၆. သာဠှသုတ္တံ

၁၉၆. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. အထ ခေါ သာဠှော စ လိစ္ဆဝိ အဘယော စ လိစ္ဆဝိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သာဠှော လိစ္ဆဝိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

‘‘သန္တိ၊ ဘန္တေ၊ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒွယေန ဩဃဿ နိတ္ထရဏံ ပညပေန္တိ – သီလဝိသုဒ္ဓိဟေတု စ တပေါဇိဂုစ္ဆာဟေတု စ. ဣဓ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ကိမာဟာ’’တိ?

‘‘သီလဝိသုဒ္ဓိံ ခေါ အဟံ၊ သာဠှ၊ အညတရံ သာမညင်္ဂန္တိ ဝဒါမိ. ယေ တေ၊ သာဠှ၊ သမဏဗြာဟ္မဏာ တပေါဇိဂုစ္ဆာဝါဒါ တပေါဇိဂုစ္ဆာသာရာ တပေါဇိဂုစ္ဆာအလ္လီနာ ဝိဟရန္တိ၊ အဘဗ္ဗာ တေ ဩဃဿ နိတ္ထရဏာယ. ယေပိ တေ၊ သာဠှ၊ သမဏဗြာဟ္မဏာ အပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရာ အပရိသုဒ္ဓဝစီသမာစာရာ အပရိသုဒ္ဓမနောသမာစာရာ အပရိသုဒ္ဓါဇီဝါ၊ အဘဗ္ဗာ တေ ဉာဏဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ.

‘‘သေယျထာပိ၊ သာဠှ၊ ပုရိသော နဒိံ တရိတုကာမော တိဏှံ ကုဌာရိံ [ကုဓာရိံ (က.)] အာဒါယ ဝနံ ပဝိသေယျ. သော တတ္ထ ပဿေယျ မဟတိံ သာလလဋ္ဌိံ ဥဇုံ နဝံ အကုက္ကုစ္စကဇာတံ. တမေနံ မူလေ ဆိန္ဒေယျ၊ မူလေ ဆေတွာ အဂ္ဂေ ဆိန္ဒေယျ၊ အဂ္ဂေ ဆေတွာ သာခါပလာသံ သုဝိသောဓိတံ ဝိသောဓေယျ၊ သာခါပလာသံ သုဝိသောဓိတံ ဝိသောဓေတွာ ကုဌာရီဟိ တစ္ဆေယျ၊ ကုဌာရီဟိ တစ္ဆေတွာ ဝါသီဟိ တစ္ဆေယျ၊ ဝါသီဟိ တစ္ဆေတွာ လေခဏိယာ လိခေယျ၊ လေခဏိယာ လိခိတွာ ပါသာဏဂုဠေန ဓောဝေယျ [ဓောပေယျ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)]၊ ပါသာဏဂုဠေန ဓောဝေတွာ နဒိံ ပတာရေယျ.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ သာဠှ၊ ဘဗ္ဗော နု ခေါ သော ပုရိသော နဒိံ တရိတု’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အသု ဟိ၊ ဘန္တေ၊ သာလလဋ္ဌိ ဗဟိဒ္ဓါ သုပရိကမ္မကတာ အန္တော အဝိသုဒ္ဓါ. တဿေတံ ပါဋိကင်္ခံ – သာလလဋ္ဌိ သံသီဒိဿတိ၊ ပုရိသော အနယဗျသနံ အာပဇ္ဇိဿတီ’’တိ.

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ၊ သာဠှ၊ ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ တပေါဇိဂုစ္ဆာဝါဒါ တပေါဇိဂုစ္ဆာသာရာ တပေါဇိဂုစ္ဆာအလ္လီနာ ဝိဟရန္တိ၊ အဘဗ္ဗာ တေ ဩဃဿ နိတ္ထရဏာယ. ယေပိ တေ၊ သာဠှ၊ သမဏဗြာဟ္မဏာ အပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရာ အပရိသုဒ္ဓဝစီသမာစာရာ အပရိသုဒ္ဓမနောသမာစာရာ အပရိသုဒ္ဓါဇီဝါ၊ အဘဗ္ဗာ တေ ဉာဏဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ.

‘‘ယေ စ ခေါ တေ၊ သာဠှ၊ သမဏဗြာဟ္မဏာ န တပေါဇိဂုစ္ဆာဝါဒါ န တပေါဇိဂုစ္ဆာသာရာ န တပေါဇိဂုစ္ဆာအလ္လီနာ ဝိဟရန္တိ၊ ဘဗ္ဗာ တေ ဩဃဿ နိတ္ထရဏာယ. ယေပိ တေ၊ သာဠှ၊ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရာ ပရိသုဒ္ဓဝစီသမာစာရာ ပရိသုဒ္ဓမနောသမာစာရာ ပရိသုဒ္ဓါဇီဝါ၊ ဘဗ္ဗာ တေ ဉာဏဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ.

‘‘သေယျထာပိ၊ သာဠှ၊ ပုရိသော နဒိံ တရိတုကာမော တိဏှံ ကုဌာရိံ အာဒါယ ဝနံ ပဝိသေယျ. သော တတ္ထ ပဿေယျ မဟတိံ သာလလဋ္ဌိံ ဥဇုံ နဝံ အကုက္ကုစ္စကဇာတံ. တမေနံ မူလေ ဆိန္ဒေယျ၊ မူလေ ဆိန္ဒိတွာ အဂ္ဂေ ဆိန္ဒေယျ၊ အဂ္ဂေ ဆိန္ဒိတွာ သာခါပလာသံ သုဝိသောဓိတံ ဝိသောဓေယျ၊ သာခါပလာသံ သုဝိသောဓိတံ ဝိသောဓေတွာ ကုဌာရီဟိ တစ္ဆေယျ၊ ကုဌာရီဟိ တစ္ဆေတွာ ဝါသီဟိ တစ္ဆေယျ၊ ဝါသီဟိ တစ္ဆေတွာ နိခါဒနံ အာဒါယ အန္တော သုဝိသောဓိတံ ဝိသောဓေယျ၊ အန္တော သုဝိသောဓိတံ ဝိသောဓေတွာ လေခဏိယာ လိခေယျ၊ လေခဏိယာ လိခိတွာ ပါသာဏဂုဠေန ဓောဝေယျ၊ ပါသာဏဂုဠေန ဓောဝေတွာ နာဝံ ကရေယျ၊ နာဝံ ကတွာ ဖိယာရိတ္တံ [ပိယာရိတ္တံ (သီ. ပီ.)] ဗန္ဓေယျ၊ ဖိယာရိတ္တံ ဗန္ဓိတွာ နဒိံ ပတာရေယျ.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ သာဠှ၊ ဘဗ္ဗော နု ခေါ သော ပုရိသော နဒိံ တရိတု’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အသု ဟိ၊ ဘန္တေ၊ သာလလဋ္ဌိ ဗဟိဒ္ဓါ သုပရိကမ္မကတာ၊ အန္တော သုဝိသုဒ္ဓါ နာဝါကတာ [သုဝိသုဒ္ဓကတာ (က.)] ဖိယာရိတ္တဗဒ္ဓါ. တဿေတံ ပါဋိကင်္ခံ – ‘နာဝါ န သံသီဒိဿတိ၊ ပုရိသော သောတ္ထိနာ ပါရံ ဂမိဿတီ’’’တိ.

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ၊ သာဠှ၊ ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ န တပေါဇိဂုစ္ဆာဝါဒါ န တပေါဇိဂုစ္ဆာသာရာ န တပေါဇိဂုစ္ဆာအလ္လီနာ ဝိဟရန္တိ၊ ဘဗ္ဗာ တေ ဩဃဿ နိတ္ထရဏာယ. ယေပိ တေ၊ သာဠှ၊ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရာ ပရိသုဒ္ဓဝစီသမာစာရာ ပရိသုဒ္ဓမနောသမာစာရာ ပရိသုဒ္ဓါဇီဝါ၊ ဘဗ္ဗာ တေ ဉာဏဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. သေယျထာပိ၊ သာဠှ၊ ယောဓာဇီဝေါ ဗဟူနိ စေပိ ကဏ္ဍစိတြကာနိ ဇာနာတိ၊ အထ ခေါ သော တီဟိ ဌာနေဟိ ရာဇာရဟော ဟောတိ ရာဇဘောဂ္ဂေါ၊ ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ကတမေဟိ တီဟိ? ဒူရေပါတီ စ၊ အက္ခဏဝေဓီ စ၊ မဟတော စ ကာယဿ ပဒါလေတာ.

‘‘သေယျထာပိ၊ သာဠှ၊ ယောဓာဇီဝေါ ဒူရေပါတီ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ၊ သာဠှ၊ အရိယသာဝကော သမ္မာသမာဓိ ဟောတိ. သမ္မာသမာဓိ၊ သာဠှ၊ အရိယသာဝကော ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ သဗ္ဗံ ရူပံ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ။ပေ။ ယာ ကာစိ သညာ။ ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ။ ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ၊ သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ.

‘‘သေယျထာပိ၊ သာဠှ၊ ယောဓာဇီဝေါ အက္ခဏဝေဓီ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ၊ သာဠှ၊ အရိယသာဝကော သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သာဠှ၊ အရိယသာဝကော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ။ပေ။ ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ.

‘‘သေယျထာပိ၊ သာဠှ၊ ယောဓာဇီဝေါ မဟတော ကာယဿ ပဒါလေတာ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ၊ သာဠှ၊ အရိယသာဝကော သမ္မာဝိမုတ္တိ ဟောတိ. သမ္မာဝိမုတ္တိ၊ သာဠှ၊ အရိယသာဝကော မဟန္တံ အဝိဇ္ဇာက္ခန္ဓံ ပဒါလေတီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.