတိ သတီပျဘိဓာနသာ မတ္ထိယေ န တတော-ညမတ္ထံ သဒ္ဒေါဘိဒဓာတီတျဓိပ္ပါယော၊ ဝတ္တိစ္ဆာ ဝသာယေ ကာရဏမာဟ’ဝတ္တိစ္ဆာပိ’စ္စာဒိ၊ ဝတ္တုနော သုတ္တကာရဿ ဣစ္ဆာ ဝတ္တိစ္ဆာ၊ ကထမုပဒေသတော ဝတ္တိစ္ဆာ-ဝသီယတေ’ ကထဉ္စ သာမတ္ထိယတောတိ အာသင်္ကိယ တမုပဒဿေတုမာဟ-‘အတောစေတျာဒိ၊ အတော ဝက္ခမာနကာရဏာ ဥပဒေသတော ဝသီယတေတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ကိန္တံ ကာရဏ မိစ္စာဟ-‘ယသ္မာ’ဣစ္စာဒိ၊ အနွယသဒ္ဒေနေတ္ထ ဂုရုပါရမ္ပရိယော-ပဒေသော ဝိဝစ္ဆိတော၊ ယသ္မာ ကာရဏာ အနွယော ဂုရုပါရမ္ပရိယော ပဒေသော ဂုရုကုလမုပဂမ္မ ပဉှကရဏာဒိနာ အနွိစ္ဆီယတေ ဂဝေသီယတိ၊ အတော ကာရဏာ ဂုရုပရမ္ပရာ ဂတဥပဒေသတော ဝသီယတောတိ အတ္ထော၊ သာမတ္ထိယတော-ဝသာယပ္ပဋိပါဒယိတုမာဟ- ‘သာမတ္ထိယမ္ပိ’စ္စာဒိ၊ သာမတ္ထိယမ္ပိ ဝုစ္စတေတိသေသော၊ လဃုနောပါယေန သဒ္ဒါနမုပလက္ခဏေ ပဝတ္တီတိ ဗျဝဟိတနိဝတ္တိယာ ဝစနန္တရက-ရဏမနုပန္နံ၊ ဥပပန္နံ ဝစနန္တရကရဏံ၊ တဿ စ ဩပသိလေသိကာဓာရ မန္တရေန အညထာနုပပတ္တိယာ အာဓာရဝိသေသပ္ပဋိပ္ပတ္တီတိ ဣဒမေတ္ထ သာမတ္ထိယံ၊ အာဓာရန္တရေစ္စာဒိနာ ယထာဝုတ္တံ သာမတ္ထိယံ ဝိဘာဝေတိ၊ အာဓာရန္တရေပီတိ သဗ္ဗတ္ထ ပါဌော ဒိဿတိ၊ ပသင်္ဂါဘာဝတော အတ္ထန္တ-ရေနာပိ အာဓာရန္တရေပိ ဩပသိလေသိကာဓာရေပိ ဝစနန္တရပ္ပသင်္ဂေါ သိယာတိ သမ္ဗန္ဓသမ္ဘဝါ ဩပသိလေသိကာဓာရနိဿယနေပိ အာနိသံသော န ဒိဿတီတိ သမုစ္စယတ္ထေနာပိ နတ္ထိ ပယောဇနန္တိ ဝဇ္ဇေတဗ္ဗော ယမ္ပိ သဒ္ဒေါတိ၊ နနု ကိမေဝံ ဝဏ္ဏီယတေ ပုဗ္ဗဿေဝေတိ ဝစန မေဝေါပသိလေသိကမဓိကရဏံ ဝိညာပယတိ။ တတ္ထေဝ ပုဗ္ဗပရတ္တ သမ္ဘဝါတိ ယောမညတေ၊ တဿေသာ ကပ္ပနာ န သင်္ဂတာတိ ဒဿေတုမာဟ-‘ပုဗ္ဗဿာတိ’စ္စာဒိ၊ အယုတ္တတ္တေ ကာရဏမာဟ-‘သာမီပိကေပိ တဿ သမ္ဘဝါ’တိ၊ ‘ဂင်္ဂါယံ ဃောသော’တိ ဝုတ္တေ ဃောသော ဂင်္ဂါယံ ပုဗ္ဗော ဝါ ပရော ဝေတိ ဂမ္မမာနတ္တာ သာမီပိကေပျဓိကရဏေ ပုဗ္ဗပရတ္တဿ သမ္ဘဝါတိ အတ္ထော၊ ဧတာဝဝုစ္စတေတိ ပုဗ္ဗဿေဝ ဟောတိ န ပရဿာတိ ဧတ္တကမေဝ ဝုစ္စတေ၊ တထာစ ဝက္ခတိ-‘ကိန္တ’န္တိအာဒိ၊ အဓိကံ ဗျဝဟိတနိဝုတျာဒိ န ဝုစ္စတေတိ သမ္ဗန္ဓော၊ အာဒိသဒ္ဒေနေတ္ထ ဆဋ္ဌီပကပ္ပနာ ဂဟိတာ၊ ဆဋ္ဌီပကပ္ပနာပိ သာမတ္တိယာ ကတာတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ပကပ္ပနံ ပကပ္ပနာဝိဓာနံ၊ ဧဝံ မညတေ ‘ပါဏိနိယာ ‘‘ဆဋ္ဌီဋ္ဌာနေယောဂါ’’တျတော (၁-၁-၄၉) ‘‘တသ္မိန္တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌေ ပုဗ္ဗဿ’’ (၁-၁-၆၆) ‘‘တသ္မာ တျုတ္တရဿ’’ ဣတိ (၁-၁-၆၇) ပရိဘာသာသုတ္တဒွယေ ဆဋ္ဌီဂဟဏမနုဝတ္တိယ ‘တသ္မိန္တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌေ ပုဗ္ဗဿ ဆဋ္ဌီ’ ‘တသ္မာတျုတ္တရဿ ဆဋ္ဌီ [နိဒ္ဒိဋ္ဌေ ပုဗ္ဗဿ ဆဋ္ဌီတိ ပုဗ္ဗဿ ကာရိယိတ္တပဋိပါဒနယောဂ္ဂေါ ဆဋ္ဌီ တဗ္ဗောဓကပဒေ ဘဝတိတျတ္ထော၊ ဧဝ ဓုတ္တရဿေတု ဝိ. ဥဇ္ဇောတဋီကာ] တိ ဆဋ္ဌီပကပ္ပနံ ပဋိပါဒေန္တိ ‘ယသ္မိံ သုတ္တေ ဆဋ္ဌီနိဒ္ဒေသော နတ္ထိ၊ တတ္ထ ဆဋ္ဌီပကပ္ပနာယထာ သိယာ’တိ၊ ဣဓ ပန ဝစနန္တရာဘာဝေပိ ယတ္ထ ဆဋ္ဌီနိဒ္ဒေသော နတ္ထိ၊ တတ္ထ သာမတ္ထိယေနေဝ ဆဋ္ဌီပကပ္ပနာ သိဒ္ဓါ’တိ၊ သာမတ္ထိယမုပဒဿေတိ ‘သတ္တမီနိဒ္ဒေသေ’စ္စာဒိနာ၊ အညဝိဘတ္တိနိဒ္ဒိဋ္ဌောပိ ပဋိပဇ္ဇတေတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ကာရိယယော ဂန္တိ ကာရိယသမ္ဗန္ဓံ၊ ယထာ ‘‘ဝဂ္ဂေ ဝဂ္ဂန္တော’’တိ ဧတ္ထာနုဝတ္တမာနံ နိဂ္ဂဟီတ’န္တိဒံ ဆဋ္ဌီယန္တံ ဝိညာယတေ၊ ကထံ ဝဂ္ဂေတေသာ သတ္တမျကတတ္ထာ ‘‘နိဂ္ဂဟီတ’’န္တိ (၁-၃၈) ပုဗ္ဗသုတ္တေ ကတတ္ထတာယ ပဌမာ ဝိဘတ္တိယာ ဆဋ္ဌီဝိဘတ္တိမ္ပကပ္ပေတိ သတ္တမိယံ ပုဗ္ဗဿေ’တိ တထေတျဝဂန္တဗ္ဗံ. ဧတာဝ ဝုစ္စတေတိ ဝုတ္တေ ဣဒန္တိ န ဝိညာယတေတိ အာဟ ‘ကိန္တ’န္တိအာဒိ၊ ယဒါဟိစ္စာဒိနာ ပရိယာယပသင်္ဂက္ကမံ ဒဿေတိ. ကိမိဒမုစ္စတေ ပရိယာယပ္ပသင်္ဂေ နိယမတ္ထံ ဝစနန္တိ နနု ပုဗ္ဗပရာနံ ယုဂပဒုပ္ပတ္တိယ မာစရိယဝစနပ္ပမာဏေနာပ္ပဋိပတ္တိယံ ဝိဇ္ဈနတ္ထံ ဝစနန္တိ ကသ္မာ နောစ္စ တေစ္စာဟ- ‘ယုဂပဒုပသိလိဋ္ဌာန’န္တျာဒိ၊ ယုဂပဒုပသိလိဋ္ဌာနမသမ္ဘဝေါတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ကုတောစ္စာဟ-‘အပရဿူပသိလေသိကဿာဘာဝတော’တိ၊ အတောတိ ယုဂပဒုဘိန္နမ္ပတ္တိယာ အဘာဝတော၊ ဝစနံ ‘‘သရော လောပါသရေ’’စ္စာဒိကံ (၁-၂၆) သုတ္တံ.

၁၅. ပဉ္စ

အဝဓိဘာဝေနာတိ ‘အတော’စ္စာဒိနာ အဝဓိတ္တေန၊ ယဿာတိ ယော အာဒိနော၊ ကာရိယန္တိ ‘ဋာဋေ’အာဒိကံ၊ ပုဗ္ဗပရာပေက္ခတ္တေနာဝိသေသာတိ ယထာ- ‘ဂါမာ ဒေဝဒတ္တော’တိ ဝုတ္တေ သော တတော ပုဗ္ဗော ပရောဂေတိ ဝိညာယတီတျဝဓိဘာဝဿ ပုဗ္ဗပရာပေက္ခတ္တေနာဝိသေသော၊ တထေဟာပိ ‘‘အတော ယောနံ ဋာဋေ’’တိ (၂-၄၁) ဝုစ္စမာနေ အတော ပုဗ္ဗေသံ ယောနံ အထဝါ ပရေသန္တိ ပုဗ္ဗပရာပေက္ခတ္တေနာဝဓိဘာဝဿာဝိသေသာတိ မညတေ၊ ပုရေ ဝိယာတျနေန သတ္တမိယန္တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တံ နိဒ္ဒေသဝစနေ ကာရဏမတိဒိသတိ၊ ဝုတ္တိယံ ‘နရာနမေရေ’တိ ဧတ္ထ အပဝါဒဝိပ္ပဋိသေဓေ သတိပရတ္တာ ဋာဋေအာဒေသာနံ ပဝတ္တိံ ‘‘အာဒိဿာ’’တိ ဧတ္ထ ဝဏ္ဏယိဿာမ၊ အထ ကိမိမိနာ ဝစနေန နနု ယတော ယတ္ထ ပဉ္စမီ နိဒ္ဒေသော တတ္ထ သဗ္ဗတ္ထ ‘‘မာနုဗန္ဓော သရာနမန္တာ ပရော’’ (၁-၂၁) တျတော ‘ပရော’တျနုဝတ္တေတုံ သက္ကာတိ တဿာနုဝတ္တိတဿ ယောနမိစ္စနေန သာမာနာဓိကရဏျာ‘ပရေသံ ယောနံ’တျယမတ္ထော ဝိညာယတေ၊ တတော ပုဗ္ဗေသံ ပသင်္ဂေါယေဝ နတ္ထီတိ၊ နေတဒတ္ထိ၊ ပရောတိ တျနုဝတ္တမာနံ ‘အတော’တိ ပဉ္စမျန္တေန သမ္ဗဇ္ဈမာနံ န ကောစိ ဝါရေတာ အတ္ထီတိ ပရတော-ကာရတော ပုဗ္ဗေသမ္ပိ ယောနံ ဋာဋေအာဒေသာ ပပ္ပေါန္တီတိ ဝစနေနေမိနာ ဘဝိတဗ္ဗမေဝါတိ ဒဿေတုမာဟ-‘ဝစနေ’စ္စာဒိ၊ ဧဝဉ္စရဟိ တဒေဝေါဒါဟရိတဗ္ဗံ၊ ကိံ ‘နရာနရေ’ တျုဒါဟဋန္တိ စေ၊ နေသဒေါသော၊ အညဒတ္ထံ ကာရီယမာနမိဟာ-ပျတ္ထဝန္တံ ဟောတီတိ၊ ပုဗ္ဗကော ပရိဟာရောတိ ဗျဝ ဟိတနိဝတ္တိယာ ပုဗ္ဗသုတ္တေ ဝုတ္တော ‘‘သရေတောပသိလေသိကာဓာရော’’တိ ပရိဟာရော၊ န သမ္ဘဝတီတိ ဣဟ သတ္တမိယာ အဘာဝါ န သမ္ဘဝတိ၊ ဝစနာနန္တရန္တိ ပါဏိနိယာနံ နိဒ္ဒိဋ္ဌဂ္ဂဟဏမိဝ ဗျဝဟိတနိဝတ္တိယာ သုတ္တန္တရံ၊ တေ ဟိ ‘‘တသ္မာတျုတ္တရဿာ’’တျေတ္ထ (၁-၁-၆၇) နိဒ္ဒိဋ္ဌဂ္ဂဟဏမနုဝတ္တိယ တေန ပုဗ္ဗေ ဝိယ ဗျဝဟိတနိဝတ္တိမ္ပဋိပါဒေန္တိ. အနန္တရေတိဝစနာ ပစ္စာသတ္တိယာ နိဿယနံ ဝိညာယတေ၊ ကတတ္ထတာယာတိ ဝစနာ ဇာတိယာတျာဟ- ‘ပစ္စာသတျာ ဇာတိံ သန္နိဿာယာ’တိ ဇာတိံ သန္နိဿာယ ပစ္စာသတျာ ကရဏဘူတာယ နိဝတ္တိမာဟေတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဣမိနာ ပစ္စာသတ္တိ ဉာယဗျာပနဉာယဇာတိပဒတ္ထဗျတ္တိပဒတ္ထေသု ပစ္စာသတ္တိဉာယော ဇာတိပဒတ္ထောစေဟ နိဿီယတေတိ ဒဿေတိ၊ န ဟိ ကေဝလံ ဇာတိံ နိဿာယ ဗျဝဟိတနိဝတ္တိ ဝတ္တုံ သက္ကာ၊ တထာဟိ ယဒေတ္ထ ပစ္စာသတ္တိဉာယော န နိဿိတော၊ တဒါ ဗျာပနဉာယေန ဗျဝဟိတေ စာဗျဝဟိတေ စာသဇ္ဇတီတိ ဇာတိယာ နိဿယနေ သတျပိ ဗျဝဟိတေပိ ဗျာပျမာနာ ဇာတိ ကေန နိဝါရီယတေ နာပိ ကေဝလံ ပစ္စာသတ္တိန္နိဿာယ ဗျဝဟိတနိဝတ္တိ ဝတ္တုံ သက္ကာ၊ တထာဟျသတိ ဇာတိသန္နိဿယေန ဗျတ္တိနိဿီယတေ၊ ဗျတ္တိယဉ္စ ပဒတ္ထေ ပဋိလက္ခိယံ လက္ခဏံ ပဝတ္တတီတိ ပစ္စာသတ္တိ ဉာယနိဿယနေပျဗျဝဟိတမ္ပတိ ယံ လက္ခဏံ ဘိန္နံ တဒဗျဝဟိတေ ပဝတ္တံ၊ ယမ္ပန ဗျဝဟိတမ္ပတိ ဘိန္နံ လက္ခဏံ၊ တဉ္စ ဝစနပ္ပမာဏတော မာဘဝတွဿ ဗျတ္ထတာတိ ဗျဝဟိတေပိ ပဝတ္တတေ၊ တသ္မာ ဥဘောပိ နိဿာယ နီယာတိ. ဝိသယဒဿနပ္ပသင်္ဂေ ဝိသယိဒဿနမတ္ထဗျတ္တိကာရဏန္တိ ဝါကျန္တောဂဓပဒါနမတ္ထမ္ပဌမံ ဒဿေတွာ ပစ္ဆာ သမာသာဒိကံ ဒဿေတုံ ‘ကတော’တျာဒိကမာရဒ္ဓံ၊ ဇာတိလက္ခဏောတိ အဗျဝဟိတတ္တဇာတိသဘာဝေါ၊ ‘ဩသဓျော’တိ ဧတ္ထ သကာရေ အကာရာ ပရဿ ဓကာရေန ဗျဝဟိတဿ ယောဿ ဝိယာဝသေသာနမ္ပိ သဗ္ဘာဝတော ဝုတ္တံ-‘ယောပ္ပဘုတီန’န္တိ၊ ဇာတိ သာမညံ၊ ယာဝတိ ဝိသယေတိ ဂဝါဒိကေ ယတ္တကေ ဝိသယေ၊ ကာမစာရတော ဝိသယ ပရိသမတ္တိယာ ဒိဋ္ဌန္တမာဟ-‘တံ ယထေ’တိ၊ ဘောဇယေတီတိ ဧတ္ထ ဘောဇယေဣတီတိ ပဒစ္ဆေဒေါ၊ ကတောဟိ ဇာတျတ္ထော ကသိဏောတိ ယသ္မာ သကလော ဗြာဟ္မဏ ဇာတိသင်္ခါတော အတ္ထော ပရိသမတ္တော၊ တသ္မာတိ အတ္ထော၊ ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ- ‘ယာဝ ဒိဋ္ဌမ္ဘောဇယေ’တိ ဝုတ္တေ [ဝုတ္တေန (ပေါတ္ထကေ)] သန္တာယ သာမညဝုတ္တိ ဗြာဟ္မဏသဒ္ဒပ္ပယောဂသာမတ္ထိယာ ပစ္စေကမ္ဘောဇနကိရိယာ ကတာ နာမ ဟောတိ၊ ယတော ကသိဏောပိ ဇာတျတ္ထော ပရိသမတ္တော နာမာတိ. ‘‘ဗျဉ္ဇနေ ဒီဃရဿာ’’တိ (၁-၃၃) သုတ္တေ ဗျဉ္ဇနေတိ သတ္တမီ ပုဗ္ဗဿ ဒီဃာဒိဝိဓိမှိ စရိတတ္တာ ‘‘သရမှာ ဒွေ’’တိ (၁-၃၄) ဧတ္ထ သရမှာတိ ပဉ္စမျက တတ္ထာ၊ တတော ပဉ္စမီနိဒ္ဒေသဿ ဗလီယတ္တံ၊ တတော ‘‘သတ္တမိယံ ပုဗ္ဗဿ’’ ‘‘ပဉ္စမိယံ ပရဿာ’’တိ ဒွိန္နံ ပရဿ သမုဋ္ဌာပနေ ‘ဗျဉ္ဇနေ’တိ သတ္တမီ ပရဿ ကာရိယ ယောဂိတာယ အတ္ထတော ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမေန ဆဋ္ဌီဘာဝေန ပရိဏမတီ။ ဒွိန္နံ သုတ္တာနံ ဝိပ္ပဋိသေဓေ ပရဿ ဗလီ ယတ္တာဝါတိ ဧတာဒိသသာမတ္ထိယသဗ္ဘာဝတော ဝုတ္တံ-‘ဆဋ္ဌီပကပ္ပနာပိ ပုရေဝိယ သာမတ္ထိယာ’တိ.

၁၆. အာဒိဿ

ကိဉ္စိ အန္တဿ သမ္ပတ္တန္တိ ယံ ဋာနုဗန္ဓမနေကဝဏ္ဏံ န ဟောတိ၊ တံ ‘‘ဆဋ္ဌိယန္တဿေ’’ (၁-၁၇) တျန္တဿ ပတ္တံ၊ ကိဉ္စိ သဗ္ဗဿေတိ ‘‘ဋာနုဗန္ဓာနေကဝဏ္ဏာ သဗ္ဗဿေတိ’’ (၁-၁၉) ဋာနုဗန္ဓမနေကဝဏ္ဏဉ္စ ကာရိယံ သဗ္ဗဿ ပတ္တံ. ယဒန္တဘာဝိကာရိယံတျာဒိနာ ဝစနဖလမုပဒဿေန္တော ‘ဆဋ္ဌီယန္တဿေ’တီမဿာပဝါဒေါ ယံ ယောဂေါတိ ဒဿေတိ၊ တဿာယမ ပဝါဒေါ ဟောတု ဋာနုဗန္ဓာဒိကာရိယံ ကထန္တိ အာဟ-‘ဋာနုဗန္ဓေ’စ္စာဒိ၊ ဝိပ္ပဋိသေဓာတိ အပဝါဒဝိပ္ပဋိသေဓာ၊ ‘‘ဆဋ္ဌိယန္တဿေ’တိ ဟိ ဥဿဂ္ဂေါ၊ တဿာပဝါဒါ ‘‘အာဒိဿ’’ ‘‘ဋာနုဗန္ဓာနေကဝဏ္ဏာ သဗ္ဗဿေ’’တျေတေ၊ ‘‘အာဒိဿာ’’တီမဿာဝကာသော ‘တေရသာ’တိ၊ ‘‘ဋာနုဗန္ဓာနေကဝဏ္ဏာ သဗ္ဗဿာ’’တီမဿာဝကာသော ‘ဧသု၊ အနေနာ’တိ၊ ဣဟောဘယမ္ပပ္ပေါတိ ‘‘အတော ယောနံ ဋာဋေ’’ (၂-၄၁) ‘‘နရာနရေ’’ ‘‘အတေန’’ (၂-၁၀၈) ‘‘ဇနေနာ’’တိ (တတ္ထ) ‘‘ဋာနုဗန္ဓာနေကဝဏ္ဏာ သဗ္ဗဿေ’’တီဒမ္ပဝတ္တတီတိ တေသမပဝါဒါနံ ဝိပ္ပဋိသေဓာ သဗ္ဗာဒေသော ဘဝတိ. ‘‘ဆဋ္ဌိယန္တဿာ’’တိ ဒသသဒ္ဒေ-န္တဿ ပတ္တောပိ တဒပဝါဒတ္တာ ‘‘အာဒိဿာ’’တိအာဒိဘူတဿ ဒကာရဿ ဟောတီတိ အာဟ ‘ဒကာရဿရော’တိ.

၁၇. ဆဋ္ဌီ

ကောတ္ထောန္တ သဒ္ဒဿေစ္စာဟ-‘အန္တောဝသာန’မိစ္စာဒိ၊ ‘‘ဝဏ္ဏဿန္တဿ’’တိ (၁-၁-၅၂) သုတ္တေ ဝဏ္ဏဂ္ဂဟဏမန္တဝိသေသနာယောပဒိဋ္ဌံ ပါဏိနိနာ-အန္တဿ ပဒဿ ဝါကျဿ ဝါ မာဘဝီ’တိ၊ ဣဟ တွနတ္ထကံ ဝဏ္ဏဂ္ဂဟဏံ ဗျဝစ္ဆေဇ္ဇာဘာဝါတိ ဒဿေတုမာဟ-‘သော စေ’ တျာဒိ၊ နနု ဗြဟ္မဿာတိ ဝိသေသနတ္ထေန ဝတ္တုမိစ္ဆိတော မဟာဗြဟ္မသဒ္ဒေါ ဆဋ္ဌီနိဒ္ဒိဋ္ဌော နာမာတိ ‘‘ဗြဟ္မဿု ဝါ’’တိ (၂-၁၉၄) ဥအာဒေသော ‘‘ဆဋ္ဌိယန္တဿာ’’တိ အန္တဗြဟ္မသဒ္ဒဿ ပပ္ပေါတိ၊ တထာ သတိ ‘န ဟိ ဆဋ္ဌီ နိဒ္ဒိဋ္ဌဿ အန္တံ ပဒံ ဝါကျံ ဝါ သမ္ဘဝတီ’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တန္တိ၊ ဝုစ္စတေ- န ဝိသေသနတ္ထေနာက္ခေပမတ္တေန မဟာဗြဟ္မသဒ္ဒေါ ဆဋ္ဌီ နိဒ္ဒိဋ္ဌော နာမ ဘဝတီတိ န ဗြဟ္မသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿာဒေသပ္ပသင်္ဂေါ၊ မဟာဗြဟ္မသဒ္ဒေ ဝါ ဗြဟ္မသဒ္ဒေါ အတ္ထီတိ တဿာန္တဿ ဥတ္တံ ဝိဓီယတေ.

၁၈. ဝါနု

‘‘ဆဋ္ဌိယန္တဿေ’’တျနေနေဝါဝိသေသေန ဝါနုဗန္ဓကာရိယေပျန္တဿ သိဒ္ဓေ ကိမတ္ထောယမာရမ္ဘောတျာသင်္ကိယ ဋာနုဗန္ဓာတျာဒိနာ ဝစနဖလမုပဒဿေန္တော ‘ဗာဓကဗာဓနတ္ထော-ယမာရမ္ဘော’တိ-ဝဒတိ၊ တထာဟိ ‘‘ဆဋ္ဌိယန္တဿေ’’တျဿ ဗာဓကော ‘‘ဋာနုဗန္ဓာနေကဝဏ္ဏာ သဗ္ဗဿေ’’တိ၊ တဿ စ ‘‘ဝါနုဗန္ဓော’’တျယံ ယောဂေါ ဗာဓကောတိ ဗာဓကဗာဓနတ္ထော သမ္ပဇ္ဇတေ၊ အပဣစ္စယမုပသဂ္ဂေါ ဝဇ္ဇနေ နီဝါရဏေ၊ ပနယနေ ဝါ ဝတ္တတေတိ အပေါဒျန္တေ ဥဿဂ္ဂလက္ခဏာနိ ဝဇ္ဇီယန္တေ နီဝါရီယန္တေ အပနီယန္တေ နေနေတျပဝါဒေါ၊ သုတ္တေကဒေသေန သုတ္တမေဝေါပလက္ခိတန္တိ အန္တဿ‘ဆဋ္ဌိယန္တဿာ’တိ သုတ္တဿ အပဝါဒေါ အန္တာပဝါဒေါ၊ ဥဿဇ္ဇတေ နိဝတ္တီယတျပဝါဒေနေတျုဿဂ္ဂေါ၊ ဥဿဂ္ဂါပဝါဒက္ကမော ပနေတ္ထ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော ‘‘ဆဋ္ဌိယန္တဿေ’’တျုဿဂ္ဂေါ၊ တဒပဝါဒါ ‘‘ဋာနုဗန္ဓာနေကဝဏ္ဏာ သဗ္ဗဿ’’ ‘‘ဥကာနုဗန္ဓာဒျန္တာ’’ ‘‘မာနုဗန္ဓော သရာ နမန္တာ ပရော’’တိ၊ ‘‘ဋာနုဗန္ဓာနေကဝဏ္ဏာ သဗ္ဗဿေ’’တျုဿဂ္ဂေါ၊ တဒ ပဝါဒါ ‘‘ဝါနုဗန္ဓော’’ ‘‘မာနုဗန္ဓော သရာနမန္တာ ပရော’’တိ.

၁၉. ဋာနု

ဆဋ္ဌီနိဒ္ဒိဋ္ဌဿေစ္စာဒိနာ ဝစနာရမ္ဘပ္ပယောဇနာချာနေနာန္တာဒေသာပဝါဒေါ ယံ ယောဂေါတိ ဗြဝီတိ၊ ပစ္စေကမဘိသမ္ဗန္ဓောတိ သော ဋကာရာနုဗန္ဓော စာဒေသောတိအာဒိနာ၊ ကဿ သဗ္ဗဿ ဘဝတိစ္စာဟ-‘ဆဋ္ဌီ နိဒ္ဒိဋ္ဌဿေ’စ္စာဒိ၊ နနု စ ဋေအာဒေသောပျနေကဝဏ္ဏောဧဝ ဒွိဝဏ္ဏသမုဒါယတ္တာတျာသင်္ကိယာဟ-‘ဥပလက္ခိယေ’စ္စာဒိ၊ အနုဗဓျတေ ပယောဂေ အသုယျမာနေပိ ပယောဇနဝသေနာနုသရီယတီတျနုဗန္ဓော၊ ဥပဒေသေ ယေဝေါပလက္ခိယ နိဝတ္တတေတျနေနေတံ ဒဿေတိ ‘ဥစ္စာရိတဝိနာသိနောနုဗန္ဓာ’တိ၊ ဥပဒေသေ ပဌမုစ္စာရဏေ.

၂၀. ဉကာ

အာဒျန္တာတိ ဝုတ္တေ ကထမဝယဝါတျယမတ္ထော လဗ္ဘတီ တျာဟ-‘အာဒျန္တသဒ္ဒါနမိ’စ္စာဒိ၊ အာဒျန္တသဒ္ဒါနံ နိယတဝယဝဝါစိတ္တာ အဝယဝဿ စာဝယဝိနာမန္တရေနာ သမ္ဘဝတော သာမတ္ထိယာဝယဝီ လက္ခီယတိ၊ ဆဋ္ဌိယာတျနုဝုတ္တိတော ဝါဝယဝါဝယဝိသမ္ဗန္ဓေသာ ဆဋ္ဌီ၊ တာယ နိဒ္ဒိဋ္ဌဿာတျယမတ္ထော ဝိညာယတေတိ ဝုတ္တိယံ-‘ဆဋ္ဌီနိဒ္ဒိဋ္ဌဿာ’တိ (ဝုတ္တံ)၊ တေနေဝ ပစ္စယဝိဓိမှိ ကူပ္ပစ္စယာဒယော န ဒေါသာ ဘဝန္တီတိ၊ အတောယေဝါတိ တဒဝယဝါစိတ္တတောယေဝ၊ တဂ္ဂဟဏေနေတိ အဝယဝဂ္ဂဟဏေန၊ ကတာကတပ္ပသင်္ဂိတ္တာတိ ဩတ္တေ ကတေပိ အကတေပိ ဝုကာဂမဿ ပသင်္ဂတော၊ ဘူယတ္တတ္တာ ဟိ ဩတ္တဿ ဘူဂ္ဂဟဏေ သတိ ကတေပိ ဩတ္တေ ဝုကာဂမေန ဘဝိတဗ္ဗမကတေပိ တတောဝ ‘‘ကတာကတပ္ပ သင်္ဂီ ယော ဝိဓိ သနိစ္စော’’တိ နိစ္စတ္တာ ဩတ္တံ ဗာဓိတွာ ဝုကာဂမော ဟောတိ၊ အထ ဝုကာဂမေ ပစ္ဆာ တေန န ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အာဟ-‘အန္တာဝယဝေ’စ္စာဒိ.

၂၁. မာနုဗန္ဓော

ယဒိနိဒ္ဓါရဏေ ဆဋ္ဌီ အန္တဿာဝိသေသိတတ္တာ အဝိသေသေန ယတော ကုတောစိ အန္တတော ဗာနုဗန္ဓော ပရော သိယာ၊ န ဟိ ဒုတိယံ သရဂ္ဂဟဏမတ္ထိ၊ ယေနာန္တော ဝိသေသီယတေစ္စာဟ-‘နိဒ္ဓါရဏ’မိစ္စာဒိ၊ ကာရဏမာဟ-‘သုတတ္တာ’တိ၊ ‘သရာန’န္တိ သုတတ္တာတိ အတ္ထော၊ တေန ‘‘သုတာနုမိတေသုသုတသမ္ဗန္ဓောဗလဝါ’’တိ ရုန္ဓတီတေတ္ထဓကာရဿာ နုမိတဿ မံ န ဟောတီတိ ဒီပေတိ၊ သမာန ဇာတိယဿေဝ လောကေ နိဒ္ဓါရဏပ္ပတီတိ ဟောတိစ္စာဟ-‘တထာ ဟိ’စ္စာဒိ၊ ယထာ’ကဏှာ ဂါဝီနံ သမ္ပန္နခီရတမာ’တိ ဝုတ္တေ အဝိသေသိတတ္တေပိ ကဏှာယ ကဏှာဂါဝီယေဝ ပတီယတေ၊ တထေဟာပိ သရာနံ မဇ္ဈေ အန္တာတျန္တတ္တေန နိဒ္ဓါရိယမာနော သမာနဇာတိယော သရောယေဝ ပတီယတေ၊ တေန သရာနံ ယေဝါန္တာပရော ဘဝိဿတီတိ ဘာဝေါ၊ ဝိသေသနတ္တောတိ ‘‘ဉိလတဿေ’’တိ (၅-၁၆၃) သုတ္တေ အဿာတိ ဝုတ္တေ အယမေဝေတိ နိယမာဘာဝါ ယဿကဿစိ အကာရဿ ဉိပ္ပတ္တိ၊ တေနာနိဋ္ဌပ္ပတ္တီတိ လာနုသင်္ဂိဿေဝ အဿာတိ လဿ ယံ ဝိသေသနတ္တံ တံ အတ္ထော ပယောဇနမဿ ‘‘ကတ္တရိလော’’တိ (၅-၁၈) လကာရဿာတိ ဝိသေသနတ္ထော လကာရော၊ ဣဓေဝါတိ ဣမသ္မိံ ‘‘မာနုဗန္ဓော’’တိအာဒိသုတ္တေယေဝ.

၂၂. ဝိပ္ပဋိ

ပရောတိ ဝတ္တတေ၊ သော စာညာဓိကျဣဋ္ဌာဒျနေကတ္ထောပိ ဣဓ ဣဋ္ဌ ဝါစီ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ကမ္မဗျတိဟာရေဃဏိတိ ကမ္မဗျတိဟာရော ကိရိယာပရိဝတ္တနံ ဘာဝဝိသေသော တသ္မိံ ‘ဘာဝကာရကေသွဃဏ္ဃကာ’’တိ (၅-၄၄) သာမညေန ဝိဟိတတ္တာ ဝိပ္ပဋိသေဓနန္တိ အတ္ထေ ဃဏိ ဝိပ္ပဋီ သေဓော၊ တေနာဟ-‘သာမညေ’စ္စာဒိ၊ ဝိပ္ပဋိသေဓသဒ္ဒဿ အတ္ထမာဟ-‘အညမညပဋိသေဓော’တိ၊ သံသိဒ္ဓိယံ ဝတ္တမာနောပိ သိဓိ ဥပသဂ္ဂသမ္ဗန္ဓေ နာတ္ထန္တရေပိ ဟောတီတိ အညမညဝိရောဓောတျတ္ထော၊ ဝိပ္ပဋိသေဓသဒ္ဒဿ လောကေ ဝိရောဓဝါစိတ္တေန ပသိဒ္ဓတ္တမာဟ ‘တထာ ဟိ’စ္စာဒိနာ၊ ကထမ္ပန ပမာဏဘူတဿာစရိယဿ ဝစနေသု အညမညဝိရောဓော သမ္ဘဝတီစ္စာသင်္ကိယ ဥဘိန္နံ သာဝကာသတ္တေ သတိ သမ္ဘဝတိ နာညထာတိ ‘ဒွိန္န’မိစ္စာဒိ ဝုတ္တိဂန္ထော ပဝတ္တောတိ ဝတ္တုံ ‘သောစာ’တိအာဒိမာဟ အညမညာနဇ္ဈာသိတေတိ အညမညေနာနက္ကန္တေ အပရိဂ္ဂဟိတေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ အနုဘယတာဂိနီတိ ယော ဝိသယေကဒေသော ဥဘယန္န ဘဇတေ တသ္မိံ အနုဘယဘာဂိနိ ဝိသယေကဒေသေ၊ သာမညဝိသယော ဒွိန္နံ ဝိဓီနံ သာဓာရဏော ဝိသယော၊ တတ္ထ ပဝတ္တိပ္ပသင်္ဂေ သတိ သောစ ဝိပ္ပဋိသေဓော ဇာယတီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဣမိနာ ဝိပ္ပဋိသေဓဿ ဝိသယော ပဝတ္တိပ္ပသင်္ဂေါ ဝိသယဝိသယီနမဘေဒေန သုတ္တေ ‘ဝိပ္ပဋိသေဓော’တိဝုတ္တောတိ ‘ဒွိန္န’မိစ္စာဒိနာ ဝုတ္တိဂန္ထော ရစိတောတိ ဒီပေတိ၊ ပရော ဟောတီ တိဝိဓိဒဿိတောတိ ဣမိနာ ယဒိ နိယမော-ဗ္ဘူပဂတော သိယာ၊ တဒါ ‘ပရောဝဟောတီ’တိ ဝဒေယျာတိ ဒဿေတိ၊ ပါဏိနိယာ ဟိ ဇာတိယံ ပဒတ္ထေ သကိမေဝ လက္ခဏံ ပဝတ္တတီတိ စရိတတ္ထတ္တာ ဝိသယန္တရေ ဒွိန္နမ္ပိ လက္ခဏာနမပ္ပဝတ္တိယံ ပရံ ပစ္ဆိမံ ကာရိယန္တိ ဝိဓျတ္ထမိဒံ ဝစနံ၊ ဗျတ္တိယန္တု ပဒတ္ထေ လတွာဒီနမိဝ ပရိယာယပ္ပသင်္ဂေ နိယမတ္ထန္တိ ပဋိပန္နာ၊ ဣဓ ပန ဇာတိယံ ဗျတ္တိယဉ္စ ဒွိန္နမ္ပိ သုတ္တာနမပ္ပဝတ္တိယမေဝ ဝိဓျတ္ထမေဝိဒံ ဝစနံ၊ န နိယမတ္ထမ္ပီတိ ပဋိပါဒေတုမာဟ-‘တထာဟိ’စ္စာဒိ၊ ကာမစာရတော ပရိသမာပီယတေတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ကာမတော ပရိသမာပနဉ္စေတိဿာ သဗ္ဗသ္မိံ အတ္တနော ဂေါစရေ အဝိစ္ဆေဒဗျာပနေန ပဝတ္တိသဗ္ဘာဝတော. ကထမ္ပနေကဿာပိ ပဝတ္တိ န ဘဝေယျာတျာသင်္ကိယ ကာရဏမာဟ‘ဥဘယမ္ပိ’စ္စာဒိ၊ ဟိသဒ္ဒေါ ယသ္မာတ္ထေ၊ ယသ္မာ ဥဘယမ္ပိဒမာစရိယဝစနံ၊ တတောယေဝ ပမာဏံ၊ အဘိမတကာရိယဝိဓာနေ လိင်္ဂဘာဝေန သဒ္ဒိကာနုမတတ္တာ(တေသံ) ဝိဓီနံ ဝိဓာယကဉ္စ တသ္မာတိ အတ္ထော. ပမာဏတ္တာ ဒွိန္နမ္ပိ အပ္ပတ္တိယံ ကာရဏမာဟ-‘အနုဘယဘာဂိမှိ’စ္စာဒိ၊ ယတော လဒ္ဓါဝကာသာ တတော သမာနဗလာတိ၊ ဣတိသဒ္ဒေါ ဟေတုမှိ၊ ဝိရုဒ္ဓါစာတိ ဧတ္ထ ဣတိသဒ္ဒံ ဒတွာ ‘အနုဘယဘာဂိမှိ။ပေ။ ဝိရုဒ္ဓါစာတိ ဒွိန္နံ ဝစနာနံ ပမာဏတ္တာ ဥဘိန္နမ္ပိ အပ္ပဝတ္တီတိ သမ္ဗန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗော. သမာနဗလာနံ ဒွိန္နံ လောကေပိ ဝိရောဓိတ္တံ ဧကက္ခဏေယေဝ ဥဘိန္နမ္ပိ ကာရိယေ အပ္ပဝတ္တိ စ ဒိဿတီတိ ဒိဋ္ဌန္တမာဟ ‘လောကေစေ’တျာဒိ၊ ဧတ္ထ စ ပေဿဿ (အ)ဝိရောဓတ္ထိနော ကာရိယေ အပ္ပဝတ္တိရိဝ [အပ္ပဝတ္တိယေဝ (ပေါတ္ထကေ)] သမာနဗလာန မုဘိန္နံ ဝစနာနံ ကာရိယေ အပ္ပဝတ္တီတိ သုခေနော ပမာသံသန္ဒနံ ဝိညာတဗ္ဗံ.

ဇာတိပက္ခေယေဝ ဘဿကာရေန ဒွိန္နံ ယုဂပဒိပ္ပတ္တိယံ ‘လတွာဒီနမိဝ’ ပရိယာယပ္ပသင်္ဂေါ ဝဏ္ဏိတော၊ တဿာယုတ္တတ္တမုပဒဿေန္တော အာဟ ‘နစာပိ’စ္စာဒိ၊ ဘိန္နဝိသယတ္တာတိ ဒွိန္နံ ဝိဓီနံ ဘိန္နဝိသယတ္တာ. အဘိန္နဝိသယတ္တေ ဟိ ပရိယာယကပ္ပနာ ယုတ္တိမတီ၊ အတောစ လတွာဒီနမဘိန္နဝိသယတ္တမ္ပဋိပါဒယိတုမာဟ- ‘လတွာဒယော ဟိ’စ္စာဒိ၊ အနဝယဝေနေတိ ဓာတု မတ္တတော ဝိဓာနေနာဝယဝဗျတိရေကသဗ္ဘာဝတော သဗ္ဗဓာတုပရိဂ္ဂဟေန၊ ယတ္ထ ယသ္မိံ ဓာတွတ္ထေကဒေသေ ပဝတ္တာ သမာနာ ပဝတ္တာ သန္တော လဒ္ဓါဝကာသာ သိယုံ တဿေကဒေသဿ ပရိဟာရေနာပိ ပရိစ္စာဂေနာပိ န ဝိဓီယန္တေတိ သမ္ဗန္ဓော၊ လတွာဒီန မေကက္ခဏေ အသမ္ဘဝါ ဧကသ္မိံ ကတေ သတီတရဝစနာန မာနတ္ထကျပ္ပသင်္ဂါစ ပရိယာယေန ဘဝန္တီတိ ယန္တံ ယုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဣဟာတိ ဣမသ္မိံ ယုဂပဒိပ္ပတ္တိယံ၊ ဣဟ တထာဘာဝဿ ကာရဏမာဟ-‘သာဝကာ။ပေ။ ဝစန’န္တိ၊ တတ္ထာတိ ယုဂပဒိပ္ပတ္တိယံ. ဇာတိယမ္ပဒတ္ထေ ‘‘ပုနပ္ပသင်္ဂဝိဇာနနာ သိဒ္ဓံ၊ ဝိပ္ပဋိသေဓေ ယံ ဗာဓိတံ တမ္ဗာဓိတမေဝါ’’တီမာသမုဘိန္နံ ပရိဘာသနမ္ပဝတ္တိံ ပဋိပါဒေန္တော အာဟ- ‘ပရသ္မိံ စေ’တျာဒိ၊ ပရသ္မိန္တိ ဣဋ္ဌေ၊ ပရိဘာသနမ္ပန အယမတ္ထော ‘ပုနပ္ပသင်္ဂဝိဇာနနာတိ ဒွိန္နံ သုတ္တာနမေကတ္ထပ္ပ သင်္ဂသင်္ခါတေ ဝိပ္ပဋိသေဓေ သတိပရမိဋ္ဌံ ပဌမံ ဟောတိ၊ ဟောန္တေန တေန ယဒီတရဿ နိမိတ္တောပဃာတော န ကတော တဒါ တဿာပိ ပုနပ္ပသင်္ဂေါ တဿ ဝိဇာနနာ သိဒ္ဓန္တိ၊ ဝိပ္ပဋိသေဓေ ယထာဝုတ္တေ သတိ ပဌမံ ဟောန္တေန ယံ သုတ္တံ ဗာဓိတံ တဿ ပုနပ္ပဝတ္တိယာ ယဒိ နိမိတ္တံ နတ္ထိ တံ ဗာဓိတမေဝေ’တိ. ဗျတ္တိယမ္ပိ ဝိဓျတ္ထမေဝိဒံ ဝစနံ၊ န နိယမတ္ထန္တိ ဒဿေတုမာဟ-‘ဗျတ္တိယ’မိစ္စာဒိ၊ ဧဝံ မညတေ ‘ဗျတ္တိယံ ပဋိလက္ခိယံလက္ခဏပ္ပဝတ္တိယံ ဒွိန္နံ သာဓာရဏံ ဌာနမ္ပတိ ယာနိ ဝစနာနိ ဘိန္နာနိ တေသမ္ပိ နိရဝကာသတ္တေန တုလျဗလတ္တာ ဒွိန္နမ္ပဋိပတ္တိယေဝသိယာ၊ နတု ပရိယာယပ္ပသင်္ဂေါ’တိ. ဗျတ္တိယမ္ပိ ယထာဝုတ္တာနံ ပရိဘာသာနံ ပဝတ္တိ ဝုတ္တဝိဓိနေဝါတိ ဒဿေန္တော ‘ပရိဘာသာနမ္ပိ’စ္စာဒိမာဟ.

ဇာတိယမ္ပဒတ္ထေ ‘‘ဝတ္တမာနေတိ အန္တိ၊ သိ ထ၊ မိ မ၊ တေ အန္တေ၊ သေ ဝှေ၊ ဧ မှေ’’စ္စာဒီနံ လက္ခဏာနမေကမေကတ္ထေပိ ဝတ္တမာနေတိ အန္တိ၊ ဝတ္တမာနေ သိ ထ ဣစ္စာဒီနံ ဝါကျေကဒေသာနံ ဂစ္ဆတိစ္စာဒေါ ဂစ္ဆ သိစ္စာဒေါ စ လက္ခိယေ သကိမ္ပဝတ္တိယာ သဗ္ဗသ္မိံ သကေ ဝိသယေ ပဌမ မဇ္ဈိမပုရိသေကဝစနဇာတိ ပရိသမတ္တာတိ စရိတတ္ထတ္တာ တုမှေ ဂစ္ဆထာတိ ဧတ္ထ ဒွီဟိ ဒွိန္နံ ပုရိသာန မေကက္ခဏေ ပဝတ္တိယံ န ကဿစိ၊ ဗျတ္တိယမ္ပိ ပဋိလက္ခိယံ လက္ခဏာနိ ဘိဇ္ဇန္တီတိ သာဓာရဏံ ဌာနံ ပတိဘိန္နေဟိ လက္ခဏေဟိ ဒွိန္နမ္ပေကတ္ထေ-ကက္ခဏေ ပဝတ္တိယံ န ကဿစိ၊ တထာ ဝုတ္တနယေနေဝ တိဏ္ဏံ ပုရိသာနမေကက္ခဏေ ပဝတ္တိယန္တိ သဗ္ဗထာ အပ္ပဝတ္တိယံ သမ္ပတ္တာယံ ဝစနမိဒံ၊ ပရော ဟောတီတိ မဇ္ဈိမုတ္တမံ ဘဝတီတိ အဓိပ္ပါယေန ‘ယထေ’စ္စာဒိနာ ဝုတ္တံ ဝုတ္တိဂန္ထမ္ပဉှမုခေနာ ဟရိတွာ ဒဿေတုံ ‘ကွပနာ’တိအာဒိမာဟ၊ နေဒမုဒါဟရဏမမှံ မနံ ဘောသေတိ-ယတော ဝိပ္ပဋိသေဓဝိသယမေဝေဒံ န ဟောတိ၊ ကုတော ယတော ‘‘ဝတ္တမာနေတိ အန္တိ’’စ္စာဒိပ္ပဘုတီနံ ဝတ္တမာနေတိ အန္တိစ္စာဒီဟိ ဝါကျေကဒေသေဟိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနမေဝ ပုဗ္ဗပရစ္ဆက္ကာနံ ပုရိသဝစနဝိသေသဝိဓာယကေန ‘‘ပုဗ္ဗပရစ္ဆက္ကာန မေကာနေကေသု တုမှာမှ သေသေသု ဒွေဒွေ မဇ္ဈိမုတ္တမပဌမာ’’ (၆-၁၄) တီမိနာ ဝါကျာဝယဝေန တုမှာမှသေသေသု ပယုဇ္ဇမာနေသု အပ္ပယုဇ္ဇမာနေသု ဝါ ယထာက္ကမံ ပုဗ္ဗစ္ဆက္ကာနံ ပရစ္ဆက္ကာနဉ္စ မဇ္ဈိမုတ္တမပဌမာနံ ပစ္စေကံ ဒွေဒွေ ဝစနာနိ ယထာက္ကမံ ဘဝန္တီတိ ‘ဂစ္ဆထ ဂစ္ဆာမာ’တိ ဧတ္ထ ဧကက္ခဏေ ပဝတ္တိယေဝ နတ္ထိ၊ ဒွိန္နမ္ပန သာဝကာသာန မေကက္ခဏေ ပဝတ္တိယေဝ ဟိ ဝိပ္ပဋိသေဓောတိ၊ တထာပိ ဝုတ္တနယေန ဝိပ္ပဋိသေဓပ္ပကပ္ပနာပိ သက္ကာ ကာတုန္တီဒမုဒါဟဋံ သိယာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ဣမိဿာ ပန ပရိဘာသာယ နိရာကုလပ္ပဝတ္တိ ‘‘အာဒိဿာ’’ တီမိဿာ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ကတာကတပ္ပသင်္ဂီ ယော ဝိဓိ၊ သော နိစ္စော၊ ယောတွကတေယေဝါယမနိစ္စောတိ ဝုတ္တနိစ္စာနိစ္စေသု အန္တရင်္ဂဗဟိရင်္ဂေသု စာတုလျဗလတ္တာ နာဿ ယောဂဿ ဗျာပါရော၊ တထာဟိ နိစ္စာနိစ္စေသု နိစ္စမေဝ ဗလဝန္တိ နိစ္စာနိစ္စာနမတုလျဗလတာ၊ အန္တရင်္ဂဗဟိရင်္ဂပ္ပကာရ(မ္ပန) ဥပရိ ‘‘လောပေါ’’တိ (၁-၃၉) သုတ္တေ ပကာသိဿာမ.

၂၃. သင်္ကေတော

ဝစနာရမ္ဘဿ ဖလမာဟ-‘အနုဗန္ဓောတိ ယံ ဝုတ္တံ’တျာဒိ၊ ဝုတ္တိယံ ‘‘ယောနဝယဝဘူတော သင်္ကေတော’’တိ သာမညေန ဝုတ္တေပိ ‘‘ဘာသိဿံ မာဂဓံ သဒ္ဒလက္ခဏ’’န္တိ သဒ္ဒလက္ခဏာ ဘိဓာနပ္ပကရဏတော သဒ္ဒဿာနဝယဝဘူတောတိ ဝိညာယတေတိ ဒဿေတုမာဟ-‘ကဿ’တျာဒိလ္တုပ္ပစ္စယေ လကာရော ဥဒါဟရဏံ၊ ပကတိယာဒိ သမုဒါယဿာတိအာဒိဝါကျဿ သာပ္ပါယမတ္ထံ ဝိဝရိတုံ ‘ဧဝမညတေ’စ္စာဒိ ဝုတ္တံ၊ ကေစိ သဒ္ဒသတ္ထကာရာတိ ပါဏိနိံ သန္ဓာယာဟ၊ ဝစနန္တိ ‘‘တဿ လောပေါ’’တိ (၁-၃-၉) ဝစနံ၊ ပယောဂါသမဝါယိတာတိ ကတ္တာဣစ္စာဒိပ္ပယောဂေ အသမဝါယိတာ အပ္ပယောဂိတာတိ အဓိပ္ပါယော၊ ဧဝမ္ပိဿ လောပေါ ဝသေယော။ အနုပုဗ္ဗော ဗန္ဓိဝိနာသတ္ထောတိ အာဟု ဥစ္စာရိတပဓံသိတ္တာ အနုဗန္ဓျတေ ဝိနဿတေတျနုဗန္ဓောတိ ဣမာယ သဒ္ဒ ဗျုပ္ပတ္တိယာဝသေန.

၂၄. ဝဏ္ဏ

‘အတေနာ’တိ (၂-၁၀၈) ဧတ္ထ အတောတိ ရဿဗျတ္တိနိဒ္ဒေသော ဝါ သိယာ ရဿဇာတိနိဒ္ဒေသော ဝါ သကလနိဿယဗျာပီ အတ္ထဇာတိ နိဒ္ဒေသောဝါ၊ တတ္ထ ရဿဗျတ္တိနိဒ္ဒေသေ သတိ ဗုဒ္ဓသိဒ္ဓါဒီသု ယတ္ထကတ္ထစိ အကာရော ဂယှတေတိ နေဋ္ဌပ္ပသိဒ္ဓိ။ ကေသဉ္စိ အသိဇ္ဈနတော၊ ရဿ ဇာတိနိဒ္ဒေသေ ပန ဗုဒ္ဓသိဒ္ဓါဒိသဗ္ဗာကာရန္တာနံ လက္ခဏိကဂဝါဒျကာ ရန္တာနဉ္စာကာရော ဂယှတီတိ သဗ္ဗထာ ဣဋ္ဌပ္ပသိဒ္ဓိ၊ နာညော ဒီဃော ဗျတ္တန္တရတ္တာတိ နာနိဋ္ဌပ္ပတ္တိ အာကာရတော နာဿေနာဘာဝါ၊ တသ္မာ အတောတိ ရဿဇာတိနိဒ္ဒေသေ နိဿိတေ သဗ္ဗမိဒမိဋ္ဌံ နိပ္ဖဇ္ဇတီတိ နာတ္ထဇာတိ နိဿီယတေ၊ န ရဿဗျတ္တိစ၊ ‘‘ယုဝဏ္ဏာနမေ ဩလုတ္တာ’’တိ (၁-၂၉) အာဒီသု ပန ရဿဗျတ္တိယာ ရဿဇာတိယာ ဝါ နိဒ္ဒေသေ ‘တဿေဒံ နောပေတိ’စ္စာဒီသု ဧဩအာဒိကမိဋ္ဌံ ကတ္ထစိ ဘဝေယျ၊ န သဗ္ဗတ္ထ၊ သဗ္ဗတ္ထ ဝါ ဘဝေယျ ‘ဝါတေရိတံ သမောနာ’တိအာဒီသု ဗျတ္တန္တ ရတ္တာ၊ တသ္မာ သဗ္ဗထာ ဣဋ္ဌပ္ပသိဒ္ဓိယာ ဣတ္တဇာတျာဒိ နိဿီယတေ၊ အထဝါ ဝဏ္ဏုစ္စာရဏမ္ပတိ ကေသဉ္စိ ဝဏ္ဏုပ္ပတ္တိဋ္ဌာနာနံ ဥစ္စနီစတဒုဘယ သံဟာရဝသေန ဝဏ္ဏဝိသေသုပ္ပတ္တိ ဒဿနတော တေသံ ဝသေန ရဿ ဗျတ္တိနိဒ္ဒေသေ ရဿဇာတိနိဒ္ဒေသေ ဝါ ဝုတ္တနယေန ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌပ္ပတ္တိယံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗထာ ဣဋ္ဌပ္ပသိဒ္ဓိယာ ဣတ္တဇာတျာဒိ နိဿီယတေ၊ တတ္ထ ဝဏ္ဏ ပရေန သဝဏ္ဏဂ္ဂဟဏံ နိယမိတုံ ဝစနမိဒမာရဒ္ဓန္တိ ‘သဗ္ဗတ္ထေဝါ’တိအာဒိနာ ဝစနာရမ္ဘဖလမာဟ၊ သဗ္ဗတ္ထေဝါတိ သဗ္ဗသ္မိံယေဝ သုတ္တပ္ပဒေသေ. နနု သယဉ္စာတိ ဝုတ္တေပိ ပရိယတ္တံ၊ န ဟျညံ ရူပါ သယမတ္ထိ၊ အညံ ဝါ (သယ)တော ရူပန္တိ သိဒ္ဓေပျေဝံ သတိ အတ္ထေတ္ထ ပရော ကောစိ ဝိသေသောတိ ဉာပေတုံ သဉ္စ ရူပ’န္တိ ဝုတ္တိကာရော အာဟာတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ရူပဿ ဝိသေသိတဗ္ဗတ္တာ ‘သဉ္စ ရူပ’န္တိ ဝုတ္တိယံ နိဒ္ဒိသီယမာနတ္တာ စ ရူပန္တိ ဝိညာယတီတိ ‘သဉ္စ ဂယှတီ’တိ ဝုတ္တံ၊ သံရူပဂ္ဂဟဏာယာပိသဒ္ဒံ ကရောတော-ဓိပ္ပါယော-ယန္တိ ဝတ္တုမာဟ-‘အညထေ’စ္စာဒိ၊ အညထာတိ အညေနပ္ပကာရေန သံရူပဂ္ဂဟဏာယ အပိသဒ္ဒါဘာဝေတိ အဓိပ္ပါယော၊ အညပဒတ္ထေတိ အညပဒတ္ထ သမာသဝိသယေ၊ ဂုဏီဘူတဿာတိ အပ္ပဓာနဘူတဿာကာရေ ကာရာဒိနော၊ သမာသေန ဝုတ္တတ္တာ ပဓာနတူ တတ္တေပိ ဂုဏော ဘဝတိ အညပဒတ္ထော-ကာရေကာရာဒိ ဝိဓာယ ကတ္တာ၊ ဝိဓီယမာနော သဝဏ္ဏောဝ ပဓာနံ။ ဣဒမတ္ထိတာယ တပ္ပဝတ္တိယာတိ. နနု ဝုတ္တိယမပိသဒ္ဒဿာတ္ထံ ဝဒတာ သယဉ္စေတိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ‘‘တထာ သယမတ္တနီ’’တိ နိဃဏ္ဍုတော သယဉ္စ-တ္တာကာရေကာရာဒိဉ္စ ဂယှတီတျမတ္ထော သမ္ဘာဝီယတီတိ စောဒနမ္ပနသိ နိဓာယ ‘သဉ္စ ရူပ’န္တိ ဝဒန္တော သာဓိပ္ပါယာရုဠှံ ကိဉ္စိ အတ္ထဝိသေသံ ပကာသေတုံ တထေဝါဟာတိ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ-‘သယဉ္စေ’တျာဒိ၊ ‘‘ဓနညာတီသု သံသဒ္ဒေါ၊ တထာတ္တတ္တနိယေသုပီ’’တိ နိဃဏ္ဍုဝစနတော ‘သ’န္တိ အတ္တာပိ ဂယှတိ၊ ကော သော သဒ္ဒရူပံ သာဓာရဏံ၊ ‘သ’န္တိ အတ္တနိယမ္ပိ၊ ကိန္တံ သဒ္ဒါန မသာဓာရဏံ သဒ္ဒရူပံ၊ တထာ သတိ အတ္တနိယံ ရူပံ နာမာတ္တသင်္ခါတသဒ္ဒသမ္ဗန္ဓီတိ အာဟ-‘သံရူပံ သဒ္ဒါနမသာဓာရဏံ ရူပ’န္တိ၊ ဧတဉ္စ ဣဒန္တီမိနာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ၊ အသာဓာရဏန္တိ အသာဓာရဏံ သဒ္ဒရူပံ၊ သတိ သမ္ဘဝေ ဗျဘိစာရေ စ ဝိသေသနဿ သာတ္ထကတာယ အသာဓာရဏန္တိ ရူပံ ဝိသေသတာ သာဓာရဏဿာပိ သမ္ဘဝေါ ဝုတ္တောယေဝ နာမာတိ အာဟ-‘ဒုဝိဓံ ဟိ’စ္စာဒိ၊ ကိန္တံ သာဓာရဏမသာဓာရဏဉ္စရူပန္တိ သာမညေန ရူပံ နိဒ္ဒိသိတုမာဟ-‘တတ္ထာ’တိအာဒိ၊ တတ္ထာတိ နိဒ္ဓါရဏေ သတ္တမီ၊ သဒ္ဒါနန္တိ သာတ္ထကနိရတ္ထကာနံ ယေသံကေသဉ္စိ သဒ္ဒါနံ၊ တံတံ သဒ္ဒတ္တာဒီဟိ တေသံတေသံ ဗုဒ္ဓ အဣအာဒီနံ သဒ္ဒါနံ သဒ္ဒတ္တာဒိ၊ ဥဘယတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန အတ္ထော သင်္ဂဟိတော၊ တေန သာဓာရဏံ သဒ္ဒရူပမတ္ထရူပံ တထာ-သာဓာရဏန္တိ စတုဗ္ဗိဓံ သံရူပန္တိ ဒဿေတိ၊ စတူသုပိ စေတေသွသာဓာရဏဿ သဒ္ဒရူပဿေဝေါပါနံ ဒဿေတုမာဟ-‘တတ္ထာ’တိအာဒိ၊ သာဓာရဏရူပဗျုဒါသေနာတိ သာဓာရဏရူပဿ ပရိစ္စာဂေန၊ ဥပါဒိယန္တော ရူပမေဝ သဒ္ဒဿသံ၊ နာတ္ထောတိ စ ဒဿေတီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ စ သဒ္ဒေါ ပနေတ္ထ ‘ဣဒံ ဒဿေတီ’တိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တံ သမုစ္စိနောတိ၊ အသာဓာရဏဿေဝေါပါဒိယနေ ကာရဏမာဟ-‘တန္တ’မိစ္စာဒိ၊ ဣတရန္တိ ယေ သံကေသဉ္စိ သဒ္ဒါနံ သဒ္ဒတ္တာဒိ၊ ပရဿာပီတိ အညဿ ယဿကဿစိ သဒ္ဒဿာပိ၊ ဣတိ ဣဒံ၊ ပတိတံ ပသိဒ္ဓံ၊ ဧတ္ထ ပန ဣတိသဒ္ဒေါ ဟေတုမှိ၊ ယသ္မာ ဣဒံ ယထာဝုတ္တံ ပသိဒ္ဓံ တသ္မာ ပုဗ္ဗာစရိယပရမ္ပရာယာဂတော ပဒေသတော ဥပါဒိယန္တောတိ ပကတံ၊ သံသဒ္ဒဝိသေသနသာမတ္ထိယေန အသာဓာရဏရူပေါပါဒိယနေပိ အသာဓာရဏံ သဒ္ဒရူပမေဝေါပါဒီယတိ နာသာဓာရဏမတ္ထရူပံ။ ဣမိနာ ဝက္ခမာနကာရဏတာ [တာယ (ပေါတ္ထကေ)] ဝသေနာတိ အာဟ-‘သဒ္ဒဿေ’စ္စာဒိ၊ အာသန္နံ။သဒ္ဒတော သဒ္ဒဘာဝသာ နညတ္တာ၊ ဝိပရိယယတောတိ ဝိပရိယာသေန အနာသန္န ဘာဝေနာတိ အတ္ထော၊ စက္ခုဝိသယောပိ ဟိ အတ္ထော ကထံ သောတဝိသယသဒ္ဒဿ န အာသန္နော သံရူပမ္ဘဝိတုမရဟတီတိ၊ ကာရဏန္တရမာဟ-‘အဟေယျတ္တာစာ’တိအာဒိ၊ အဟေယျတ္တာတိ အပရိစ္စဇနီယတ္တာ၊ ဣဒမ္ပိ နိစ္စသမ္ဗန္ဓိတ္တေ ကာရဏဝစနံ၊ တံ သဒ္ဒရူပံ၊ နိစ္စသမ္ဗန္ဓီတိ နိရန္တရသံယောဂီ၊ ဝိပရိယယတောတိ ဟေယျတ္တာ၊ တထာဟိစ္စာဒိနာ အတ္ထဿ ဟေယျတ္တံ ဗောဓေတိ၊ အပရံ ကာရဏမာဟ-‘အသာဓာရဏဉ္စ ရူပံ’တျာဒိနာ၊ သာဓာရဏော ပရိယာယ သဒ္ဒါနံ၊ ပစ္စေတဗ္ဗတ္တာတိ ဝိညာတဗ္ဗတ္တာ၊ ဣဒါနိ ကာရဏတ္တယံ သမောဓာနေတွာ ဣမေဟိ ကာရဏေဟိ ရူပမေဝ သဒ္ဒဿ သံနာမ၊ နာတ္ထောတိ နိယမေတွာ ဒဿေတုံ ‘တဒေဝ’န္တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ၊ တဒေဝန္တိ ယသ္မာ ဧဝံ၊ တံ တသ္မာတိ အတ္ထော၊ သရူပပ္ပဓာနေတိ ‘‘ဂေါဿာ ဝင’’ (၁-၃၂) တျာဒေါ ဂေါဿာတျာဒိကေ သရူပပ္ပဓာနေ.

၂၅. န္တု

န္တုသုတိယာ ဇန္တွာဒီနမ္ပိ ‘‘န္တန္တူနံန္တော ယောမှိ ပဌမေ’’ (၂-၂၁၅) တျာဒိနာ ဂဟဏပ္ပသင်္ဂေ ဇာတိယမဘိပ္ပသင်္ဂဗာဓနတ္ထံ ဗျတ္တိယံ ဝန္တွာဒိ သမ္ဗန္ဓီနမုပါဒါနတ္တမိဒမာရဒ္ဓံ ‘‘ဝန္တွဝဏ္ဏာ’’ (၄-၇၉) ‘‘တမေတ္ထဿတ္တီတိ မန္တု’’ (၄-၇၈) ‘‘ကတ္တရိ ဘူတေ က္တဝန္တု က္တာဝီ’’ (၅-၅၅) တိ ဝိဟိတာ ဝန္တွာဒယော နာမ.

ဣတိ မောဂ္ဂလ္လာနပဉ္စိကာဋီကာယံ သာရတ္ထဝိလာသိနိယံ

ပရိဘာသာဓိကာရော သမတ္တော.