၅. ဈာနသုတ္တံ

၃၆. ‘‘ပဌမမ္ပာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ၊ ဒုတိယမ္ပာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ၊ တတိယမ္ပာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ၊ စတုတ္ထမ္ပာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ၊ အာကာသာနဉ္စာယတနမ္ပာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ၊ ဝိညာဏဉ္စာယတနမ္ပာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ၊ အာကိဉ္စညာယတနမ္ပာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ၊ နေဝသညာနာသညာယတနမ္ပာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ၊ သညာဝေဒယိတနိရောဓမ္ပာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ.

‘‘‘ပဌမမ္ပာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ၊ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ။ပေ။ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ၊ တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတိ [ပတိဋ္ဌာပေတိ (သျာ.)၊ ပဋိပါဒေတိ (က.) မ. နိ. ၂.၁၃၃ ပဿိတဗ္ဗံ]. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတွာ [ပတိဋ္ဌာပေတွာ (သျာ.)၊ ပဋိပါဒေတွာ (က.)] အမတာယ ဓာတုယာ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ. သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ. နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ၊ တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဿာသော ဝါ ဣဿာသန္တေဝါသီ ဝါ တိဏပုရိသရူပကေ ဝါ မတ္တိကာပုဉ္ဇေ ဝါ ယောဂ္ဂံ ကရိတွာ၊ သော အပရေန သမယေန ဒူရေပါတီ စ ဟောတိ အက္ခဏဝေဓီ စ မဟတော စ ကာယဿ ပဒါလေတာ [ပဒါလိတာ (က.) အ. နိ. ၃.၁၃၄၊ ၄.၁၈၁]၊ ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ။ပေ။ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ၊ တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတွာ အမတာယ ဓာတုယာ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ. သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ. နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ၊ တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. ‘ပဌမမ္ပာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ၊ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ၊ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘ဒုတိယမ္ပာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဈာနံ နိဿာယ။ပေ။ တတိယမ္ပာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဈာနံ နိဿာယ။ ‘စတုတ္ထမ္ပာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ၊ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ၊ တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတွာ အမတာယ ဓာတုယာ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ. သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ. နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ၊ တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဿာသော ဝါ ဣဿာသန္တေဝါသီ ဝါ တိဏပုရိသရူပကေ ဝါ မတ္တိကာပုဉ္ဇေ ဝါ ယောဂ္ဂံ ကရိတွာ၊ သော အပရေန သမယေန ဒူရေပါတီ စ ဟောတိ အက္ခဏဝေဓီ စ မဟတော စ ကာယဿ ပဒါလေတာ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ၊ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ၊ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ။ပေ။ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. ‘စတုတ္ထမ္ပာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ၊ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ၊ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘‘အာကာသာနဉ္စာယတနမ္ပာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ၊ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ၊ တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတွာ အမတာယ ဓာတုယာ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ. သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ. နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ၊ တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဿာသော ဝါ ဣဿာသန္တေဝါသီ ဝါ တိဏပုရိသရူပကေ ဝါ မတ္တိကာပုဉ္ဇေ ဝါ ယောဂ္ဂံ ကရိတွာ၊ သော အပရေန သမယေန ဒူရေပါတီ စ ဟောတိ အက္ခဏဝေဓီ စ မဟတော စ ကာယဿ ပဒါလေတာ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ။ပေ။ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. ‘အာကာသာနဉ္စာယတနမ္ပာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ၊ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ၊ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘‘ဝိညာဏဉ္စာယတနမ္ပာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိဿာယ။ပေ။ အာကိဉ္စညာယတနမ္ပာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ၊ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ၊ တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတွာ အမတာယ ဓာတုယာ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ. သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ. နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ၊ တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဿာသော ဝါ ဣဿာသန္တေဝါသီ ဝါ တိဏပုရိသရူပကေ ဝါ မတ္တိကာပုဉ္ဇေ ဝါ ယောဂ္ဂံ ကရိတွာ၊ သော အပရေန သမယေန ဒူရေပါတီ စ ဟောတိ အက္ခဏဝေဓီ စ မဟတော စ ကာယဿ ပဒါလေတာ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ၊ တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတွာ အမတာယ ဓာတုယာ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ. သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ. နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ၊ တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. ‘အာကိဉ္စညာယတနမ္ပာဟံ၊ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ၊ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ၊ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယာဝတာ သညာသမာပတ္တိ တာဝတာ အညာပဋိဝေဓော. ယာနိ စ ခေါ ဣမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိဿာယ ဒွေ အာယတနာနိ – နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိ စ သညာဝေဒယိတနိရောဓော စ၊ ဈာယီဟေတေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမာပတ္တိကုသလေဟိ သမာပတ္တိဝုဋ္ဌာနကုသလေဟိ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ သမ္မာ အက္ခာတဗ္ဗာနီတိ ဝဒါမီ’’တိ. ပဉ္စမံ.