၅. ပဉ္စမပဏ္ဏာသကံ

(၂၁) ၁. သပ္ပုရိသဝဂ္ဂေါ

၁. သိက္ခာပဒသုတ္တံ

၂၀၁. ‘‘အသပ္ပုရိသဉ္စ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေသေဿာမိ၊ အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရဉ္စ၊ သပ္ပုရိသဉ္စ၊ သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရဉ္စ. တံ သုဏာထ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ၊ အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ၊ မုသာဝါဒီ ဟောတိ၊ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာယီ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ အဒိန္နာဒါနေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ မုသာဝါဒီ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မုသာဝါဒေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာယီ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနေ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော’’တိ [ပု. ပ. ၁၃၅]. ပဌမံ.

၂. အဿဒ္ဓသုတ္တံ

၂၀၂. ‘‘အသပ္ပုရိသဉ္စ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေသေဿာမိ၊ အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရဉ္စ၊ သပ္ပုရိသဉ္စ၊ သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရဉ္စ. တံ သုဏာထ။ပေ။.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အဿဒ္ဓေါ ဟောတိ၊ အဟိရိကော ဟောတိ၊ အနောတ္တပ္ပီ ဟောတိ၊ အပ္ပဿုတော ဟောတိ၊ ကုသီတော ဟောတိ၊ မုဋ္ဌဿတိ ဟောတိ၊ ဒုပ္ပညော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အတ္တနာ စ အဿဒ္ဓေါ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ အဿဒ္ဓိယေ [အသဒ္ဓါယ (က.)] သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ အဟိရိကော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ အဟိရိကတာယ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ အနောတ္တပ္ပီ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ အနောတ္တပ္ပေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ အပ္ပဿုတော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ အပ္ပဿုတေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ ကုသီတော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ကောသဇ္ဇေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ မုဋ္ဌဿတိ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မုဋ္ဌဿစ္စေ [မုဋ္ဌသစ္စေ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ ဒုပ္ပညော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ဒုပ္ပညတာယ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော သဒ္ဓေါ ဟောတိ၊ ဟိရိမာ ဟောတိ၊ ဩတ္တပ္ပီ ဟောတိ၊ ဗဟုဿုတော ဟောတိ၊ အာရဒ္ဓဝီရိယော ဟောတိ၊ သတိမာ ဟောတိ၊ ပညဝါ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အတ္တနာ စ သဒ္ဓါသမ္ပန္နော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သဒ္ဓါသမ္ပဒါယ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ ဟိရိမာ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ဟိရိမတာယ [ဟိရိသမ္ပဒါယ (က.)] သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ ဩတ္တပ္ပီ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ဩတ္တပ္ပေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ ဗဟုဿုတော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ဗာဟုသစ္စေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ အာရဒ္ဓဝီရိယော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ဝီရိယာရမ္ဘေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ ဥပဋ္ဌိတဿတိ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သတိဥပဋ္ဌာနေ [သတိပဋ္ဌာနေ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ ပညာသမ္ပန္နော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ပညာသမ္ပဒါယ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော’’တိ. ဒုတိယံ.

၃. သတ္တကမ္မသုတ္တံ

၂၀၃. ‘‘အသပ္ပုရိသဉ္စ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေသေဿာမိ၊ အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရဉ္စ၊ သပ္ပုရိသဉ္စ၊ သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရဉ္စ. တံ သုဏာထ။ပေ။.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ၊ အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ၊ မုသာဝါဒီ ဟောတိ၊ ပိသုဏဝါစော ဟောတိ၊ ဖရုသဝါစော ဟောတိ၊ သမ္ဖပ္ပလာပီ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ အဒိန္နာဒါနေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ မုသာဝါဒီ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မုသာဝါဒေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ ပိသုဏဝါစော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ပိသုဏာယ ဝါစာယ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ ဖရုသဝါစော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ဖရုသာယ ဝါစာယ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ သမ္ဖပ္ပလာပီ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သမ္ဖပ္ပလာပေ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော၊ ဟောတိ၊ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော? ဣဓ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော’’တိ. တတိယံ.

၄. ဒသကမ္မသုတ္တံ

၂၀၄. ‘‘အသပ္ပုရိသဉ္စ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေသေဿာမိ၊ အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရဉ္စ၊ သပ္ပုရိသဉ္စ၊ သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရဉ္စ. တံ သုဏာထ။ပေ။.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ၊ အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ၊ မုသာဝါဒီ ဟောတိ၊ ပိသုဏဝါစော ဟောတိ၊ ဖရုသဝါစော ဟောတိ၊ သမ္ဖပ္ပလာပီ ဟောတိ၊ အဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ၊ ဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတေ သမာဒပေတိ။ပေ။ အတ္တနာ စ အဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ၊ ပရဉ္စ အဘိဇ္ဈာယ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ ဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ဗျာပါဒေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ။ပေ။ အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ၊ အဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ။ပေ။ အတ္တနာ စ အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ၊ ပရဉ္စ အနဘိဇ္ဈာယ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ အဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ အဗျာပါဒေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော’’တိ. စတုတ္ထံ.

၅. အဋ္ဌင်္ဂိကသုတ္တံ

၂၀၅. ‘‘အသပ္ပုရိသဉ္စ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေသေဿာမိ၊ အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရဉ္စ၊ သပ္ပုရိသဉ္စ၊ သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရဉ္စ. တံ သုဏာထ။ပေ။.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ ဟောတိ၊ မိစ္ဆာဝါစော ဟောတိ၊ မိစ္ဆာကမ္မန္တော ဟောတိ၊ မိစ္ဆာအာဇီဝေါ ဟောတိ၊ မိစ္ဆာဝါယာမော ဟောတိ၊ မိစ္ဆာသတိ ဟောတိ၊ မိစ္ဆာသမာဓိ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော? ဣဓ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဝါစော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မိစ္ဆာဝါစာယ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ မိစ္ဆာကမ္မန္တော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မိစ္ဆာကမ္မန္တေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ မိစ္ဆာအာဇီဝေါ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မိစ္ဆာအာဇီဝေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဝါယာမော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မိစ္ဆာဝါယာမေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ မိစ္ဆာသတိ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မိစ္ဆာသတိယာ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ မိစ္ဆာသမာဓိ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မိစ္ဆာသမာဓိမှိ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ ဟောတိ၊ သမ္မာဝါစော ဟောတိ၊ သမ္မာကမ္မန္တော ဟောတိ၊ သမ္မာအာဇီဝေါ ဟောတိ၊ သမ္မာဝါယာမော ဟောတိ၊ သမ္မာသတိ ဟောတိ၊ သမ္မာသမာဓိ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အတ္တနာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သမ္မာသင်္ကပ္ပေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ သမ္မာဝါစော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သမ္မာဝါစာယ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ သမ္မာကမ္မန္တော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သမ္မာကမ္မန္တေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ သမ္မာအာဇီဝေါ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သမ္မာအာဇီဝေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ သမ္မာဝါယာမော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သမ္မာဝါယာမေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ သမ္မာသတိ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သမ္မာသတိယာ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ သမ္မာသမာဓိ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သမ္မာသမာဓိမှိ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော’’တိ. ပဉ္စမံ.

၆. ဒသမဂ္ဂသုတ္တံ

၂၀၆. ‘‘အသပ္ပုရိသဉ္စ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေသေဿာမိ၊ အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရဉ္စ၊ သပ္ပုရိသဉ္စ၊ သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရဉ္စ. တံ သုဏာထ။ပေ။.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ ။ပေ။ မိစ္ဆာဉာဏီ ဟောတိ၊ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ။ပေ။ အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဉာဏီ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မိစ္ဆာဉာဏေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသေန အသပ္ပုရိသတရော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ။ပေ။ သမ္မာဉာဏီ ဟောတိ၊ သမ္မာဝိမုတ္တိ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အတ္တနာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ။ပေ။ အတ္တနာ စ သမ္မာဉာဏီ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သမ္မာဉာဏေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ သမ္မာဝိမုတ္တိ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သမ္မာဝိမုတ္တိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသေန သပ္ပုရိသတရော’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

၇. ပဌမပါပဓမ္မသုတ္တံ

၂၀၇. ‘‘ပါပဉ္စ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေသေဿာမိ၊ ပါပေန ပါပတရဉ္စ၊ ကလျာဏဉ္စ၊ ကလျာဏေန ကလျာဏတရဉ္စ. တံ သုဏာထ။ပေ။.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပါပေါ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ။ပေ။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပါပေါ.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပါပေန ပါပတရော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတေ သမာဒပေတိ။ပေ။ အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပါပေန ပါပတရော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကလျာဏော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ။ပေ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကလျာဏော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကလျာဏေန ကလျာဏတရော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ။ပေ။ အတ္တနာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကလျာဏေန ကလျာဏတရော’’တိ. သတ္တမံ.

၈. ဒုတိယပါပဓမ္မသုတ္တံ

၂၀၈. ‘‘ပါပဉ္စ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေသေဿာမိ၊ ပါပေန ပါပတရဉ္စ၊ ကလျာဏဉ္စ၊ ကလျာဏေန ကလျာဏတရဉ္စ. တံ သုဏာထ၊ သာဓုကံ မနသိကရောထ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ဧဝံ။ပေ။ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပါပေါ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ။ပေ။ မိစ္ဆာဉာဏီ ဟောတိ၊ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပါပေါ.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပါပေန ပါပတရော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ။ပေ။ အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဉာဏီ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မိစ္ဆာဉာဏေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပါပေန ပါပတရော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကလျာဏော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ ။ပေ။ သမ္မာဉာဏီ ဟောတိ၊ သမ္မာဝိမုတ္တိ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကလျာဏော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကလျာဏေန ကလျာဏတရော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အတ္တနာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ။ပေ။ အတ္တနာ စ သမ္မာဉာဏီ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သမ္မာဉာဏေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ သမ္မာဝိမုတ္တိ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သမ္မာဝိမုတ္တိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကလျာဏေန ကလျာဏတရော’’တိ. အဋ္ဌမံ.

၉. တတိယပါပဓမ္မသုတ္တံ

၂၀၉. ‘‘ပါပဓမ္မဉ္စ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေသေဿာမိ၊ ပါပဓမ္မေန ပါပဓမ္မတရဉ္စ၊ ကလျာဏဓမ္မဉ္စ၊ ကလျာဏဓမ္မေန ကလျာဏဓမ္မတရဉ္စ. တံ သုဏာထ။ပေ။.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပါပဓမ္မော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ။ပေ။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပါပဓမ္မော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပါပဓမ္မေန ပါပဓမ္မတရော? ဣဓ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတေ သမာဒပေတိ။ပေ။ အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပါပဓမ္မေန ပါပဓမ္မတရော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကလျာဏဓမ္မော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ။ပေ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကလျာဏဓမ္မော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကလျာဏဓမ္မေန ကလျာဏဓမ္မတရော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ။ပေ။ အတ္တနာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကလျာဏဓမ္မေန ကလျာဏဓမ္မတရော’’တိ. နဝမံ.

၁၀. စတုတ္ထပါပဓမ္မသုတ္တံ

၂၁၀. ‘‘ပါပဓမ္မဉ္စ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေသေဿာမိ၊ ပါပဓမ္မေန ပါပဓမ္မတရဉ္စ၊ ကလျာဏဓမ္မဉ္စ၊ ကလျာဏဓမ္မေန ကလျာဏဓမ္မတရဉ္စ. တံ သုဏာထ။ပေ။.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပါပဓမ္မော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ။ပေ။ မိစ္ဆာဉာဏီ ဟောတိ၊ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပါပဓမ္မော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပါပဓမ္မေန ပါပဓမ္မတရော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ။ပေ။ အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဉာဏီ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မိစ္ဆာဉာဏေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပါပဓမ္မေန ပါပဓမ္မတရော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကလျာဏဓမ္မော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ။ပေ။ သမ္မာဉာဏီ ဟောတိ၊ သမ္မာဝိမုတ္တိ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကလျာဏဓမ္မော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကလျာဏဓမ္မေန ကလျာဏဓမ္မတရော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အတ္တနာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ။ပေ။ အတ္တနာ စ သမ္မာဉာဏီ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သမ္မာဉာဏေ သမာဒပေတိ၊ အတ္တနာ စ သမ္မာဝိမုတ္တိ ဟောတိ၊ ပရဉ္စ သမ္မာဝိမုတ္တိယာ သမာဒပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကလျာဏဓမ္မေန ကလျာဏဓမ္မတရော’’တိ. ဒသမံ.

သပ္ပုရိသဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

တဿုဒ္ဒါနံ –

သိက္ခာပဒဉ္စ အဿဒ္ဓံ၊ သတ္တကမ္မံ အထော စ ဒသကမ္မံ၊

အဋ္ဌင်္ဂိကဉ္စ ဒသမဂ္ဂံ၊ ဒွေ ပါပဓမ္မာ အပရေ ဒွေတိ.

(၂၂) ၂. ပရိသာဝဂ္ဂေါ

၁. ပရိသာသုတ္တံ

၂၁၁. ‘‘စတ္တာရောမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရိသဒူသနာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဘိက္ခု၊ ဘိက္ခဝေ [ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု (ပီ. က.)]၊ ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော ပရိသဒူသနော၊ ဘိက္ခုနီ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ ပရိသဒူသနာ၊ ဥပါသကော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော ပရိသဒူသနော၊ ဥပါသိကာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ ပရိသဒူသနာ. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရော ပရိသဒူသနာ.

‘‘စတ္တာရောမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရိသသောဘနာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဘိက္ခု၊ ဘိက္ခဝေ၊ သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော ပရိသသောဘနော၊ ဘိက္ခုနီ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သီလဝတီ ကလျာဏဓမ္မာ ပရိသသောဘနာ၊ ဥပါသကော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော ပရိသသောဘနော၊ ဥပါသိကာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သီလဝတီ ကလျာဏဓမ္မာ ပရိသသောဘနာ. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရော ပရိသသောဘနာ’’တိ. ပဌမံ.

၂. ဒိဋ္ဌိသုတ္တံ

၂၁၂. ‘‘စတူဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ကာယဒုစ္စရိတေန၊ ဝစီဒုစ္စရိတေန၊ မနောဒုစ္စရိတေန၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ.

‘‘စတူဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ကာယသုစရိတေန၊ ဝစီသုစရိတေန၊ မနောသုစရိတေန၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ’’တိ. ဒုတိယံ.

၃. အကတညုတာသုတ္တံ

၂၁၃. ‘‘စတူဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ကာယဒုစ္စရိတေန၊ ဝစီဒုစ္စရိတေန၊ မနောဒုစ္စရိတေန၊ အကတညုတာ အကတဝေဒိတာ [အကတညုတာအကတဝေဒိတာယ (သီ.)] – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ.

‘‘စတူဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ကာယသုစရိတေန၊ ဝစီသုစရိတေန၊ မနောသုစရိတေန၊ ကတညုတာကတဝေဒိတာ [ကတညုတာကတဝေဒိတာယ (သီ.)] – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ’’တိ. တတိယံ.

၄. ပါဏာတိပါတီသုတ္တံ

၂၁၄. ။ပေ။ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ၊ အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ၊ မုသာဝါဒီ ဟောတိ။ပေ။ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. စတုတ္ထံ.

၅. ပဌမမဂ္ဂသုတ္တံ

၂၁၅. ။ပေ။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ ဟောတိ၊ မိစ္ဆာဝါစော ဟောတိ၊ မိစ္ဆာကမ္မန္တော ဟောတိ။ပေ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ ဟောတိ၊ သမ္မာဝါစော ဟောတိ၊ သမ္မာကမ္မန္တော ဟောတိ. ပဉ္စမံ.

၆. ဒုတိယမဂ္ဂသုတ္တံ

၂၁၆. ။ပေ။ မိစ္ဆာအာဇီဝေါ ဟောတိ၊ မိစ္ဆာဝါယာမော ဟောတိ၊ မိစ္ဆာသတိ ဟောတိ၊ မိစ္ဆာသမာဓိ ဟောတိ။ပေ။ သမ္မာအာဇီဝေါ ဟောတိ၊ သမ္မာဝါယာမော ဟောတိ၊ သမ္မာသတိ ဟောတိ၊ သမ္မာသမာဓိ ဟောတိ. ဆဋ္ဌံ.

၇. ပဌမဝေါဟာရပထသုတ္တံ

၂၁၇. ။ပေ။ အဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌဝါဒီ ဟောတိ၊ အသုတေ သုတဝါဒီ ဟောတိ၊ အမုတေ မုတဝါဒီ ဟောတိ၊ အဝိညာတေ ဝိညာတဝါဒီ ဟောတိ။ပေ။ အဒိဋ္ဌေ အဒိဋ္ဌဝါဒီ ဟောတိ၊ အသုတေ အသုတဝါဒီ ဟောတိ၊ အမုတေ အမုတဝါဒီ ဟောတိ၊ အဝိညာတေ အဝိညာတဝါဒီ ဟောတိ. သတ္တမံ.

၈. ဒုတိယဝေါဟာရပထသုတ္တံ

၂၁၈. ။ပေ။ ဒိဋ္ဌေ အဒိဋ္ဌဝါဒီ ဟောတိ၊ သုတေ အသုတဝါဒီ ဟောတိ၊ မုတေ အမုတဝါဒီ ဟောတိ၊ ဝိညာတေ အဝိညာတဝါဒီ ဟောတိ။ပေ။ ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌဝါဒီ ဟောတိ၊ သုတေ သုတဝါဒီ ဟောတိ၊ မုတေ မုတဝါဒီ ဟောတိ၊ ဝိညာတေ ဝိညာတဝါဒီ ဟောတိ. အဋ္ဌမံ.

၉. အဟိရိကသုတ္တံ

၂၁၉. ။ပေ။ အဿဒ္ဓေါ ဟောတိ၊ ဒုဿီလော ဟောတိ၊ အဟိရိကော ဟောတိ၊ အနောတ္တပ္ပီ ဟောတိ။ပေ။ သဒ္ဓေါ ဟောတိ၊ သီလဝါ ဟောတိ၊ ဟိရိမာ ဟောတိ၊ ဩတ္တပ္ပီ ဟောတိ. နဝမံ.

၁၀. ဒုဿီလသုတ္တံ

၂၂၀. ‘‘စတူဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? အဿဒ္ဓေါ ဟောတိ၊ ဒုဿီလော ဟောတိ၊ ကုသီတော ဟောတိ၊ ဒုပ္ပညော ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ.

‘‘စတူဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ. ကတမေဟိ စတူဟိ? သဒ္ဓေါ ဟောတိ၊ သီလဝါ ဟောတိ၊ အာရဒ္ဓဝီရိယော ဟောတိ၊ ပညဝါ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ’’တိ. ဒသမံ.

ပရိသာဝဂ္ဂေါ [သောဘနဝဂ္ဂေါ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဒုတိယော.

တဿုဒ္ဒါနံ –

ပရိသာ ဒိဋ္ဌိ အကတညုတာ၊ ပါဏာတိပါတာပိ ဒွေ မဂ္ဂါ၊

ဒွေ ဝေါဟာရပထာ ဝုတ္တာ၊ အဟိရိကံ ဒုပ္ပညေန စာတိ.

(၂၃) ၃. ဒုစ္စရိတဝဂ္ဂေါ

၁. ဒုစ္စရိတသုတ္တံ

၂၂၁. ‘‘စတ္တာရိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝစီဒုစ္စရိတာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? မုသာဝါဒေါ၊ ပိသုဏာ ဝါစာ၊ ဖရုသာ ဝါစာ၊ သမ္ဖပ္ပလာပေါ – ဣမာနိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရိ ဝစီဒုစ္စရိတာနိ. စတ္တာရိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝစီသုစရိတာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? သစ္စဝါစာ၊ အပိသုဏာ ဝါစာ၊ သဏှာ ဝါစာ၊ မန္တဝါစာ [မန္တာ ဝါစာ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] – ဣမာနိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရိ ဝစီသုစရိတာနီ’’တိ. ပဌမံ.

၂. ဒိဋ္ဌိသုတ္တံ

၂၂၂. ‘‘စတူဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော အဗျတ္တော အသပ္ပုရိသော ခတံ ဥပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ၊ သာဝဇ္ဇော စ ဟောတိ သာနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ၊ ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝတိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ကာယဒုစ္စရိတေန၊ ဝစီဒုစ္စရိတေန၊ မနောဒုစ္စရိတေန၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော အဗျတ္တော အသပ္ပုရိသော ခတံ ဥပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ၊ သာဝဇ္ဇော စ ဟောတိ သာနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ၊ ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝတိ.

‘‘စတူဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော သပ္ပုရိသော အက္ခတံ အနုပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ၊ အနဝဇ္ဇော စ ဟောတိ အနနုဝဇ္ဇော ဝိညူနံ၊ ဗဟုဉ္စ ပုညံ ပသဝတိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ကာယသုစရိတေန၊ ဝစီသုစရိတေန၊ မနောသုစရိတေန၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော သပ္ပုရိသော အက္ခတံ အနုပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ၊ အနဝဇ္ဇော စ ဟောတိ အနနုဝဇ္ဇော ဝိညူနံ၊ ဗဟုဉ္စ ပုညံ ပသဝတီ’’တိ. ဒုတိယံ.

၃. အကတညုတာသုတ္တံ

၂၂၃. ‘‘စတူဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော အဗျတ္တော အသပ္ပုရိသော ခတံ ဥပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ၊ သာဝဇ္ဇော စ ဟောတိ သာနုဝဇ္ဇော ဝိညူနံ၊ ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝတိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ကာယဒုစ္စရိတေန၊ ဝစီဒုစ္စရိတေန၊ မနောဒုစ္စရိတေန၊ အကတညုတာ အကတဝေဒိတာ – ဣမေဟိ။ပေ။ ပဏ္ဍိတော။ ကာယသုစရိတေန၊ ဝစီသုစရိတေန၊ မနောသုစရိတေန ကတညုတာကတဝေဒိတာ။ပေ။. တတိယံ.

၄. ပါဏာတိပါတီသုတ္တံ

၂၂၄. ။ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ၊ အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ၊ မုသာဝါဒီ ဟောတိ။ပေ။ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ။ပေ။. စတုတ္ထံ.

၅. ပဌမမဂ္ဂသုတ္တံ

၂၂၅. ။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ ဟောတိ၊ မိစ္ဆာဝါစော ဟောတိ၊ မိစ္ဆာကမ္မန္တော ဟောတိ။ပေ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ ဟောတိ၊ သမ္မာဝါစော ဟောတိ၊ သမ္မာကမ္မန္တော ဟောတိ။ပေ။. ပဉ္စမံ.

၆. ဒုတိယမဂ္ဂသုတ္တံ

၂၂၆. ။ မိစ္ဆာအာဇီဝေါ ဟောတိ၊ မိစ္ဆာဝါယာမော ဟောတိ၊ မိစ္ဆာသတိ ဟောတိ၊ မိစ္ဆာသမာဓိ ဟောတိ။ပေ။ သမ္မာအာဇီဝေါ ဟောတိ၊ သမ္မာဝါယာမော ဟောတိ၊ သမ္မာသတိ ဟောတိ၊ သမ္မာသမာဓိ ဟောတိ။ပေ။. ဆဋ္ဌံ.

၇. ပဌမဝေါဟာရပထသုတ္တံ

၂၂၇. ။ အဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌဝါဒီ ဟောတိ၊ အသုတေ သုတဝါဒီ ဟောတိ၊ အမုတေ မုတဝါဒီ ဟောတိ၊ အဝိညာတေ ဝိညာတဝါဒီ ဟောတိ။ပေ။ အဒိဋ္ဌေ အဒိဋ္ဌဝါဒီ ဟောတိ၊ အသုတေ အသုတဝါဒီ ဟောတိ၊ အမုတေ အမုတဝါဒီ ဟောတိ၊ အဝိညာတေ အဝိညာတဝါဒီ ဟောတိ။ပေ။. သတ္တမံ.

၈. ဒုတိယဝေါဟာရပထသုတ္တံ

၂၂၈. ။ ဒိဋ္ဌေ အဒိဋ္ဌဝါဒီ ဟောတိ၊ သုတေ အသုတဝါဒီ ဟောတိ၊ မုတေ အမုတဝါဒီ ဟောတိ၊ ဝိညာတေ အဝိညာတဝါဒီ ဟောတိ။ပေ။ ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌဝါဒီ ဟောတိ၊ သုတေ သုတဝါဒီ ဟောတိ၊ မုတေ မုတဝါဒီ ဟောတိ၊ ဝိညာတေ ဝိညာတဝါဒီ ဟောတိ။ပေ။. အဋ္ဌမံ.

၉. အဟိရိကသုတ္တံ

၂၂၉. ။ အဿဒ္ဓေါ ဟောတိ၊ ဒုဿီလော ဟောတိ၊ အဟိရိကော ဟောတိ၊ အနောတ္တပ္ပီ ဟောတိ။ပေ။ သဒ္ဓေါ ဟောတိ၊ သီလဝါ ဟောတိ၊ ဟိရိမာ ဟောတိ၊ ဩတ္တပ္ပီ ဟောတိ။ပေ။. နဝမံ.

၁၀. ဒုပ္ပညသုတ္တံ

၂၃၀. ။ အဿဒ္ဓေါ ဟောတိ၊ ဒုဿီလော ဟောတိ၊ ကုသီတော ဟောတိ၊ ဒုပ္ပညော ဟောတိ။ပေ။ သဒ္ဓေါ ဟောတိ၊ သီလဝါ ဟောတိ၊ အာရဒ္ဓဝီရိယော ဟောတိ၊ ပညဝါ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော သပ္ပုရိသော အက္ခတံ အနုပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ၊ အနဝဇ္ဇော စ ဟောတိ အနနုဝဇ္ဇော ဝိညူနံ၊ ဗဟုဉ္စ ပုညံ ပသဝတီ’’တိ. ဒသမံ.

၁၁. ကဝိသုတ္တံ

၂၃၁. ‘‘စတ္တာရောမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကဝီ. ကတမေ စတ္တာရော? စိန္တာကဝိ၊ သုတကဝိ၊ အတ္ထကဝိ၊ ပဋိဘာနကဝိ – ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရော ကဝီ’’တိ. ဧကာဒသမံ.

ဒုစ္စရိတဝဂ္ဂေါ တတိယော.

တဿုဒ္ဒါနံ –

ဒုစ္စရိတံ ဒိဋ္ဌိ အကတညူ စ၊ ပါဏာတိပါတာပိ ဒွေ မဂ္ဂါ၊

ဒွေ ဝေါဟာရပထာ ဝုတ္တာ၊ အဟိရိကံ ဒုပ္ပညကဝိနာ စာတိ.

(၂၄) ၄. ကမ္မဝဂ္ဂေါ

၁. သံခိတ္တသုတ္တံ

၂၃၂. ‘‘စတ္တာရိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ၊ အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ၊ အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ၊ အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ [အကဏှံ အသုက္ကံ (သီ. သျာ. ပီ.) (ဒီ. နိ. ၃.၃၁၂၊ မ. နိ. ၂.၈၁)] အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ. ဣမာနိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရိ ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနီ’’တိ. ပဌမံ.

၂. ဝိတ္ထာရသုတ္တံ

၂၃၃. ‘‘စတ္တာရိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ၊ အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ၊ အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ၊ အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ.

‘‘ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော သဗျာဗဇ္ဈံ [သဗျာပဇ္ဈံ (သဗ္ဗတ္ထ)] ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ သဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ သဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. သော သဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ၊ သဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ၊ သဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ သဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. တမေနံ သဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပန္နံ သမာနံ သဗျာဗဇ္ဈာ ဖဿာ ဖုသန္တိ. သော သဗျာဗဇ္ဈေဟိ ဖဿေဟိ ဖုဋ္ဌော သမာနော သဗျာဗဇ္ဈံ ဝေဒနံ ဝေဒိယတိ [ဝေဒယတိ (က.) အ. နိ. ၆.၆၃] ဧကန္တဒုက္ခံ၊ သေယျထာပိ သတ္တာ နေရယိကာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ.

‘‘ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ အဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ အဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. သော အဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ၊ အဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ၊ အဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ အဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. တမေနံ အဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပန္နံ သမာနံ အဗျာဗဇ္ဈာ ဖဿာ ဖုသန္တိ. သော အဗျာဗဇ္ဈေဟိ ဖဿေဟိ ဖုဋ္ဌော သမာနော အဗျာဗဇ္ဈံ ဝေဒနံ ဝေဒိယတိ ဧကန္တသုခံ၊ သေယျထာပိ ဒေဝါ သုဘကိဏှာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ.

‘‘ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. သော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ၊ သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ၊ သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. တမေနံ သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ လောကံ ဥပပန္နံ သမာနံ သဗျာဗဇ္ဈာပိ အဗျာဗဇ္ဈာပိ ဖဿာ ဖုသန္တိ. သော သဗျာဗဇ္ဈေဟိပိ အဗျာဗဇ္ဈေဟိပိ ဖဿေဟိ ဖုဋ္ဌော သမာနော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ဝေဒနံ ဝေဒိယတိ ဝေါကိဏ္ဏသုခဒုက္ခံ၊ သေယျထာပိ မနုဿာ ဧကစ္စေ စ ဒေဝါ ဧကစ္စေ စ ဝိနိပါတိကာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ.

‘‘ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ? တတြ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယမိဒံ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ တဿ ပဟာနာယ ယာ စေတနာ၊ ယမိဒံ [ယမ္ပိဒံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ တဿ ပဟာနာယ ယာ စေတနာ၊ ယမိဒံ [ယမ္ပိဒံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ တဿ ပဟာနာယ ယာ စေတနာ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ. ဣမာနိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရိ ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနီ’’တိ. ဒုတိယံ.

၃. သောဏကာယနသုတ္တံ

၂၃၄. အထ ခေါ သိခါမောဂ္ဂလ္လာနော ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သိခါမောဂ္ဂလ္လာနော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ပုရိမာနိ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဒိဝသာနိ ပုရိမတရာနိ သောဏကာယနော မာဏဝေါ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘သမဏော ဂေါတမော သဗ္ဗကမ္မာနံ အကိရိယံ ပညပေတိ၊ သဗ္ဗကမ္မာနံ ခေါ ပန အကိရိယံ ပညပေန္တော ဥစ္ဆေဒံ အာဟ လောကဿ – ကမ္မသစ္စာယံ [ကမ္မသစ္စာယီ (က.)]၊ ဘော၊ လောကော ကမ္မသမာရမ္ဘဋ္ဌာယီ’’’တိ.

‘‘ဒဿနမ္ပိ ခေါ အဟံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ သောဏကာယနဿ မာဏဝဿ နာဘိဇာနာမိ၊ ကုတော ပနေဝရူပေါ ကထာသလ္လာပေါ! စတ္တာရိမာနိ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အတ္ထိ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ၊ အတ္ထိ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ၊ အတ္ထိ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ၊ အတ္ထိ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ.

‘‘ကတမဉ္စ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ? ဣဓ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဧကစ္စော သဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ သဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ သဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. သော သဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ၊ သဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ၊ သဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ သဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. တမေနံ သဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပန္နံ သမာနံ သဗျာဗဇ္ဈာ ဖဿာ ဖုသန္တိ. သော သဗျာဗဇ္ဈေဟိ ဖဿေဟိ ဖုဋ္ဌော သမာနော သဗျာဗဇ္ဈံ ဝေဒနံ ဝေဒိယတိ ဧကန္တဒုက္ခံ၊ သေယျထာပိ သတ္တာ နေရယိကာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ.

‘‘ကတမဉ္စ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ? ဣဓ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဧကစ္စော အဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ အဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ အဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. သော အဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ၊ အဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ၊ အဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ အဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. တမေနံ အဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပန္နံ သမာနံ အဗျာဗဇ္ဈာ ဖဿာ ဖုသန္တိ. သော အဗျာဗဇ္ဈေဟိ ဖဿေဟိ ဖုဋ္ဌော သမာနော အဗျာဗဇ္ဈံ ဝေဒနံ ဝေဒိယတိ ဧကန္တသုခံ၊ သေယျထာပိ ဒေဝါ သုဘကိဏှာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ.

‘‘ကတမဉ္စ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ? ဣဓ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဧကစ္စော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. သော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ၊ သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ၊ သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. တမေနံ သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ လောကံ ဥပပန္နံ သမာနံ သဗျာဗဇ္ဈာပိ အဗျာဗဇ္ဈာပိ ဖဿာ ဖုသန္တိ. သော သဗျာဗဇ္ဈေဟိပိ အဗျာဗဇ္ဈေဟိပိ ဖဿေဟိ ဖုဋ္ဌော သမာနော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ဝေဒနံ ဝေဒိယတိ ဝေါကိဏ္ဏသုခဒုက္ခံ၊ သေယျထာပိ မနုဿာ ဧကစ္စေ စ ဒေဝါ ဧကစ္စေ စ ဝိနိပါတိကာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ.

‘‘ကတမဉ္စ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ? တတြ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ယမိဒံ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ တဿ ပဟာနာယ ယာ စေတနာ၊ ယမိဒံ ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ တဿ ပဟာနာယ ယာ စေတနာ၊ ယမိဒံ ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ တဿ ပဟာနာယ ယာ စေတနာ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ. ဣမာနိ ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ စတ္တာရိ ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနီ’’တိ. တတိယံ.

၄. ပဌမသိက္ခာပဒသုတ္တံ

၂၃၅. ‘‘စတ္တာရိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ၊ အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ၊ အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ၊ အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ. ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ၊ အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ၊ မုသာဝါဒီ ဟောတိ၊ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာယီ ဟောတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ.

‘‘ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ။ပေ။ ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ.

‘‘ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ? တတြ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယမိဒံ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ။ပေ။ ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ. ဣမာနိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရိ ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနီ’’တိ. စတုတ္ထံ.

၅. ဒုတိယသိက္ခာပဒသုတ္တံ

၂၃၆. ‘‘စတ္တာရိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ၊ အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ၊ အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ၊ အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ.

‘‘ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စေန မာတာ [ဧကစ္စော မာတရံ (က.)] ဇီဝိတာ ဝေါရောပိတာ ဟောတိ၊ ပိတာ [ပိတရံ (က.)] ဇီဝိတာ ဝေါရောပိတော [ဝေါရောပိတာ (က.)] ဟောတိ၊ အရဟံ [အရဟန္တံ (က.)] ဇီဝိတာ ဝေါရောပိတော [ဝေါရောပိတာ (က.)] ဟောတိ၊ တထာဂတဿ ဒုဋ္ဌေန စိတ္တေန လောဟိတံ ဥပ္ပါဒိတံ [ဥပ္ပါဒိတာ (က.)] ဟောတိ၊ သံဃော ဘိန္နော ဟောတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ.

‘‘ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ၊ အဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ [သမ္မာဒိဋ္ဌိကော (သီ. သျာ. ကံ.)] ဟောတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ.