၅. ပဉ္စမော ကဏ္ဍော (ခါဒိ)
၁. တိဇ မာနေဟိ ခ သာ ခမာ ဝီမံသာသု.
ခန္တိယံ တိဇာ ဝီမံသာယံ မာနာ စ ခသပ္ပစ္စယာ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ၊ တိတိက္ခာ၊ ဝီမံသာ၊ တိတိက္ခတိ၊ ဝီမံသတိ. ခမာဝီမံသာ၊ သူတိ ကိံ? တေဇနံ၊ တေဇော၊ တေဇယတိ၊ မာနနံ၊ မာနောမာနေတိ.
၂. ကိတာ တိကိစ္ဆာသံသယေသု ဆော.
တိကိစ္ဆာယံ သံသယေ စ ဝတ္တမာနာ ကိတာ ဆော ဟောတိ. တိကိစ္ဆာ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ၊ တိကိစ္ဆတိ၊ ဝိစိကိစ္ဆတိ. အညတြ နိကေတော၊ သံကေတော၊ ကေတနံ၊ ကေတော၊ ကေတယတိ.
၃. နိန္ဒာယံ ဂုပ ဗဓာ ဗဿ ဘော စ.
နိန္ဒာယံ ဝတ္တမာနေဟိ ဂုပ ဗဓေဟိ ဆော ဟောတိ ဗဿ ဘော စ. ဇိဂုစ္ဆာ၊ ဗီဘစ္ဆာ၊ ဇိဂုစ္ဆတိ၊ ဗီဘစ္ဆတိ၊ အညတြ ဂေါပနံ၊ ဂေါပေါ၊ ဂေါပေတိ၊ ဗဓကော.
၄. တုံသ္မာ လောပေါ စိစ္ဆာယံ တေ.
တုမန္တတော ဣစ္ဆာယမတ္ထေ တေ ခသဆာ ဟောန္တိ ဗဟုလံ၊ လောပေါ စ တုံပစ္စယဿ ဟောတိ သုတတ္တာ၊ ဗုဘုက္ခာ၊ ဇိဂီသာံ၊ ဇိဃစ္ဆာ၊ ဗုဘုက္ခတိ၊ ဇိဂီသတိ ဇိဃစ္ဆတိ. ဣဓ ကသ္မာ န ဟောတိ ‘ဘောတ္တုမိစ္ဆတီ’တိ? ပဒန္တရေနာဘိဓာနာ. တုံသ္မာတိ ကိံ? ဘောဇနမိစ္ဆတိ. ဣစ္ဆာယန္တိ ကိံ? ဘုဉ္ဇိတုံ ဂစ္ဆတိ. ကထံ ‘ကူလံ ဝိပတိ သတီ’တိ? ယထာ ကူလံ ပတိတု မိစ္ဆတီတိ ဝါကျံ ဟောတိ၊ ဧဝံ ဝုတ္တိပိ ဟောဿတိ. ဝါကျမေဝ စရဟိ ကထံ ဟောတိ? လောကဿ တထာ ဝစနိစ္ဆာယ.
၅. ဤယော ကမ္မာ.
ဣစ္ဆာကမ္မတော ဣစ္ဆာယမတ္ထေ ဤယပ္ပစ္စယော ဟောတိ. ပုတ္တမိစ္ဆတိ ပုတ္ထီယတိ. ကမ္မာတိ ကိံ? အသိနေစ္ဆတိ. ဣဓ ကသ္မာ န ဟောတိ ‘ရညောပုတ္တမိစ္ဆတီ’တိ? သာပေက္ခတ္တာ၊ န ဟိ အညမပေက္ခမာနော အညေန သဟေကတ္ထိဘာဝမနုဘဝိတုံ သက္ကောတိ. ဣဓာပိ စရဟိ န သိယာ ‘အတ္တနော ပုတ္တ မိစ္ဆတီ’တိ? နေဝေတ္ထ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ န ဟိ ဘဝတိ ‘အတ္တနော ပုတ္တီယတီ’တိ၊ ကထံ စရဟိ ပုတ္တဿ အတ္တနိယတာ-ဝဂမျတေ? အညဿာသုတတ္တာ ဣစ္ဆာယ စ တဗ္ဗိသယတ္တာ.
၆. ဥပမာနာစာရေ.
ကမ္မတော ဥပမာနာ အာစာရတ္ထေ ဤယော ဟောတိ. ပုတ္တမိ-ဝါ-စရတိ ပုတ္တီယတိ မာဏဝကံ၊ ဥပမာနာတိ ကိံ? ပုတ္တမာစရတိ.
၇. အာဓာရာ.
အာဓာရတူ-ပမာနာ အာစာရတ္ထေ ဤယော ယောတိ. ကုဋိယမိဝါ-စရတိ ကုဋီယတီ ပါသာဒေ၊ ပါသာဒီယတိ ကုဋိယံ ဘိက္ခု.
၈. ကတ္တုတာယော.
ကတ္တုတူ-ပမာနာ အာစာရတ္ထေ အာယော ဟောတိ. ပဗ္ဗတော ဣဝါစရတိ ပဗ္ဗတာယတိ.
၉. ယ္စတ္ထေ.
ကတ္တုတော အဘူတတဗ္ဘာဝေ အာယော ဟောတိ ဗဟုလံ. ဘုသာယတိ၊ ပဋပဋာယတိ၊ လောဟိတာယတိ၊ ကတ္တုတောတွေဝ? (အဘုသံ) ဘုသံ ကရောတီဟိ၊ ဣဟ ကသ္မာ န ဟောတိ ‘ဘုသီ ဘဝတီ’တိ? ဝုတ္တတ္ထတာယ.
၁၀. သဒ္ဒါဒီနိ ကရောတိ.
သဒ္ဒါဒီဟိ ဒုတိယန္တေဟိ ကရောတီတိ အသ္မိံ အတ္ထေ အာယော ဟောတိ. သဒ္ဒါယတိ၊ ဝေရာယတိ၊ ကလဟာယတိ၊ ဓူပါယတိ.
၁၁. နုမောတွ-ဿော.
နမောဣစ္စသ္မာ ကရောတီတိ အသ္မိံ အတ္ထေ အဿော ဟောတိ. နမဿတိ တထာဂ္တံ.
၁၂. ဓာတွတ္ထေ နာမသ္မိ.
နာမသ္မာ ဓာတွတ္ထေ ဗဟုလမိဟောတိ. ဟတ္ထိနာ အတိက္ကမတိ အတိဟတ္ထယတိ၊ ဝီဏာယ ဥပဂါယတိ ဥပဝီဏယတိ၊ ဒဠှံ ကရောတိ ဝိနယံ ဒဠှယတိ၊ ဝိသုဒ္ဓါ ဟောတိ ရတ္တိ ဝိသုဒ္ဓယတိ၊ ကုသလံ ပုစ္ဆတိ ကုသလယတိ.
၁၃. သစ္စာဒီဟာပိ.
သစ္စာဒီဟိ ဓာတွတ္ထေ အာပိ ဟောတိ. သစ္စာပေတိ၊ အတ္ထာပေတိ၊ ဝေဒါပေတိ၊ သုက္ခာပေတိ၊ သုခါပေတိ၊ ဒုက္ခာပေတိ.
၁၄. ကြိယတ္ထာ.
အယမဓိကာရော အာသတ္ထပရိသမတ္တိယာ. ကြိယာ အတ္ထော ယဿ သော ကြိယတ္ထော ဓာတု.
၁၅. စုရာဒိတော ဏိ.
စုရာဒီဟိ ကြိယတ္ထေဟိ သကတ္ထေ ဏိ ပရော ဟောတိ ဗဟုလံ. ဏကာရော ဝုဒ္ဓျတ္ထော၊ ဧဝမညတြာပိ၊ စောရယတိ၊ လာဠယတိ၊ ကထံ ‘ရဇ္ဇံ ကာရေတီ’တိ? ယောဂဝိဘာဂတော.
၁၆. ပယောဇကဗျာပါရေ ဏာပိ စ.
ကတ္တာရံ ယော ပယောဇယတိ၊ တဿ ဗျာပါရေ ကြိယတ္ထာ ဏိဏာပီ ဟောန္တိ ဗဟုလံ၊ ကာရေတိ၊ ကာရာပေတိ. နနု စ ကတ္တာပိ ကရဏာဒီနံ ပယောဇကောတိ တံဗျာပါရေပိ ဏိဏာပီ ပါပုဏန္တိ? ပယောဇကဂ္ဂဟဏသာမတ္ထိယာ န ဘဝိဿန္တိ စုရာဒီဟိ ဝိသုံ ဝစနသာမတ္ထိယာ စ. အတော ဘိယျော ဏာပိယေဝ၊ ဏိယေဝုဝဏ္ဏတော၊ ဒွယမေဝညေဟိ.
၁၇. ကျော ဘာဝကမ္မေသွ-ပရောက္ခေသု မာန န္တ တျာဒီသု. ဘာဝကမ္မဝိဟိတေသု ပရောက္ခာဝဇ္ဇိတေသု မာနန္တတျာဒီသု ပရေသု ကျော ဟောတိ ကြိယတ္ထာ. န္တဂ္ဂဟဏမုတ္တရတ္ထံ၊ ကကာရော အဝုဒ္ဓျတ္ထော ဧဝမုတ္တရတြာပိ. ဌီယမာနံ၊ ဌီယတေ၊ သူယမာနံ၊ သူယတေ၊ အပရောက္ခေသု မာနန္တတျာဒီသူတိ ကိံ? ဗဘူဝ ဒေဝဒတ္တေန၊ ဗိဘိဒ ကုသုလော. ဘိဇ္ဇတေ ကုသုလော သယမေဝါတိ ‘ဘိဇ္ဇတေ’တိ သဝနာ ကမ္မတာ-ဝဂမျတေ၊ ‘သယမေဝါ’တိ သဝနတော ကတ္တုတာ၊ ကတ္တုတာဝစနိစ္ဆာယန္တု ‘ဘိန္ဒတိ ကုသုလော အတ္တာန’န္တိ ဘဝတိ၊ ဧဝမညမ္ပိ ယထာဂမမနုဂန္တဗ္ဗံ. ‘အပရောက္ခေသု မာနန္တတျာဒီသူ’တိ အယမဓိကာရော အာ ‘တနာဒိတွော’တိ ၅.၂၆. အပိစ ဧတေ ကျာဒယော တျာဒီသု ပရဘူတေသု ကတ္တုကမ္မဘာဝ ဝိဟိတေသု ကျလာဒီနံ ဝိဓာနတော တေသွေဝ ဝိညာယန္တီတိ အကမ္မကေဟိ ဓာတူဟိ ကတ္တုဘာဝေသု၊ သကမ္မကေဟိ ကတ္တုကမ္မေသု၊ ကမ္မာဝစနိစ္ဆာယံ ဘာဝေ စ ဘဝန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယဿ ပန ဓာတုဿ ကိရိယာ ကမ္မမပေက္ခတေ၊ သော သကမ္မကော၊ ယဿ တု ကိရိယာ ကတ္တုမတ္တမပေက္ခတေ၊ သွာကမ္မကောတိ ဉာတဗ္ဗံ.
၁၈. ကတ္တရိ လော.
ကြိယတ္ထတော အပရောက္ခေသု ကတ္တုဝိဟိတမာန န္တတျာဒီသု လော ဟောတိ. လကာရော၊ ‘‘ဉိလဿေ’’တိ ၅-၁၆၃ ဝိသေသနတ္ထော. ပစမာနော၊ ပစန္တော၊ ပစတိ.
၁၉. မံ စ ရုဓာဒီနံ.
ရုဓာဒိတော ကတ္တုဝိဟိတမာနန္တ တျာဒီသု လော ဟောတိ မံ စ အန္တသရာ ပရော. မကာရော-နုဗန္ဓော၊ အကာရော ဥစ္စာရဏတ္ထော. ရုန္ဓမာနော၊ ရုန္ဓန္တော၊ ရုန္ဓတိ.
၂၀. ဏိဏာပျာပီဟိ ဝါ.
ဏိဏာပျာပီဟိ ကတ္တုဝိဟိတမာနန္တ တျာဒီသု လော ဟောတိ ဝိဘာသာ၊ ဩရယန္တော၊ စောရေန္တော၊ ကာရယန္တော၊ ကာရေန္တော၊ ကာရာပယန္တော၊ ကာရာပေန္တော၊ သစ္စာပယန္တော၊ သစ္စာပေန္တော၊ စောရယတိ၊ စောရေတိ၊ ကာရယတိ၊ ကာရေတိ၊ ကာရာပယတိ၊ ကာရာပေတိ၊ သစ္စာပယတိ၊ သစ္စာပေတိ. ဝဝတ္ထိတဝိဘာသတ္ထော-ယံ ဝါသဒ္ဒေါ၊ တေန မာနေ နိစ္စံ၊ စောရယမာနော၊ ကာရယမာနော၊ ကာရာပယမာနော၊ သစ္စာပယမာနော.
၂၁. ဒိဝါဒီဟိ ယက.
ဒိဝါဒီဟိ လဝိသယေ ယက ဟောတိ. ဒိဗ္ဗန္တော၊ ဒိဗ္ဗတိ.
၂၂. တုဒါဒီဟိ ကော.
တုဒါဒီဟိ လဝိသယေ ကော ဟောတိ. တုဒမာနော၊ တုဒန္တော၊ တုဒတိ.
၂၃. ဇျာဒီဟိ က္နာ.
ဇိအာဒီဟိ လဝိသယေ က္နာ ဟောတိ. ဇိနန္တော၊ ဇိနာတိ. ကထံ ‘ဇယန္တော’ ဇယတီ၊ တိ? ဘူဝါဒိပါဌာ.
၂၄. ကျာဒီဟိ က္ဏာ.
ကီအာဒီဟိ လဝိသယေ က္ဏာ ဟောတိ. ကိဏန္တော၊ ကိဏာတိ.
၂၅. သွာဒီဟိ က္ဏော.
သုအာဒီဟိ လဝိသယေ က္ဏော ဟောတိ. သုဏမာနော၊ သုဏန္တော၊ သုဏောတိ. ကထံ သုဏာတီတိ? ကျာဒိပါဌာ.
၂၆. တနာဒိတွော.
တနာဒိတော လဝိသယေ ဩ ဟောတိ. တနောတိ.
၂၇. ဘာဝကမ္မေသု တဗ္ဗာ-နီယာ.
တဗ္ဗအနီယာ ကြိယတ္ထာ ပရေ ဘာဝကမ္မေသု ဗဟုလံ ဘဝန္တိ. ကတ္တဗ္ဗံ၊ ကရဏီယံ၊ ကတ္တဗ္ဗော ကဋော၊ ကရဏီယော. ဗဟုလာဓိကာရာ ကရဏာဒီသုပိ ဘဝန္တိ၊ သိနာနီယံ စုဏ္ဏံ၊ ဒါနီယော ဗြာဟ္မဏော၊ သမ္မာဝတ္တနီယော ဂုရု၊ ပဝစနီယော ဥပဇ္ဈာယော၊ ဥပဋ္ဌာနီယော သိဿော.
၂၈. ဃျဏ.
ဘာဝကမ္မေသု ကြိယတ္ထာ ပရော ဃျဏ ဟောတိ ဗဟုလံ. ဝါကျံ၊ ကာရိယံ၊ စေယျံ၊ ဇေယျံ.
၂၉. အာဿေ စ.
အာတောဃျဏ ဟောတိ ဘာဝကမ္မေသု၊ အာဿ ဧ စ. ဒေယျံ.
၃၀. ဝဒါဒီဟိ ယော.
ဝဒါဒီဟိ ကြိယတ္ထေဟိ ယော ဟောတိ ဗဟုလံ ဘာဝကမ္မေသု. ဝဇ္ဇံ၊ မဇ္ဇံ၊ ဂမ္မံ. (၄၂) ‘‘ဘုဇာန္နေ’’၊ ဘောဇ္ဇော ဩဒနော၊ ဘောဇ္ဇာ ယာဂု၊ ဘောဂ္ဂမညံ.
၃၁. ကိစ္စ ဃစ္စ ဘစ္စ ဘဗ္ဗ လေယျာ.
ဧတေ သဒ္ဒါ ယပ္ပစ္စယန္တာ နိပစ္စန္တေ.
၃၂. ဂုဟာဒီဟိ ယက.
ဂုတာဒီဟိ ကြိယတ္တေဟိ ဘာဝကမ္မေသု ယက ဟောတိ. ဂုယှံ၊ ဒုယှံ၊ သိဿော. သိဒ္ဓါ ဧဝေတေ တဗ္ဗာဒယော ပေသာတိသဂ္ဂပတ္တကာလေသုပိ ဂမျမာနေသု သာမညေနဝိဓာနတော၊ တွယာ ခလု ကဋော ကတ္တဗ္ဗော၊ ကရဏီယော၊ ကာရိယော၊ ကိစ္စော၊ ဧဝံ တွယာ ကဋော ကတ္တဗ္ဗော၊ ဘောတာ ကဋော ကတ္တဗ္ဗော၊ ဘောတော ဟိ ပတ္တော ကာလော ကဋကရဏေ. ဧဝံ ဥဒ္ဓမောဟုတ္တိကေပိ ဝတ္တမာနတော ပေသာဒီသု သိဒ္ဓါ ဧဝ. တထာ အရဟေ ကတ္တရိ သတ္တိဝိသိဋ္ဌေ စ ပတီယမာနေ အာဝဿကာဓမီဏတာဝိသိဋ္ဌေ စ ဘာဝါဒေါ သိဒ္ဓါ၊ ဥဒ္ဓံမုဟုတ္တတော-ဘောတာ ကဋော ကတ္တဗ္ဗော၊ ဘောတာ ရဇ္ဇံ ကတ္တဗ္ဗံ. ဘဝံ အရဟော၊ ဘောတာ သာရော ဝဟိတဗ္ဗော၊ ဘဝံ သက္ကော၊ ဘောတာ အဝဿံ ကဋော ကတ္တဗ္ဗော၊ ဘောတာ နိက္ခော ဒါတဗ္ဗော.
၃၃. ကတ္တရိ လ္တုဏကာ.
ကတ္တရိ ကာရကေ ကြိယတ္ထာ လ္တုဏကာ ဟောန္တိ ဗဟုလံ. ပဌိတာ၊ ပါဌကော. ဗဟုလမိတွေဝ? ပါဒေဟိ ဟရီယတီတိ ပါဒဟာ-ရကော၊ ဂလေ စုပ္ပတေတိ ဂလေစောပကော. သိဒ္ဓေါဝ လ္တု၊ အရဟေ သီလသာဓုဓမ္မေသု စ သာမညဝိဟိတတ္တာ၊ ဘဝံ ခလု ကညာယ ပရိဂ္ဂဟိတာ၊ ဘဝမေတံ အရဟတိ. သီလာဒီသု-ခလွပိ ဥပါဒါတာ ကုမာရကေ၊ ဂန္တာ ခေလံ၊ မုဏ္ဍယိတာရော သာဝိဋ္ဌာယနာ ဝဓုံ ကတပရိဂ္ဂဟံ.
၃၄. အာဝီ.
ကြိယတ္ထာ အာဝီ ဟောတိ ဗဟုလံ ကတ္တရိ. ဘယဒဿာဝီ. အပ္ပဝိသယတညာပနတ္ထံ ဘိန္နယောဂကရဏံ၊ သာမညဝိဟိတတ္တာ သီလာ ဒီသု စ ဟောတေဝ.
၃၅. အာသိံသာယမကော.
အာသိံသာယံ ဂမျမာနာယံ ကြိယတ္ထာ အကော ဟောတိ ကတ္တရိ. ဇီဝတူတိ ဇီဝကော၊ နန္ဒတူတိ နန္ဒကော၊ ဘဝတူတိ ဘဝကော.
၃၆. ကရာ ဏနော.
ကရတော ကတ္တရိ ဏနော ဟောတိ. ကရောတီတိ ကာရဏံ၊ ကတ္တရီတိ ကိံ? ကရဏံ.
၃၇. ဟာတော ဝီဟိကာလေသု.
ဟာတော ဝီဟိသ္မိံ ကာလေ စ ဏနော ဟောတိ ကတ္တရိ. ဟာယနာ နာမ ဝိဟယော၊ ဟာယနော သံဝစ္ဆရော၊ ဝီဟိကာလေသူတိ ကိံ? ဟာတာ.
၃၈. ဝိဒါ ကူ.
ဝိဒသ္မာ ကူ ဟောတိ ကတ္တရိ. ဝိဒူ၊ လောကဝိဒူ.
၃၉. ဝိတော ဉာတော.
ဝိပုဗ္ဗာ ဉာဣစ္စသ္မာ ကူ ဟောတိ ကတ္တရိ. ဝိညူ. ဝိတောတိ ကိံ? ပညာ.
၄၀. ကမ္မာ.
ကမ္မတော ပရာ ဉာဣစ္စသ္မာ ကူ ဟောတိ ကတ္တရိ. သဗ္ဗညူ၊ ကာလညူ.
၄၁. ကွစဏ.
ကမ္မတော ပရာ ကြိယတ္ထာ ကွစိ အဏ ဟောတိ ကတ္တရိ. ကုမ္ဘကာရော၊ သရလာဝေါ၊ မန္တဇ္ဈာယော၊ ဗဟုလာဓိကာရာ ဣဓ န ဟောတိ အာဒိစ္စံ ပဿတိ၊ ဟိမဝန္တံ သုဏောတိ၊ ဂါမံ ဂစ္ဆတိ. ကွစီတိ ကိံ? ကမ္မကရော.
၄၂. ဂမာ ရူ.
ကမ္မတော ပရာ ဂမာ ရူ ဟောတိ ကတ္တရိ. ဝေဒဂူ ပါရဂူ.
၄၃. သမာနည ဘဝန္တ ယာဒိတူ-ပမာနာ ဒိသာ ကမ္မေ ရီရိက္ခကာ.
သမာနာဒီဟိ ယာဒီဟိ စောပမာနေဟိ ပရာ ဒိသာ ကမ္မကာရကေ ရီရိက္ခကာ ဟောန္တိ. သမာနော ဝိယ ဒိဿတီတိ သဒီ သဒိက္ခော သဒိသော. အညာဒီ အညာဒိက္ခော အညာဒိသော. ဘဝါဒီ ဘဝါဒိက္ခော ဘဝါဒိသော. ယာဒီ ယာဒိက္ခော ယာဒိသော. တျာဒီ တျာဒိက္ခော တျာဒိသော. သမာနာဒီဟီတိ ကိံ? ရုက္ခော ဝိယ ဒိဿတိ. ဥပမာနာတိ ကိံ? သော ဒိဿတိ. ကမ္မေတိ ကိံ? သော ဝိယ ပဿတိ. ရကာရာ အန္တသရာဒိလောပတ္ထာ၊ ကကာရော ဧကာရာဘာဝတ္ထော.
၄၄. ဘာဝကာရကေသွ-ဃဏ ဃကာ.
ဘာဝေ ကာရကေ စ ကြိယတ္ထာ အ ဃဏ ဃ ကာ ဟောန္တိ ဗဟုလံ. အ-ပဂ္ဂဟော၊ နိဂ္ဂဟော၊ ကရော၊ ဂရော၊ စယော၊ ဇယော၊ ရဝေါ၊ ဘဝေါ၊ ပစော၊ ဝစော၊ အန္နဒေါ၊ ပုရိန္ဒဒေါ၊ ဤသက္ကရော၊ ဒုက္ကရော၊ သုကရော. ဃဏ-ဘာဝေ ပါကော၊ စာဂေါ၊ ဘာဝေါ၊ ကာရကေပိ သညာယံ တာဝ ပဇ္ဇတေနေနာတိ ပါဒေါ၊ ရုဇတီတိ ရောဂေါ၊ ဝိသတီတိ ဝေသော၊ သရတိ ကာလန္တရန္တိ သာရော ထိရံသော၊ ဒရီယန္တေ ဧတေဟီတိ ဒါရာ၊ ဇီရယတိ ဧတေနာတိ ဇာရော၊ အသညာယမ္ပိ ဒါယော ဒတ္တော၊ လာဘော လဒ္ဓေါ၊ ဃ-ဝကော၊ နိပကော၊ က-ပိယော၊ ခိပေါ၊ ဘုဇော၊ အာယုဓံ.
၄၅. ဒါဓာတွိ.
ဒါဓာဟိ ဗဟုလမိ ဟောတိ ဘာဝကာရကေသု. အာဒိ၊ နိဓိ၊ ဝါလမိ.
၄၆. ဝမာဒီယျထု.
ဝမာဒီဟိ ဘာဝကာရကေသွထု ဟောတိ. ဝမထု၊ ဝေပထု၊ (အဝထု၊ သယထု).
၄၇. ကွိ.
ကြိယတ္ထာ ကွိ ဟောတိ ဗဟုလံ ဘာဝကာရကေသု. ကကာရော ကာနုဗန္ဓကာရိယတ္ထော၊ အဘိဘူ၊ သယမ္ဘူ၊ ဘတ္တဂ္ဂံ၊ (ဒါနဂ္ဂံ) သလာကဂ္ဂံ၊ သဘာ၊ ပဘာ.
၄၈. အနော.
ကြိယတ္တာ ဘာဝကာရကေသွနော ဟောတိ. ဂမနံ၊ ဒါနံ၊ သမ္ပဒါနံ၊ အပါဒါနံ၊ အဓိကရဏံ၊ စလနော၊ ဇလနော၊ ကောဓနော၊ ကောပနော၊ မဏ္ဍနော၊ ဘူသနော.
၄၉. ဣတ္ထိယမဏ တ္တိ က ယက ယာ စ.
ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဘာဝေ ကာရကေ စ ကြိယတ္ထာ အအာဒယော ဟောန္တိ အနော စ ဗဟုလံ. အ တိတိက္ခာ၊ ဝီမံသာ၊ ဇိဂုစ္ဆာ၊ ပိပါသာ၊ ပုတ္တိယာ ဤဟာ ဘိက္ခာ၊ အာပဒါ၊ မေဓာ၊ ဂေါဓာ၊ ဏကာရာ၊ ဟာရာ၊ တာရာ၊ ဓာရာ၊ အာရာ၊ က္တိ-ဣဋ္ဌိ၊ သိဋ္ဌိ၊ ဘိတ္တိ၊ ဘတ္တိ၊ တန္တိ ဘူတိ၊ က-ဂုဟာ၊ ရုဇာ၊ မုဒါ၊ ယက-ဝိဇ္ဇာ၊ ဣဇ္ဇာ၊ ယ-သေယျာ၊ သမဇ္ဇာ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇာ၊ ပရိစရိယာ၊ ဇာဂရိယာ၊ အနကာရဏာ၊ ဟာရဏာ၊ ဝေဒနာ၊ ဝန္ဒနာ၊ ဥပါသနာ.
၅၀. ဇာဟာဟိ နိ.
ဇာဟာဣစ္စေတေဟိ နိ ဟောတိတ္ထိယံ. ဇာနိ၊ ဟာနိ.
၅၁. ကရာ ရိရိယော.
ကရတော ရိရိယော ဟောတိတ္ထိယံ. ကရဏံ ကိရိယာ. ကထံ ‘ကြိယာ’တိ? ‘‘ကြိယာယံ’’တိ နိပါတနာ.
၅၂. ဣကိတီ သရူပေ.
ကြိယတ္ထဿ သရူပေ-ဘိဓေယျေ ကြိယတ္ထာ ပရေ ဣကိတီ ဟောန္တိ၊ ဝစိ၊ ယုဓိ၊ ပစတိ၊ ‘အကာရော ကကာရော’တိ အာဒီသု ကာရသဒ္ဒေန သမာသော၊ ယထာ ဧဝကာရောတိ.
၅၃. သီလာဘိက္ခညာ-ဝဿကေသု ဏီ.
ကြိယတ္ထာ ဏီ ဟောတိ သီလာဒီသု ပတီယမာနေသု၊ ဥဏှဘောဇီ၊ ခီရပါယီ၊ အဝဿကာရီ၊ သတန္ဒာယီ.
၅၄. ထာဝရိတ္တရ ဘင်္ဂုရ ဘိဒုရ ဘာသုရ ဘဿရာ.
ဧတေ သဒ္ဒါ နိပစ္စန္တေ သီလေ ဂမျမာနေ.
၅၅. ကတ္တရိ ဘူတေ က္တဝန္တု က္တာဝီ.
ဘူတေ-တ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ က္တဝန္တုတ္တာဝီ ဟောန္တိ ကတ္တရိ. ဝိဇိတဝါ၊ ဝိဇိတာဝီ၊ ဘူတေတိ အဓိကာရော ယာဝ ‘‘အာဟာရတ္ထာ’’တိ (၅-၆၀).
၅၆. က္တောဘာဝကမ္မေသု.
ဘာဝေ ကမ္မေ စ ဘူတေ က္တော ဟောတိ. အာသိတံ ဘဝတာ. ကတော ကဋော ဘဝတာ.
၅၇. ကတ္တရိ စာရမ္ဘေ.
ကြိယာရမ္ဘေ ကတ္တရိ က္တော ဟောတိ ယထာပတ္တဉ္စ. ပကတော ဘဝံ ကဋံ၊ ပကတော ကဋော ဘဝတာ၊ ပသုတ္တော ဘဝံ၊ ပသုတ္တံ ဘဝတာ.
၅၈. ဌာ-သ ဝသ သိလိသ သီ ရုဟ ဇရ ဇနီဟိ.
ဌာဒီဟိ ကတ္တရိ က္တော ဟောတိ ယထာပတ္တဉ္စ. ဥပဋ္ဌိတော ဂုရုံ ဘဝံ၊ ဥပဋ္ဌိတော ဂုရု ဘောတာ၊ ဥပါသိတော ဂုရုံ ဘဝံ၊ ဥပါသိတော ဂုရု ဘောတာ၊ အနုဝုသိတော ဂုရုံ ဘဝံ၊ အနုဝုသိတော ဂုရု ဘောတာ၊ အာသိလိဋ္ဌော ဂုရုံ ဘဝံ၊ အာသိလိဋ္ဌော ဂုရု ဘောတာ၊ အဓိဿိတော ခဋောပိကံ ဘဝံ၊ အဓိဿိတာ ခဋောပိကာ ဘောတာ၊ အာရဠှော ရုက္ခံ ဘဝံ၊ အာရုဠှော ရုက္ခော ဘောတာ၊ အနုဇိဏ္ဏော ဝသလိံ ဒေဝဒတ္တော၊ အနုဇိဏ္ဏာ ဝသလီ ဒေဝဒတ္တေန၊ အနုဇာတော မာဏဝကော မာဏဝိကံ၊ အနုဇာတာ မာဏဝိကာ မာဏဝကေန.
၅၉. ဂမနတ္ထာကမ္မကာဓာရေ စ.
ဂမနတ္ထတော အကမ္မကတော စ ကြိယတ္ထာ အာဓာရေ က္တော ဟောတိ ကတ္တရိ စ ယထာပတ္တဉ္စ၊ ဣဒမေသံ ယာတံ၊ ဣဟ တေ ယာတာ၊ ဣဟ တေဟိ ယာတံ၊ အယံ တေဟိ ယာတော ပထော၊ ဣဒမေသမာသိတံ၊ ဣဟ တေ အာသိတာ၊ ဣဟတေဟိ အာသိတံ၊ ‘ဒေဝေါ စေ ဝုဋ္ဌော သမ္ပန္နာ သာလယော’တိ ကာရဏသာမဂ္ဂီသမ္ပတ္တိ ဧတ္ထာဘိမတာ.
၆၀. အာဟာရတ္ထာ.
အဇ္ဈောဟာရတ္ထာ အာဓာရေ က္တော ဟောတိ ယထာပတ္တဉ္စ၊ ဣဒမေသံ ဘုတ္တံ၊ ဣဒမေသံ ပီတံ၊ ဣဟ တေဟိ ဘုတ္တံ၊ ဣဟ တေဟိ ပီတံ၊ ဩဒနော တေဟိ ဘုတ္တော ပီတမုဒကံ၊ အကတ္တတ္ထော ယောဂဝိဘာဂေါ၊ ကထံ ‘ပီတာ ဂါဝေါ’တိ? ပီတမေသံ ဝိဇ္ဇတီတိ ပီတာ၊ ဗာဟုလကာ ဝါ၊ ‘ပဿိန္နော’တိ ယာ ဧတ္ထ ဘူတကာလတာ၊ တတြ တ္တော၊ ဧဝံ ရညံ မတော ရညံ ဣဋ္ဌော၊ ရညံ ဗုဒ္ဓေါ၊ ရညံ ပူဇိတော၊ ဧဝံ သီလိတော၊ ရက္ခိတော၊ ခန္တော၊ အာကုဋ္ဌော၊ ရုဋ္ဌော၊ ရုသိတော၊ အဘိဗျာဟဋော၊ ဒယိယော၊ ဟဋ္ဌော၊ ကန္တာ၊ သံယတော၊ အမတော၊ ‘ကဋ္ဌ’န္တိ ဘူတတာယမေဝ ဟေတုနော၊ ဖလံ တွတြ ဘာဝိ.
၆၁. တုံ တာယေ တဝေ ဘာဝေ ဘဝိဿတိ ကြိယာယံ တဒတ္ထာယ.
ဘဝိဿတိ အတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ ဘာဝေ တုံ တာယေ တဝေ ဟောန္တိ ကြိယာယံ တဒတ္ထာယံ ပတီယမာနာယံ. ကာတုံ ဂစ္ဆတိ၊ ကတ္တာယေ ဂစ္ဆတိ၊ ကာတဝေ ဂစ္ဆတိ၊ ဣစ္ဆတိ ဘောတ္တုံ ကာမေတိ ဘောတ္တုန္တိ ဣမီနာဝ သိဒ္ဓံ၊ ပုနဗ္ဗိဓာနေ တွိဟာပိ သိယာ ‘ဣစ္ဆန္တော ကရောတီ’တိ၊ ဧဝံ သက္ကောတိ ဘောတ္တုံ၊ ဇာနာတိ ဘောတ္တုံ၊ ဂိလာယတိ ဘောတ္တုံ၊ ဃဋတေ ဘောတ္တုံ၊ အာရဘတေ ဘောတ္တုံ၊ လဘတေ ဘောတ္တုံ၊ ပက္ကမတိ ဘောတ္တုံ၊ ဥဿဟတိ ဘောတ္တုံ၊ အရဟတိ ဘောတ္တုံ၊ အတ္ထိ ဘောတ္တုံ၊ ဝိဇ္ဇတိ ဘောတ္တုံ၊ ဝဋ္ဋ တိဘောတ္တုံ၊ ကပ္ပတိ ဘောတ္တုန္တိ. တထာ ပါရယတိ ဘောတ္တုံ၊ ပဟု ဘောတ္တုံ၊ သမတ္ထော ဘောတ္တုံ၊ ပရိယတ္တော ဘောတ္တုံ၊ အလံ ဘောတ္တုန္တိ ဘဝတိဿ သဗ္ဗတ္ထ သမ္ဘဝါ. တထာ ကာလော ဘောတ္တုံ. သမယော ဘောတုံ၊ ဝေလာ ဘောတုန္တိ၊ ယထာ ဘောတ္တုံမနော၊ သောတ္တုံ သောတော၊ ဒဋ္ဌုံ စက္ခု၊ ယုဇ္ဈိတုံ ဓနု၊ ဝတ္တုံ ဇဠော၊ ဂန္တုမနော၊ ကတ္တုမလသောတိ၊ ဥစ္စာရဏန္တု ဝတ္တာယတ္တံ. ဘာဝေတိ ကိံ? ကရိဿာမီတိ ဂစ္ဆတိ၊ ကြိယာယန္တိ ကိံ? ဘိက္ခိဿံ ဣစ္စဿ ဇဋာ၊ တဒတ္ထာယန္တိ ကိံ? ဂစ္ဆိဿတော တေ ဘဝိဿတိ ဘတ္တံ ဘောဇနာယ.
၆၂. ပဋိသေဓေ-လံခလူနံ တုန တွာန တွာ ဝါ.
အလံ ခလုသဒ္ဒါနံ ပဋိသေဓတ္ထာနံ ပယောဂေ တုနာဒယော ဝါ ဟောန္တိ ဘာဝေ. အလံ သောတုန၊ ခလု သောတုန၊ အလံ သုတွာန၊ ဓလု သုတွာန၊ အလံ သုတွာ၊ ခလု သုတွာ၊ အလံ သုတေန၊ ခလု သောတေန၊ အလံ ခလူနန္တိ ကိံ? မာ ဟောတု၊ ပဋိသေဓေတိ ကိံ? အလင်္ကာရော.
၆၃. ပုဗ္ဗေကကတ္ထုကာနံ.
ဧကော ကတ္တာ ယေသံ ဗျာပါရာနံ၊ တေသု ယော ပုဗ္ဗော၊ တဒတ္ထတော ကြိယတ္ထာ တုနာဒယော ဟောန္တိ ဘာဝေ၊ သောတုန ယာတိ၊ သုတွာန၊ သုတွာ ဝါ၊ ဧကကတ္တုကာနန္တိကိံ? ဘုတ္တသ္မိံ ဒေဝဒတ္တေ ယညဒတ္တော ဝဇတိ၊ ပုဗ္ဗာတိ ကိံ? ဘုဉ္ဇဘိ စ ပစတိ စ. ‘အပ္ပတွာ နဒိံ ပဗ္ဗတော အတိက္ကမ္မ ပဗ္ဗတံ နဒီ’တိ ဘူဓာတုဿ သဗ္ဗတ္ထ သမ္ဘဝါ ဧကကတ္တုကတာ ပုဗ္ဗကာလတာ စ ဂမျတေ. ‘ဘုတွာ ဘုတွာ ဂစ္ဆတီတိ’ ဣမိနာဝ သိဒ္ဓံ အာဘိက္ခညန္တု ဒွိဗ္ဗစနာဝဂမျတေ. ကထံ ‘ဇီဝဂ္ဂါဟံ အဂါဟယိ၊ ကာယပ္ပစာလကံ ဂစ္ဆန္တီ’တိ အာဒိ? ဃဏန္တေန ကြိယာဝိသေသနေန သိဒ္ဓံ ယထာ ‘ဩဒနပါကံ သယတီ’တိ.
၆၄. န္တော ကတ္ထရိ ဝတ္တမာနေ.
ဝတ္တမာနတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္တာ န္တော ဟော တိ ကတ္တရိ၊ တိဋ္ဌန္တော.
၆၅. မာနော.
ဝတ္တမာနတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ မာနော ဟောတိ၊ ကတ္တရိ. တိဋ္ဌမာနော.
၆၆. ဘာဝကမ္မေသု.
ဝတ္တမာနတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိံယတ္ထာ ဘာဝေ ကမ္မေစ မာနော ဟောတိ. ဌီယမာနံ၊ ပစ္စမာနော ဩဒနော.
၆၇. တေ ဿပုဗ္ဗာနာဂတေ.
အနာဂတတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ တေန္တမာနာ ဿပုဗ္ဗာ ဟောန္တိ. ဌဿန္တော၊ ဌဿမာနော၊ ဌီယိဿမာနံ၊ ပစ္စိဿမာနော ဩဒနော.
၆၈. ဏွာဒယော.
ကြိယတ္ထာ ပရေ ဗဟုလံ ဏွာဒယော ဟောန္တိ. စာရု၊ ဒါရု.
၆၉. ခဆသာန မေကဿရောဒိ ဒွေ.
ခဆသပ္ပစ္စယန္တာနံ ကြိယတ္ထာနံ ပဌမေကဿရံ သဒ္ဒရူပံ ဒွေ ဘဝတိ. တိတိက္ခာ၊ ဇိဂုစ္ဆာ၊ ဝီမံသာ.
၇၀. ပရောက္ခာယဉ္စ.
ပရောက္ခာယံ ပဌမေကဿရံ သဒ္ဒရူပံ ဒွေ ဘဝတိ. ဇဂါမ၊ စကာရော အနုတ္တသမုစ္စယတ္ထော၊ တေနညတြာပိ ယထာဂမံ၊ ဇဟာတိ၊ ဇဟိတဗ္ဗံ၊ ဇဟိတုံ၊ ဒဒ္ဒလ္လတိ၊ စင်္ကမတိ. ‘လောလုပေါ၊ မောမူဟောတိ ဩတ္တံ တဒမိနာဒိပါဌာ.
၇၁. အာဒိသ္မာ သရာ.
အာဒိဘူတာ သရာ ပရမေကဿရံ ဒွေ ဟောတိ၊ အသိသိသတိ၊ အာဒိသ္မာတိ ကိံ? ဇဇဂါရ၊ သရာတိ ကိံ? ပပါစ.
၇၂. န ပုန.
ယံ ဒွိဘူတံ၊ န တံ ပုန ဒွိတ္တမာပဇ္ဇတေ၊ တိတိက္ခိသတိ၊ ဇိဂုစ္ဆိသတိ.
၇၃. ယထိဋ္ဌံ သျာဒိနော.
သျာဒျန္တဿ ယထိဋ္ဌမေကဿရမာဒိဘူတမညံ ဝါ ယထာဂမံ ဒွိတ္တပဇ္ဇတေ၊ ပုပုတ္တီယိသတိ၊ ပုတိတ္တီယိသတိ၊ ပုတ္တီယိယိသတိ.
၇၄. ရဿော ပုဗ္ဗဿ.
ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗဿ သရော ရဿော ဟောတိ. ဒဒါတိ.
၇၅. လောပေါ-နာဒိဗျဉ္ဇနဿ.
ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗဿာဒိတော-ညဿ ဗျဉ္ဇနဿ လောပေါ ဟောတိ. အသိသိသတိ.