၂. ဌာနသုတ္တံ

၁၉၂. ‘‘စတ္တာရိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဌာနာနိ စတူဟိ ဌာနေဟိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? သံဝါသေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သီလံ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ တဉ္စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ၊ န ဣတ္တရံ၊ မနသိကရောတာ၊ နော အမနသိကရောတာ၊ ပညဝတာ၊ နော ဒုပ္ပညေန. သံဝေါဟာရေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သောစေယျံ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ တဉ္စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ၊ န ဣတ္တရံ၊ မနသိကရောတာ၊ နော အမနသိကရောတာ၊ ပညဝတာ၊ နော ဒုပ္ပညေန. အာပဒါသု၊ ဘိက္ခဝေ၊ ထာမော ဝေဒိတဗ္ဗော၊ သော စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ၊ န ဣတ္တရံ၊ မနသိကရောတာ၊ နော အမနသိကရောတာ၊ ပညဝတာ၊ နော ဒုပ္ပညေန. သာကစ္ဆာယ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ သာ စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ၊ န ဣတ္တရံ၊ မနသိကရောတာ၊ နော အမနသိကရောတာ၊ ပညဝတာ၊ နော ဒုပ္ပညေနာတိ.

[သံ. နိ. ၁.၁၂၂] ‘‘‘သံဝါသေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သီလံ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ တဉ္စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ၊ န ဣတ္တရံ၊ မနသိကရောတာ၊ နော အမနသိကရောတာ၊ ပညဝတာ၊ နော ဒုပ္ပညေနာ’တိ၊ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလေန သဒ္ဓိံ သံဝသမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ဒီဃရတ္တံ ခေါ အယမာယသ္မာ ခဏ္ဍကာရီ ဆိဒ္ဒကာရီ သဗလကာရီ ကမ္မာသကာရီ၊ န သန္တတကာရီ န သန္တတဝုတ္တိ [သတတဝုတ္တိ (သျာ. ကံ.)]၊ သီလေသု ဒုဿီလော အယမာယသ္မာ၊ နာယမာယသ္မာ သီလဝါ’’’တိ.

‘‘‘ဣဓ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလေန သဒ္ဓိံ သံဝသမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ဒီဃရတ္တံ ခေါ အယမာယသ္မာ အခဏ္ဍကာရီ အစ္ဆိဒ္ဒကာရီ အသဗလကာရီ အကမ္မာသကာရီ သန္တတကာရီ သန္တတဝုတ္တိ၊ သီလေသု သီလဝါ အယမာယသ္မာ၊ နာယမာယသ္မာ ဒုဿီလော’တိ. ‘သံဝါသေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သီလံ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ တဉ္စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ၊ န ဣတ္တရံ၊ မနသိကရောတာ၊ နော အမနသိကရောတာ၊ ပညဝတာ၊ နော ဒုပ္ပညေနာ’တိ၊ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘‘သံဝေါဟာရေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သောစေယျံ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ တဉ္စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ၊ န ဣတ္တရံ၊ မနသိကရောတာ၊ နော အမနသိကရောတာ၊ ပညဝတာ၊ နော ဒုပ္ပညေနာ’တိ၊ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလေန သဒ္ဓိံ သံဝေါဟရမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘အညထာ ခေါ အယမာယသ္မာ ဧကေန ဧကော ဝေါဟရတိ၊ အညထာ ဒွီဟိ၊ အညထာ တီဟိ၊ အညထာ သမ္ဗဟုလေဟိ၊ ဝေါက္ကမတိ အယမာယသ္မာ ပုရိမဝေါဟာရာ ပစ္ဆိမဝေါဟာရံ၊ အပရိသုဒ္ဓဝေါဟာရော အယမာယသ္မာ၊ နာယမာယသ္မာ ပရိသုဒ္ဓဝေါဟာရော’’’တိ.

‘‘ဣဓ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလေန သဒ္ဓိံ သံဝေါဟရမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ယထေဝ ခေါ အယမာယသ္မာ ဧကေန ဧကော ဝေါဟရတိ၊ တထာ ဒွီဟိ၊ တထာ တီဟိ၊ တထာ သမ္ဗဟုလေဟိ. နာယမာယသ္မာ ဝေါက္ကမတိ ပုရိမဝေါဟာရာ ပစ္ဆိမဝေါဟာရံ၊ ပရိသုဒ္ဓဝေါဟာရော အယမာယသ္မာ၊ နာယမာယသ္မာ အပရိသုဒ္ဓဝေါဟာရော’တိ. ‘သံဝေါဟာရေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သောစေယျံ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ တဉ္စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ၊ န ဣတ္တရံ၊ မနသိကရောတာ၊ နော အမနသိကရောတာ၊ ပညဝတာ၊ နော ဒုပ္ပညေနာ’တိ၊ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘‘အာပဒါသု၊ ဘိက္ခဝေ၊ ထာမော ဝေဒိတဗ္ဗော၊ သော စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ၊ န ဣတ္တရံ၊ မနသိကရောတာ၊ နော အမနသိကရောတာ၊ ပညဝတာ၊ နော ဒုပ္ပညေနာ’တိ၊ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော၊ ဘောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော၊ ရောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော န ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘တထာဘူတော ခေါ အယံ လောကသန္နိဝါသော တထာဘူတော အယံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော ယထာဘူတေ လောကသန္နိဝါသေ ယထာဘူတေ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ အဋ္ဌ လောကဓမ္မာ လောကံ အနုပရိဝတ္တန္တိ လောကော စ အဋ္ဌ လောကဓမ္မေ အနုပရိဝတ္တတိ – လာဘော စ၊ အလာဘော စ၊ ယသော စ၊ အယသော စ၊ နိန္ဒာ စ၊ ပသံသာ စ၊ သုခဉ္စ၊ ဒုက္ခဉ္စာ’တိ. သော ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော ဘောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော ရောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော သောစတိ ကိလမတိ ပရိဒေဝတိ၊ ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ၊ သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ.

‘‘ဣဓ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော ဘောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော ရောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘တထာဘူတော ခေါ အယံ လောကသန္နိဝါသော တထာဘူတော အယံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော ယထာဘူတေ လောကသန္နိဝါသေ ယထာဘူတေ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ အဋ္ဌ လောကဓမ္မာ လောကံ အနုပရိဝတ္တန္တိ လောကော စ အဋ္ဌ လောကဓမ္မေ အနုပရိဝတ္တတိ – လာဘော စ၊ အလာဘော စ၊ ယသော စ၊ အယသော စ၊ နိန္ဒာ စ၊ ပသံသာ စ၊ သုခဉ္စ၊ ဒုက္ခဉ္စာ’တိ. သော ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော ဘောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော ရောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌော သမာနော န သောစတိ န ကိလမတိ န ပရိဒေဝတိ၊ န ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ၊ န သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. ‘အာပဒါသု၊ ဘိက္ခဝေ၊ ထာမော ဝေဒိတဗ္ဗော၊ သော စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ၊ န ဣတ္တရံ၊ မနသိကရောတာ၊ နော အမနသိကရောတာ၊ ပညဝတာ၊ နော ဒုပ္ပညေနာ’တိ၊ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘‘သာကစ္ဆာယ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ သာ စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ၊ န ဣတ္တရံ၊ မနသိကရောတာ၊ နော အမနသိကရောတာ၊ ပညဝတာ၊ နော ဒုပ္ပညေနာ’တိ၊ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလေန သဒ္ဓိံ သာကစ္ဆာယမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ယထာ ခေါ ဣမဿ အာယသ္မတော ဥမ္မဂ္ဂေါ ယထာ စ အဘိနီဟာရော ယထာ စ ပဉှာသမုဒါဟာရော၊ ဒုပ္ပညော အယမာယသ္မာ၊ နာယမာယသ္မာ ပညဝါ. တံ ကိဿ ဟေတု? တထာ ဟိ အယမာယသ္မာ န စေဝ ဂမ္ဘီရံ အတ္ထပဒံ ဥဒါဟရတိ သန္တံ ပဏီတံ အတက္ကာဝစရံ နိပုဏံ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယံ. ယဉ္စ အယမာယသ္မာ ဓမ္မံ ဘာသတိ တဿ စ နပ္ပဋိဗလော သံခိတ္တေန ဝါ ဝိတ္ထာရေန ဝါ အတ္ထံ အာစိက္ခိတုံ ဒေသေတုံ ပညာပေတုံ ပဋ္ဌပေတုံ ဝိဝရိတုံ ဝိဘဇိတုံ ဥတ္တာနီကာတုံ. ဒုပ္ပညော အယမာယသ္မာ၊ နာယမာယသ္မာ ပညဝါ’’’တိ.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စက္ခုမာ ပုရိသော ဥဒကရဟဒဿ တီရေ ဌိတော ပဿေယျ ပရိတ္တံ မစ္ဆံ ဥမ္မုဇ္ဇမာနံ. တဿ ဧဝမဿ – ‘ယထာ ခေါ ဣမဿ မစ္ဆဿ ဥမ္မဂ္ဂေါ ယထာ စ ဦမိဃာတော ယထာ စ ဝေဂါယိတတ္တံ၊ ပရိတ္တော အယံ မစ္ဆော၊ နာယံ မစ္ဆော မဟန္တော’တိ. ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလေန သဒ္ဓိံ သာကစ္ဆာယမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ယထာ ခေါ ဣမဿ အာယသ္မတော ဥမ္မဂ္ဂေါ ယထာ စ အဘိနီဟာရော ယထာ စ ပဉှာသမုဒါဟာရော၊ ဒုပ္ပညော အယမာယသ္မာ၊ နာယမာယသ္မာ ပညဝါ. တံ ကိဿ ဟေတု? တထာ ဟိ အယမာယသ္မာ န စေဝ ဂမ္ဘီရံ အတ္ထပဒံ ဥဒါဟရတိ သန္တံ ပဏီတံ အတက္ကာဝစရံ နိပုဏံ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယံ. ယဉ္စ အယမာယသ္မာ ဓမ္မံ ဘာသတိ၊ တဿ စ န ပဋိဗလော သံခိတ္တေန ဝါ ဝိတ္ထာရေန ဝါ အတ္ထံ အာစိက္ခိတုံ ဒေသေတုံ ပညာပေတုံ ပဋ္ဌပေတုံ ဝိဝရိတုံ ဝိဘဇိတုံ ဥတ္တာနီကာတုံ. ဒုပ္ပညော အယမာယသ္မာ၊ နာယမာယသ္မာ ပညဝါ’’’တိ.

‘‘ဣဓ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလေန သဒ္ဓိံ သာကစ္ဆာယမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ယထာ ခေါ ဣမဿ အာယသ္မတော ဥမ္မဂ္ဂေါ ယထာ စ အဘိနီဟာရော ယထာ စ ပဉှာသမုဒါဟာရော၊ ပညဝါ အယမာယသ္မာ၊ နာယမာယသ္မာ ဒုပ္ပညော. တံ ကိဿ ဟေတု? တထာ ဟိ အယမာယသ္မာ ဂမ္ဘီရဉ္စေဝ အတ္ထပဒံ ဥဒါဟရတိ သန္တံ ပဏီတံ အတက္ကာဝစရံ နိပုဏံ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယံ. ယဉ္စ အယမာယသ္မာ ဓမ္မံ ဘာသတိ၊ တဿ စ ပဋိဗလော သံခိတ္တေန ဝါ ဝိတ္ထာရေန ဝါ အတ္ထံ အာစိက္ခိတုံ ဒေသေတုံ ပညာပေတုံ ပဋ္ဌပေတုံ ဝိဝရိတုံ ဝိဘဇိတုံ ဥတ္တာနီကာတုံ. ပညဝါ အယမာယသ္မာ၊ နာယမာယသ္မာ ဒုပ္ပညော’’’တိ.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စက္ခုမာ ပုရိသော ဥဒကရဟဒဿ တီရေ ဌိတော ပဿေယျ မဟန္တံ မစ္ဆံ ဥမ္မုဇ္ဇမာနံ. တဿ ဧဝမဿ – ‘ယထာ ခေါ ဣမဿ မစ္ဆဿ ဥမ္မဂ္ဂေါ ယထာ စ ဦမိဃာတော ယထာ စ ဝေဂါယိတတ္တံ၊ မဟန္တော အယံ မစ္ဆော၊ နာယံ မစ္ဆော ပရိတ္တော’တိ. ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလေန သဒ္ဓိံ သာကစ္ဆာယမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ယထာ ခေါ ဣမဿ အာယသ္မတော ဥမ္မဂ္ဂေါ ယထာ စ အဘိနီဟာရော ယထာ စ ပဉှာသမုဒါဟာရော၊ ပညဝါ အယမာယသ္မာ၊ နာယမာယသ္မာ ဒုပ္ပညော. တံ ကိဿ ဟေတု? တထာ ဟိ အယမာယသ္မာ ဂမ္ဘီရဉ္စေဝ အတ္ထပဒံ ဥဒါဟရတိ သန္တံ ပဏီတံ အတက္ကာဝစရံ နိပုဏံ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယံ. ယဉ္စ အယမာယသ္မာ ဓမ္မံ ဘာသတိ၊ တဿ စ ပဋိဗလော သံခိတ္တေန ဝါ ဝိတ္ထာရေန ဝါ အတ္ထံ အာစိက္ခိတုံ ဒေသေတုံ ပညာပေတုံ ပဋ္ဌပေတုံ ဝိဝရိတုံ ဝိဘဇိတုံ ဥတ္တာနီကာတုံ. ပညဝါ အယမာယသ္မာ၊ နာယမာယသ္မာ ဒုပ္ပညော’တိ.

‘‘‘သာကစ္ဆာယ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ သာ စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ၊ န ဣတ္တရံ၊ မနသိကရောတာ၊ နော အမနသိကရောတာ၊ ပညဝတာ၊ နော ဒုပ္ပညေနာ’တိ၊ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ. ဣမာနိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရိ ဌာနာနိ ဣမေဟိ စတူဟိ ဌာနေဟိ ဝေဒိတဗ္ဗာနီ’’တိ. ဒုတိယံ.