၃. အနေကတ္ထဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

၇၇၇. ဣဒါနိ သံကိဏ္ဏဝဂ္ဂတော အနန္တရံ ဂါထာတော၊ ဂါထာယ အဒ္ဓတော၊ ပါဒတော စာတိ ဣမေဟိ တီဟိ ပကာရေဟိ အနေကတ္ထေ နာနတ္ထေ သမယာဒိကေ သဒ္ဒေ ကမာ ကမတော ပဝက္ခာမိ. ဧတ္ထ အနေကတ္ထဝဂ္ဂေ ဧကဿ ဘူတသဒ္ဒါဒိကဿ ယာ ပုနရုတ္တတာ၊ သာ ထီပုန္နပုံသကသင်္ခါတလိင်္ဂဝိသေသတ္ထံ ကတာ.

၇၇၈. သမဝါယတ္ထာဒိဝါစကေ ဗဟဝေါ သမယသဒ္ဒေ ဇာတိယာ သင်္ဂယှ ‘‘သမယော’’တိ ဧကဝစနနိဒ္ဒေသော ကတော. တတြ ‘‘ကာလဉ္စ သမယဉ္စ ဥပါဒါယာ’’တျာဒီသု [ဒီ. နိ. ၁.၄၄၇] သမဝါယေ ပစ္စယသာမဂ္ဂိယံ. ‘‘မဟာသမယော ပဝနသ္မိံ၊ ဒေဝကာယာ သမာဂတာ’’တျာဒီသု သမူဟေ. ‘‘သမယောပိ ခေါ တေ ဘဒ္ဒါလိ အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ’’တျာဒီသု [မ. နိ. ၂.၁၃၅] ကာရဏေ. ‘‘ဧကောယေဝ စ ခေါ ခဏော စ သမယော စာ’’တျာဒီသု [အ. နိ. ၈.၂၉] ခဏေ ဩကာသေ. ‘‘အဘိသမယတ္ထော’’တျာဒီသု ပဋိဝေဓေ. ‘‘ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ’’တျာဒီသု [ဒီ. နိ. ၁.၁] ကာလေ. ‘‘သမ္မာ မာနာဘိသမယာ’’တျာဒီသု [မ. နိ. ၁.၂၈] ပဟာနေ. ‘‘အတ္ထာဘိသမယာ ဓီရော’’တျာဒီသု လာဘေ [သံ. နိ. ၁.၁၂၉]. ‘‘သမယပ္ပဝါဒကေ တိန္ဒုကာစိရေ’’တျာဒီသု [မ. နိ. ၂.၂၀၈] ဒိဋ္ဌိယံ.

တတ္ထ သဟကာရီကာရဏတာယ သန္နိဇ္ဈံ သမေတိ သမဝေတီတိ သမယော၊ သမဝါယော. သမံ၊ သဟ ဝါ အဝယဝါနံ အယနံ ပဝတ္တိ အဝဋ္ဌာနန္တိ သမယော၊ သမူဟော၊ ယထာ – သမုဒါယောတိ အဝယဝသဟာဝတ္ထာနမေဝ ဟိ သမူဟောတိ. အဝသေသပစ္စယာနံ သမာဂမေ ဧတိ ဖလံ ဧတသ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပဝတ္တတိ စာတိ သမယော၊ ကာရဏံ၊ ယထာ ‘‘သမုဒါယော’’တိ. သမေတိသမာဂစ္ဆတိ ဧတ္ထ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယံ တဒါဓာရပုဂ္ဂလေဟီတိ သမယော၊ ခဏော. အဘိမုခံ ဉာဏေန သမ္မာ ဧတဗ္ဗော အဝဂန္တဗ္ဗောတိ အဘိသမယော၊ ဓမ္မာနံ အဝိပရီတော သဘာဝေါ. အဘိမုခဘာဝေန သမ္မာ ဧတိ ဂစ္ဆတိ ဗုဇ္ဈတီတိ အဘိသမယော၊ ဓမ္မာနံ အဝိပရီတသဘာဝါဝဗောဓော. သမေတိ ဧတ္ထ၊ ဧတေန ဝါ သင်္ဂစ္ဆတိ သတ္တော၊ သဘာဝဓမ္မော ဝါ သဟဇာတာဒီဟိ၊ ဥပ္ပါဒါဒီဟိ ဝါတိ သမယော၊ ကာလော၊ ဓမ္မပ္ပဝတ္တိမတ္တတာယ အတ္ထတော အဘူတောပိ ဟိ ကာလော ဓမ္မပ္ပဝတ္တိယာ အဓိကရဏံ ဝိယ၊ ကရဏံ ဝိယ စ ပရိကပ္ပနာမတ္တသိဒ္ဓေန ရူပေန ဝေါဟရီယတီတိ. သမဿ နိရောဓဿ ယာနံ၊ သမ္မာ ဝါ ယာနံ အပဂမောတိ သမယော၊ ပဟာနံ. သမိတိ သင်္ဂတိ သမောဓာနန္တိ သမယော၊ ပဋိလာဘော၊ သမေတိ သမ္ဗန္ဓော ဧတိ အတ္တနော ဝိသယေ ပဝတ္တတိ၊ ဒဠှဂ္ဂဟဏဘာဝတော ဝါ သမ္ပယုတ္တာ အယန္တိ ပဝတ္တန္တိ သတ္တာ ယထာဘိနိဝေသံ ဧတေနာတိ သမယော၊ ဒိဋ္ဌိ. ဒိဋ္ဌိသံယောဇနေန ဟိ သတ္တာ အတိဝိယ ဗဇ္ဈန္တီတိ၊ ဧဝံ တသ္မိံ တသ္မိံ အတ္ထေ သမယသဒ္ဒဿ ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သမယသဒ္ဒဿ အတ္ထုဒ္ဓါရေ အဘိသမယသဒ္ဒဿ ဥဒါဟရဏံ သောပသဂ္ဂေါ၊ အနုပသဂ္ဂေါ စ သမယသဒ္ဒေါ သမဝါယာဒျတ္ထဝါစကော ဟောတီတိ ဒဿနတ္ထံ. ဧဝံ သဗ္ဗတြ ဥဒါဟရဏံ တံတဒတ္ထာနုရူပနိဗ္ဗစနာဒယော ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

၇၇၉. သဏ္ဌာနံ ဒီဃရဿာဒိ. ရူပံ ရူပါယတနံ၊ ဇာတိ ခတ္တိယာဒိကုလံ. ဆဝိ ဗဟိစမ္မံ၊ ပမာဏံ မရိယာဒေါ. အက္ခရံ အကာရာဒိ၊ ယသော ပရိဝါရော၊ ကိတ္တိ စ. ဂုဏော သီလာဒိ၊ တပနိယေပိ ဝဏ္ဏော.

၇၈၀. ပါတိမောက္ခဿ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီနံ ဝသေန ဒုဝိဓဿ ပါတိမောက္ခဿ ဥဒ္ဒေသေ ‘‘သံဃော ဥပေါသထံ ကရေယျာ’’တိ [မဟာဝ. ၁၃၄]. ပဏ္ဏတ္တိယံ ‘‘ဥပေါသထော နာမ နာဂရာဇာ’’တိ [ဒီ. နိ. ၂.၂၄၆]. ဥပဝါသော ဝုတ္တော. အဋ္ဌင်္ဂေါ ‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိ’’အာဒိ. ဥပေါသထဒိနံ ‘‘အဇ္ဇုပေါသထော ပန္နရသော’’တျာဒီသု [မဟာဝ. ၁၆၈].

၇၈၁-၇၈၂. ရထင်္ဂံ စက္ကဒွယံ. လက္ခဏံ စက္ကလက္ခဏံ. ‘‘မယာ ပဝတ္တိတံ စက္က’’န္တျာဒီသု [သု. နိ. ၅၆၂] ဓမ္မစက္ကေ. ဥရစက္ကံ နာမ ခုရစက္ကံ ‘‘စက္ကံ ဘမတိ မတ္ထကေ’’တိ [ဇာ. ၁.၁.၁၀၄၊ ၁.၅.၁၀၀]. ‘‘စတုစက္ကံ နဝဒွါရ’’န္တျာဒီသု [သံ. နိ. ၁.၂၉] ဣရိယာပထစက္ကေ. ‘‘စတ္တာရိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စက္ကာနိ၊ ယေဟိ သမန္နာဂတာနံ ဒေဝမနုဿာနံ စတုစက္ကံ ဝတ္တတီ’’တျာဒီသု [အ. နိ. ၄.၁၃၁] သမ္ပတ္တိစက္ကေ. ‘‘ပိတရာ ပဝတ္တိတံ စက္ကံ အနုဝတ္တေတီ’’တျာဒီသု [အ. နိ. ၅.၁၃၂] စက္ကရတနေ. မဏ္ဍလံ ‘‘အလာတစက္က’’န္တျာဒီသု ‘‘အသနိဝိစက္က’’န္တိ [ဒီ. နိ. ၃.၆၁၊ သံ. နိ. ၂.၁၆၂] စ. ဗလံ ထာမော. ကုလာလော ကုမ္ဘကာရော၊ တဿ ဘဏ္ဍေ ကုလာလစက္ကန္တိ. အာဏာယံ ‘‘စက္ကံ ဝတ္တယတိ ပါဏီန’’န္တိ [ဇာ. ၁.၇.၁၄၉]. အာယုဓေ စက္ကာကာရေ အာယုဓေ. ဒါနံ ဒေယျဓမ္မော. ရာသိ ခန္ဓော. သဒ္ဓဂါထာပိ ဂါထာယေဝ.

‘‘ဒဏ္ဍကာ စဏ္ဍဝုဋ္ဌျာဒိ၊ ပါဒေဟိ ဆဟိ တီဟိ တု၊

ဂါထာတိ စ ပရတ္ထေဝံ၊ ဆန္ဒောသညာ ပကာသိတာ.

အနန္တရောဒိတံ စည-မေတံ သာမညနာမတော၊

ဂါထာဣစ္စေဝ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ၊ မုနိန္ဒဝစနေ ပနာ’’တိ [ဝုတ္တောဒယ ၁၄-၁၅ ဂါထာ] ဟိ ဝုတ္တံ.

၇၈၃. ‘‘ကိံ တေ ဝတံ ကိံ ပန ဗြဟ္မစရိယံ၊

ကိဿ သုစိဏ္ဏဿ အယံ ဝိပါကော၊

ဣဒ္ဓိဇုတိဗလဝိရိယူပပတ္တိ၊

ဣဒဉ္စ တေ နာဂ မဟာဝိမာနံ.

အဟဉ္စ ဘရိယာ စ မနုဿလောကေ၊

သဒ္ဓါ ဥဘော ဒါနပတီ အဟုမှ၊

ဩပါနဘူတံ မေ ဃရံ တဒါသိ၊

သန္တပ္ပိတာ သမဏဗြာဟ္မဏာ စ.

တံ မေ ဝတံ တံ ပန ဗြဟ္မစရိယံ၊

တဿ သုစိဏ္ဏဿ အယံ ဝိပါကော၊

ဣဒ္ဓိဇုတိဗလဝိရိယူပပတ္တိ၊

ဣဒဉ္စ မေ ဓီရ မဟာဝိမာန’’န္တိ [ဇာ. ၂.၂၂.၁၅၉၂၊ ၁၅၉၃၊ ၁၅၉၅]

ဣမသ္မိံ ဝိဓုရပဏ္ဍိတဇာတကေ ဒါနသ္မိံ အာဂတော.

‘‘တံ ခေါ ပန ပဉ္စသိခ ဗြဟ္မစရိယံ နေဝ နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ ယာဝဒေဝ ဗြဟ္မလောကူပပတ္တိယာ’’တိ [ဒီ. နိ. ၂.၃၂၉] ဣမသ္မိံ မဟာဂေါဝိန္ဒသုတ္တေ အပ္ပမညာသု. ‘‘တယိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ ဣဒ္ဓဉ္စေဝ ဖီတဉ္စ ဝိတ္ထာရိကံ ဗာဟုဇညံ ပုထုဘူတံ ယာဝဒေဝ မနုဿေသု သုပ္ပကာသိတ’’န္တိ [ဒီ. နိ. ၃.၁၇၄] ပါသာဒိကသုတ္တေ သိက္ခတ္တယသင်္ဂဟေ သကလသ္မိံ သာသနေ. ‘‘ပရေ အဗြဟ္မစာရီ ဘဝိဿန္တိ၊ မယမေတ္ထ ဗြဟ္မစာရိနော ဘဝိဿာမာ’’တိ [မ. နိ. ၁.၈၃] ဣမသ္မိံ သလ္လေခသုတ္တေ မေထုနာ ဝိရတိယံ.

‘‘ကေန ပါဏိ ကာမဒဒေါ၊ ကေန ပါဏိ မဓုဿဝေါ၊

ကေန တေ ဗြဟ္မစရိယေန၊ ပုညံ ပါဏိမှိ ဣဇ္ဈတိ.

တေန ပါဏိ ကာမဒဒေါ၊ တေန ပါဏိ မဓုဿဝေါ၊

တေန မေ ဗြဟ္မစရိယေန၊ ပုညံ ပါဏိမှိ ဣဇ္ဈတီ’’တိ [ပေ. ဝ. ၂၇၅]. –

ဣမသ္မိံ အင်္ကုရပေတဝတ္ထုမှိ ဝေယျာဝစ္စေ.

‘‘မယဉ္စ ဘရိယာ နာတိက္ကမာမ၊

အမှေ စ ဘရိယာ နာတိက္ကမန္တိ၊

အညတြ တာ ဗြဟ္မစရိယံ စရာမ၊

တသ္မာ ဟိ အမှံ ဒဟရာ န မိယျရေ’’တိ [ဇာ. ၁.၁၀.၉၇]. –

မဟာဓမ္မပါလဇာတကေ သဒါရတုဋ္ဌိယံ.

‘‘ဧဝံ ခေါ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တိတ္တိရိယံ နာမ ဗြဟ္မစရိယံ အဟောသီ’’တိ [စူဠဝ. ၃၁၁] ဣမသ္မိံ တိတ္တိရဇာတကေ ပဉ္စသီလေ.

‘‘ဣဒံ ခေါ ပန ပဉ္စသိခ ဗြဟ္မစရိယံ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ။ပေ။ အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ’’တိ [ဒီ. နိ. ၂.၃၂၉] မဟာဂေါဝိန္ဒသုတ္တေယေဝ အရိယမဂ္ဂေ.

‘‘ဟီနေန ဗြဟ္မစရိယေန၊ ခတ္တိယေ ဥပပဇ္ဇတိ၊

မဇ္ဈိမေန စ ဒေဝတ္တံ၊ ဥတ္တမေန ဝိသုဇ္ဈတီ’’တိ [ဇာ. ၁.၈.၇၅]. –

နိမိဇာတကေ အတ္တဒမနဝသေန ကတေ အဋ္ဌင်္ဂုပေါသထေ.

‘‘အဘိဇာနာမိ ခေါ ပနာဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာ တပဿိ သုဒံ ဟောမီ’’တိ [မ. နိ. ၁.၁၅၅] လောမဟံသသုတ္တေ ဓိတိသင်္ခါတေ ဝီရိယေ.

၇၈၄. သဘာဝေါ အဝိပရီတတ္ထော. ပရိယတ္တိ ပရိယာပုဏိတဗ္ဗာ ဝိနယာဘိဓမ္မသုတ္တန္တာ. ဉာယော ယုတ္တိ၊ သပ္ပဋိပဒါ ဝါ မဂ္ဂါဒယော. ဉေယျေ သင်္ခါရဝိကာရလက္ခဏနိဗ္ဗာနပညတ္တိဝသေန ပဉ္စဝိဓေ ဉေယျေ. နိဿတ္တတာ သတ္တသဘာဝဿ အဘာဝတာ. အာပတ္တိယံ ‘‘ပါရာဇိကံ ဓမ္မ’’န္တိ. ‘‘သဟ ဓမ္မေန နိဂ္ဂယှာ’’တျာဒီသု ကာရဏေ. အာဒိနာ သမယညူပမာဟိံသာဒီသုပိ ဓမ္မော.

၇၈၅. ပယောဇနံ ဖလံ. သဒ္ဒါဘိဓေယျေ သဒ္ဒတ္ထေ. ဝုဍ္ဎိယံ ဝဍ္ဎနေ. ဝတ္ထုမှိ ဒဗ္ဗေ. နာသေ ဝိနာသေ. ပစ္ဆိမပဗ္ဗတေ အတ္ထဂိရိမှိ. နိဝတ္တိဝိသယုပ္ပတ္တိသဘာဝါဒီသုပိ.

၇၈၆. ယေဘုယျတာ ဗာဟုလျတာ. အဗျာမိဿံ အသမ္မိဿံ. ဝိသံယောဂေ ဝိပ္ပယောဂေ. ဒဠှတ္ထေ ဒဠှသဒ္ဒဿ အတ္ထေ. အနတိရေကေ အတိရေကာဘာဝေ. အနဝသေသမှိ သဗ္ဗသ္မိံ၊ တံ ကေဝလဝစနံ တီသု လိင်္ဂေသု.

၇၈၇. ပဋလံ ‘‘ဒိဂုဏံ သင်္ဃာဋိံ ပါရုပိတွာ’’တျာဒီသု [မဟာဝ. ၃၄၈]. ‘‘ဝယောဂုဏာ အနုပုဗ္ဗံ ဇဟန္တီ’’တိ [သံ. နိ. ၁.၄] ရာသိမှိ. ‘‘သတဂုဏာ ဒက္ခိဏာ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာ’’တိ [မ. နိ. ၃.၃၇၉] အာနိသံသေ. ဗန္ဓနံ ကာမဂုဏံ. အပ္ပဓာနေ ဝိသေသနေ. ဇိယာယ ဓနုနော.

၇၈၈-၇၈၉. ရုက္ခာဒေါ ဒုမာဒိမှိ. ဝိဇ္ဇမာနေ ဘူတဂုဏေ. အရဟန္တေ ‘‘ယော စ ကာလဃသော ဘူတော၊ သဘူတပစိနိံ ပစီ’’တိ [ဇာ. ၁.၂.၁၉၀]. ခန္ဓပဉ္စကေ ‘‘ဘူတမိဒံ၊ သာရိပုတ္တ၊ သမနုပဿထာ’’တိ [မ. နိ. ၁.၄၀၁]. သတ္တေ ပါဏိမှိ. မဟာဘူတေ ပထဝါဒိကေ. အမနုဿော ဒေဝရက္ခသာဒိ. ဝိဇ္ဇမာနတ္ထဝဇ္ဇိတေ ရုက္ခာဒေါ နာရိယံ န ဘဝတိ၊ ဝိဇ္ဇမာနတ္ထေ၊ ပန အတီတာဒီသု စ ဝါစ္စလိင်္ဂေါ. ပတ္တေ သမ္ပတ္တေ. သမေ တုလျတ္ထေ.

၇၉၀. သဇ္ဇနေ သပ္ပုရိသေ.

၇၉၁. ပဒပူရဏေ ‘‘သုတ္တန္တ ဝနန္တာ’’တျာဒီသု. ဒေဟာဝယဝေ ‘‘အန္တံ အန္တဂုဏ’’န္တျာဒီသု [ခု. ပါ. ၃.ဒွတ္တိံသာကာရ]. ဒေဟော စ အဝယဝေါ စာတိ ဧကေ. ကောဋ္ဌာသေ ‘‘အယမေကော အန္တော’’တျာဒီသု [အ. နိ. ၆.၆၁]. လာမကံ နိဟီနကံ.

၇၉၂. နိကာယော သဓမ္မီနံ ဂဏော. သန္ဓိ ပဋိသန္ဓိ. သာမညေ ဝိသေသာဓာရေ. ပသူတိ မာတုကုစ္ဆိတော နိက္ခမနံ၊ ကုလံ ခတ္တိယာဒိကုလံ. ဘဝေါ ဘဝနကြိယာ. ဝိသေသျော ဥပါဓိ၊ ယဿ ဝသေန ဘိန္နေသု သဗလာဒီသု အဘိန္နာ ဓီသဒ္ဒါ ဝတ္တန္တေ. သုမနာယံ မာလတိယံ. သင်္ခတလက္ခဏေ သင်္ခတဓမ္မာနံ လက္ခဏေ.

၇၉၃. ဘဝဘေဒေါ ကာမဘဝါဒိ. ပတိဋ္ဌာယံ နိဿယေ. နိဋ္ဌာ နိပ္ဖတ္တိ. အဇ္ဈာသယော အဓိပ္ပါယော. ဗုဒ္ဓိ ဉာဏံ. ဝါသဋ္ဌာနံ ဝသနဋ္ဌာနံ. ဝိသရတ္တံ ဝိသရဏဘာဝေါ. ‘‘ဝိသဒတ္ထေ’’တိပိ ပါဌော၊ တဒါ သဒဓာတုဿ ဝိသရဏတ္ထတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

၇၉၄. ဖလေ သောတာပတ္တာဒိကေ. အနိစ္စာဒိအနုပဿနာ ဝိပဿနာ နာမ. မဂ္ဂေ သောတာပတ္တိမဂ္ဂါဒိကေ.

၇၉၅. ကမ္မာရုဒ္ဓနံ ကမ္မာရာနံ ဥဒ္ဓနံ၊ ကမ္မာရာနံ ယထာ ဥက္ကာတိ. အင်္ဂါရကပလ္လံ အင်္ဂါရာနံ ဘာဇနံ. ဒီပိကာ နာမ မဓုစ္ဆိဋ္ဌာဒိမယာ ပဒီပကိစ္စကာရိကာ. သုဝဏ္ဏကာရမူသာ မတ္တိကမယာ ဧကာ ဘာဇနဝိကတိ. ဝါယုနော ဝေဂေ စ ဥက္ကာသဒ္ဒေါ၊ ယော ‘‘ဒေဝဒုဒြဘီ’’တိ ဝုတ္တော.

၇၉၆. ကေသောဟာရဏံ ကေသာနံ လဝနံ. ဇီဝိတဝုတ္တိ ဇီဝိတဿ ဝတ္တနံ. ဝပနံ ဗီဇဿ ဝပနံ. ဝါပသမကရဏံ ဝပိတဿ ဗီဇဿ သမကရဏံ. ပဝုတ္တဘာဝေါ ဗန္ဓနာ မုတ္တိ.

၇၉၇-၇၉၈. သုတော ဝိဿုတေ ပါကဋေ. အဝဓာရိတေ ဥပလက္ခိတေ. ဥပစိတေ ရာသီကတေ. အနုယောဂေါ ပုစ္ဆာ. ကိလိန္နေ တိန္တေ. သောတဝိညေယျံ သဒ္ဒါယတနံ. သတ္ထံ သဒ္ဒသတ္ထာဒိ၊ သုတနာမကော ဝါ ဧကော သတ္ထဝိသေသော. ဧတေသု ဒွီသု အတ္ထေသု သုတံ နပုံသကံ. ပုတ္တေ သုတော ပုလ္လိင်္ဂေါ၊ ရာဇိနိပိ သုတော.

၇၉၉. ယုဂေ ကတာဒိစတုက္ကေ. လေသော အနုမာနဉာဏဝိသယော. ပညတ္တိယံ ‘‘ကပ္ပတ္ထေရော’’တိ. ပရမာယုမှိ ‘‘ကပ္ပံ သဂ္ဂမှိ မောဒတီ’’တိ. အညတြ ကပ္ပါဒီသု ပုလ္လိင်္ဂေ. သဒိသေ ပန တီသု လိင်္ဂေသု. သမဏဝေါဟာရော ဝိနယာဂတော သမဏာနံ ဝေါဟာရော. ကပ္ပဗိန္ဒု စီဝရေ ကတဗိန္ဒု. သမန္တတ္တေ သမန္တဘာဝေ. အန္တရကပ္ပေါ မဟာကပ္ပဿ အသီတိမော ဘာဂေါ. အာဒိသဒ္ဒေန အသင်္ချေယျမဟာကပ္ပေ သင်္ဂဏှာတိ. တက္ကေ ဝိတက္ကေ. ဝိဓိ ဝိဓာနံ.

၈၀၀. ဝိရတိ ဝိရတိတ္တယံ. သပထော အက္ကောသော. တစ္ဆေ တထဘာဝေ. အရိယသစ္စမှိ ဒုက္ခသစ္စာဒိကေ. ဒိဋ္ဌိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ.

၈၀၁. သဉ္ဇာတိဒေသော ‘‘ကမ္ဗောဇော အဿာယတန’’န္တိ. ဝါသဋ္ဌာနံ နိဝါသဋ္ဌာနံ ‘‘ဒေဝါနံ ဒေဝါယတန’’န္တိ. အာကရောတိ ယတ္ထ သုဝဏ္ဏရဇတာဒယော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. သမောသရဏဋ္ဌာနံ ဗဟူနံ သန္နိပါတဋ္ဌာနံ. ပဒပူရဏေ ‘‘ကမ္မာယတနံ၊ သိပ္ပါယတန’’န္တိ.

၈၀၂. ဝတ္ထံ အမ္ဗရံ. အညော ယော သကော န ဟောတိ. ဩဓိ မရိယာဒေါ. ဘေဒေါ ဝိသေသော. မနသိပိ စိတ္တေပိ.

၈၀၃. ဝိပါကေ ဣဋ္ဌဝိပါကေ ကုသလော. အနဝဇ္ဇာဒီသု ဝါစ္စလိင်္ဂိကော.

၈၀၄. ဒြဝေါ မဓွာဒိ. မဓုရာဒီသု ဆသု ရသေသု. ပါရဒေါ သူတော. သိင်္ဂါရာဒေါ နဝ နာဋျရသေ. ရသရတ္တမံသမေဒဋ္ဌိသုက္ကဋ္ဌိမိဉ္ဇဝသေန သတ္တ ဓာတဝေါ၊ တဗ္ဘေဒေ. ကိစ္စေ ဖဿာဒိဓမ္မာနံ သင်္ဃဋ္ဋနာဒိကိစ္စေ. သမ္ပတ္တိ တေသံယေဝ.

၈၀၅. ဗောဓိသဒ္ဒေါ ဉာဏဒွယေ နာရိယံ၊ ဗောဓိရာဇကုမာရာဒိပညတ္တိယံ ပုမေ. အဿတ္ထရုက္ခေ ပုမိတ္ထိယံ.

၈၀၆. ယေန ကတ္တုဘူတေန ယော ကမ္မဘူတော နိစ္စသေဝိတော၊ တတ္ထာပိ ကမ္မဘူတေ. ဝိသယော အနညထာဘာဝေါ. ဇနပဒေ ကုရုအာဒိကေ. ဂေါစရေ တဗ္ဗဟုလာစာရေ.

၈၀၇. သတ္တာယံ ဝိဇ္ဇမာနတာယံ.

၈၀၈. ဗန္ဓဝေ သော ပုမေ. အတ္တနိ သံ နပုံသကေ. ဓနသ္မိံ သော သံ အနိတ္ထိယံ. သုနခေ သာ ပုမေ ဝုတ္တော. အတ္တနိယေ သော တိလိင်္ဂိကော.

၈၀၉. ဆဝိသမ္ပတ္တိယံ ဆဝိယာ သမ္ပတ္တိယံ.

၈၁၀. ဇာမာတာ ဓီတုသာမိကော. မန္ဒပ္ပိယေ အပ္ပပိယေ ဝရံ အဗျယံ.

၈၁၁. မကုလေ အဝိကာသသမ္ပတ္တေ. နေတ္တိံသာဒိပိဓာနေ ခဂ္ဂါဒီနံ ဂေဟေ.

၈၁၂. ပိတာမဟော ဗြဟ္မာ. ပိတူသု မာတာပိတူသု. တထာ ပက္ခန္တရေ. တပသိ သီလေ.

၈၁၃-၈၁၄. မဇ္ဈဗန္ဓေ ဥရောဗန္ဓနေ. ပကောဋ္ဌော ကပ္ပရဿာဓောဘာဂေါ. ကစ္ဆဗန္ဓနံ အဓောမ္ဗရဿ ဒဠှဗန္ဓနံ. မေခလာယဉ္စာတိ ကစ္ဆာ စတူသွတ္ထေသု. ကစ္ဆော လတာဒီသု. ကစ္ဆော ဗာဟုမူလမှိ ပရူဠှကစ္ဆနခလောမေ၊ ‘‘ကစ္ဆေဟိ သေဒါ မုဉ္စန္တီ’’တိ. အနူပေါ ဗဟူဒကဒေသော.

၈၁၅. မာနံ တုလာပတ္ထင်္ဂုလီဟိ. ပမာတရိ ပမာဏဿ ကတ္တရိ.

၈၁၆. ဒဗ္ဗံ ဓနံ. အတ္တဘာဝေါ ပဉ္စက္ခန္ဓသမူဟော. ပါဏော ဇီဝိတိန္ဒြိယံ. ဒဗ္ဗာဒီသု စတူသု သတ္တံ. သတ္တာယံ ဝိဇ္ဇမာနတာယံ သတ္တာ. ဇနေ သတ္တော. သော သတ္တသဒ္ဒေါ၊ အာသတ္တေ လဂ္ဂိတေ တိလိင်္ဂိကော.

၈၁၇. သေမှာဒေါ တိဒေါသေ. ရသရတ္တာဒိ ပုဗ္ဗေဝုတ္တော. ပဘာဒိကေ ရူပဓာတုမှိ. စက္ခာဒိကေ ဝိသယဓာတုမှိ.

၈၁၈. အမစ္စာဒိကာ သတ္တ ပကတိယော ဝုတ္တာ. သတ္တာဒိသာမျဝတ္ထာ သတ္တရဇတမဘူတာနံ တိဏ္ဏံ ဂုဏာနံ သာမျဝတ္ထာ. ပစ္စယာ ဏပစ္စယာဒိတော ပဌမေ ပဌမသဏ္ဌိတေ ကရောတျာဒိဓာတုမှိ.

၈၁၉. ပရိတ္တာဏံ ရက္ခဏံ. ဝတ္ထုမှိ ဩကာသေ. တလ္လဉ္ဆနံ ပါဒဿ ဌာနံ.

၈၂၀. လောဟမုဂ္ဂရေ လောဟမယေ မုဂ္ဂရေ. တာဠာဒိကေ သမ္မတာဠကံသတာဠာဒိကေ. ကဌိနေ ကက္ခဠေ.

၈၂၁. မက္ခိကာ နီလမက္ခိကာဒိကာ. တာသံ ဘေဒါ သဝိသာ မဓုကတာ ပိင်္ဂလမက္ခိကာ. မဓုမှိ ခုဒ္ဒံ အပ္ပကာဒီသု စတူသွတ္ထေသု ဝတ္တမာနံ တီသု လိင်္ဂေသု. အဓမော နိဟီနော. ကပဏော ဧကစာရီ.

၈၂၂. တက္ကေ ဂေါရသဝိသေသေ. မရဏလိင်္ဂေ မရဏဉာပကလက္ခဏေ. အသုဘေ၊ သုဘေ စာတိ စတူသွတ္ထေသု အရိဋ္ဌံ. အာသဝေါ မဇ္ဇဝိသေသော. ဖေဏိလဒ္ဒုမော ‘‘ဗဍီ-ယ္ौ-ခေါ’’.

၈၂၃. ဂေဟာနံ ဒါရုဗန္ဓပ္ပယောဇနံ ပီဌိကာ နာမ. ပက္ခန္ဒဒွယဿ၊ ကဏ္ဏိကာဒီနဉ္စ နိဿယဘူတာ ပီဌိကာ.

၈၂၄. မိတ္တာကာရေ အမိတ္တဿာပိ မိတ္တသဏ္ဌာနေ. ဗလေ၊ ရာသိမှိ၊ ဝိပတ္တိယဉ္စ၊ ‘‘ဗလဿ ရာသီ’’တိပိ ဧကေ.

၈၂၅. ခန္ဓေ ရူပက္ခန္ဓေ. ဘဝေ ရူပဘဝေ. နိမိတ္တမှိ ကာရဏေ. ဝပု သရီရံ.

၈၂၆. ဝတ္ထုကိလေသကာမေသူတိ ဝတ္ထုကာမကိလေသကာမေသု. မဒနေ မာရဒေဝပုတ္တေ. ရတေ မေထုနေ. နိကာမေ ဣစ္ဆာရဟိတေ ကာမံ နပုံသကေ. အနုညာယံ ကာမမဗျယံ ဘဝေ.

၈၂၇. ဝဇ္ဇဘဏ္ဍမုခေ ဝီဏာဒေါဏိမုခေ. မာတင်္ဂဿ ဟတ္ထိနော ကရကောဋိ ဟတ္ထဂ္ဂံ.

၈၂၈. ရမ္ဘော သဌျံ၊ ကေတဝန္တျတ္ထော. အသစ္စံ မုသာ. အယောဃနံ ယေန ပဟရတိ. ဂိရိသိင်္ဂမှိ ဂိရဂ္ဂေ. သီရင်္ဂေ ဖာလင်္ဂေ. ယန္တေ ကူဋယန္တေ.

၈၃၀. ပဋိဝါကျေ ပဋိဝစနေ. ဥတ္တရာသင်္ဂေ ဥပရိဝတ္ထေ. သေဋ္ဌာဒီသု ဥတ္တရော တီသု၊ ပရသ္မိံ ဥပရိသ္မိဉ္စ ဤရိတော.

၈၃၁. ဝိမုတ္တိ အရဟတ္တဖလံ မဂ္ဂနိဗ္ဗာနာနိပိ.

၈၃၂. သင်္ခတေ ပစ္စယာဘိသင်္ခတေ ဓမ္မေ. ပုညာဘိသင်္ခါရော၊ အပုညာဘိသင်္ခါရော၊ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရောတိ ပုညာဘိသင်္ခါရာဒိ. ပယောဂေါ ဥဿာဟော. ကာယသင်္ခါရော၊ ဝစီသင်္ခါရော၊ စိတ္တသင်္ခါရောတိ ကာယသင်္ခါရာဒိ. အဘိသင်္ခရဏံ အဘိသင်္ခရဏကြိယာ.

၈၃၃. တဗ္ဘာဝေ ဒိဋ္ဌိသဟဂတံ.

၈၃၄. ပတိရူပေ ယုတ္တေ. ဆာဒိတေ တိဏာဒီဟိ. ရဟော သုညဋ္ဌာနံ. ပညတ္တိယံ ဆန္နော ဘိက္ခု၊ ပညတ္တိယံယေဝ ပုမေ.

၈၃၅. ဗုဒ္ဓစက္ခု ဗုဒ္ဓါနံ စက္ခု. သမန္တစက္ခု သဗ္ဗညုတဉာဏံ. ဓမ္မစက္ခု ဟေဋ္ဌာမဂ္ဂတ္တယေ ဉာဏံ.

၈၃၆. အဘိက္ကမော အဘိက္ကမနီယော.

၈၃၇. ဝေဝစနံ အဘိန္နတ္ထော သဒ္ဒေါ. ပကာရသ္မိံ ဘေဒေ. အဝသရော အဝကာသော.

၈၃၈. စိတ္တကမ္မံ စိတ္တကာရာနံ ကမ္မံ. ဝိစိတ္တေ နာနာဝိဓေ. ပညတ္တိယံ စိတ္တော ဓနုဓရောယေဝ. စိတ္တမာသော ပုဏ္ဏေန္ဒုယုတ္တေန စိတ္တေန နက္ခတ္တေန လက္ခိတော မာသော. တာရန္တရေ စိတ္တနက္ခတ္တေ. ထိယံ နာရိယံ.

၈၃၉. သာမလေ နီလေ. သယမတ္ထေ သယံသဒ္ဒဿ အတ္ထေ. သာရိဝါ ဥပါသကာ.

၈၄၀. ‘‘ပုမေ’’တျာဒိနာ ပုဗ္ဗဒ္ဓေန ဂုရုသဒ္ဒဿ အတ္ထာ ဝုတ္တာ၊ အပရဒ္ဓေန ဂရုသဒ္ဒဿ၊ ‘‘ဧကဒေသေကတ္တမနညံဝေ’’တိ နျာယေန ဒွိန္နမ္ပိ ဧကတ္တမညမာနေန ဂါထာနေကတ္ထဝဂ္ဂေ ကထိတာ. မဟန္တေ ဗဟုတ္တေ. ဒုဇ္ဇရေ ဇီရာပေတုမသက္ကုဏေယျေ၊ ဒုက္ကရေ ဝါ.

၈၄၁. အစ္စိတေ ပူဇိတေ. ခိန္နေ ကိလမထပ္ပတ္တေ. သမိတေ ဥပသမိတေ.

ဂါထာနေကတ္ထဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈၄၂. ဝိသုဒ္ဓိဒေဝေါ၊ သမ္မုတိဒေဝေါ၊ ဥပပတ္တိဒေဝေါ စာတိ ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါဒိ. နဘံ အာကာသော.

တရုဏာဒီသု တီသွတ္ထေသု မာဏဝေါ.

၈၄၃. အာဒျတ္ထာဒီသု အဂ္ဂံ. ဝရေ သေဋ္ဌေ တီသု.

ပစ္စနီကော သတ္တု. အညေ အညတ္ထေ. ပစ္ဆာဘာဂေ ‘‘ဓာတုလိင်္ဂေဟိ ပရာ ပစ္စယာ’’တိ.

၈၄၄. ယောနိ ဣတ္ထီနံ ယောနိမဂ္ဂေါ. ကာမော ဣစ္ဆာ. သိရီ ပညာ၊ ပုညော စ. ဣဿရံ ပဘုတာ. ဓမ္မော သီလာဒိ. ဥယျာမော ဝီရိယံ. ယသော ပရိဝါရော၊ ကိတ္တိ စ.

၈၄၅. သမင်္ဂိနိ သမန္နာဂတေ.

၈၄၆. ဌိတိ ဌာနကြိယာ.

၈၄၈. ခန္ဓကောဋ္ဌာသော အဏ္ဍဇာဒိစတုက္ကံ. ပဿာဝမဂ္ဂေါ ဣတ္ထီနံ ယောနိ. သော ပုလ္လိင်္ဂေါ. ကူလေ တီရေ.

၈၄၉. နာဂေါတုနာဂသဒ္ဒေါ တု. ဥရဂေ သပ္ပေ၊ ဟတ္ထိနိ စ.

၈၅၀. သင်္ချာ ဂဏနာ. ‘‘အညတ္ထေ’’တျေကေ ဝဒန္တိ.

၈၅၁. ဘေ နက္ခတ္တဝိသေသေ. သန္တိကေ သမီပေ. မူလမူလေ လောဘာဒိကေ. ပါဘတေ မူလဓနေ. အံသော သရီရာဝယဝေါ. ပကဏ္ဍေ ရုက္ခာဒီနံ သရီရေ.

၈၅၂. ကမ္မေ ကြိယာယံ. ဝိကောပနံ ဝိဒ္ဓံသနံ.

၈၅၃. ပစ္ဆာတာပေါ ဝိပ္ပဋိသာရော. အနုဗန္ဓော ပုနပ္ပုနံ ပဝတ္တနံ. ရာဂါဒေါ သတ္တကေ. မာတင်္ဂဿ မုဒ္ဓနိ ပိဏ္ဍဒွယေ ကုမ္ဘော.

၈၅၄. ခဂ္ဂကောသေ ခဂ္ဂပိဓာနေ. ပဋိစ္ဆဒေ သမန္တတော ဆာဒနေ. သာရမ္ဘေ ကောလာဟလေ.

၈၅၅. ကာလဝိသေသော ဒသစ္ဆရကာလော. နိဗျာပါရဋ္ဌိတိ အစိရဋ္ဌိတိ၊ အစိရဋ္ဌိတီတိ ဒသစ္ဆရတောပိ ဦနဋ္ဌိတိ.

ဥပ္ပတ္တိဘူမိ ဇာတိဘူမိ.

၈၅၆. ကဗဠီကာရာဟာရာဒီသု စတူသု.

၈၅၇. သဒ္ဓါယ အပရပ္ပစ္စယေ. စီဝရာဒီသု စတူသု. အာဓာရော နိဿယော.

ဒိဗ္ဗဝိဟာရော၊ အရိယဝိဟာရော၊ ဗြဟ္မဝိဟာရော စာတိ ဒိဗ္ဗဝိဟာရာဒိ. သုဂတာလယေ ဘိက္ခူနမာဝါသေ.

၈၅၈. သမတ္တနေ နိဋ္ဌာယံ. စကာရေန နိယမာဒိကေ သင်္ဂဏှာတိ.

သင်္ဂေ လဂ္ဂေ. ကာမာဒေါ စတုက္ကေ.

၈၅၉. သပ္ပဖဏင်္ဂေသူတိ သပ္ပဿ ဖဏေ၊ အင်္ဂေ စ သရီရေ. ကောဋိလ္လေ ကုဋိလတာယ. ဘုဉ္ဇနံ ဘောဇနကြိယာ.

ဘူမိဘာဂေ ရာဇင်္ဂဏာဒိမှိ. ကိလေသေ သံကိလေသေ. မလေ ရာဂါဒိကေ.

၈၆၀. ဓနာဒိဒပ္ပေတိ ဓနာဒိကေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နေ ဒပ္ပေ.

နိမိတ္တေ ကာရဏေ. ဆလေ သဌျေ.

၈၆၁. သော ပုလ္လိင်္ဂေါ. ပရမတ္တနိ ဒိဋ္ဌီနံ ဂါဟလဒ္ဓေ အတ္တနိ. ထမ္ဘသ္မိံ ဂေဟာဒီနံ ထမ္ဘေ. ဗလသဇ္ဇနံ ယုဒ္ဓကာလေ ဗလဿ သဇ္ဇနံ.

၈၆၂. ကုသူလော ဓညာဒီနံ ဂေဟံ.

သောပါနင်္ဂမှိ သောပါနသီသေ.

၈၆၃. နိယျာသေ သိလေသေ. သေခရေ သီသေ. နာဂဒန္တကေ ဘိတ္တိအာဒီသု ပဝေသိတေ နာဂဒန္တာကာရေ ဒဏ္ဍေ.

သိခဏ္ဍော ပိဉ္ဆံ. တူဏီရေ ဥသုနိဓိမှိ. နိကရေ သမူဟေ.

၈၆၄. သံယတကေသေသု ဗန္ဓိတကေသေသု.

ကမ္ဗု ဇလဇန္တုဝိသေသော. နလာဋဋ္ဌိ နလာဋေ ဇာတဋ္ဌိ. ဂေါပ္ဖကေ ပါဒဂဏ္ဌိမှိ.

၈၆၅. ကာလေ ပဉ္စဒသီဒိဝသပရိမာဏေ. သာဓျေ ပတ္တသာဓနီယေ. သခီ သဟာယော. ဝါဇော ပတ္တံ. ပင်္ဂုဠော ပီဌသမ္ပီ.

ဒေသေ ဒေသဝိသေသေ. အဏ္ဏဝေ သမုဒ္ဒေ၊ ဧတေ ပုမေ. သော သိန္ဓုသဒ္ဒေါ သရိတာယံ နဒိယံ ဘဝေ.

၈၆၆. ကရေဏုသဒ္ဒေါ ဂဇေ ဟတ္ထိမှိ၊ ပုရိသေ ပုလ္လိင်္ဂေ ဝတ္တတိ. ဟတ္ထိနိယံ တု ဣတ္ထိယံ.

ရတနေ ရတနဝိသေသေ. မဏိဝေဓော နာမ ယံ လောကေ ‘‘စိန’’ ဣတိ ဝုစ္စတိ. ဣန္ဒဟေတိ ဣန္ဒာဝုဓော.

၈၆၇. ကောဋိယံ အန္တေ. ဝါဒိတ္တဝါဒနေ ဝီဏာဒိဝါဒိတ္တဝါဒနောပါယေ.

‘‘ကောဏော ဝဇ္ဇပ္ပဘေဒေ စ၊

ကောဏော သေလဂုဠေ ဣဇေ၊

ဝီဏာဒိဝါဒနောပါယေ၊

ဧကဒေသေ ဂတဿ စေ’’တိ. –

တိကဏ္ဍသေသော [တိကဏ္ဍသေသ ၃.၃.၁၂၅].

၈၆၈. ဝဏိပ္ပထေ ဝါဏိဇာနံ ဝေါဟာရကမ္မပထေ. ဝေဒေ ဝေဒဝိသေသေ၊ ဝါဏိဇေပိ နိဂမော.

ဝိဝါဒါဒေါ ‘‘ဝိဝါဒါဓိကရဏ’’ [ပါစိ. ၃၉၄] န္တျာဒီသု. အာဓာရော ကာရကဝိသေသော၊ နိဿယော စ. ကာရဏေ ‘‘ယတွာဓိကရဏမေန’’န္တိ [ဓ. သ. ၁၃၅၄].

၈၆၉. ပသုမှိ ဂေါဏေ. ဝသုဓာ ပထဝီ. ဝါစာ ဝစနံ. အာဒိနာ သဂ္ဂရံသိဝဇိရစန္ဒဇလာဒယော ဂဟိတာ.

ဟရိတေ သုကပတ္တသဒိသေ ဝဏ္ဏဝိသေသေ. ဝါသုဒေဝေ ကဏှေ.

၈၇၀. အာယတ္တေ နိဿယေ.

ကဏ္ဏပူရော ကဏ္ဏာလင်္ကာရော. သေခရေ အဂ္ဂေ. ဧတေ ဒွိန္နမ္ပိ အတ္ထာ.

၈၇၁. ဝိဇ္ဇုယံ စဉ္စလာယံ. ဣတ္ထိပုရိသေ ပုရိသိတ္ထိယံ.

ကောဏေ အဿေ. သင်္ချာဝိသေသော ‘‘ကောဋိပကောဋီ’’တျာဒီသု. ဥက္ကံသေ ပရိယောသာနေ.

၈၇၂. ဇာလာ အဂ္ဂိဇာလာ. အဂ္ဂံ ကောဋိ.

နာရီ အာသီသဒ္ဒေါ သပ္ပဒါဌာယံ. ဣဋ္ဌဿ ဝတ္ထုနော အာသီသနာယံ ပတ္ထနာယမ္ပိ ဣတ္ထီ ဧဝ.

၈၇၃. ဝိလီနတေလေ ဝိသရဏတေလေ. ဝသဂါ ဝသံ ဂစ္ဆန္တီ နာရီ. ဝဉ္စျဂါဝီ အနဝစ္ဆာ သောရဘေယီ.

အဘိလာသေ ဣစ္ဆာယံ. ကိရဏေ ရံသိမှိ. အဘိသင်္ဂေ လဂ္ဂနေ.