၄. အဗျယဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ
၁၁၃၆-၁၁၃၇. စိရဿာဒယော စတ္တာရော စိရတ္ထကာ. စိရာယ၊ စိရာ စာတြ. သဟာဒယောပိ စတ္တာရော သဟတ္ထာ. ပုနပ္ပုနမာဒယော ပဉ္စ ပုနပ္ပုနတ္ထာ. ဝိနာဒယော ပဉ္စ ဝဇ္ဇနတ္ထာ.
၁၁၃၈. ဗလဝံ သုဋ္ဌု အတီဝ ကိမုတ သု အတိ ဧတေ ဆ အတိသယတ္ထေ. ပသံသာယဉ္စ သုဋ္ဌု. ပဉှေပိ ကိမုတ. အာဟော ကိံ ကိမု ဥဒါဟု ကိမုတ ဥဒ ဧတေ ဆ ဝိကပ္ပေ ဝိတက္ကေ. တတြ အာဟောသဒ္ဒေါ ဒီဃာဒိ. ‘‘ဒိဋ္ဌော အာဟော ဥဒါဟု စ၊ ဝိကပ္ပတ္ထေ ဝိဘာဝနေ’’တိ ဟိ ဘာဂုရိ. ခါဏုရယမာဟော ပုရိသော. ရုဒ္ဒေါ တု ရဿာဒိမာဟ ‘‘ဣဿရေပျဓိကေပိ စ၊ ဝိကပ္ပေဝိမှယေပျဟော’’တိ. ကိမုသဒ္ဒေါ ရဿန္တော. ကိမာယံ ခါဏု၊ ကိမု ပုရိသော. ဥဒသဒ္ဒေါ ရဿာဒိ. ဓူမောယမောဒ ကာပေါတံ၊ သမူဟတ္ထေ ဏော. ကိဉ္စသဒ္ဒေါပိ ဝိကပ္ပေ. ကိမုတသဒ္ဒေါ အတိသယေတိ ဝုတ္တော.
၁၁၃၉. ဘော အရေ အမ္ဘော ဟမ္ဘော ရေ ဇေ အင်္ဂ အာဝုသော ဟေ ဟရေ ဧတေ ဒသ အဝှါနေ. ဟံ ဟောသဒ္ဒါပျတြ. ကထံ ကိံသု နနု ကစ္စိ နု ကိံ ဧတေ ဆ သမာ သမာနတ္ထာ.
၁၁၄၀. အဓုနာ၊ ဧတရဟိ၊ ဣဒါနိ၊ သမ္ပတိ စာတိ စတ္တာရော ဣဒါနီတျတ္ထေ. အညဒတ္ထု တဂ္ဃ သသက္ကံ အဒ္ဓါ ကာမံ ဇာတု ဝေ ဟဝေ ဧတေ အဋ္ဌ ဧကံသေ ဧကံသတ္ထေ.
၁၁၄၁. ယာဝတာဒယော သတ္တ ပရိစ္ဆေဒဝါစကာ. တတြ ယာဝတာ၊ ယာဝါတိ ဒွေ အနိယမပရိစ္ဆေဒတ္ထဝါစကာ. တာဝတာ၊ တာဝ၊ ဧတ္တာဝတာတိ နိယမပရိစ္ဆေဒတ္ထဝါစကာ. ကိတ္တာဝတာ၊ ကီဝေတိ ပရိစ္ဆေဒပုစ္ဆနတ္ထဝါစကာ.
၁၁၄၂-၁၁၄၃. ယထာ တထာ ယထေဝ ဧဝံ ယထာနာမ ယထာဟိ သေယျထာပိ ဧဝမေဝံ ဝါ တထေဝ ယထာပိ ဧဝမ္ပိ သေယျထာပိ နာမ ယထရိဝ ယထာ စ ဝိယ တထရိဝ ဣစ္စေတေ သတ္တရသ ပဋိဘာဂတ္ထေ သဒိသတ္ထေ ဘဝန္တိ.
၁၁၄၄. သံ၊ သာမံ၊ သယဉ္စေတိ တယော သယမိစ္စတ္ထေ. အာမ သာဟု လဟု ဩပါယိကံ ပတိရူပံ သာဓု ဧဝံ ဧတေ သတ္တ သမ္ပဋိစ္ဆနတ္ထေ. အာမန္တာပျတြ.
၁၁၄၅. ယမာဒယော ဆ ကာရဏတ္ထေသိယုံ. စနသဒ္ဒေါ၊ စိသဒ္ဒေါ စာတိ ဒွေ အသာကလျေ အသကလတ္ထေ. ကဒါစနံ၊ ကဒါစီတျာဒိ ပယောဂေါ. မုဓာသဒ္ဒေါ နိပ္ဖလေ ဖလရဟိတေ၊ နိပ္ပယောဇနေတျတ္ထော. အမူလေပိ စ မုဓာ.
၁၁၄၆. ဇာတုသဒ္ဒေါ ဧကံသေပိ. သဗ္ဗတော၊ သမန္တတော၊ ပရိတော၊ သမန္တာ စာတိ စတ္တာရော တုလျတ္ထာ.
၁၁၄၇. န အ နော မာ အလံ နဟိ ဣစ္စေတေ ဆ နိသေဓေ. စေ၊ သစေ၊ ယဒီတိ တယော ယဒျတ္ထေ. သဒ္ဓံသဒ္ဒေါ အနုကူလတ္ထေ. နတ္တံ ဒေါသော စ ရဇနီယမိစ္စတ္ထေ. ဒိဝါသဒ္ဒေါ အဟေ အဟနီတျတ္ထေ.
၁၁၄၈. ဤသံ၊ ကိဉ္စိ၊ မနံ ဣစ္စေတေ အပ္ပတ္ထေ. အတက္ကိတေ အဝိတက္ကိတေ. ဗလက္ကာရေ တု သာဟသံ. အဂ္ဂတော၊ ပုရတော စ ပုရေဣစ္စတ္ထေ. ပေစ္စ အမုတြသဒ္ဒါ ဘဝန္တရေ.
၁၁၄၉. အဟော စ ဟိ စာတိ ဧတေ ဝိမှယေ. ဝိကပ္ပေပိ အဟော. သမ္မောဒေပိ ဟိ. တုဏှီသဒ္ဒေါ မောနေ အဘာသနေ. အာဝိ၊ ပါတု စ ပါကဋတ္ထေ. သဇ္ဇု သပဒိသဒ္ဒါ တင်္ခဏေတျတ္ထေ.
၁၁၅၀. သုဒံ ခေါ အဿု ယဂ္ဃေ ဝေ ဟာဒယော ဟကာရာဒယော စ ပဒပူရဏေ သိယုံ. အန္တရေန၊ အန္တရာ၊ အန္တော စာတိ ဧတေ အဗ္ဘန္တရေဣစ္စတ္ထေ. အဝဿံ၊ နူန စ နိစ္ဆယတ္ထေ.
၁၁၅၁. သံသဒ္ဒေါ ဒိဋ္ဌာသဒ္ဒေါ အာနန္ဒတ္ထေ. သမုပဇော၊ သံပျတြ. ကာမပ္ပဝေဒနေ ဣစ္ဆာယ အက္ခာနေ ကစ္စိ ဇီဝတိ တေ မာတာ၊ မမေဒမဘိမတမိစ္စတ္ထေ. ဥသူယောပဂမေ ဥသူယာပုဗ္ဗကေ ဥပဂမေ.
‘‘ကာမာနုမတိယံ ကာမော၊
ဥသူယောပဂမေပိ စာ’’တိ ရုဒ္ဒေါ.
ဥသူယောပဂမာနုညာဏေပိစာယံ အတ္ထော ဒိဿတေ.
၁၁၅၂-၁၁၅၃. ယထာတ္တန္တိ သစ္စံ. တထဿ အနတိက္ကမော ယထာတထံ၊ ယထာတ္ထေ အဗျယီဘာဝေါ. တထသဒ္ဒေါယံ ဘူတပရိယာယော. သဒါသဒ္ဒေါ၊ သနံသဒ္ဒေါ စာတိ နိစ္စေ. သနသဒ္ဒေါပျတြ. ပါယော၊ ဗာဟုလျဉ္စ သမာ. ပဉ္စကံ ဗာဟျေ. သဏိကံသဒ္ဒေါ အသီဃေ.
၁၁၅၄. သမ္မာ၊ သုဋ္ဌူတိ ဒွေ အဘိဓာနာနိ.
၁၁၅၅. သာယံ သာယေ သာယနှေ. အတြာဟေတိ ဣမသ္မိံ အဟနိ အဇ္ဇသဒ္ဒေါ.
၁၁၅၆. ယတ္ထာဒယော တယော အနိယမဋ္ဌာနာဒိဝါစကာ. တတ္ထာဒယော နိယမဋ္ဌာနာဒိဝါစကာ.
၁၁၅၇. သမ္မုခါ၊ အာဝိ၊ ပါတု စ သမာနတ္ထာ.
၁၁၅၈. အပ္ပေဝါဒယော တယော သံသယတ္ထမှိ. ဣတိ ဣတ္ထံ ဧဝံသဒ္ဒါ နိဒဿနေ ဝတ္တန္တိ. ကထဉ္စိသဒ္ဒေါ ကိစ္ဆတ္ထေ.
၁၁၅၉. ခေဒေါ ခိန္နတာ. ပစ္စက္ခေ သစ္ဆိသဒ္ဒေါ. ထိရေ၊ အဝဓာရဏေ စ ဓုဝံ. တိရော တိရိယံသဒ္ဒါ သမာ. ဒုဋ္ဌုကုသဒ္ဒါ ကုစ္ဆာယံ.
၁၁၆၀. အာသိဋ္ဌတ္ထမှိ သုဝတ္ထိ. ဓိသဒ္ဒေါ နိန္ဒာယံ. ကုဟိဉ္စနာဒယော သတ္တ ဌာနာဒိပုစ္ဆနတ္ထာ.
၁၁၆၁. ဣဟ ဣဓ အတြ ဧတ္ထ အတ္ထ ဧတေ ဩကာသတ္ထာဒိဝါစကာ. သဗ္ဗသ္မိံ ကာလာဒိကေ သဗ္ဗတြာဒိဒွယံ. ကိသ္မိံ ကာလေ ကဒါ. ကသ္မိံ ကာလေ ကုဒါစနံ.
၁၁၆၂-၁၁၆၃. ဝိဘတျန္တနာမသရာချာတပတိရူပကေ အဗျယေ ဒဿေတွာ တဒညဘာဝေ အဗျယေ ဒဿေတုမာဟ ‘‘အာဒိကမ္မေ’’ဣစ္စာဒိ. တတြ ဝိဘတျန္တပတိရူပကံ ယထာ – ‘‘စိရဿံ၊ စိရံ၊ စိရေနိ’’စ္စာဒိ. နာမပတိရူပကံ ယထာ – ‘‘အာမ၊ သာဟု၊ လဟု၊ ဩပါယိက’’မိစ္စာဒိ. သရပတိရူပကံ ယထာ – ‘‘အ’’-ဣစ္စာဒိ. အာချာတပတိရူပကံ ယထာ – ‘‘အတ္ထိ’’ဣစ္စာဒိ.
သမ္ဘဝေါ ပဘဝေါ. ဥဒိဏ္ဏေ ပဝုဒ္ဓေ ဝဍ္ဎနေ. တိသ ပီဏနေ၊တိ၊ တိတ္တိ. နိယောဂေ နိယောဇနေ. အဂ္ဂေ ဥတ္တမေ. တပ္ပရေ တပ္ပဓာနေ. သင်္ဂေ လဂ္ဂနေ. ပကာရေ သဒိသေ၊ ဘေဒေ ဝါ. အန္တောဘာဝေ ပက္ခိတ္တေ. ဝိယောဂေ ပဝါသေ. အဝယဝေ ပဒေသေ. ဓိတိယံ ဝီရိယေ ပဓာနေ. ဧတေ စတ္ထာ ဓာတုသံယောဂတ္ထာ ဝါ နာမသံယောဂတ္ထာ ဝါ ဘဝန္တိ. အသံယောဂဿ ပန နာမပဒဿ အတ္ထော ‘‘ပေါ သိယာ ပရမတ္ထသ္မိံ၊ ပါတု ဝါတေသု ပါ ဘဝေ’’တိ ဧကက္ခရကောသေ [ဧကက္ခရကောသ ၇၃ ဂါထာ] ဝုတ္တော.
၁၁၆၄. ဝိက္ကမော ပဓာနံ.
၁၁၆၅-၁၁၆၇. သနျာသေ နိက္ခိတ္တေ. မောက္ခော နိဗ္ဗာနံ. ရာသိ နိကရော. ဂေဟေ နိလယေ. အာဒေသော အာစိက္ခနံ. ဥပမာယ သန္နိဘေ. အစ္စယော အတိက္ကမော. သာမီပျေ သမီပဘာဝေ. ဥပရတိ ဥပသမော. နီဟရဏံ အပနယနံ. အာဝရဏံ နီဝရဏံ [အာဟရဏံ ဂဟဏံ (က.)].
၁၁၆၈. ဥဒ္ဓကမ္မေ ဥယျာနေ. ဝိယောဂေ ဥပ္ပါသိတေ. အတ္ထလာဘော ဥပ္ပတ္တိ. ပဗလတ္တေ မဟာဗဟလတ္တေ. ဒက္ခဂ္ဂတာသူတိ ဒက္ခဘာဝေ၊ အဂ္ဂဘာဝေ စ. သတ္တိယံ၊ မောက္ခေ နိဗ္ဗာနေ စ.
၁၁၆၉. ဒု စ အဘာဝေ ဒုဿီလော၊ ဒုပ္ပညော. အသမိဒ္ဓိယံ ဒုဗ္ဘိက္ခံ. အနန္ဒနံ အမောဒနံ.
၁၁၇၀. သမန္တတ္တသမိဒ္ဓီသူတိ သမန္တဘာဝေ၊ သမိဒ္ဓိယဉ္စ. သင်္ဂတေ သဟိတေ. ဝိဓာနေ ကရဏေ. ပဘဝေါ သမ္ဘဝေါ. ပုနပ္ပုနကြိယာ ပုနပ္ပုနကရဏံ.
၁၁၇၁-၁၁၇၂. အတိသယော အတြ အဓိမတ္တံ. ဘုသတ္ထော သမန္တတ္ထော၊ တေန သမန္တ ပရိယာယောပိ ဘုသသဒ္ဒေါ အတ္ထီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣဿရိယော ပဘူတိ. အစ္စယေ အတိက္ကမေ. ကလဟေ ဝိဂ္ဂဟေ. ဘာသေ ကထနေ၊ ‘‘ဘာသာယာ’’တိပိ ပါဌော. ကုစ္ဆနေ ကုစ္ဆာယံ. အနဘိမုခတ္ထေ ဝိမုခေါ. မောဟော ဝိမတိ. ပဓာနေ ဝိသိဋ္ဌေ. ဒက္ခတာ ဆေကတာ. ခေဒေ ပရိဿမေ.
၁၁၇၃. ဇာနနေ အဝဂတေ. အဓောဘာဂေ အဝံသိရေ. အနိစ္ဆယေ အနိဏ္ဏယေ. ပရိဘဝေ အဝညာတေ. ဒေသော စ ဗျာပနဉ္စ ဟာနိ စာတိ ဒွန္ဒော. ဝစောကြိယာယ ဝစနကြိယာယံ. ထေယျေ စောရိယေ. အညာဏေ စ ပတ္တိအာဒိကေ စ.
၁၁၇၄. ပစ္ဆာတ္ထေ အနုစရော. ဘုသတ္ထေ အနုဂ္ဂတော. သဒိသေ အနုရူပေါ. အနုဝတ္တိယံ အနွေတိ. ဟီနေ အနု သာရိပုတ္တံ ပညဝန္တော. တတိယတ္ထေ နဒိမနွဝသိတာ ဗာရာဏသီ. ဒေသေ၊ လက္ခဏေ၊ ဝိစ္ဆာယံ၊ ဣတ္ထမ္ဘူတေ၊ ဘာဂါဒိကေ စ အနု. လက္ခဏေ ရုက္ခ’မနု ဝိဇ္ဇောတတေ စန္ဒော. ဝိစ္ဆာယံ ရုက္ခံ ရုက္ခမနု တိဋ္ဌတိ. ဣတ္ထမ္ဘူတေ သာဓု ဒေဝဒတ္တော မာတရ’မနု. ဘာဂေ ယဒေတ္ထ မံ အနု သိယာ.
၁၁၇၅. အာလိင်္ဂနေ ပရိဿဇတိ. ဒေါသက္ခာနေ ပရိဘာသေတွာ. နိဝါသနေ ဝတ္ထံ ပရိဒဟိတွာ. အဝညော ပရိဘဝေါ. အာဓာရေ ဘောဇနေ သောကေ ဗျာပနေ. တတွေ သဘာဝေ. လက္ခဏာဒေါ လက္ခဏဝိစ္ဆာဣတ္ထမ္ဘူတဘာဂေ.
၁၁၇၆. ဝိသိဋ္ဌေ အဘိဓမ္မော. ဥဒ္ဓကမ္မေ သာရုပ္ပေ ဝုဒ္ဓိယံ ပူဇာယံ အဓိကေ. ကုလေ အဘိဇနော. အသစ္စေ လက္ခဏာဒိမှိ စတုဗ္ဗိဓေ [‘အဘိရဘာဂေ (ပါ.၁.၄.၉၁)’ တိ အဘိဿ ဘာဂဝဇ္ဇိတေသု လက္ခဏာဒီသု ကမ္မပ္ပဝစနီယသညာ ဝုတ္တာ (ရူပသိဒ္ဓိ-ကာရကတဏ္ဍေ)].
၁၁၇၇. အဓိကေ ဣဿရေ ပါဌေ ဥစ္စာရဏေ၊ အဓိဋ္ဌာနေ ပါပုဏနေ နိစ္ဆယေ ဥပရိဘာဂါဒိကေ ဘဋနေ ဘတ္တိယံ ဝိသေသနေ စ အဓိ.
၁၁၇၈-၁၁၇၉. ဝါမာဒါနေ ဣတိ ပါဌေ ဝါမေ ပဋိလောမေ၊ အာဒါနေ ဂဟဏေ. ဝါစာဒါနေ ပစ္စဿောသိ. ပဋိနိဓိမှိ မုချသဒိသေ ဗုဒ္ဓသ္မာ ပတိ. ပဋိဗာဓေ နိဝတ္တနေ. ပဋိစ္စတ္ထေ ‘‘ပဋိစ္စာ’’တိ ပဒဿ အတ္ထေ. လက္ခဏာဒိကေ စတုဗ္ဗိဓေ.
၁၁၈၀-၁၁၈၁. သမီပေ အာဒိကမ္မနိ မရိယာဒေ ဥဒ္ဓကမ္မနိ ဣစ္ဆာယံ ဗန္ဓနေ အဘိဝိဓိမှိ စ အာ. ကိစ္ဆေ ဤသတ္ထေ နိဝတ္တိယဉ္စ အပ္ပသာဒေ အာသီသနေ သရဏေ ဝါကျသရဏေ အာ ဧဝံ အနုဿရံ. ပတိဋ္ဌာယံ၊ ဝိမှယာဒီသု စ အာ.
၁၁၈၂. ဘူတဘာဝေ အတီတော.
၁၁၈၃. သမ္ဘာဝနေ အပိ ဒိဗ္ဗေသု ကာမေသု၊ ရတိံ သော နာဓိဂစ္ဆတိ [ဓ. ပ. ၁၈၇]. သမ္ဘာဝနမဓိကတ္ထဝစနေန အညတြ သတ္တိယာ အဝိဃာတော. သံဝရဏေ အပိဓာနံ.
၁၁၈၄-၁၁၈၅. အပဂတော အပေတော. ဥပပတ္တိယံ ယုတ္တိယံ ဥပေက္ခာ. အာဓိကျေ ဥပခါရိယံ ဒေါဏော. ပုဗ္ဗကမ္မနိ ဗုဒ္ဓေါပက္ကမံ ကိလေသစ္ဆေဒေါ. ဂယှာကာရေ ပစ္စုပဋ္ဌာနံ. ဥပရိတ္တေ ဥပရိဘာဝေ ဥပပန္နော. အနသနေ ဥပဝါသော.
၁၁၈၆. ဥပဒေသေ ဧဝံ တေ အဘိက္ကမိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ တေ ပဋိက္ကမိတဗ္ဗံ. ဝစနပဋိဂ္ဂါဟေ ဧဝံ ဟောတု. ဣဒမတ္ထေ ဣဒံသဒ္ဒဿ အတ္ထေ.
၁၁၈၇. သမုစ္စယေ ကေဝလသမုစ္စယေ –
စီဝရံ ပိဏ္ဍပါတဉ္စ၊ ပစ္စယံ သယနာသနံ၊
အဒါသိ ဥဇုဘူတေသု၊ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ [ဇာ. ၂.၂၂.၅၅၁].
သမာဟာရေ စက္ခု စ သောတဉ္စ စက္ခုသောတံ. အနွာစယော ဧကံ ပဓာနဘာဝေန ဝတွာ ဣတရဿ အပ္ပဓာနဘာဝေန ဝစနံ၊ တသ္မိံ. သီလံ ရက္ခာဟိ၊ ဒါနဉ္စ ဒေဟိ. ဣတရီတရေ သမဏော စ ဗြာဟ္မဏော စ သမဏဗြာဟ္မဏာ. တတြ ကေဝလသမုစ္စယော စ အနွာစယော စ သမာသေ နတ္ထိ၊ ဣတရဒွယံ သမာသေယေဝ.
၁၁၈၈. ပကာရော တုလျော၊ ဘေဒေါ စ. ပဒတ္ထဿ ဝိပလ္လာသေ ဂေါတိ အယမာဟေတိ. သမာပနေ ဣစ္ဆိတဿ ပဒဿ ပရိနိဋ္ဌာပနေ.
၁၁၈၉. ပဇ္ဇံ ဝါသဒ္ဒဿတ္ထေ. ဝဝတ္ထိတဝိဘာသာယံ ဝါ ပရော အသရူပါ. ဝိအဝပုဗ္ဗော ဌာ ဂတိနိဝတ္တိယံ၊ တော၊ ဌာတိဿ ထော၊ အသရူပဒွိတ္တဉ္စ. ဝဝတ္ထိတာ နိယမိတာ ဝိဘာသာ ဝဝတ္ထိတဝိဘာသာ. အဝဿဂ္ဂေတိ အဝပုဗ္ဗော သဇ ဝိဿဇ္ဇနာလိင်္ဂနနိမ္မာနေသု.
၁၁၉၀. ဘူသနေ အလင်္ကာရေ. ဝါရဏေ နိဝါရဏေ. ပရိယတ္တိ ပရိယာပုဏနတာ၊ ယုတ္တတ္ထေပိ အလံ. အထော အထသဒ္ဒါ အနန္တရာဒီသု စတူသု အတ္ထေသု သိယုံ.
၁၁၉၁. ပသံသာဒီသု တီသု. သွီကာရေ ပဋိညာဏေ. အာဒိနာ ပကာသတ္ထသမ္ဘာဗျာကောဓာဒိကေ စတ္ထေ နာမသဒ္ဒေါ. အဝဓာရဏမေဝတ္ထော.
၁၁၉၂. အနုညာ အနုမတိ. သန္တာနံ အနုနယော. အာလပနံ သမ္ဗောဓနံ. ဝတသဒ္ဒေါ ဧကံသေ ဒယာယံ ကရုဏာယံ ဟာသေ ပဟာသေ ခေဒေ ပရိဿမေ အာလပနေ ဝိမှယေ အစ္ဆရိယေ စ သိယာ.
၁၁၉၃. ဝါကျာရမ္ဘေ ‘‘ဟန္ဒ ဝဒါမိ တေ’’တိ. ဝိသာဒေ ခေဒေ. ယာဝ တာဝ တူတိ ယာဝတာဝသဒ္ဒါ သာကလျေ နိရဝသေသေ. ယာဝဒတ္ထံ တာဝ ဂဟိတံ. မာနေ ပမာဏေ. ‘‘ယာဝ ပမာဏမရိယာဒါ-ဝဓာရဏတ္ထကံ မတ’’မိတိ ဘာဂုရိ. အဝဓိမှိ ပရိစ္ဆိန္နေ.
၁၁၉၄. ပုရတ္ထာသဒ္ဒေါ ပါစိယံ ဒိသာယံ ဣစ္စတ္ထေ၊ ပုရတ္ထေ ဝက္ခမာနေ၊ အဂ္ဂတော သမုဒ္ဓေ ဣစ္စတ္ထေ စ ပဌမေပိ အာဒိမှိ ဝတ္တတိ. ပဗန္ဓေ ဝါကျရစနာယံ ဝါကျပဗန္ဓေ ပုရာဏာဒိကေ. စိရန္တရေ အတီတဘူတေ. နိကဋေ သန္နိဟိတေ. အာဂါမိကေ အနာဂတေ.
၁၁၉၅. ခလုသဒ္ဒေါ နိသေဓေ ဝါကျာလင်္ကာရေ ဝါကျဘူသာယံ အဝဓာရဏေ ဧဝတ္ထေ၊ ပသိဒ္ဓိယဉ္စ ဝတ္တတိ. အဘိတောသဒ္ဒေါ အာသန္နေ အဘိမုခေ ဥဘယတော ဣစ္စတ္ထေ၊ အာဒိနာ သီဃေ၊ သာကလျေ စ အတ္ထေ ဝတ္တတိ. အာသန္နေ အဘိတောယံ နဒီ. အဘိမုခေ အဘိတောဝ တာတာ. ဥဘယတောဣစ္စတ္ထေ အဘိတော မဂ္ဂဿ. သီဃေ အဘိတော အဓီယိတွာ. သာကလျေ အဘိတော ဝနံ ဒဍ္ဎံ.
၁၁၉၆. ယဒျပိသဒ္ဒတ္ထေ အနုဂ္ဂဟဏဂရဟတ္ထေ. ဧကံသတ္ထေ အဝိတထတ္ထေ. အထော ပနသဒ္ဒေါ ဝိသေသသ္မိံ အတ္ထေ၊ ပဒပူရဏတ္ထေ စ သိယာ.
၁၁၉၇. ဟိသဒ္ဒေါ ကာရဏာဒီသု စတူသု အတ္ထေသု ဝတ္တတိ. တုသဒ္ဒေါ ပန တတ္ထ စတူသု အတ္ထေသု မဇ္ဈေ ဟေတုဝဇ္ဇေ တိကေ အတ္ထေ ဝတ္တတိ. ကုသဒ္ဒေါ ပါပေ ဤသတ္ထေ ကုစ္ဆနေ ဇိဂုစ္ဆာယဉ္စ.
၁၁၉၈. နုကာရော သံသယေ၊ ပဉှေ စ. နာနာသဒ္ဒေါ အနေကတ္ထေ၊ ဝဇ္ဇနေ စ. ကိံသဒ္ဒေါ ပုစ္ဆာယံ၊ ဇိဂုစ္ဆာယဉ္စ၊ အဗျယော. တိလိင်္ဂေါ စ၊ နိယမေ တု တိလိင်္ဂေါဝ. ဝါရိမှိ ဥဒကေ. မုဒ္ဓနိ သီသေ စ၊ ကံ သုခေပိ၊ ဝုတ္တဉ္စ နာနတ္ထသင်္ဂဟေ –
‘‘ကော ဗြဟ္မတ္တာနီလက္ကေသု၊ သမာနေ သဗ္ဗနာမိကေ၊
ပါဝကေ စ မယူရေ စ၊ သုခသီသဇလေသု က’’န္တိ.
၁၁၉၉. အမာသဒ္ဒေါ သဟတ္ထေ၊ သမီပတ္ထေ စ၊ အမာဝါသီ၊ အမာဂတော စ. ပုနသဒ္ဒေါ ဘေဒေ ဝိသေသေ. အပဌမေ ပုန ဒဒါတိ. ကိရသဒ္ဒေါ အနုဿဝေ အနုက္ကမေန သဝနေ၊ အရုစိယဉ္စ. ဥဒသဒ္ဒေါ အပျတ္ထေ ပဉှေ. ဝိကပ္ပနေ အတ္ထန္တရဿ ဝိကပ္ပနေ စ.
၁၂၀၀. ပစ္ဆာသဒ္ဒေါ ပတီစိယံ ဒိသာယံ. စရိမေ အနာဂတေ ကာလေ. သာမိသဒ္ဒေါ တု အဒ္ဓေ ဘာဂေ၊ ဇိဂုစ္ဆနေ နိန္ဒာယဉ္စ. အဒ္ဓေ ဘာဂေ သာမိ ဝုတ္တံ၊ ဇိဂုစ္ဆနေပိ တဒေဝ. ပါတု ပကာသေ ပကာသနီယေ၊ သမ္ဘဝေ ဥပ္ပတ္တိယဉ္စ. မိထောသဒ္ဒေါ အညောညေဣစ္စတ္ထေ၊ ရဟောဣစ္စတ္ထေ စ.
၁၂၀၁. ဟာသဒ္ဒေါ ခေဒေ၊ သောကေ၊ ဒုက္ခေ စ. အဟဟသဒ္ဒေါ ခေဒေ၊ ဝိမှယေ အဗ္ဘုတေ စ. ဓိသဒ္ဒေါ ဟိံသာပနေ၊ နိန္ဒာယဉ္စ. တိရိယံ တိရောသဒ္ဒါ ပိဓာနေ ဝတ္တန္တိ. တိရိယံ ကတွာ ကဏ္ဍင်္ဂတော၊ တိရောကတွာ ဝါ.
၁၂၀၂-၁၂၀၃. သင်္ချာတာသင်္ချာတတ္ထာနံ ဥပသဂ္ဂနိပါတသင်္ချာတာနံ အဗျယာနံ ပသိဒ္ဓေ ပစုရပ္ပယောဂေ ဧကစ္စေ ဝါ ဒဿေတွာ တဒညေပိ သင်္ခေပနယေန ဒဿေတုမာဟ ‘‘တုနိ’’စ္စာဒိ. ဧတ္ထ စ တုနာဒိသဒ္ဒေဟိ ဇ္ဇုပရိယန္တေဟိ တဒန္တာဝ ဂဟိတာ၊ န ဟိ ကေဝလာနံ ဧတေသံ အဗျယဘာဝေါ သမ္ဘဝတိ. တဿတ္ထော – တုနပစ္စယန္တော စ တထာ တွာန တဝေ တွာ တုံ ဓာ သော ထာ က္ခတ္တုံ တော ထ တြ ဟိဉ္စနံ ဟိံ ဟံ ဓိ ဟ ယကာရတော ဟိံဓ ဓုနာ ရဟိ ဒါနိ၊ ကိံသ္မာ ဝေါ ဒါစနံ ဒါဇ္ဇထံ ထတ္တံ ဇ္ဈဇ္ဇုပစ္စယန္တော စ အဗျယီဘာဝသမာသော စ တုနာဒီနံ ယာဒေသန္တော စ အဗျယံ နာမ ဘဝေတိ. ပယောဂေါ ယထာ – ‘‘ကာတုန၊ ကတွာန၊ ကာတဝေ၊ ကတွာ၊ ကာတုံ၊ သဗ္ဗဓာ၊ သဗ္ဗသော၊ သဗ္ဗထာ၊ စတုက္ခတ္တုံ၊ သဗ္ဗတော၊ သဗ္ဗတ္ထ၊ သဗ္ဗတြ၊ ကုဟိဉ္စနံ၊ ကုဟိံ၊ ကုဟံ၊ သဗ္ဗဓိ၊ ဣဟ၊ ယဟိံ၊ ဣဓ၊ အဓုနာ၊ ဧတရဟိ၊ ဣဒါနိ၊ ကွ၊ ကုဒါစနံ၊ ကဒါ၊ အဇ္ဇ၊ ကထံ၊ အညထတ္တံ၊ ဧကဇ္ဈံ၊ သဇ္ဇု၊ ဥပနဂရံ၊ အန္တောပါသာဒံ၊ အဘိဝန္ဒိယ’’ဣစ္စာဒိ. ဣဒံ ပန သဗ္ဗေသမ္ပိ အဗျယာနံ သင်္ခေပလက္ခဏံ.
‘‘သဒိသံ တီသု လိင်္ဂေသု၊ သဗ္ဗာသု စ ဝိဘတ္တိသု၊
ဝစနေသု စ သဗ္ဗေသု၊ ယံ န ဗျေတိ တဒဗျယ’’န္တိ.
အဗျယဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
ဣတိ သကလဗျာကရဏမဟာဝနာသင်္ဂဉာဏစာရိနာ ကဝိကုဉ္ဇရကေသရိနာ ဓီမတာ သိရိမဟာစတုရင်္ဂဗလေန မဟာမစ္စေန ဝိရစိတာယံ အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာဝဏ္ဏနာယံ သာမညကဏ္ဍဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.
နိဂမနဝဏ္ဏနာ
၁. ‘‘သဂ္ဂကဏ္ဍော စာ’’တျာဒိနာ အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာယံ ကပါလတေလဝဋ္ဋိသဒိသေန ကဏ္ဍတ္တယေန သမင်္ဂိတာ ဒီပိတာ.
၂. ‘‘တိဒိဝေ’’တျာဒိနာ တောဋကေန တဿာ ပယောဇနံ ကထိတံ. တဿတ္ထော – ယော နရော ကတ္တုဘူတော တိဒိဝေ ဒေဝလောကေ၊ ဗြဟ္မလောကေ စ မဟိယံ မနုဿလောကေ၊ ဘုဇဂါဝသထေ နာဂလောကေ စာတိ ဧတေသု တီသု ဌာနေသု သန္နိဟိတာနံ သကလတ္ထာနံ သဗ္ဗေသံ အဘိဓေယျာနံ သမဝှယဿ အဘိဓာနဿ ဒီပနိယံ ပကာသနိယံ ဣဟ အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာယံ သဝနဓာရဏာဒိနာ ကုသလော ဆေကော ဟောတိ၊ သ နရော မဟာမုနိနော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဝစနေ သုတ္တာဘိဓမ္မဝိနယသင်္ခါတေ ဝစနေ ပဋု ဆေကော ဟောတိ၊ ပဋုတ္တာယေဝ မတိမာ နာမ ဟောတီတိ.
၃-၉. ဣဒါနိ ယဿ ရညော ဝိဟာရေ ဝသိတွာ အယံ ဂန္ထော ဝိရစိတော၊ တဿ နာမဂုဏနိဝါသကရဏပ္ပကာရဝိဟာရဂုဏနာမာဒီနိ ဒဿေတွာ အတ္တနော စ နာမဂုဏေ ဒဿေတုံ သတ္တ ဂါထာ ဝုတ္တာ.
တတြ ဒုတိယာ ဘုဇင်္ဂပ္ပယာတံ နာမ. တာသံ အယံ သမ္ဗန္ဓာဓိပ္ပါယာ အတ္ထဝဏ္ဏနာ – ယော ပရက္ကမဘုဇော နာမ ဘူပါလော ရာဇာ ကာရေသိ၊ ရက္ခေသီတိ စ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော. ကိံဂုဏော သော ရာဇာ? ဂုဏဘူသနော သဒ္ဓါဒိဂုဏာလင်္ကာရဓရော. တေဇဿီ တေဇောယုတ္တော. ဇယီ အရိဇယေန ယုတ္တော. ကေသရိဝိက္ကမော ကေသရသီဟော ဝိယ သူရဂုဏယုတ္တော၊ ဝီရိယဝါ စ. သ ကတ္ထ နိဝါသီ? သော ရာဇာ လင်္ကာယမာသိ လင်္ကာနာမကေ ဒီပေ နိဝါသနသီလော. စိရံ စိရကာလံ ဝိဘိန္နံ တိဓာ ဝိဘိန္နံ နိကာယတ္တယသ္မိံ နိကာယတ္တယံ ဘိက္ခုသံဃံ သမ္မာ နယေန ဟေတုနာ သမဂ္ဂေ သမဂ္ဂံ ကာရေသိ၊ ကာရိတန္တောယံ ကရောတီတိ ကမ္မိကော၊ တထာ သဒေဟံဝ အတ္တနော ကာယံ ဣဝ နိစ္စာဒရော ဟုတွာ ဒီဃကာလံ မဟဂ္ဃေဟိ စ ပစ္စယေဟိ တံ နိကာယတ္တယံ ရက္ခေသိ.
တထာ ယေန ရညာ ယထာ ကိတ္တိယာ အတ္တနော သဒ္ဓါဒိကိတ္တိယာ ကရဏဘူတာယ လင်္ကာ အတ္တနော နိဝါသနဋ္ဌာနဘူတာ ကမ္မဘူတာ သမ္ဗာဓီကတာ သင်္ကဋီကတာ အနောကာသီကတာ၊ တထာ ဝိဟာရေဟိ ဂါမေဟိ အာရာမေဟိ ခေတ္တေဟိ ဝါပီဟိ စ လင်္ကာ သမ္ဗာဓီကတာ.
တထာ ယဿ ရညော သဗ္ဗကာမဒဒံ အညေဟိ အသာဓာရဏံ အနုဂ္ဂဟံ ပတွာ ပါပုဏနဟေတု အဟံ ဝိဗုဓဂေါစရံ ပဏ္ဍိတဝိသယံ ဂန္ထကာရတ္တံ ပတ္တော၊ တေန ရညာ ကာရိတေ ပါသာဒဂေါပုရာဒိဝိဘူသိတေ၊ သဂ္ဂကဏ္ဍေ ဒေဝလောကဿ ကဏ္ဍသဒိသေ၊ သတောယာသယသ္မိံ သာဒုသလိလာသယသမန္နာဂတေ၊ ပဋိဗိမ္ဗိတေ ဘဂဝတော နိဝါသနဋ္ဌာနဇေတဝနမဟာဝိဟာရဿ ပဋိဗိမ္ဗဘူတေ၊ သာဓုသမ္မတေ သာဓုဝိဟာရောတိ သမ္မတေ၊ သာဓူဟိ ဝါ သမ္မတေ သရောဂါမသမူဟမှိ သလိလာသယဘိက္ခာစာရယုတ္တဂါမသမူဟသမန္နာဂတေ မဟာဇေတဝနာချမှိ ဝိဟာရေ ဝသတာ နိဝါသံ ကုဗ္ဗတာ သန္တဝုတ္တိနာ သန္တစာရိနာ သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိကာမေန ဓီမတာ အတိသယဉာဏယုတ္တေန မောဂ္ဂလ္လာနေန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဒုတိယအဂ္ဂသာဝကဘူတဿ အာယသ္မတော ဣဒ္ဓိမတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ နာမဓေယျေန ထေရေန ဧသာ အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာ ရစိတာတိ.
နိဂမနကထာ
ယဒျတြ ဒေါသောဏုပမာဏသမ္ဘဝေါ၊
ဂုဏီသု ဝီဓိမ္ပိ တထာ ဝိဂါဟတေ၊
ယထာ ဇလံ ဘောဇနမ္ပိ ဇန္တုဝါ၊
စတုပ္ပဒေါ ဝါပျစရော ကဏဏျပိ.
အသမ္ပဝေဒိဒဿနာယ ဘာသိတေ၊
ဂုဏော စ ဒေါသော စ သဒါ ဝိဝိဇ္ဇရေ၊
တတော ဗုဓာ မေ နဝဓာနတာ ဘဝံ၊
ခမန္တု ဒေါသံ ဂုဏတံ နယန္တု ဝါ.
ယော သီဟသူရော သိတကုဉ္ဇရိန္ဒော၊
ရာဇာဓိရာဇာ အဟု တမ္ဗဒီပေ၊
ဒုဗ္ဗာရနာဂါဒိဇိတော နရိန္ဒော၊
သုကန္တဘီမာဒိဂုဏောပပန္နော.
တန္နာမဓေယျော တဒနုဗ္ဗာဒဇာတော၊
သဒ္ဓါဒိယုတ္တော စတုသေတိဘိန္ဒော၊
နာဂါဒိထာမော အတိဒုပ္ပသယှော၊
ဥဠာရပညော ဓိတိမာ ယသဿီ.
တေနာဟမစ္စန္တမနုဂ္ဂဟီတော၊
အနညသာဓာရဏသင်္ဂဟေန၊
သင်္ခေပတောကာသိမိမံ ဝိသုဒ္ဓိ-
သံဝဏ္ဏနံ သောတုဟိတံ သုဗောဓံ.
ရာဇာ ပဇံ ရက္ခတု သပ္ပဇံဝ၊
ဓမ္မဉ္စ လောကာပိ သမာစရန္တု၊
ပူရေန္တု အတ္ထာ သုပကပ္ပိတာ စ၊
ကာလေန ဒေဝေါပိ ပဝဿတူတိ.
အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာဋီကာ နိဋ္ဌိတာ.