၅. ဝပ္ပသုတ္တံ

၁၉၅. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နိဂြောဓာရာမေ. အထ ခေါ ဝပ္ပေါ သက္ကော နိဂဏ္ဌသာဝကော ယေနာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ဝပ္ပံ သက္ကံ နိဂဏ္ဌသာဝကံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဧတဒဝေါစ –

‘‘ဣဓဿ၊ ဝပ္ပ၊ ကာယေန သံဝုတော ဝါစာယ သံဝုတော မနသာ သံဝုတော အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ဝိဇ္ဇုပ္ပါဒါ. ပဿသိ နော တွံ၊ ဝပ္ပ၊ တံ ဌာနံ ယတောနိဒါနံ ပုရိသံ ဒုက္ခဝေဒနိယာ အာသဝါ အဿဝေယျုံ [အနွာဿဝေယျုံ (က.)] အဘိသမ္ပရာယ’’န္တိ? ‘‘ပဿာမဟံ၊ ဘန္တေ၊ တံ ဌာနံ. ဣဓဿ၊ ဘန္တေ၊ ပုဗ္ဗေ ပါပကမ္မံ ကတံ အဝိပက္ကဝိပါကံ. တတောနိဒါနံ ပုရိသံ ဒုက္ခဝေဒနိယာ အာသဝါ အဿဝေယျုံ အဘိသမ္ပရာယ’’န္တိ. အယဉ္စေဝ ခေါ ပန အာယသ္မတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ ဝပ္ပေန သက္ကေန နိဂဏ္ဌသာဝကေန သဒ္ဓိံ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ ဟောတိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဥပဋ္ဌာနသာလာ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ မောဂ္ဂလ္လာန၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ၊ ကာ စ ပန ဝေါ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ’’တိ? ‘‘ဣဓာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဝပ္ပံ သက္ကံ နိဂဏ္ဌသာဝကံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဣဓဿ၊ ဝပ္ပ၊ ကာယေန သံဝုတော ဝါစာယ သံဝုတော မနသာ သံဝုတော အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ဝိဇ္ဇုပ္ပါဒါ. ပဿသိ နော တွံ၊ ဝပ္ပ၊ တံ ဌာနံ ယတောနိဒါနံ ပုရိသံ ဒုက္ခဝေဒနိယာ အာသဝါ အဿဝေယျုံ အဘိသမ္ပရာယ’န္တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ ဘန္တေ၊ ဝပ္ပေါ သက္ကော နိဂဏ္ဌသာဝကော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ပဿာမဟံ၊ ဘန္တေ၊ တံ ဌာနံ. ဣဓဿ၊ ဘန္တေ၊ ပုဗ္ဗေ ပါပကမ္မံ ကတံ အဝိပက္ကဝိပါကံ. တတောနိဒါနံ ပုရိသံ ဒုက္ခဝေဒနိယာ အာသဝါ အဿဝေယျုံ အဘိသမ္ပရာယ’န္တိ. အယံ ခေါ နော၊ ဘန္တေ၊ ဝပ္ပေန သက္ကေန နိဂဏ္ဌသာဝကေန သဒ္ဓိံ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ၊ အထ ဘဂဝါ အနုပ္ပတ္တော’’တိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဝပ္ပံ သက္ကံ နိဂဏ္ဌသာဝကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစေ မေ တွံ၊ ဝပ္ပ၊ အနုညေယျဉ္စေဝ အနုဇာနေယျာသိ၊ ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗဉ္စ ပဋိက္ကောသေယျာသိ၊ ယဿ စ မေ ဘာသိတဿ အတ္ထံ န ဇာနေယျာသိ မမေဝေတ္ထ ဥတ္တရိ ပဋိပုစ္ဆေယျာသိ – ‘ဣဒံ၊ ဘန္တေ၊ ကထံ၊ ဣမဿ ကော အတ္ထော’တိ၊ သိယာ နော ဧတ္ထ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ. ‘‘အနုညေယျဉ္စေဝါဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတော အနုဇာနိဿာမိ၊ ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗဉ္စ ပဋိက္ကောသိဿာမိ၊ ယဿ စာဟံ ဘဂဝတော ဘာသိတဿ အတ္ထံ န ဇာနိဿာမိ ဘဂဝန္တံယေဝေတ္ထ ဥတ္တရိ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ – ‘ဣဒံ ဘန္တေ၊ ကထံ၊ ဣမဿ ကော အတ္ထော’တိ? ဟောတု နော ဧတ္ထ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ ဝပ္ပ၊ ယေ ကာယသမာရမ္ဘပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ၊ ကာယသမာရမ္ဘာ ပဋိဝိရတဿ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ. သော နဝဉ္စ ကမ္မံ န ကရောတိ၊ ပုရာဏဉ္စ ကမ္မံ ဖုဿ ဖုဿ ဗျန္တီကရောတိ၊ သန္ဒိဋ္ဌိကာ နိဇ္ဇရာ အကာလိကာ ဧဟိပဿိကာ ဩပနေယျိကာ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗာ ဝိညူဟိ [ဝိညူဟီတိ (သီ. ပီ. က.) သံ. နိ. ၄.၃၆၄ ပဿိတဗ္ဗံ]. ပဿသိ နော တွံ၊ ဝပ္ပ၊ တံ ဌာနံ ယတောနိဒါနံ ပုရိသံ ဒုက္ခဝေဒနိယာ အာသဝါ အဿဝေယျုံ အဘိသမ္ပရာယ’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ ဝပ္ပ၊ ယေ ဝစီသမာရမ္ဘပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ၊ ဝစီသမာရမ္ဘာ ပဋိဝိရတဿ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ. သော နဝဉ္စ ကမ္မံ န ကရောတိ၊ ပုရာဏဉ္စ ကမ္မံ ဖုဿ ဖုဿ ဗျန္တီကရောတိ. သန္ဒိဋ္ဌိကာ နိဇ္ဇရာ အကာလိကာ ဧဟိပဿိကာ ဩပနေယျိကာ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗာ ဝိညူဟိ. ပဿသိ နော တွံ၊ ဝပ္ပ၊ တံ ဌာနံ ယတောနိဒါနံ ပုရိသံ ဒုက္ခဝေဒနိယာ အာသဝါ အဿဝေယျုံ အဘိသမ္ပရာယ’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ ဝပ္ပ၊ ယေ မနောသမာရမ္ဘပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ၊ မနောသမာရမ္ဘာ ပဋိဝိရတဿ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ. သော နဝဉ္စ ကမ္မံ န ကရောတိ၊ ပုရာဏဉ္စ ကမ္မံ ဖုဿ ဖုဿ ဗျန္တီကရောတိ. သန္ဒိဋ္ဌိကာ နိဇ္ဇရာ အကာလိကာ ဧဟိပဿိကာ ဩပနေယျိကာ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗာ ဝိညူဟိ. ပဿသိ နော တွံ၊ ဝပ္ပ၊ တံ ဌာနံ ယတောနိဒါနံ ပုရိသံ ဒုက္ခဝေဒနိယာ အာသဝါ အဿဝေယျုံ အဘိသမ္ပရာယ’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ ဝပ္ပ၊ ယေ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ၊ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ဝိဇ္ဇုပ္ပါဒါ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ. သော နဝဉ္စ ကမ္မံ န ကရောတိ၊ ပုရာဏဉ္စ ကမ္မံ ဖုဿ ဖုဿ ဗျန္တီကရောတိ. သန္ဒိဋ္ဌိကာ နိဇ္ဇရာ အကာလိကာ ဧဟိပဿိကာ ဩပနေယျိကာ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗာ ဝိညူဟိ. ပဿသိ နော တွံ၊ ဝပ္ပ၊ တံ ဌာနံ ယတောနိဒါနံ ပုရိသံ ဒုက္ခဝေဒနိယာ အာသဝါ အဿဝေယျုံ အဘိသမ္ပရာယ’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘ဧဝံ သမ္မာ ဝိမုတ္တစိတ္တဿ ခေါ၊ ဝပ္ပ၊ ဘိက္ခုနော ဆ သတတဝိဟာရာ အဓိဂတာ ဟောန္တိ. သော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော၊ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ။ပေ။ ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ။ပေ... ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ။ပေ။ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ။ပေ။ မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော၊ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. သော ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော ‘ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယာမီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော ‘ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယာမီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘ကာယဿ ဘေဒါ ဥဒ္ဓံ ဇီဝိတပရိယာဒါနာ ဣဓေဝ သဗ္ဗဝေဒယိတာနိ အနဘိနန္ဒိတာနိ သီတီ ဘဝိဿန္တီ’တိ ပဇာနာတိ’’.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဝပ္ပ၊ ထူဏံ ပဋိစ္စ ဆာယာ ပညာယတိ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ကုဒ္ဒါလပိဋကံ အာဒါယ. သော တံ ထူဏံ မူလေ ဆိန္ဒေယျ၊ မူလေ ဆိန္ဒိတွာ ပလိခဏေယျ၊ ပလိခဏိတွာ မူလာနိ ဥဒ္ဓရေယျ၊ အန္တမသော ဥသီရနာဠိမတ္တာနိပိ [ဥသီရနာဠမတ္တာနိပိ (သီ.)]. သော တံ ထူဏံ ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ဆိန္ဒေယျ. ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ဆေတွာ ဖာလေယျ. ဖာလေတွာ သကလိကံ သကလိကံ ကရေယျ. သကလိကံ သကလိကံ ကတွာ ဝါတာတပေ ဝိသောသေယျ. ဝါတာတပေ ဝိသောသေတွာ အဂ္ဂိနာ ဍဟေယျ. အဂ္ဂိနာ ဍဟေတွာ မသိံ ကရေယျ. မသိံ ကရိတွာ မဟာဝါတေ ဝါ ဩဖုဏေယျ နဒိယာ ဝါ သီဃသောတာယ ပဝါဟေယျ. ဧဝံ ဟိဿ၊ ဝပ္ပ၊ ယာ ထူဏံ ပဋိစ္စ ဆာယာ သာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ.

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဝပ္ပ၊ ဧဝံ သမ္မာ ဝိမုတ္တစိတ္တဿ ဘိက္ခုနော ဆ သတတဝိဟာရာ အဓိဂတာ ဟောန္တိ. သော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော၊ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ။ပေ။ ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ။ပေ။ ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ။ပေ။ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ။ပေ။ မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော၊ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. သော ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော ‘ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယာမီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနော ‘ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယာမီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘ကာယဿ ဘေဒါ ဥဒ္ဓံ ဇီဝိတပရိယာဒါနာ ဣဓေဝ သဗ္ဗဝေဒယိတာနိ အနဘိနန္ဒိတာနိ သီတီ ဘဝိဿန္တီ’တိ ပဇာနာတိ’’.

ဧဝံ ဝုတ္တေ ဝပ္ပေါ သက္ကော နိဂဏ္ဌသာဝကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သေယျထာပိ၊ ဘန္တေ၊ ပုရိသော ဥဒယတ္ထိကော အဿပဏိယံ ပေါသေယျ. သော ဥဒယဉ္စေဝ နာဓိဂစ္ဆေယျ၊ ဥတ္တရိဉ္စ ကိလမထဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿ. ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဥဒယတ္ထိကော ဗာလေ နိဂဏ္ဌေ ပယိရုပါသိံ. သွာဟံ ဥဒယဉ္စေဝ နာဓိဂစ္ဆိံ၊ ဥတ္တရိဉ္စ ကိလမထဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဟောသိံ. ဧသာဟံ၊ ဘန္တေ၊ အဇ္ဇတဂ္ဂေ ယော မေ ဗာလေသု နိဂဏ္ဌေသု ပသာဒေါ တံ မဟာဝါတေ ဝါ ဩဖုဏာမိ နဒိယာ ဝါ သီဃသောတာယ ပဝါဟေမိ. အဘိက္ကန္တံ၊ ဘန္တေ။ပေ။ ဥပါသကံ မံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. ပဉ္စမံ.