၁. သံဃဘေဒကသုတ္တံ
၂၄၃. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အပိ နု တံ၊ အာနန္ဒ၊ အဓိကရဏံ ဝူပသန္တ’’န္တိ? ‘‘ကုတော တံ၊ ဘန္တေ၊ အဓိကရဏံ ဝူပသမိဿတိ [ဝူပသမ္မိဿတိ (?)]! အာယသ္မတော၊ ဘန္တေ၊ အနုရုဒ္ဓဿ ဗာဟိယော နာမ သဒ္ဓိဝိဟာရိကော ကေဝလကပ္ပံ သံဃဘေဒါယ ဌိတော. တတြာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ န ဧကဝါစိကမ္ပိ ဘဏိတဗ္ဗံ မညတီ’’တိ.
‘‘ကဒါ ပနာနန္ဒ၊ အနုရုဒ္ဓေါ သံဃမဇ္ဈေ အဓိကရဏေသု [အဓိကရဏေသု တေသု (က.)] ဝေါယုဉ္ဇတိ! နနု၊ အာနန္ဒ၊ ယာနိ ကာနိစိ အဓိကရဏာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ သဗ္ဗာနိ တာနိ တုမှေ စေဝ ဝူပသမေထ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ စ.
‘‘စတ္တာရောမေ၊ အာနန္ဒ၊ အတ္ထဝသေ သမ္ပဿမာနော ပါပဘိက္ခု သံဃဘေဒေန နန္ဒတိ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓာနန္ဒ၊ ပါပဘိက္ခု ဒုဿီလော ဟောတိ ပါပဓမ္မော အသုစိ သင်္ကဿရသမာစာရော ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တော အဿမဏော သမဏပဋိညော အဗြဟ္မစာရီ ဗြဟ္မစာရိပဋိညော အန္တောပူတိ အဝဿုတော ကသမ္ဗုဇာတော. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘သစေ ခေါ မံ ဘိက္ခူ ဇာနိဿန္တိ – ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော အသုစိ သင်္ကဿရသမာစာရော ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တော အဿမဏော သမဏပဋိညော အဗြဟ္မစာရီ ဗြဟ္မစာရိပဋိညော အန္တောပူတိ အဝဿုတော ကသမ္ဗုဇာတောတိ၊ သမဂ္ဂါ မံ သန္တာ နာသေဿန္တိ၊ ဝဂ္ဂါ ပန မံ န နာသေဿန္တီ’တိ. ဣဒံ၊ အာနန္ဒ၊ ပဌမံ အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော ပါပဘိက္ခု သံဃဘေဒေန နန္ဒတိ.
‘‘ပုန စပရံ၊ အာနန္ဒ၊ ပါပဘိက္ခု မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ အန္တဂ္ဂါဟိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘သစေ ခေါ မံ ဘိက္ခူ ဇာနိဿန္တိ – မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော အန္တဂ္ဂါဟိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတောတိ၊ သမဂ္ဂါ မံ သန္တာ နာသေဿန္တိ၊ ဝဂ္ဂါ ပန မံ န နာသေဿန္တီ’တိ. ဣဒံ၊ အာနန္ဒ၊ ဒုတိယံ အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော ပါပဘိက္ခု သံဃဘေဒေန နန္ဒတိ.
‘‘ပုန စပရံ၊ အာနန္ဒ၊ ပါပဘိက္ခု မိစ္ဆာအာဇီဝေါ ဟောတိ၊ မိစ္ဆာအာဇီဝေန ဇီဝိကံ [ဇီဝိတံ (သျာ. ကံ. ပီ. က.)] ကပ္ပေတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘သစေ ခေါ မံ ဘိက္ခူ ဇာနိဿန္တိ – မိစ္ဆာအာဇီဝေါ မိစ္ဆာအာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေတီတိ၊ သမဂ္ဂါ မံ သန္တာ နာသေဿန္တိ၊ ဝဂ္ဂါ ပန မံ န နာသေဿန္တီ’တိ. ဣဒံ၊ အာနန္ဒ၊ တတိယံ အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော ပါပဘိက္ခု သံဃဘေဒေန နန္ဒတိ.
‘‘ပုန စပရံ၊ အာနန္ဒ၊ ပါပဘိက္ခု လာဘကာမော ဟောတိ သက္ကာရကာမော အနဝညတ္တိကာမော. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘သစေ ခေါ မံ ဘိက္ခူ ဇာနိဿန္တိ – လာဘကာမော သက္ကာရကာမော အနဝညတ္တိကာမောတိ၊ သမဂ္ဂါ မံ သန္တာ န သက္ကရိဿန္တိ န ဂရုံ ကရိဿန္တိ န မာနေဿန္တိ န ပူဇေဿန္တိ၊ ဝဂ္ဂါ ပန မံ သက္ကရိဿန္တိ ဂရုံ ကရိဿန္တိ မာနေဿန္တိ ပူဇေဿန္တီ’တိ. ဣဒံ၊ အာနန္ဒ၊ စတုတ္ထံ အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော ပါပဘိက္ခု သံဃဘေဒေန နန္ဒတိ. ဣမေ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ စတ္တာရော အတ္ထဝသေ သမ္ပဿမာနော ပါပဘိက္ခု သံဃဘေဒေန နန္ဒတီ’’တိ. ပဌမံ.