သညာဓိကာရ

၁. အ အာဒယော

သဗ္ဗဝစနာနံ သာတ္ထကနိရတ္ထကတ္တဗျဘိစာရိတ္တာ ‘ဣဒ’န္တိအာဒိနာ သဒိဋ္ဌန္တေန သံသယမုပဒဿိယ သာတ္ထကတ္တမဿ ဒဿေတုဉ္စ ‘န တာဝ။ပေ။ သာတ္ထကတ္တာ’တိ ဝုတ္တံ၊ ဥမ္မတ္တကာဒိဝါကျမိတိ ‘ဒသ ဒါဠိမာ၊ ဆ အပူပါ၊ ကုဏ္ဍမဇာဇိနံ၊ ပလာလပိဏ္ဍော’ဣစ္စာဒိကံ၊ အဝယဝတ္ထာန မညမညနာတိ သမ္ဗန္ဓာ သမုဒါယတ္ထာဘာဝတော အနတ္ထကတ္တံ၊ အာဒိဝါကျန္တိ ‘‘မနောသေဋ္ဌာ မနောမယာ’’တိအာဒိဝါကျံ၊ သာတ္ထကတ္တံ ပနဿ ပဒတ္ထာန မညမညာဘိသမ္ဗန္ဓဿ ပတီတိတော.

အထ အအာဒျာဒိသဒ္ဒါနံ သာဓုတ္တာနွာချာနာယ ဣဒံ ဝစနမိစ္စာဒိဝိကပ္ပန္တရသမ္ဘဝေ ကထံ နိယမော ဝုတ္တိယံ ဝုတ္တေနတ္ထေန သာတ္ထကတ္တမိစ္စာသင်္ကိယ တေသမိဟာနုပယောဂိတ္တံ ကမေန ပဋိပါဒယိတုမာဟ ‘ဝက္ခမာနတ္ထမေဝိဒ’မိစ္စာဒိ၊’ အာကာရာဒယော နိဂ္ဂဟီတန္တာ’ဣစ္စာဒိနာ ဝုတ္တိယံ ဝက္ခမာနော အတ္ထော ယဿ တံ တထာ ဝုတ္တံ၊ သာဓူနံ သာဓုသဒ္ဒါနံ အနုသာသနံ အာချာနံ အတ္ထော ပယောဇနံ ယဿ တန္တိ ဝိဂ္ဂဟော.

သာဓုသဒ္ဒါနုသာသနသင်္ကာပေတ္ထ ‘‘ကတ္ထေတ္ထ ကုတြာတြကွေဟိဓာ’’တိ (၄-၁၀၀) အာဒိနာ ကတ္ထာဒိသဒ္ဒါနံ သာဓုတ္တာနုသာသနဿ ဒဿနတော၊ လက္ခဏန္တရေန သာဓုဘာဝဿ အနွာချာတတ္တာတိ အာပုဗ္ဗာဒါဣစ္စသ္မာ ‘‘ဒါဓာတွီ’’တိ (၅-၄၅) ဣပ္ပစ္စယေ အာကာရလောပေ စ အာဒီတိ အအာဒိယေသန္တိ အညပဒတ္ထသမာသေ ယောမှိ ‘‘ယောသု ဈိဿ ပုမေ’’တိ (၂-၉၃) ‘ဋေ အအာဒယော’တိ၊ တယော စ စတ္တာလီသာ စာတိ စတ္ထ သမာသေ ‘‘တဒမိနာဒီနိ’’တိ စတ လောပေစ ရဿေ စ တိတာလီသာတိ၊ ‘ဝဏ္ဏ-ဝဏ္ဏနေ’ဣစ္စသ္မာ ‘‘ဘာဝကာရကေသွ ဃဏ ဃကာ’’တိ (၅-၄၄) အပ္ပစ္စယေယောမှိ ဋာဒေသေ ဝဏ္ဏာဣတိ စ သိဇ္ဈနတော၊ ပယောဂနိယမတ္ထန္တိ တိတာလီသဝဏ္ဏသဒ္ဒေသု ပရေသု ဧဝ အအာဒိသဒ္ဒေါ ပယုဇ္ဇီယတီတိ ဧဝံ ပယောဂနိယမတ္ထံ၊ အယမ္ပိ ဝိကပ္ပန္တရ သမ္ဘာဝနာ ‘‘အဘူတတဗ္ဘာဝေ ကရာသဘူယောဂေ ဝိကာရာ စီ’’တိ (၄-၁၁၉) ပယောဂနိယမဿာ ဈာယမာနဿ ဒိဋ္ဌတ္တာ၊ ဌာနျာဒေသတ္ထန္တိ အအာဒိသဒ္ဒဿ ဌာနေ တိတာလီသဝဏ္ဏသဒ္ဒါ အာဒေသာ ဟောန္တိ တေသံ ဝါ သော ဣတိ၊ တဒနုရူပါယာတိ ဌာနျာဒေသာနုရူပါယ ဆဋ္ဌီ ဝိဘတ္တိယာ၊ အတောယေဝါတိ အဂမာဂမိအနုရူပါယ ဆဋ္ဌိယာ အဘာဝတော ယေဝ၊ အဂမာဂမိ ဘာဝတ္ထန္တိ အအာဒိသဒ္ဒဿ တိတာလီသ ဝဏ္ဏသဒ္ဒါ အာဂမာ ဟောန္တိ တေသံ ဝါ သော ဣတိ၊ ဧတေသုပိ သင်္ကာ၊ ‘‘ယဝါသရေ’’ (၁-၃၀) ‘‘သုဉ သဿ’’ဣတိ (၂-၅၃) အာဒေသာဂမာနံ ဒဿနေန၊ အာဂမ လိင်္ဂါဘာဝတောတိ ဥကာရ ကကာရ မကာရာနံ အဘာဝတော၊ ဝိသေသနဝိသေဿ ဘာဝတ္ထန္တိ တိတာလီသဝဏ္ဏသဒ္ဒါနံ အအာဒိသဒ္ဒေါ ဝိသေသနံ၊ တေ ဝါ တဿေ-တိ၊ ဧတ္ထာပိ သင်္ကာ ‘နီလုပ္ပလ’မိစ္စာဒီနမညတ္ထ ဝိသေသနဝိသေဿ ဘာဝဒဿနာ၊ သဒ္ဒလက္ခဏာ နုပယောဂတောတိ သဒ္ဒလက္ခဏေန သဒ္ဒသင်္ခရဏဿ ပကတတ္တာ ဝုတ္တံ၊ တတ္ထ ကာရဏမာဟ- ‘ရူပဝိသေသူပ လက္ခဏာဘာဝါ’တိ၊ ရူပဝိသေသဿ ဥပလက္ခဏ နိမိတ္တံ တဿအဘာဝါတိ အတ္ထော၊ န ဟိ ဝိသေသန ဝိသေဿဘာဝေ ပဋိပါဒိတေ အအာဒျာဒိသဒ္ဒါနံ ရူပဝိသေသဿ သင်္ခရဏံ ကတံ သိယာတိ၊ ယဒိ ဧသောဝ သဒ္ဒသင်္ခရဏန္တိ ဂယှေယျ၊ တထာ သတိ ‘နီလုပ္ပလ’မိစ္စာဒီနမ္ပိ ဝတ္တဗ္ဗတာ အာပဇ္ဇေယျာတိ နာဿ တဒတ္ထ တာပိ သမ္ဘာဝီယတေ၊ လောကေ သီဟဂုဏဿ မာနဝကေ ဒဿနတော ဥပစာရေန ‘သီဟော-ယံ မာနဝကော’တိ တဂ္ဂုဏဇ္ဈာရောပေါပိ ဒိဿတိ၊ တဒတ္ထမ္ပေတံ န ဟောတီတိ ဒဿနတ္ထံ ‘တဂ္ဂုဏဇ္ဈာရောပနတ္ထမ္ပေတံ န ဟောတီ’တိ ဝုတ္တံ၊ တဿ အအာဒိသဒ္ဒဿ၊ တေသံ တိတာလီသဝဏ္ဏသဒ္ဒါနံ ဝါ ဂုဏော အအာဒိတ္တာဒိ၊ တဿ အဇ္ဈာရောပနံ-တိတာလီသဝဏ္ဏသဒ္ဒေသု ဝါ အအာဒိသဒ္ဒေယေဝ ဝါ အာရောပနံ၊ တဒတ္ထမ္ပေတံ သုတ္တံ န ဟောတီတိ အတ္ထော၊ တတ္ထ ကာရဏမာဟ- ‘အတောယေဝါ’တိအာဒိ၊ အတောယေဝ ရူပဝိသေသူပလက္ခဏာ ဘာဝတောယော၊ ပကတံ သဒ္ဒသင်္ခရဏံ၊ ယထာဝုတ္တ ဝိကပ္ပန္တရာဘာဝေ ဥဘယတ္ထမိဒံ သိယာ၊ တတ္ထ ပရိဘာသတ္ထံ န ဟောတိ။ တလ္လက္ခဏတ္တာဘာဝါ ဥပရိဝက္ခမာနတ္တာ စာတိ ပါရိသေသမာလမ္ဗိယာဟ ‘သညာသညိ’စ္စာဒိ.

မရိယာဒါယမ္ပကာရေစ၊ သမီပေ ဝယဝေ တထာ၊

စတုဗ္ဗိဓပ္ပကာရောယံ၊ အာဒိသဒ္ဒဿ ဒိဿတေတိ.

မရိယာဒတ္ထော ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေါတိ အာဟ-‘အာဒိမရိယာဒါ ဘူတော’တိ၊ ဥပလက္ခဏတ္တာတိ ဥပလက္ခိယမာနာနမာကာရာဒီနံ ဂဟဏေ ကာရဏဘာဝေန အပ္ပဓာနတ္တာ၊ တေနာဟ-‘ဥပလက္ခဏဿုပသဇ္ဇနီယဘူတဿာ’တိ၊ ကာရိယေနာတိ ဝဏ္ဏသညာဘဝနာဒိနာ၊ န ဂုန္နမ္ပိ အာနယနံ ဘဝတိ..ဂုန္နမုပသဇ္ဇနီယ ဘူတတ္တာ အညပဒတ္ထဿေဝ ပဓာနတ္တာ၊ သညာယာ ဘာဝေတိ အကာရဿ ဝဏ္ဏသညာယ အဘာဝေ၊ ရူပန္တိတိ တာလီသာရူပံ၊ တိတာလီသာ+ဝဏ္ဏာတိပဒစ္ဆေဒေါ၊ တိတာလီသ+ဝဏ္ဏာတိဝါ၊ သုတ္တာဝယဝဿာပိ သုတ္တသမ္ဗန္ဓိတ္တာ ‘‘ဗျဉ္ဇနေ ဒီဃရဿာ’’တိ (၁-၃၃) ပန ဝုတ္တံ၊ ရဿတ္တန္တု ‘‘ဒီဃရဿာ’’တိ ယောဂဝိဘာဂေန၊ ဣတရထာ ဗျဉ္ဇနပရဿေဝ ရဿတ္တေ ဒဿိတေ တိတာလီသဣတိ အဗျဉ္ဇနေ ပဒံ န သမ္ပဇ္ဇေယျာတိ ဝိညာယတိ၊ ဣတရီတရယောဂစတ္ထေ ဗဟုဝစနေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အာဟ-‘ဧကဝစနမ္ပနာ’တိအာဒိ၊ ဝိပ္ပဋိပတ္တိ အညထာဘာဝေါ၊ ရဿ ဧ ဩကာရေဟိ တေစတ္တာလီသက္ခရာနန္တိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဧ ဩကာရေ ဟီတိ သဟတ္ထေ တတိယာ၊ သက္ကတာနုသာရေနာတိ သက္ကတေ ‘‘သန္ဓိ ယက္ခရာနံ ရဿာ န သန္တီ’’တိ ဝုတ္တဿ အနုသာရေန၊ ကောစီတိ သာ သနပ္ပသာဒကစောဠိယဗုဒ္ဓပ္ပိယာစရိယံ ဒဿေတိ၊ န ဟိစ္စာဒိံ ဝဒတော-ယမဓိပ္ပါယော ‘ရဿာဣဝါတိ ဣဝသဒ္ဒေါ သာဓမ္မောပမာဇောတကော ဝါ သိယာ ဝေဓမ္မောပမာဇောတကော ဝါ၊ ယဒိ တာဝ ဝေဓမ္မောပမာဇောတကော၊ ရဿဓမ္မဿ ဧ ဩကာရေသွ သမ္ဘဝါ တေသံ ဒီဃကာလပ္ပဝတ္တိတော တေ ဒီဃာယေဝ သိယုံ၊ ယဒိ ပန သာဓမ္မောပမာဇောတကော၊ တေသု ရဿဓမ္မဿသမ္ဘဝါ ရဿကာလပ္ပဝတ္တိတော ရဿာဧဝ တေ သိယုန္တိ ‘ဧတ္ထာတိအာဒီသု ဧ ဩကာရာနံ ဥစ္စာရဏကာလကတံ ရဿတ္တမေဝ ဟောတီ’တိ၊ ရဿကာလဝန္တောယေဝါတိ ဧဝသဒ္ဒေါ သောဂတေ ဝဏ္ဏဝိနိမ္မုတ္တဿ ကာလဿေဝါဘာဝါ ဝဏ္ဏာနဉ္စ ပစ္စက္ခ သိဒ္ဓတ္တာ ပမာဏသိဒ္ဓံ ပါရမတ္ထိက မေ ဩကာရာနံ ရဿကာလဝန္တတံ ဒီပေတိ၊ အတ္ထာတိ ဝဒတော ပနာယမဓိပ္ပါယော ‘ဧတ္ထာတိအာဒီသု ယဒိ ဧကာရာဒယော ဒီဃာဧဝ သံယောဂပုဗ္ဗတ္တာ ရဿာဝ သိယုံတထာ သတိ အတ္ထာတိ ဧတ္ထာပိ ဒီဃောဝ အာကာရော သံယောဂပုဗ္ဗတ္တာရဿော ဣဝ ဥစ္စတီတိ အာပဇ္ဇေယျ၊ တသ္မာ ဥစ္စာရဏကာလကတောဝ ရဿဒီဃဘာဝေါ ဂဟေတဗ္ဗော’တိ၊ ကစ္စာယနဝုတ္တိဝဏ္ဏနာ ဉာသော၊ တညာပနေတိ ဗဟိဒ္ဓါ အညေသမက္ခရာနံ ဉာပနေ၊ ပယောဇနာဘာဝါတိ တေန သာဓေတဗ္ဗဿ ကဿစိ ဣဋ္ဌဿ အဘာဝမာဟ၊ ကိမေတ္ထ သမုဒါယေ ဝါကျပရိသမတ္တိ၊ ဥဒါဟု အဝယဝေတိ အာဟ- ‘ပစ္စေက’န္တိ၊ အညထာ ‘ရုက္ခာ ဝန’န္တိအာဒီသု ဝိယ သမုဒါယေ ဝါကျပရိသမတ္တိယံ ‘‘ဣယုဝဏ္ဏာ ဈလာ နမဿန္တေ’’ (၁-၉) ဣစ္စာဒိကံ န သိဇ္ဈတီတိ၊ ပစ္စေကံ ဝဏ္ဏာ နာမဟောန္တီတိ အကာရော ဝဏ္ဏော နာမ ဟောတိ အာကာရော ဝဏ္ဏော နာမ ဟောတီတိအာဒိနာ၊ အဝယဝေစ္စာဒိနာ ဝုတ္တိယံ အဝုတ္တေပိ ‘ပစ္စေက’န္တိ ဝစနေ သဒိဋ္ဌန္တံ ကာရဏမာဟ၊ ဒိဋ္ဌန္တောပနီတော တျတ္ထော သုခေန ပဋိပတ္တုံ သက္ကာတိ၊ ဧတ္ထ ဟိ ပစ္စေကန္တိ အဝုတ္တေပိ ဒေဝဒတ္တော ဘောဇီယတူတိအာဒိနာ ပစ္စေကံ ဘုဉ္ဇိကိရိယာ ပရိသမာပီယတေ၊ တေနာဟ-‘န စောစ္စတေ’ ဣစ္စာဒိ၊ အထဝါ သမုဒါယေပိ ဝါကျပရိသမာ ပတ္တိယံ သတိ သမုဒါယေ ပဝတ္တာ သဒ္ဒါ အဝယဝေသုပိ ဝတ္တန္တီတိ ‘သမုဒ္ဒေကဒေသဒဿနေပိ သမုဒ္ဒေါ ဒိဋ္ဌော၊ ခန္ဓေကဒေသ ဘူတာယပိ ပညာယ ပညာက္ခန္ဓောတိအာဒီသု ဝိယ န ဒေါသော၊ တေနေဝ ဝုတ္တိယံ ‘ပစ္စေက’န္တိ န ဝုတ္တံ၊ ဝဏ္ဏသဒ္ဒဿ ဂုဏာဒျနေကတ္ထတ္တေပိ ပကရဏတော အကာရာဒယောဝေတ္ထ ဝုစ္စန္တီတိ အာဟ-‘ဝဏ္ဏီယတိ’စ္စာဒိ၊ ပကရဏတောပိ အတ္ထော ဝိဘဇ္ဇတေ၊ ဝုတ္တံ ဟိ–

အတ္ထာ ပကရဏာ လိင်္ဂါ၊ ဩစိတျာ ဒေသကာလတော၊

သဒ္ဒတ္ထာ ဝိဘဇီယန္တေ၊ န သဒ္ဒါယေဝ ကေဝလာတိ.

နနု ဈလာဒိသညာ ဝိယ လဟုသညံ အကတွာ ကသ္မာ ဂုရုသညာ ကတာတိ စောဒနံ မနသိ နိဓာယ ရုဠှိ အနွတ္ထဝသေန ဒွိပ္ပကာရာသု သညာသု ဈာလာတိ ရုဠှိ သညာတ္ထာဘာဝေန ဝေါဟာရသုခမတ္တပယောဇနာ၊ အနွတ္ထသညာ ပန တပ္ပယောဇနာပိ ဟောတိ တဒညပ္ပယောဇနာ ပီတိ ဒဿေတုမာဟ- ‘ဧဝ’မိစ္စာဒိ၊ ဝဏ္ဏီယတီ အတ္ထော ဧတေဟီတိ ဝုတ္တမတ္ထံ အနုဂတာ အနုဂတတ္ထာ ဝဏ္ဏသညာ တံ၊ သဒ္ဒါဓိဂမနီယဿာတိ သဒ္ဒေန ဝိညာတဗ္ဗဿ၊ ဝဏ္ဏံ မူလမဿာတိ ဝဏ္ဏမူလကော-အတ္ထော၊ တဿ ဘာဝေါ ဝဏ္ဏမူလကတာ၊ အတ္ထဿ ဝဏ္ဏမူလကတံ သာဓေတိ ‘သာပိ’စ္စာဒိနာ၊ ဝဏ္ဏံ ရူပံ သဘာဝေါ ဧတေသန္တိ ဝဏ္ဏရူပါနိ-ပဒါနိ၊ သမုဒါယော ပါဒါနံ ရူပမဿာတိ သမုဒါယရူပံ ဝါကျံ၊ ဝိဘတျန္တမတ္ထဇောတကံ ပဒံ၊ ပဒသမုဒါယော ဝါကျံ၊ သဗ္ဗဉ္စေတမုပစာရေန ဝဏ္ဏသဒ္ဒဝစနီယတ္တံ ဂစ္ဆတိ ဝဏ္ဏမယတ္တာတိ သဗ္ဗောပိ သမ္မုတိပရမတ္ထဘေဒဘိန္နော အတ္ထော ဝါကျာဓိဂမနီယော ဝဏ္ဏေနေဝ ဝိညာယတိ နာမ တသ္မာ ယထာ ဝုတ္တမတ္ထ ဝိသေသဒဿနံလဟုသညာယ န သက္ကာတိ တဒတ္ထမကာရာဒီနံ ဂုရုဘူတာ ဝဏ္ဏသညာ ကတာတိ အဓိပ္ပါယော၊ သမ္မုတိ သင်္ကေတဝသေန ပဝတ္တော ဝေါဟာရော၊ ပရမတ္ထော သနိဗ္ဗာနော ပဉ္စက္ခန္ဓော. ဥဘောဟိ ပနေတေဟိ ဘိန္နော တတိယော ကောဋ္ဌာသော နာမ နတ္ထိ၊ တထာစ ဝုတ္တံ–

ဒုဝေ သစ္စာနိ အက္ခာသိ၊ သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝဒတံ ဝရော၊

သမ္မုတိံ ပရမတ္ထဉ္စ၊ တတိယံ နုပလဗ္ဘတီတိ.

နနု စ–

အပ္ပက္ခရမသန္ဒိဒ္ဓံ၊ သသာရံ ဂူဠှနိဏ္ဏယံ၊

ပသန္နတ္ထဉ္စ သုတ္တန္တိ၊ အာဟု တလ္လက္ခဏညုနောတိ.

‘‘အာဒယော တိတာလီသ ဝဏ္ဏာ’’ ‘‘တိတာလီသာဒယော ဝဏ္ဏာ’’တိ ဝါ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ န တထာ သတိ သန္ဒိဒ္ဓံ သုတ္တံ သိယာတိ၊ နနု သတ္ထာဒေါ မင်္ဂလဝစနေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ အကာရော ပဋိသေဓတ္ထောပိ ဟောတီတိ (န) သတ္ထာဒေါ သိဒ္ဓသဒ္ဒဿောပဟိတတ္တာ၊ အထ ဟောတွ ပုဗ္ဗာ ဈာလာဒိ သညာ၊ သဒ္ဒသာဓနမတ္တပ္ပယောဇနတ္တာ ပန သဗ္ဗဝိဓာနဿ ပုဗ္ဗာစရိယ သညာဝါလမေတ္ထာတိ ကိံ ပုနာပိ ဝဏ္ဏာဒိသညာဝိဓာနေန ဂန္ထဂါရဝ ကရဏေနာတိ သစ္စမေတံ၊ ပုဗ္ဗာစရိယေသု ပန ဂါရဝံ တဒနုဂမနဉ္စ ဒီပေတုံ ကာစိ သညာယောပျနွာချာယန္တေ၊ ယဇ္ဇေဝံ သံယောဂသဗ္ဗနာမလောပါဒယောပိ သညာ ပုဗ္ဗာစရိယေဟိ ဝုတ္တာ ဝတ္တဗ္ဗာတိ နနု ဘော ဝုတ္တမေဝါမှေဟိ’ကာစိ သညာယော အာချာယန္တေ’တိ၊ ကိန္တဒါချာနဒွါရေန ဘဝတာ တာပိ ဝိညာတုံ န သက္ကာတိ၊ ကေသဉ္စိ သာတ္ထကတ္တောပိ ပတိဝဏ္ဏမတ္ထာနုပလဒ္ဓိတော ဝဏ္ဏာနမဒိဋ္ဌာနမကာရာဒီနမနုကတိယော ဣဟောပဒိဋ္ဌာဣတျနုကာရိယေနာတ္ထေနာတ္ထဝန္တတာယ ဟောတေဝါကာရာဒိတော ဝိဘတ္တိ၊ လောပေန နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ ပနဿာ အဿဝနံ သန္နိကံသဝစနိစ္ဆာဘာဝါ သံဟိတာယာနိဒ္ဒေသော၊ အနုက္ကမောတိ အာဒေါနိဿယာ သရာဝုတ္တာ၊ တတော နိဿိတာ ဗျဉ္ဇနာ၊ သရေသုပိ ဧကဋ္ဌာနိယာ အကာရာဒယော ဗဟုတ္တာ ပဌမံ ဝုတ္တာ ဌာနာနုက္ကမေန၊ တတော ဒွိဇာ ဌာနာနုက္ကမေန၊ တေသုပိ ရဿာဝ လဟုတ္တာ ပဌမံ ဝုတ္တာ၊ တတော ဒီဃာ၊ ဗျဉ္ဇနေသုပိ ဝဂ္ဂါ ဗဟုတ္တာ ဌာနပ္ပဋိပါဋိယာ ပဌမံ ဝုတ္တာ၊ တတော ယကာရာဒယော၊ ဝဂ္ဂေသု စ အဃောသာ ပဌမံ ဝုတ္တာ၊ တတော ဃောသာ၊ တေသု စ သိထိလာ ပဌမံ ဝုတ္တာ၊ တတော ဓနိတာ၊ တတ္ထာပိ အပ္ပကတ္တာ ဒွိဇာ ပဉ္စမာ ဝုတ္တာ၊ တတော ယရလဝါ ဃောသဘူတာ ဌာနာနုက္ကမေန၊ တတော ဓနိတာ သကာရဟ ကာရာ၊ တေသုပိဟကာရော ကေသဉ္စိ ဩရသောပိ ဟောတီတိ ဒွိဇတ္တာ ပစ္ဆာ ဝုတ္တော၊ ကေဟိစိ ‘‘လဠာနမဝိသေသော’’တိ ဒွိန္နမဝိသေသေ ဝုစ္စမာနေပိ လိပိဘေဒေန ဌာနဘေဒေန စ ဘိန္နတ္တာ ဠကာရော ဝိသုံ အက္ခရဘာဝေန ဂဟိတော၊ သောပိ ဃောသဘာဝေန ဌာနာနုက္ကမေနစ ဟကာရတော ပရံ ဝုတ္တော နိဂ္ဂဟီတံ ပန သရတ္တာဒိသဗ္ဗဝိနိမ္မုတ္တတ္တာ သဗ္ဗပစ္ဆာ ဝုတ္တန္တိ အကာရာဒီနမယမနုက္ကမော၊ ဣမဿေဝါနုက္ကမဿ မနသိ ဝိပဿ ဝတ္တမာနတ္တာ တိတာလီသာတိ ဂဏနာပရိစ္ဆေဒဿ ဒဿိတတ္တာ စ ‘နိဂ္ဂဟီတန္တာ’တိ ဝုတ္တိယံ ဝုတ္တံ၊ ပကတံ သာဓုသဒ္ဒါနွာချာနံ၊ န ဝဏ္ဏီယတေ၊ တိ သဒ္ဒသင်္ခရဏ သင်္ခါတ မုချပ္ပယောဇနာဘာဝါ၊ ကိဉ္စာပိ န ဝဏ္ဏီယတေ၊ အမှေဟိ ပန ကထမကာရာဒီနမယမနုက္ကမော ဥပ္ပန္နောတိ သိဿာနံ ကင်္ခါ ဝိစ္ဆေဒပ္ပယောဇနမ္ပတိ အနုက္ကမသဒ္ဒဿ အတ္ထကထနဗျာဇေန ဝဏ္ဏိတော ယေဝါတိ၊ ကရီယန္တေ ဥစ္စာရီယန္တေ ဧတေနာတိ ကရဏံ၊ တတ္ထ ဇိဝှါမဇ္ဈံ တာလုဇာနံ၊ ဇိဝှေါပဂ္ဂံ မုဒ္ဓဇာနံ၊ ဇိဝှဂ္ဂံ၊ ဒန္တဇာနံ သေသာနံ သကဋ္ဌာနံ ကရဏံ၊ ပယတ္တိ ပယတနံ၊ တမ္ပန ဝဏ္ဏုစ္စာရဏတော အဗ္ဘန္တရော ဗာဟိယော စ ဥဿာဟော၊ တတ္ထ အဗ္ဘန္တရပယတနံ-သံဝုတတ္တမကာရဿ၊ ဝိဝဋတ္တံ သရာနံ သကာရဟကာရာနဉ္စ ဖုဋ္ဌတ္တံ ဝဂ္ဂါနံ၊ ဤသံဖုဋ္ဌတ္တံ ယရလဝါနံ၊ ဗာဟိယပယတနန္တု သံဝုတကဏ္ဌတာဒိ၊ ဌာနတော ပစ္စာသတ္တိယာ ဝိဓီယမာနကာရိယသမ္ဘဝေန ပယောဇနသမ္ဘဝါ အာဟ-‘ဌာနမ္ပနာ’တိအာဒိ၊ တိဋ္ဌန္တိ ဧတ္ထ ဥပ္ပတ္တိဝသေန ဝဏ္ဏာတိ ဌာနံ၊ ‘‘ဧ ဩနမ ဝဏ္ဏေ’’တိ (၁-၃၇) သုတ္တေ ဝဏ္ဏေတိ ကထနမေဝ ဝဏ္ဏသညာကရဏေ ပယောဇနံ၊ ယထာဝုတ္တမတ္ထမညတြ ဗျာပဒိသတိ’ ဧဝ’မိစ္စာဒိနာ၊ တသ္မာ ‘‘ဒသာဒေါ သရာ’’ဣစ္စာဒေါ ‘တေနာ’တိအာဒီသု ‘တေန သရဣစ္စနေန ကွတ္ထော ကသ္မိံ သုတ္တေ ပယောဇနံ တံ ဒဿေတိ ‘‘သရောလောပေါ သရေ’’စ္စာဒီ’တိ ဧဝမာဒိနာ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ဉာပေတိ ဝဏ္ဏလောပန္တိ ဉာပကံ၊ ကသ္မာ ပန’သော စေမိနာဝ ဉာပကေန သိဒ္ဓေါ’တိ ဝုစ္စတိ နနု ‘တဒမိနာဒီနိ’’တိ (၁-၄၇) သုတ္တံ ဒိဿတီတိ၊ (သစ္စံ) တထာပိ ပကာရန္တရောယမ္ပိ ဝဏ္ဏလောပေ ဒဿိတောတိ ဝိညာတဗ္ဗံ၊ ဧဝသဒ္ဒေါ ပန ‘ယဒိ ဉာပကေန ဝဏ္ဏလောပေါ သိယာ သော ဣမိနာဝ ဉာပကေန သိဒ္ဓေါ၊ နာညေနာ’တိ အဝဓာရေတိ.

၂. ဒသာ

နနု အအာဒယောတိ ပဌမန္တေနုဝတ္တန္တေ ကထမေတ္ထ’တတ္ထာ’တိ သတ္တမီနိဒ္ဒိဋ္ဌတာတိ အာဟ-‘တဉ္စာ’တိအာဒိ၊ အတ္ထဝသာဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမေနာတိ အအာဒယောတိ ပဌမန္တဿ‘အာဒေါ ဒသာ’တျနေန သမ္ဗန္ဓာ သမ္ဗဇ္ဈမာနေ စာဓာရတ္ထေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အာဓာရတ္ထဝသေန သတ္တမီ ဝိဘတ္တိယာ ပရိဝတ္တနေနာတိ အတ္ထော၊ အတ္ထဝသာ သတ္တမိယာ ဝိပရိဏာမသမ္ဘဝါယေဝသုတ္တေ အဝိဇ္ဇမာနေပိ‘တတ္ထာ’တိ ဝုတ္တိယံ ဝုတ္တံ၊ အာဒေါဒသန္နမနညတ္ထပဝတ္တိသမ္ဘဝတော တေသံ အအာဒယော ဝိသယဘာဝေနပိ သက္ကာ ပရိကပ္ပေတုန္တိ ဝုတ္တံ-‘တေသု ဝိသယဘူတေသူ’တိ၊ နိဒ္ဓါရဏတ္ထောပိ ယုဇ္ဇတေဝ။ ဝဏ္ဏသမုဒါယတော တဒေကဒေသဘူတာန မာဒေါ ဝဏ္ဏာနံ ဒသသင်္ချာဂုဏေန နိဒ္ဓါရိယမာနတ္တာ၊ အာဒိမှိ ဒသ ဝဏ္ဏာတိ ဝုတ္တေ အဝုတ္တာနမ္ပိ အဝဿံ ဝတ္တဗ္ဗာနံ ဦနပူရဏတ္ထမဇ္ဈာဟာရော ဟောတီတိ ဝုတ္တံ- အဝဋ္ဌိတာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဝါ’တိ၊ ဧကာဒီန မဋ္ဌာရသန္တာနံ သင်္ချာနံ သင်္ချေယျေ ဝတ္တနတော အာဟ-‘ဒသသင်္ချာယ ပရိစ္ဆိန္နတ္တာ’တိ၊ ဂယှုပဂါနံ ရဿဧ ဩဝဏ္ဏာနမ္ပိ ကစ္စာယနေ ဝိယ အပရိစ္စာဂါ အနူနာ၊ အဂယှုပဂါနံ တဒညေသံ ကေသဉ္စိ သရာနံ ပရိစ္စဂါ အနဓိကာ၊ ဒသသဒ္ဒဿ သင်္ချေယျ ဝုတ္တိတ္တာ ဒသန္နမ္ပိ အဓိကတဝဏ္ဏာနညတ္တာ ဝုတ္တံ-‘ဒသန္နမ္ပီ’တိအာဒိ၊ သယံ ပုဗ္ဗာ’ရာဇ=စိတ္တိယံ’တီသ္မာ ကွိမှိ အန္တလောပေ သမာသေ စ တဒမိနာဒိတ္တာ နိရုတ္တိနယေန ဝါ သရသဒ္ဒေါ နိပ္ဖဇ္ဇတီတိ၊ ‘သရ-ဂတိဟိံ သာစိန္တာသု’ ဣစ္စသ္မာ အပ္ပစ္စယေန ဝါ နိပ္ပဇ္ဇတီတိ ဒဿေတုမာဟ=‘သယံ ရာဇန္တီ’တိအာဒိ.

၃. ဒွေဒွေ

တေတိ’အာဒေါ’တိ သတ္တမျန္တတ္တာ အပရေ ဒွေ ပရာမသတိ၊ ဟေဋ္ဌာ ဝိယာတိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တံ အတ္ထဝသာ ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမံ ဥပမေတိ၊ အတောဝ ဝိညာယမာနတ္ထဝသေန တေသု’တိ ဝုတ္တံ၊ တေသုတိ ပန နိဒ္ဓါရဏတ္တဝိဝစ္ဆာယံ တမ္ပိ သမ္ဘဝတီတိ တေသံ ဝဏ္ဏာနံ မဇ္ဈေ ဒွေဒွေတိ ဒွိသင်္ချာယ နိဒ္ဓါရဏတ္ထောပိ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ဝိစ္ဆာယံ ဝုတ္တိ ယဿ သော ဝိစ္ဆာဝုတ္တိ-ဒွိသဒ္ဒေါ၊ ဝိစ္ဆာဝုတ္တိတာ စာဿ သဝဏ္ဏတ္တဂုဏေန ဒွိန္နံ (‘ဗျာပိတု) မိဋ္ဌတ္တာ၊ ကမေနာဝဋ္ဌိတေတိ ဣမိနာ အကာရာဒိဝဏ္ဏပ္ပဗန္ဓဿ အနာဒိကာလသိဒ္ဓံ ကမသိဒ္ဓတ္တမာဟ. နနု သမာနာ ဝဏ္ဏာ သဝဏ္ဏာတျနွတ္ထေ သဝဏ္ဏသဒ္ဒေ သတိ ကတံ ရဿဒီဃာနံ သဝဏ္ဏသညာ သိယာ။ အသမာနတ္တာ ဧတေသန္တိ၊ နေတဒတ္ထိဝဏ္ဏပ္ပဗန္ဓဿ ကမသိဒ္ဓတ္တာ ဝစနဗလေနေဝါသမာနာနမ္ပိ ဟောတေဝါတိ၊ နေဝမ္ပိ ဝတ္တုံ ယုတ္တံ‘‘ဒွေဒွေ သဝဏ္ဏာ’’တိ သုတ္တဿ တာဒိသသာမတ္ထိယသဗ္ဘာဝေ [သဗ္ဘာဝေန (ပေါတ္ထကေ)] ဝိသေသကာရဏာဘာဝါတိ အာဟ‘သမာနတ္တမ္ပနာ’တိအာဒိ. တိဋ္ဌန္တိ ဧတ္ထ ဝဏ္ဏာ စိတ္တဇတ္တေပိ အဘိဗျတ္တိ ဝသေနာတိ ဌာနံ ကဏ္ဌာဒိ၊ တေန ကတန္တိ သမာသော၊ ကဏ္ဌတာတု ဣတိ စတ္တေ ပါဏျင်္ဂတ္တာ နပုံသကတ္တံ. ပဉ္စမေဟိ ဝဂ္ဂပဉ္စမေဟိ. အန္တဋ္ဌာကီတိ ဝဂ္ဂါနမန္တေ တိဋ္ဌန္တီတိ အန္တဋ္ဌာ၊ တာဟိ၊ ယုတ္တဿာတိ ဗြဟ္မစရိယာ၊ ဂုယှ’န္တိအာဒီသု ယုတ္တဿ. ကေစီတိ အနိယမေန ဝုတ္တံ၊ တေ ပန–

‘‘ဟကာရော ပဉ္စမေဟေဝ၊ အန္တဋ္ဌာဟိ စ သံယုတော၊

ဩရသော ဣတိ ဝိညေယျော၊ ကဏ္ဌဇော တဒသံယုတော’’တိ ဝဒန္တိ.

၄. ပုဗ္ဗော

ဝတ္တတေတိ အတ္ထဝသာ ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမေန ဝတ္တတေ၊ နနု စေတျာဒိစောဒနာ၊ နေသဒေါသောစ္စာဒိ ပရိဟာရော၊ ဒေါသာဘာဝေ ကာရဏ မာဟ-‘ယောယော။ပေ။ ပတီယတေ’တိ၊ ဝုတ္တံ သမတ္တေတိ-‘နဟိ’စ္စာဒိနာ၊ နနု စ ပုဗ္ဗသဒ္ဒေါ ယမေကတ္တာ ဧကံ ပုဗ္ဗမာစိက္ခတိ န သကလန္တိ ကထံ ‘‘ပုဗ္ဗော’တိ ဝုတ္တေ ယောယောတိ ဉာယတိ ‘ယောယော ပုဗ္ဗော’တိ စ ဝုတ္တေ ‘တေသု ဒွီသု’တိ ဧတ္ထ’ဒွီသု ဒွီသု’တိ ဣဒံ ကထံ သုခေနေဝ ပတီယတေ တဒိဒမသိဒ္ဓေနာသိဒ္ဓသာဓနန္တိ အာသင်္ကိယ တဒဘာဝမုဗ္ဘာဝီယ ပုဗ္ဗ သဒ္ဒဿ ဝိစ္ဆာဂမကတ္တမဝဂမယိတုမာဟ-‘နစေဒ’မိစ္စာဒိ. တံယောဂါတိ ဥပစာရဝသေနာဟ၊ တဗ္ဗန္တတာယဝါတိ အတ္ထိယတ္ထေ အပ္ပစ္စယဝသေန၊ ဧဝမုပရိပိ.

၅. ပရော

သေသမိစ္စာဒိနာ‘တေသု ဒွီသူတိ သဝဏ္ဏသညကေသု ဒွီသု’ ဣစ္စာဒိ ကမတိဒိဿတိ. လဟုသညာ ရဿဿ၊ သံယောဂပုဗ္ဗဿ ရဿဿ ဒီဃဿ စ ဂုရုသညာ န ဝတ္တဗ္ဗာ။ ဥစ္စာရဏဝသေနေဝါနွတ္ထသညာတိ ဝိညာယတိ၊ ပုဗ္ဗာစရိယဝသေန ဝါ ဣဟာဝုတ္တာဝသေသသညာဝိယ.

၆. ကာဒယော

ကေဝလ ဗျဉ္ဇနာနမတ္ထပ္ပကာသတ္တာဘာဝါ သရာနမတ္ထပ္ပကာသနေ အစ္စန္တောပကာရာ ဗျဉ္ဇနာတိ ‘ဧတေဟီ’တိ ကရဏတ္တေန ဝုတ္တံ၊ တေနာဟ ‘သရာန’မိစ္စာဒိ. ဝိပုဗ္ဗာ ‘အဉ္ဇ-ဗျတ္တိယံ’တီမသ္မာ ကရဏေ အနပ္ပစ္စယေ ရူပံ၊ နပုံသကတ္တမ္ပိဿာဝဂမယိတုံ ‘ဥပကာရကာနီ’တိ ဝုတ္တံ၊ ဗျဉ္ဇနတ္တံ ဒိဋ္ဌန္တေန ဖုဋယတိ ‘ယထာ’ဣစ္စာဒိနာ၊ ယထာ ဩဒနဿုပကာရကာနိ သူပါဒီနိ ဗျဉ္ဇနာနိ၊ တထာ သရာနမုပကာရကာနီတိ အဓိပ္ပါယော၊ ဗျဉ္ဇနမ္ပန အဒ္ဓမတ္တိကံ၊ ဝုတ္တံ ဟိ–

ဧကမတ္တော ဘဝေ ရဿော၊ ဒီဃော မတ္တဒွယာယုတော၊

ပ္လုတော တိမတ္တော ဝိညေယျော၊ ဗျဉ္ဇနံ တွဒ္ဓမတ္တိကံတိ.

အနွတ္ထာတိ အနွတ္ထတော၊ ‘အနွတ္ထာ ဗျဉ္ဇနာ’တိ သမ္ဗန္ဓော.

၇. ပဉ္စ

သဇာတျပေက္ခာယ သမုဒါယဝါစိတ္တေပိ ကာဒယောတီ အနုဝတ္တနတော ဝဂ္ဂသဒ္ဒေန ကခဂဃဉာဒယောဝ ဂယှန္တိ၊ ပဉ္စ ပရိမာဏမဿ ပဉ္စကောဝဂ္ဂေါ၊ ‘‘တမဿ ပရိမာဏံ ဏိကော စာ’’တိ (၄-၄၁) ကော၊ သုတ္တေ အာဒိဘူတော ပဉ္စသဒ္ဒေါ ပဉ္စသင်္ချာပရိစ္ဆေဒံ ကုရုမာနော မာဝသာနာနံ ဝဂ္ဂါနံ ဗဟုတ္တံ ဂမေတီတိ ‘ပဉ္စကာ’တိ ဝုတ္တံ၊ ဝဂ္ဂါတိ ဗဟုဝစနတော ပစ္စေကန္တိ ဝိညာယတိ၊ ဝဇ္ဇေန္တိ ယကာရာဒယောဘိ ဝဂ္ဂါ၊ ပဌမက္ခရဝသေန ပန ကဝဂ္ဂါဒိဝေါဟာရော.

၈. ဗိန္ဒု

အနေကတ္ထတ္တာ ဓာတူန မုစ္စာရဏတ္ထောပေတ္ထ ဂဏှာတီတိ နိပုဗ္ဗာ တတော ကမ္မန္တိ တ္တပ္ပစ္စယေ ညိမှိ ပါဒိသမာသေ ဒီဃေစ ရူပံ ဒဿေန္တော ‘ရဿာ’တိအာဒီမာဟ၊ ပီဠနတ္ထတော နိဂ္ဂဟနံ နိဂ္ဂဟော၊ ‘ဣ-အဇ္ဈေန ဂတီသု’ဣစ္စသ္မာ ကတ္တရိ [ကမ္မနိ-ဣတိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဣတံ ဥစ္စာရိတန္တိ အတ္ထော] တ္တပ္ပစ္စယေ ဣတံ၊ နိဂ္ဂဟေန ဣတန္တိ အမာဒိသ မာသေ ရူပံ ဒဿေန္တော ‘ကရဏံ နိဂ္ဂဟေန ဝါ’တိအာဒိမာဟ၊ ပစ္ဆိမပက္ခံ သာဓေတုမာဟ-‘ဝုတ္တံ ဟီ’တိ.

၉. ဣယု

စတ္ထသမာသောတိ ဣတရီတရယောဂဒွန္ဒသမာသော. အတ္တေတိ မုနိ သဒ္ဒါဒိဝစနီယေ အတ္ထေ၊ နမတီတီမဿေတံ ကမ္မံ၊

ယံ သဗ္ဗဝစနံ သဗ္ဗ၊ လိင်္ဂံ သဗ္ဗဝိဘတ္တိကံ၊

တံ သဗ္ဗတ္ထေ နမနတော၊ ဝိဒုံ နာမန္တိ တဗ္ဗိဒူ.

ဣဓ နာမသညာယာဘာဝေပိ အနွတ္ထဗလာယေဝ နာမသညာ သိဒ္ဓါတိ (အာဟ) ‘အနွတ္ထဗျပဒေသေနာ’တိ၊ သျာဒျန္တပကတိရူပန္တိ ပစ္စယာ ပဌမံ ကရီယတီတိ ပကတိ၊ သာ ဧဝ ရူပန္တိ ပကတိရူပံ၊ သျာဒျန္တဿ ပကတိ ရူပံ မုနိသဒ္ဒါဒိ သျာဒျန္တပကတိရူပံ၊ အတ္ထဝန္တမဓာတုကမပ္ပစ္စယမ္ပာဋိပဒိကံ၊ ပဒံ ပဒံ ပတိ ပဋိပဒေ၊ ပဋိပဒံ နိယုတ္တံ ပါဋိပဒိကံ. ဝိသေသနေနာတိ သုတ္တေ ‘နမဿန္တေ’တိ ဝုတ္တေန ဣဝဏ္ဏုဝဏ္ဏာနံ ဝိသေသနေန. အာချာတဿာတိ ပစတိအာဒိနော. အာဒိမဇ္ဈဝတ္တိနောတိ ဣန္ဒ ဥဒကသဒ္ဒါဒီနံ အာဒေါ၊ ပခုမာဒီနံ မဇ္ဈေစ ဝတ္တိနော. ပဒေသေသူတိ ‘‘ဈလာ သဿ နော’’တိ (၂-၈၃) အာဒိကေသု သုတ္တပ္ပဒေသေသု၊ အနိဋ္ဌပသင်္ဂ (သင်္ကံ) နိဝတ္တေတီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ အနိဋ္ဌပ္ပသင်္ဂေါနာမ [နာမာတိ (ပေါတ္ထကေ)] ပစတိ-ဣန္ဒ (ဥဒက ပခုမ) သဒ္ဒါဒီန မန္တ အာဒိမဇ္ဈဘူတဣဝဏ္ဏာဒီနံ ဈလသညာ ဝိဓာယ တတော ပရာသံ သာဒိ ဝိဘတ္တီနံ ‘‘ဈလာ သဿ နော’’တိ (၂-၈၁) အာဒီဟိ ‘နော’ အာဒေသာဒိမှိ ကတေ ‘ပစတိနော၊ ဣန္ဒနော၊ ဥဒကနော၊ ပခုမနော’တိအာဒိ ရူပပ္ပသင်္ဂေါ၊ နနုစာဒိအာဒိ စောဒနာ. ဝတ္တဗ္ဗန္တိ သုတ္တေ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဗျာသနိဒ္ဒေသေနာတိ အသမာသနိဒ္ဒေသေန. တဒယုတ္တန္တိအာဒိ ပရိဟာရော၊ တန္တိ တံ စောဒျံ၊ သတိဟီတိအာဒိနာ အယုတ္တတ္တံ သမတ္ထေတိ၊ ဒွီသုတ္တရေသု ယောဂေသူတိ ဥပရိမေသု ‘‘ပိတ္ထိယံ’’ ‘‘ဃာ’’တိ ဒွီသု သုတ္တေသု. ဣတ္ထိယန္တိ ဣဒန္တိ ‘‘ပိတ္ထိယ’’န္တိ သုတ္တေ ဣတ္ထိယန္တိ ဣဒံ ပဒံ. ဝဏ္ဏဝိသေသနံ သိယာတိ ‘‘ပိတ္ထိယ’’န္တိ သုတ္တေ ‘ဣယုဝဏ္ဏာ’တိ အနုဝတ္တနတော ‘ဣတ္ထိယံ ဣဝဏ္ဏုဝဏ္ဏာ’တိ ဧဝံ ဣဝဏ္ဏု ဝဏ္ဏာ ‘‘ဃော’’တိ သုတ္တေ ‘ဣတ္ထိယံ အာ’တိဧဝံ အဝဏ္ဏဿ စ ဝိသေသနံ ဘဝေယျ. ဝဏ္ဏဝိသေသနေ ဝိရောဓမာဟ ‘ဧဝဉ္စေ’စ္စာဒိ၊ နာမဿန္တေတိ အသမာသနိဒ္ဒေသေ တွဝိရောဓမာဟ- ‘ဗျာသေ’စ္စာဒိ. သက္ကာနာမဝိသေသနံ ကာတုန္တိ ဒွီသု သုတ္တေသု ဣတ္ထိယန္တိအာဒိနာ ဝက္ခမာနက္ကမေန. နာမဿ အန္တော နာမန္တောတိ သမာသဿ ဥတ္တရပဒတ္ထပ္ပဓာနတ္တာ သမာသေ ဂုဏီဘူတဿ နာမဿ ဣတ္ထိယန္တိ ဣဒံ ဝိသေသနံ ကာတုံ န သက္ကာတိ အဓိပ္ပါယော၊ ဝစနမန္တရေနာတိ ပါဏိနိယာနမိဝ ‘‘ယထာသင်္ချမနုဒေသော သမာနံ’’တိ (၁-၃-၁၀) သုတ္တံ ဝိနာ၊ သမာသင်္ချ ဧတေသန္တိ သမသင်္ချကာ၊ ဣတိသဒ္ဒေါ အာဒျတ္ထော၊ တေန–

‘‘အာလာပဟာသလီလာဟိ၊ မုနိန္ဒ ဝိဇယာ တဝ၊

ကောကိလာ ကုမုဒါနီ ဝေါ၊ ပသေဝန္တေ ဝနံ ဇလံ’’ (၂၆၀).

ဣစ္စာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ.

၁၀. ပိတ္ထိ

ဣတ္ထိယံ နာမဿာတိ စ၊ အန္တေ ဣဝဏ္ဏုဝဏ္ဏာတိ စ ဝုတ္တေ တေသမာ ဓာရာဓေယျသမ္ဗန္ဓော အာဓေယျဿာဓာရေ ပဝတ္တိံ ဝိနာ န သမ္ဘဝတီတိ အဇ္ဈာဟာရဝသေန ‘ဝတ္တမာနာ’တိ ဝုတ္တိယံ ဝုတ္တံ. ဣဝဏ္ဏု ဝဏ္ဏာတိ အပေက္ခိယ‘ဝိသေသီယန္တီ’တိ ဗဟုဝစနမေတံ သမ္ဗန္ဓဿ ပုရိသာဓီနတာယ နာမန္တီမိနာ သမ္ဗန္ဓေ သတိ‘ဝိသေသီယတီ’တေကတ္တေန ပရိဏမတိ.

၁၁. ဃာ

ဣတ္ထိယံ နာမဿန္တေတိ စ ဝတ္တတေ. ဟေဋ္ဌာ သဗ္ဗတ္ထ သညိနော နိဒ္ဒိသိယ သညာယ နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ တတ္ထ ဝိယ ဝိသုံ သညိနော ပဌမမနိဒ္ဒေသေ အသန္တော ဝိယာတိ ဒေါသလေသမာလမ္ဗိယ စောဒယတိ နနှစေ’တျာဒိနာ. တတ္ထ သေတောတိ ဝိဇ္ဇမာနဿ သညိနော. ကာရိယေနာတိ သညာကာရိယေန. ပရိဟရတိ ‘နာယံ ဒေါသော’တိအာဒိနာ. ပစ္ဆာဝုတ္တမတ္တေနာတိ ‘‘ဃာ’’တိ သုတ္တေ ကာရိယိနော အာကာရဿ ပစ္ဆာ ဝုတ္တမတ္တေန. နစာတိ ဧတ္ထ စသဒ္ဒေါ ဝတ္တဗ္ဗန္တရသမုစ္စယေ၊ အပရမ္ပိ ကိဉ္စိ ဝတ္တဗ္ဗမနိယမရူပမတ္ထီတိ အတ္ထော. အနိယမရူပမာစရိယပ္ပဝတ္တိတော သာဓေတုမာဟ ‘ဥဘယထာပိ’စ္စာဒိ.

၁၂. ဂေါသျာ

အာသဒ္ဒေါ အာဘိမုချေ၊ အနဘိမုခမဘိမုခံ ကတွာ လပနံ ကထနမာလ ပနံ၊ တသ္မိံ အာလပနေ၊ အာလပနတ္ထေ ဝိဟိတော သီတိ အတ္ထော.

ဣတိ မောဂ္ဂလ္လာနပဉ္စိကာဋီကာယံ သာရတ္ထဝိလာသိနိယံ

သညာဓိကာရော သမတ္တော.